ତଯୋର୍ ଉତ୍ଥିତଯୋସ୍ ସର୍ଵା ସଭୋତ୍ଥାତୁମ୍ ଅକମ୍ପତ । ମନ୍ଦଵାତପରାମୃଷ୍ଟା ନଲିନୀଵାଲିଲୋଚନା
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉଠିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ସଭାସଦସ୍ୟ ମଧୁର ସ୍ପନ୍ଦନରେ ଉଠିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ଦ ପବନରେ ଛୁଇଁଥିବା କମଳ ଡଣ୍ଡା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ସାଵତଂସୋତ୍ଥଭୃଙ୍ଗମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତା । କରିସେନେଵ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରାଵ୍ ଆଲୋଲକରପୁଷ୍କରା
ସେ ଉଠିଲେ, କାନର ଗହଣାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ହାତ ହଲୁକେ ହଲୁକେ ଡୁଲୁଥିଲା, ଯେପରିକି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ହାତୀମାନେ ଚାଲୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ।
ପରସ୍ପରାଂସସଙ୍ଘଟ୍ଟଚୂର୍ଣିତାଙ୍ଗଦମଣ୍ଡଲା । ରତ୍ନଚୂର୍ଣାରୁଣାମ୍ଭୋଦସନ୍ଧ୍ଯାସମଯସୂଚିନୀ
ତାଙ୍କର ବାହୁବନ୍ଧ ଏମିତି ଘସିଘସି ଲାଲ ଓ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରିକି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ମେଘରେ ମିଶି ଗୋଧୂଳି ଆକାଶକୁ ରଙ୍ଗିଦେଇଛି।
ପତଦୁତ୍ତଂସଵିଭ୍ରାନ୍ତଭୃଙ୍ଗୋପାହିତଘୁଙ୍ଘୁମା । ମୁକୁଟୋଦ୍ଦାମଵିଦ୍ଯୋତଶକ୍ରଚାପୀକୃତାମ୍ବରା
ତାଙ୍କର ଉପର ଚାଦର ଖସିଯିବା ସମୟରେ, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚି ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁକୁଟ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରିକି ଆକାଶକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ରଙ୍ଗିଦେଇଛି।
କାନ୍ତାଲତାହସ୍ତଦଲଚଲଚ୍ଚାମରମଞ୍ଜରୀ । ଵନଲେଖେଵ ଵିକ୍ଷୁବ୍ଧଵରଵାରଣମଣ୍ଡଲା
ପ୍ରିୟଙ୍କର ଲତାପରି ହାତରେ ଚାମର ଡଣ୍ଡା ଡୁଲୁଥିଲା, ଯେପରିକି ଜଙ୍ଗଲର ରାସ୍ତା ଉତ୍ତେଜିତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଚଳାଚଳରେ ହଲୁଚିଯାଏ।
କଚତ୍କଟକରତ୍ନାଶ୍ରିକୃଷ୍ଟାନ୍ଯୋଽନ୍ଯାତତାମ୍ବରା । ଵାତଵ୍ଯାଧୂତପୁଷ୍ପେଵ ମନ୍ଦାରଵନମାଲିକା
ତାଙ୍କର କଙ୍ଗନ ଓ ରତ୍ନଖଚିତ ବାଙ୍ଗିଡ଼ି ଝଣ୍ଡି ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କର ପୋଶାକକୁ ଏକ ପାଖକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ, ଯେପରି ମନ୍ଦାର ମାଳା ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଯାଏ ଓ ମନ୍ଦାର ଉଦ୍ୟାନରେ ଏକ ମାଳା ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଏ।
କସ୍ତୂରୀକଣନୀହାରରଚିତାମଲଵାରିଦା । ଶରଦ୍ଦିକ୍ତଟମାଲେଵ ପ୍ରସୃତାଶେଷଭୂମିପା
ସେ ମସ୍କ ଧୂଆଁରେ ଗଠିତ ଏକ ଶୁଭ୍ର ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁପରି ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରିଥାଏ।
ଲୋଲମୌଲିମଣିଵ୍ରାତପାଟଲାମ୍ବରକୋଟରା । ସନ୍ଧ୍ଯେଵାକୁଲଲୋଲାବ୍ଜକାର୍ଯସଂହାରକାରିଣୀ
ତାଙ୍କର କେଶରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମଣିମାଳା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ପୋଶାକର ଭାଙ୍ଗି ଶାନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚଞ୍ଚଳ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଦିନର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶେଷ କରି ଦେଉଥିଲା।
ରତ୍ନାଂଶୁସଲିଲାପୂରା ମୁଖପଦ୍ମନିରନ୍ତରା । ପଦ୍ମିନୀଵାଲିଵଲିତା ନୂପୁରାରାଵସାରସା
ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ରତ୍ନର ଆଲୋକ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା, ସେ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ତରଙ୍ଗ ପରି ମୃଦୁ ଚାଲିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନୂପୁର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା।
ସନ୍ତତା ସା ସଭୋତ୍ତସ୍ଥୌ ଭୂଭୃଚ୍ଛତସମାକୁଲା । ଭୂତସନ୍ତତିସମ୍ପୂର୍ଣା ସୃଷ୍ଟିର୍ ନଵମ୍ ଇଵୋଦିତା
