ଅସଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଆଭୋଗି ଦୃଶ୍ଯତେ ଦୃଶ୍ଯପଞ୍ଜରମ୍ । ମନୋମନନନିର୍ମାଣଂ ହୃଦଯେ ନଗରଂ ଯଥା
ଏହି ଭୋଗ ନିଶ୍ଚୟ ଅସତ୍ୟ; ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆକୃତି ମାନେ ଏକ ଖଞ୍ଜର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ମନ ଓ ଚିନ୍ତାର ନିର୍ମାଣ, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସହର ପରି।
ଇଦଂ ଚିତ୍ତେଚ୍ଛଯୋଦେତି ଲୀଯତେ ଚ ତଦିଚ୍ଛଯା । ମିଥ୍ଯୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ଫାରଂ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରଂ ଯଥା
ଏହି ସବୁ ମନର ଇଚ୍ଛାରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଓ ସେଇ ଇଚ୍ଛାରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ନଗର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ରାମ ନଷ୍ଟେ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ନଶ୍ଯତି । ଯୁକ୍ତେ ଽପି ଚ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଯୁଜ୍ଯତେ
ହେ ରାମ, ଏହି ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହେଲେ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏନି; ଏହି ସଂସାର ରହିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଥିବା ନାହିଁ।
ମନଃପ୍ରକଲ୍ପିତେ ଭଗ୍ନେ ହୃଦି ଵିସ୍ତୀର୍ଣପତ୍ତନେ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵୋପଗତେ ବ୍ରୂହି କିଂ ଵୃଦ୍ଧଂ କସ୍ଯ କିଂ କ୍ଷତଂ
ମନେ ଯେପରି କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିବା ଏହି ବଡ଼ ନଗର ହୃଦୟରେ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, କିଏ କହିପାରିବ—କଣ ବଢ଼ିଲା, କାହା ପାଇଁ, କିଏ କଣ ହାରାଇଲା?
କ୍ରୀଡାର୍ଥେନ ଯଥୋଦେତି ବାଲାନାଂ ହୃଦି ପତ୍ତନମ୍ । ମନସା ତଦ୍ଵଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅଵିରତଂ ଜଗତ୍
ଯେପରି ଛୁଆଁମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ଏକ ନଗର ଉପଜାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ମନରେ ଅବିରତ ଉପଜି ଚାଲିଥାଏ।
ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କସ୍ଯଚିନ୍ ନଷ୍ଟମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲଜଲେ ଯଥା । ଭ୍ରଷ୍ଟେ ନଷ୍ଟେ ତଥୈଵାସ୍ମିନ୍ ସଂସାରେ ଵିଭଵୋତ୍ଥିତେ
ଯେପରି ଜାଦୁକରଙ୍କ ଭ୍ରମର ଜଳରେ କିଛି ମଧ୍ୟ କାହାରି ହାରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରରେ ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନ ହେଲେ ବା ଏହା ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାହାରି କିଛି ହାରାଯାଏ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ ଅସତ୍ ତଦ୍ ଅସତ୍ ସ୍ଯାଚ୍ ଚେତ୍ ତତ୍ କିଂ କସ୍ଯ କିଲ କ୍ଷତମ୍ । ଅତୋ ହର୍ଷଵିଷାଦାଭ୍ଯାଂ ସଂସାରୋ ନାମ ନାସ୍ପଦମ୍
ଯଦି ଯାହା ଅସତ୍ୟ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟର କିଛି ନାହିଁ, ତେବେ କାହାର କ'ଣ କ୍ଷତି ହେବ? ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଯେଉଁ ସଂସାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠି ଖୁସି ବା ଦୁଃଖ ପାଇଁ କୌଣସି ସଠିକ୍ ଆଧାର ନାହିଁ।
ଅସଦ୍ ଏଵ ଯଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ତସ୍ମିନ୍ କିଂ ନାମ ନଶ୍ଯତି । ନାଶାଭାଵେ ହି ଦୁଃଖସ୍ଯ କଃ ପ୍ରସଙ୍ଗୋ ମହାମତେ
ଯଦି କିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ, ତେବେ ସେଠାରେ କ'ଣ ନଷ୍ଟ ହେବ? ଯେଉଁଠାରେ ନଷ୍ଟ ନାହିଁ, ସେଠି ଦୁଃଖର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା କେମିତି ହେବ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ?
