ପ୍ରଦୀପକାନ୍ତିଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଭୁକ୍ତଭୂରିଦଶାସ୍ଵ୍ ଅତିସ୍ନେହନିବନ୍ଧନୀଷୁ । ସଂସାରମାଯାସୁ ଚଲାଚଲାସୁ ନ ଜ୍ଞାଯତେ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅତାତ୍ତ୍ଵିକୀଷୁ
ଯେପରି ଦୀପର ଆଲୋକ ଚଳିଥିବା କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଆସକ୍ତି ସହିତ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ଅବସ୍ଥାରେ, ତଥା ଏହି ଭବଜଗତର ଚଳିଥିବା ଓ ନିଶ୍ଚଳ ମାୟାରେ ମଧ୍ୟ, ତଥ୍ୟ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ମାୟା ଏକ ଅସଲ ନୁହେଁ।
ସଂସାରସଂରମ୍ଭକୁଚକ୍ରିକେଯମ୍ ପ୍ରାଵୃଟ୍ପଯୋବୁଦ୍ବୁଦଭଙ୍ଗୁରାପି । ଅସାଵଧାନସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧୌ ଚିରସ୍ଥିରପ୍ରତ୍ଯଯମ୍ ଆତନୋତି
ଏହି ଭବସାଗରର ଉତ୍ତାଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣି, ବର୍ଷାର ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ପରି ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସାବଧାନ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭ୍ରମ ଦେଇ ଦିଏ।
ଶୋଭୋଜ୍ଜ୍ଵଲା ଦୈନ୍ଯଵଶାଦ୍ ଵିନଷ୍ଟା ଗୁଣାସ୍ ସ୍ଥିତାସ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ଜର୍ଜରତ୍ଵେ । ଆଶ୍ଵାସନା ଦୂରତରଂ ପ୍ରଯାତା ଜନସ୍ଯ ହେମନ୍ତ ଇଵାବ୍ଜିନୀଷୁ
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଶ୍ରୀ ଦୁଃଖରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; ଗୁଣଗୁଡିକ ଏବେ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି; ସାନ୍ତ୍ୱନା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ଛାଡି ଚାଲିଯାଇଛି, ଯେପରି ଶୀତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦୂରେ ହୋଇଯାଏ।
ପୁନଃ ପୁନର୍ ଦୈଵଵଶାଦ୍ ଉପେତ୍ଯ ସ୍ଵଦେହଭାରେଣ କୃତାପକାରଃ । ଵିଲୂଯତେ ଯତ୍ର ତରୁଃ କୁଠାରୈର୍ ଆଶ୍ଵାସନେ ତତ୍ର ହି କଃ ପ୍ରସଙ୍ଗଃ
ପୁନି ପୁନି ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ କ୍ଷତି ହୋଇଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଗଛକୁ ବାଁକୁ ଦେଇ ଦେଇ ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, ସେଠି ସାନ୍ତ୍ୱନା କେଉଁଠି ରହିପାରିବ?
ମନୋରମସ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅତିଦୋଷଵୃତ୍ତେର୍ ଅନ୍ତର୍ ଵିଘାତାଯ ସମୁତ୍ଥିତସ୍ଯ । ଵିଷଦ୍ରୁମସ୍ଯେଵ ଜନସ୍ଯ ସଙ୍ଗାଦ୍ ଆସାଦ୍ଯତେ ସମ୍ପ୍ରତି ମୂର୍ଛନୈଵ
ମନୋରମ ଲୋକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଗୁଣ ଭିତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଅସ୍ଥିରତା ଉପଜିଯାଏ; ଯେପରି ବିଷ ଗଛ ସହ ସଂଗ ହେଲେ ଲୋକ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ।
କାସ୍ ତା ଦୃଶୋ ଯାସୁ ନ ସନ୍ତି ଦୋଷାଃ କାସ୍ ତା ଦିଶୋ ଯାସୁ ନ ଦୁଃଖଦାହଃ । କାସ୍ ତାଃ ପ୍ରଜା ଯାସୁ ନ ଭଙ୍ଗୁରତ୍ଵଂ କାସ୍ ତାଃ କ୍ରିଯା ଯାସୁ ନ ନାମ ମାଯା
କେଉଁଠି ଏମିତି ଆକୃତି ଅଛି ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟି ନାହିଁ? କେଉଁ ଦିଗ ଅଛି ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖର ଜ୍ୱାଳା ନାହିଁ? କେଉଁ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁଠି ଭଙ୍ଗୁରତା ନାହିଁ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି ଯେଉଁଠି ମାୟା ନାହିଁ?