ସେ ସୃଷ୍ଟି ସଦା ଚାଲିଥିଲା, ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିତରେ ଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ନୂତନ ଭାବେ ଉଦୟ ହେଇଛି।
ପ୍ରଣମ୍ଯାଥ ନୃପଂ ଭୂପା ନିର୍ଯଯୁର୍ ନୃପମନ୍ଦିରାତ୍ । ଶକ୍ରଚାପୀକୃତା ରତ୍ନୈର୍ ଅମ୍ଭୋଧେର୍ ଇଵ ଵୀଚଯଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଭୂପତିମାନେ ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଗଲେ, ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ରଙ୍ଗଧନୁ ଭଳି, ସାଗରରୁ ତରଙ୍ଗମାନେ ବାହାରିଯିବା ପରି।
ସାମନ୍ତା ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠମ୍ ଅଥ ଭୂମିପମ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗ୍ମୁସ୍ ସ୍ନାନାଯ ନଯଵିଜ୍ଞାନକୋଵିଦାଃ
ସାମନ୍ତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାଜନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵାମଦେଵାଦଯଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଯସ୍ ତଥା । ଵସିଷ୍ଠଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଥୁର୍ ଆମଜ୍ଜନୋନ୍ମୁଖାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେପରିକି ବାମଦେବ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆଦି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ରାଜା ଦଶରଥସ୍ ତତ୍ର ପୂଜଯିତ୍ଵା ମୁନିଵ୍ରଜମ୍ । ତଦ୍ଵିସୃଷ୍ଟୋ ଜଗାମାଥ ସ୍ଵକାର୍ଯାର୍ଥମ୍ ଅରିନ୍ଦମଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ଦଶରଥ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ନିଜ କାମରେ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ଵନଂ ଵନାସ୍ପଦା ଜଗ୍ମୁର୍ ଵ୍ଯୋମ ଵ୍ଯୋମନିଵାସିନଃ । ନଗରଂ ନାଗରାଶ୍ ଚୈଵ ପ୍ରାତର୍ ଆଗମନାଯ ତେ
ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ, ଆକାଶବାସୀମାନେ ଆକାଶକୁ, ଏବଂ ସହରବାସୀମାନେ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ, ସେମାନେ ସକାଳେ ପୁଣି ଆସିବାକୁ ଠାରଣା କଲେ।
ମହୀପତିଵସିଷ୍ଠାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଣଯାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଵସିଷ୍ଠସଦ୍ମନି ନିଶାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଽତ୍ଯଵାହଯତ୍
ରାଜା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ସ୍ନେହବଶତଃ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଘରେ ଏଇ ରାତି ରହିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ ସହ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ପାର୍ଥିଵୈର୍ ମୁନିଭିସ୍ ତଥା । ଉପାସ୍ଯମାନୋ ରାମାଦ୍ଯୈସ୍ ସର୍ଵୈର୍ ଦଶରଥାତ୍ମଜୈଃ
ବସିଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ; ଦଶରଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେଠାରେ ସେଉଁଠି ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଜଗାମ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ । ଅନୁଯାତସ୍ ସୁରୌଘେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମ୍ ଇଵାବ୍ଜଜଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ଏହି ମହାନ ଋଷି, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ । ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଫେରନ୍ତି ।
ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଦେଶାଦ୍ ରାମାଦୀନ୍ ମୁନିର୍ ଦଶରଥାତ୍ମଜାନ୍ । ସର୍ଵାନ୍ ଵିସର୍ଜଯାମ୍ ଆସ ପାଦୋପାନ୍ତେ ନତାନ୍ ଅସୌ
ସେଠାରୁ ଏହି ଋଷି, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଯିବାକୁ କହିଲେ ।
ନଭଶ୍ଚରାନ୍ ଅଵନିଚରାଞ୍ ଜଲେଚରାନ୍ ଵିସର୍ଜ୍ଯ ସ ସ୍ତୁତଗୁଣଗୋଚରାଂଶ୍ ଚରାନ୍ । ଯଥାକ୍ରମଂ ସ୍ଵଗୃହ ଉଦାରସନ୍ମୁନୌ ଚକାର ତା ଦ୍ଵିଜଜନଵାସରକ୍ରିଯାଃ
ସେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ଲିନ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ । ପରେ, ନିଜ ଉଦାର ଆଶ୍ରମରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ କଲେ ।
ତେ ସମେତ୍ଯ ଗୃହଂ ଵୀରା ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ ଶଶିତ୍ଵିଷଃ । ଚକ୍ରୁସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅଶେଷେଣ ସ୍ଵସଦ୍ମସୁ ଦିନକ୍ରମମ୍
ସେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି ଆସି, ସମସ୍ତ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳନ କଲେ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ରାଘଵଶ୍ ଚୈଵ ରାଜାନୋ ମୁନଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ । ଇତି ଚକ୍ରୁସ୍ ସ୍ଵକାର୍ଯାଣି ତଦା ସ୍ଵଗୃହଵୀଥିଷୁ
ବଶିଷ୍ଠ, ରାଘବ, ରାଜାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ନିଜ ଘର ଗଲିରେ ନିଜ ନିଜ କାମ କରୁଥିଲେ।
ସସ୍ନୁଃ କମଲକଲ୍ହାରକୁମୁଦୋତ୍ପଲହାରିଷୁ । ଜଲାଶଯେଷୁ ଚକ୍ରାହ୍ଵହଂସସାରସରାଵିଷୁ
ସେମାନେ ପଦ୍ମ, କମଳ, କୁମୁଦ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହ୍ରଦ ଓ ଚକ୍ରବାକ, ହଂସ, ସାରସ ପକ୍ଷୀ ଥିବା ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ଗୋଭୂତିଲହିରଣ୍ଯାନି ଶଯନାନ୍ଯ୍ ଆସନାନି ଚ । ଦଦୁର୍ ଦାନାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୋଜନାନ୍ଯ୍ ଅଂଶୁକାନି ଚ
ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ଶୋଇବା ଛାନା, ବସିବା ଆସନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିଥିଲେ।
ହେମରତ୍ନଵିଚିତ୍ରେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ଚାମରସଦ୍ମସୁ । ଆନର୍ଚୁର୍ ଅଚ୍ଯୁତେଶାନହୁତାଶାର୍କାଦିକାନ୍ ସୁରାନ୍
ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ନିଜ ରାଜମହଳରେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଈଶାନ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସୁହୃଦ୍ଭୃତ୍ଯବନ୍ଧୁମିତ୍ରଗଣୈସ୍ ସହ । ତତ ଆସ୍ଵାଦଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଭୋଜନାନ୍ଯ୍ ଉଚିତାନି ତେ
ସେମାନେ ପୁଅ, ନାତି, ବନ୍ଧୁ, ଦାସ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ମିଳି ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ବାଦ ନେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ ସମଯେ ଚାସ୍ମିନ୍ ନଗରେ ଦିଵସୋ ଽଭଵତ୍ । ତନୁର୍ ଅଷ୍ଟାଂଶଶେଷତ୍ଵାନ୍ ମୃଦ୍ଵାତପମନୋହରଃ
ସେଇ ସମୟରେ ସେଇ ସହରରେ ଦିନଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁମଧୁର ଓ ମୃଦୁ ପବନରେ ମନୋହର ଥିଲା, ଏବଂ ତାହାର ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା।
ସାଯନ୍ତନଵିଧିଂ ତେ ତେ ତତ୍କାଲୋଚିତଯେଚ୍ଛଯା । ଅନଯନ୍ ବନ୍ଧୁଭିସ୍ ସାର୍ଧଂ ଯାଵଦ୍ ଅସ୍ତଂ ଯଯୌ ରଵିଃ
ସେମାନେ ସମୟଅନୁଯାୟୀ ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳର କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଵଵନ୍ଦିରେ ସୁଷ୍ଠୁ ଜେପୁଶ୍ ଚୈଵାଘମର୍ଷଣମ୍ । ପେଠୁସ୍ ସ୍ତୋତ୍ରାଣି ପୁଣ୍ଯାନି ଜଗୁର୍ ଗାଥା ମନୋରମାଃ
ସେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସାନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କଲେ, ଅଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ, ପୁଣ୍ୟ ଷ୍ଟୁତି ଗାଇଲେ ଓ ମନୋହର ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ତତଶ୍ ଚାଭ୍ଯୁଦିତେ ଶ୍ଯାମାକାମିନୀଶୋକହାରିଣି । କ୍ଷୀରୋଦାଦ୍ ଇଵ ମାହେନ୍ଦ୍ର୍ଯାଂ ଚନ୍ଦ୍ରେ ଽଵଶ୍ଯାଯଦାଯିନି
ତାପରେ, ଶ୍ୟାମାନୟନ ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଶୀତଳ ଶିଶିର ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେପରି ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରରୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଟୁଟ ଶିଶିର ଛାଡ଼ୁଛି।