ସଦ୍ ଏଵ ଵା ଯଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ତସ୍ଯ କିଂ ନାମ ନଶ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମୈଵେଦଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ସୁଖଦୁଃଖେ କିମ୍ ଉତ୍ଥିତେ
ଯଦି କିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ, ତେବେ ସେଠାରୁ କ'ଣ ନଷ୍ଟ ହେବ? ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ତେବେ ଖୁସି ବା ଦୁଃଖ କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?
ସର୍ଵତ୍ରାସତ୍ଯଭୂତେ ଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରପଞ୍ଚୈକାନ୍ତକାରିଣି । ସଂସାରେ କିମ୍ ଉପାଦେଯଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଯଦ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛତୁ
ଏହି ସଂସାରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମ ଏବଂ ସବୁଠାରେ ଅନ୍ତ ନେଇ ଆସେ, ଏମିତି ଦୁନିଆରେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ କଣ ଆଶା କରିବେ କିମ୍ବା କଣ ଗ୍ରହଣ କରିବେ?
ସର୍ଵତ୍ର ସତ୍ଯଭୂତେ ଽସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵମଯେ ଽପି ଚ । କିଂ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ରିଭୁଵନେ ହେଯଂ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ପରିହରନ୍ତୁ ଯତ୍
ଏହି ସଂସାରଟି ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ତେବେ ତିନି ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍?
ଅସତ୍ ସଦ୍ ଵା ଜଗଜ୍ ଜ୍ଞସ୍ଯ ତେନାସୌ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ । ଅଗମ୍ଯ ଏଵ ମୂର୍ଖସ୍ ତୁ ତୃତୀଯାଂଶେନ ଦୁଃଖିତଃ
ଏହି ସଂସାର ଅସତ୍ୟ କିମ୍ବା ସତ୍ୟ ଯେଉଁହେଉ, ଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ଏହା ସୁଖ ଦୁଃଖ ଉପରେ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖ ଲୋକେ ଅଧୂରା ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଆଦାଵ୍ ଅନ୍ତେ ଽପି ଯନ୍ ନାସ୍ତି ଵର୍ତମାନେ ଽପି ସନ୍ ନ ତତ୍ । ଯୋ ଽଭିଵାଞ୍ଛତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ରାମ ତସ୍ଯାସତ୍ତୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁଥିଲା ଆରମ୍ଭରେ ନଥିଲା, ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ନଥିବା, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ନଥିବା, ଏମିତି ଅସତ୍ୟକୁ ଯିଏ ଆଶା କରେ, ହେ ରାମ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଅସତ୍ତା ରହିଯାଏ।
ଆଦାଵ୍ ଅନ୍ତେ ଚ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ଵର୍ତମାନେ ସଦ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଯସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସଦ୍ ଏଵ ସ୍ଯାତ୍ ତସ୍ଯ ସତ୍ତୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ
ଆରମ୍ଭରେ ଓ ଶେଷରେ ଯାହା ସତ୍ୟ, ବର୍ତ୍ତମାନରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଏକେବାରେ ଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ କେବଳ ଅସଲି ଅସ୍ତିତ୍ୱଟିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଅସତ୍ଯଭୂତଂ ତୋଯାନ୍ତଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଵ୍ଯୋମଲତାଦିକମ୍ । ବାଲା ଏଵାଭିଵାଞ୍ଛନ୍ତି ମନୋମୋହାଯ ନୋତ୍ତମାଃ
ପାଣିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଫୁଲ ଭଳି ଅସତ୍ୟ ଜିନିଷକୁ କେବଳ ଶିଶୁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏମିତି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଇଚ୍ଛାମାନେ ମନକୁ ମାତ୍ର ଭ୍ରମିତ କରେ।