କଲ୍ପାଭିଧାନକ୍ଷଣଜୀଵିନୋ ଽପି କଲ୍ପୌଘସଙ୍ଖ୍ଯାକଲନେ ଵିରିଞ୍ଚାଃ । ଅତଃ କଲାଶାଲିନି କାଲଜାଲେ ଲଘୁତ୍ଵଦୀର୍ଘତ୍ଵଧିଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସତ୍ଯାଃ
ଏଠି ଯେଉଁମାନେ 'ବ୍ରହ୍ମା' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ କେବଳ ଏକ କଳ୍ପର ଅନ୍ତରାଳ ମାତ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କଳ୍ପର ଗଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି କଳାରେ ଭରିଥିବା କାଳର ଜାଲରେ, ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଭାବନା ସବୁ ଅସତ୍ୟ।
ସର୍ଵତ୍ର ପାଷାଣମଯା ମହୀଧ୍ରା ମୃଦା ମହୀ ଦାରୁଭିର୍ ଏଵ ଵୃକ୍ଷାଃ । ମାଂସୈର୍ ଜନାଃ ପୌରୁଷବଦ୍ଧଭାଵା ନାପୂର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତୀହ ଵିକାରହୀନମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ପାହାଡ଼ ପଥରର, ମାଟି ମାଟିର, ଗଛ କେବଳ କାଠର, ଲୋକମାନେ ମାଂସର ତିଆରି, ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ବନ୍ଧା। ଏଠି କିଛି ନୂତନ ନାହିଁ, କିଛି ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ନାହିଁ।
ଆଲୋକ୍ଯତେ ଚେତନଯାନୁଵିଦ୍ଧଃ ପଯୋନିବଦ୍ଧୋ ଽଣୁଚଯୋ ନଭସ୍ସ୍ଥଃ । ପୃଥଗ୍ଵିଭାଗେନ ପଦାର୍ଥଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଏତଜ୍ ଜଗନ୍ ନେତରଦ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍
ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଚେତନାରେ ଭରିଥିବା, ଜଳରେ ବନ୍ଧା ଏକ ଗଠନ, ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗ ଓ ବସ୍ତୁର ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ହେଉଛି ସଂସାର; ଏଠି ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ଚମତ୍କୃତିଶ୍ ଚେହ ମନସ୍ଵିଲୋକେ ଚେତଶ୍ଚମତ୍କାରକରୀ ନରାଣାମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପି ସାଧୋ ଵିଷଯଂ କଦାଚିତ୍ କେଷାଞ୍ଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ନ ଚିତ୍ରରୂପା
ଏଠି ମନର ସଂସାରରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି; ଲୋକମାନଙ୍କର ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ହେ ସାଧୁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଏହି ଚମତ୍କାର ଆସେ ନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯାପଯାତେ ତ୍ଵ୍ ଅପି କଲ୍ପନାଯା ଆକାଶଵଲ୍ଲୀଫଲଵନ୍ମହତ୍ତ୍ଵେ । ଉଦେତି ନୋ ଽଲୋଭଲଵାହତାନାମ୍ ଉଦାରଵୃତ୍ତାନ୍ତମଯୀ କଥୈଵ
ଏଯାଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭର ଏକ ଛାୟାରେ ମଧ୍ୟ ଭାସିଯାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାହାଣୀ ଉପଜେ ନାହିଁ—ଯେପରି ଆକାଶର ଲତାରେ କେବେ ମହତ୍ତ୍ୱର ଫଳ ଆସେ ନାହିଁ।
ଆଦାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ ପଦମ୍ ଉତ୍ତମାନାଂ ସ୍ଵଚେତସୈଵୋପହତୋ ଽଦ୍ଯ ଲୋକଃ । ପତତ୍ଯ୍ ଅଶଙ୍କଂ ପଶୁର୍ ଅଦ୍ରିକୂଟାଦ୍ ଆନୀଲଵଲ୍ଲୀଦଲଵାଞ୍ଛଯେଵ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଏହି ସଂସାର ଆଜି ନିଜର ମନ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଯାଏ—ଯେପରି ଏକ ପଶୁ ନୀଳ ଲତାର ପତ୍ର ପାଇଁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଝାପ ଦେଇପଡ଼େ।
ଅଵାନ୍ତରନ୍ଯସ୍ତନିରର୍ଥକାଂସଚ୍ଛାଯାଲତାପତ୍ତ୍ରଫଲପ୍ରସୂନାଃ । ଶରୀର ଏଵ କ୍ଷତସମ୍ପଦଶ୍ ଚ ଶ୍ଵଭ୍ରଦ୍ରୁମା ଅଦ୍ଯତନା ନରାଶ୍ ଚ
ଏହି ଦିନରେ ଶରୀରର ସମ୍ପଦ ଏକ ଖାଲି ଗହ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗଛର ଭିତର ଶାଖା, ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ଛାୟା, ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଭଳି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଓ ଅପରିଚୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନରେ ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଓ ଅପରିଚୟ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଜ୍ ଜନା ମାର୍ଦଵସୁନ୍ଦରେଷୁ କ୍ଵଚିତ୍ କରାଲେଷୁ ଚ ସଞ୍ଚରନ୍ତି । ଦଶାନ୍ତରାଲେଷୁ ନିରନ୍ତରେଷୁ ଵନାନ୍ତଷଣ୍ଡେଷ୍ଵ୍ ଇଵ କୃଷ୍ଣଶାରାଃ
ଲୋକମାନେ କେବେ କେବେ ମୃଦୁ ଓ ସୁନ୍ଦର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କେବେ କେବେ କ୍ରୂର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଯାନ୍ତି; ଏହା ଏହିପରି, ଯେପରି ଅନ୍ତହীন ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳା କୃଷ୍ଣସାର ଚରିଯାଏ।
ଧାତୁର୍ ନଵାନି ଦିଵସଂ ପ୍ରତି ଭୀଷଣାନି ରମ୍ଯାଣି ଚାଵଲୁଲିତାଖିଲମାନଵାନି । କାର୍ଯାଣି କଷ୍ଟଫଲପାକହତୋଦଯାନି ଵିସ୍ମାପଯନ୍ତି ନ ଶଠସ୍ଯ ମନାଂସି କେଷାମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ଭୟଙ୍କର କିମ୍ବା ରମ୍ୟ କାମ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାନ୍ତି, କର୍ମର କଷ୍ଟଦାୟକ ଫଳ ପାକି ଉଦୟ ହୁଏ; ତଥାପି ଏହି କାମଗୁଡିକ ଚତୁର ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଜନଃ କାମାସକ୍ତୋ ଵିଵିଧକୁକଲାଵେଦନପରସ୍ ସମସ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଞ୍ ଜଗତି ସୁଲଭୋ ନାଦ୍ଯ ସୁଜନଃ । କ୍ରିଯା ଦୁଃଖାସଙ୍ଗାଦ୍ ଵିଧୁରଵିଧୁରା ନୂନମ୍ ଅଖିଲା ନ ଜାନେ ନେତଵ୍ଯା କଥମ୍ ଇଵ ଦଶା ଜୀଵିତମଯୀ
ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସକ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଖରାପ କଳାରେ ଲିନ, ଏବଂ ଏହି ଜଗତରେ ଏକ ଭଲ ଲୋକ ଏବେ ଦୁର୍ଲଭ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଦୁଃଖର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ କାମ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିପରୀତ; ମୁଁ ଜାଣିନି, ଏହି ଜୀବନର ଦଶା କିପରି ଚାଲିବ।