ବାଲୋ ହି ଵିତତାକାରୈର୍ ଵସ୍ତୁରିକ୍ତୈଃ ପ୍ରଯୋଜନୈଃ । ସନ୍ତୋଷମ୍ ଏତ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତାଯ ଦୁଃଖାଯ ନ ସୁଖାଯ ତୁ
ଶିଶୁମାନେ ନାନା ଆକୃତି ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଜିନିଷରୁ ଯେତେବେଳେ ସନ୍ତୋଷ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ମାନ୍ ମା ଭଵ ବାଲସ୍ ତ୍ଵଂ ରାମ ରାଜୀଵଲୋଚନ । ଅନିତ୍ଯତାମ୍ ଇହାଲୋକ୍ଯ ନିତ୍ଯମ୍ ଆଶ୍ରଯ ସୁସ୍ଥିରମ୍
ତେଣୁ ରାମ, କମଳନୟନ, ତୁମେ ଶିଶୁ ଭାବରେ ରୁହନି; ଏଠାରେ ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱକୁ ଦେଖି, ସଦା ଦୃଢ଼ ଓ ଅଟୁଟ ଜିନିଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କର।
ଅସଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଖିଲଂ ମଯା ସମେତଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି ଵିଗଣଯ୍ଯ ଵିଷାଦିତାସ୍ତୁ ମା ତେ । ସଦ୍ ଇହ ହି ସକଲଂ ମଯା ସମେତଂ ତ୍ଵ୍ ଇତି ଚ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିଷାଦିତାସ୍ତୁ ମା ତେ
ତୁମେ ଏହିପରି ଭାବିବାକୁ ଦିଅନି—‘ଏ ସବୁ ଅସତ୍ୟ ଓ ମୁଁ ଏହା ସହିତ ଏକତା ହୋଇଛି’ ବୋଲି ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଦିଅନି। ଏହିପରି ମଧ୍ୟ ଭାବିବାକୁ ଦିଅନି—‘ଏ ସବୁ ସତ୍ୟ ଓ ମୁଁ ଏହା ସହିତ ଏକତା ହୋଇଛି’ ବୋଲି ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଦିଅନି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତ୍ଯ୍ ଅଥ ମୁନୌ ଦିଵସୋ ଜଗାମ ସାଯନ୍ତନାଯ ଵିଧଯେ ଽସ୍ତମ୍ ଇନୋ ଜଗାମ । ସ୍ନାତୁଂ ସଭା କୃତନମସ୍କରଣା ଜଗାମ ଶ୍ଯାମାକ୍ଷଯେ ରଵିକରୈଶ୍ ଚ ସହାଜଗାମ
ଏପରି କହିବା ପରେ ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦିନ ଧୀରେ ଧୀରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳକୁ ଯାଇ ରାତି ପାଇଁ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା। ସେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ, ସଭାରେ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
ନଷ୍ଟେ ଧନେ ଽଥ ଦାରାଦୌ ଶୋକସ୍ଯାଵସରୋ ଽତ୍ର କଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲେ କ୍ଷଣାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ନଷ୍ଟେ କା ପରିଦେଵନା
ଧନ ବା ସ୍ତ୍ରୀ ହରାଇଗଲେ କଣ ଦୁଃଖ କରିବାର ଅବସର ଅଛି? ଏକ ମାୟା ଦେଖି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ତାହା ପାଇଁ କଣ ଶୋକ କରିବାକୁ ହେବ?
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରସ୍ଯାର୍ଧେ ଭୂଷିତେ ଦୂଷିତେ ଽଥ ଵା । ଅଵିଦ୍ଯାଂଶେ ସୁତାଦୌ ଵା କଃ କ୍ରମସ୍ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ
ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୋଭିତ କିମ୍ବା ଦୂଷିତ ହେଉ, କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନର ଅଂଶ ଶିଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପଡ଼ୁ, ଏହି ସବୁରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର କେଉଁ ଅନୁକ୍ରମ ଅଛି?
ପ୍ରାପ୍ତେ ଧନେ ଽଥ ଦାରାଦୌ ହର୍ଷସ୍ଯାଵସରୋ ହି କଃ । ଵୃଦ୍ଧାଯାଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣାଯାଂ କିମ୍ ଆନନ୍ଦୋ ଜଲାର୍ଥିନଃ
ଧନ କିମ୍ବା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମିଳିଲେ କଣ ସତ୍ୟରେ ଖୁସି ମିଳେ? ଏକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ମୃଗମରୀଚିକାରେ, ପିଆସି ଲୋକ କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ମାନେ?
ଧନଦାରେଷୁ ଵୃଦ୍ଧେଷୁ ଦୁଃଖଂ ଯୁକ୍ତଂ ନ ତୁଷ୍ଟତା । ଵୃଦ୍ଧାଯାଂ ମୋହମାଯାଯାଂ କସ୍ ସମାଶ୍ଵାସଵାନ୍ ଇହ
ଧନ ଓ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ବଢ଼ିଲେ ଦୁଃଖ ହେଉଛି ସଠିକ୍, ସନ୍ତୋଷ ନୁହେଁ। ମୋହ ଓ ମାୟା ବଢ଼ିଲେ, ଏଠାରେ କିଏ ଆଶ୍ୱାସ ପାଏ?
ଯୈର୍ ଏଵ ଜାଯତେ ରାଗୋ ମୂର୍ଖସ୍ଯାଧିକତାଂ ଗତୈଃ । ତୈର୍ ଏଵ ଭୋଗୈଃ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ଯ ଵିରାଗ ଉପଜାଯତେ
ଯେଉଁ ଉପଭୋଗ ଅବିବେକୀଙ୍କରେ ଆସକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ସେଇ ଉପଭୋଗ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କରେ ବିରାଗ ଜନ୍ମାଏ।
ଅପାରଦର୍ଶିନୋ ମୂଢା ଭୋଗୈର୍ ଆଯାନ୍ତି ତୁଷ୍ଟତାମ୍ । ପାରାଵଲୋକିନସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତୈର୍ ଵିରାଗଂ ଯାନ୍ତି ସାଧଵଃ
ଅନ୍ୟ ପାର ଦେଖିପାରୁନଥିବା ମୂଢ଼ମନ୍ୟେ ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୋଷ ମାନନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ସଜ୍ଜନ ଦୂର ପାର ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅତୋ ରାଘଵ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ସଂସୃତେଃ । ନଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଉପେକ୍ଷସ୍ଵ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଉପାହର
ଏହିପରି, ରାଘବ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛ, ସେଠି ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ଯାହା ହାରାଇଯାଇଛି, ତାହାକୁ ହାରାଇଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବି ଛାଡିଦିଅ, ଯାହା ମିଳିଛି, ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କର।
ଅନାଗତାନାଂ ଭୋଗାନାମ୍ ଅଵାଞ୍ଛନମ୍ ଅକୃତ୍ରିମମ୍ । ଆଗତାନାଂ ଚ ସମ୍ଭୋଗ ଇତି ପଣ୍ଡିତଲକ୍ଷଣମ୍
ଯେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଆସନ୍ତା ଭୋଗବିଲାସ ପ୍ରତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଲୋଭ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହା ମିଳିଛି, ତାହାକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପଣ୍ଡିତ ଭାବିଯାନ୍ତି।
ସଂସାରସମ୍ଭ୍ରମେ ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଂଶ୍ ଛନ୍ନାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତତାଯିନି । ତଥା ଵିହର ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଯଥା ନାଯାସି ମୂଢତାମ୍
ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଲୁଚିଯାଇଛି ଏବଂ ବିପକ୍ଷରେ ଅଛି, ସଚେତନ ହୋଇ ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କର, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ମୂଢ଼ତାକୁ ଆସିବ ନାହିଁ।
ସଂସାରାଡମ୍ବରସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରପଞ୍ଚରଚିତେ କ୍ରମେ । ସମ୍ଯକ୍ ସମଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯେ ହତାସ୍ ତେ କୁବୁଦ୍ଧଯଃ
ଏହି ସଂସାରର ଢ଼ଙ୍ଗ ଏବଂ ମାୟାର ରଚନା ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କିମ୍ବା ସମଭାବରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତିମୟ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଯଯା କଯାଚିଦ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଯେହ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଗତାରତିଃ । ପରିମଜ୍ଜତି ତସ୍ଯାଚ୍ଛା ନ କ୍ଵଚିନ୍ ନିର୍ମଲା ମତିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରକାରରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ମନ ଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ନିର୍ମଳ ହୁଏନାହିଁ।