ଯଚ୍ ଚେଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ଥିରଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵପ୍ନସଙ୍ଗମସନ୍ନିଭମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥିର—ସ୍ୱପ୍ନର ମିଳନ ପରି।
ଶୁଷ୍କସାଗରସଙ୍କାଶୋ ନିଖାତୋ ଯୋ ଽଦ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ । ସ ପ୍ରାତର୍ ଅଭ୍ରସଂଵୀତୋ ନଗସ୍ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ମୁନେ
ଏହି ଦିନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶୁଷ୍କ ସାଗର, ଯାହା ଅଧୋରେ ଅଛି, ସକାଳେ ମୁନି, ମେଘରେ ଢାକି ଥିବା ପାହାଡ଼ ହୋଇଯାଏ।
ଯୋ ଵନଵ୍ଯୂହଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ଵିଲୀଢଗଗନୋ ଽଚଲଃ । ଦିନୈର୍ ଏଵ ସ ଯାତ୍ଯ୍ ଉର୍ଵୀସମତାଂ କୂପତାଂ ଚ ଵା
ଯେ ପାହାଡ଼ ଘନବନରେ ଢାକା, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ଏବଂ ଅଡ଼ିଗ, ସେହି ପାହାଡ଼ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଜମିନ ସହିତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ କିମ୍ବା ଗହ୍ୱର ଭିତରକୁ ଡୁବିଯାଏ।
ଯଦ୍ ଅଙ୍ଗମ୍ ଅଦ୍ଯ ସଂଵୀତଂ କୌଶେଯସ୍ରଗ୍ଵିଲେପନୈଃ । ଦିଗମ୍ବରଂ ତଦ୍ ଏଵ ଶ୍ଵୋ ଦୂରେ ଵିଶରିତାଵଟେ
ଯେ ଦେହ ଆଜି ରେଶମ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲେପନରେ ସଜିଛି, ସେହି ଦେହ କାଲି ଦୂରେ, ଜଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ପଡ଼ିଥାଏ।
ଯତ୍ରାଦ୍ଯ ନଗରଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵିଚିତ୍ରାଚାରଚଞ୍ଚଲମ୍ । ତତ୍ରୈଵୋଦେତି ଦିଵସୈସ୍ ସଂଶୂନ୍ଯାରଣ୍ଯଧନ୍ଵତା
ଯେଠି ଆଜି ନଗର ଦେଖାଯାଏ, ନାନା କାମରେ ଚଞ୍ଚଳ, ସେଠି କିଛି ଦିନ ପରେ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ଉଜାଡ଼ ମାଟି ହୋଇଯାଏ।
ଯଃ ପୁମାନ୍ ଅଦ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ମଣ୍ଡଲାନ୍ଯ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠତି । ସ ଭସ୍ମକୂଟତାଂ ରାଜନ୍ ଦିଵସୈର୍ ଏଵ ଗଚ୍ଛତି
ଯେ ପୁରୁଷ ଆଜି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି, ସେ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ରାଖ ଡେଙ୍କା ହୋଇଯାଏ।
ଅରଣ୍ଯାନୀ ମହାଭୀମା ଯା ନଭୋମଣ୍ଡଲୋପମା । ପତାକାଚ୍ଛାଦିତାକାଶା ସୈଵ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ପୁରୀ
ଯେ ଭୟାନକ ଅରଣ୍ୟ, ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଓ ପତାକାରେ ଢାକା, ସେହି ଅରଣ୍ୟ ଏକ ସହର ହେବାକୁ ଯାଏ।
ଯା ଲତାଵଲିତା ଭୀମା ଭାତ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯ ଵିପିନାଵଲୀ । ଦିଵସୈର୍ ଏଵ ସା ଯାତି ମୁନେ ମରୁମହୀପଦମ୍
ଯେ ଘନ ଲତା ଓ ଗଛରେ ଢାକା ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଳ ଆଜି ଦେଖାଯାଏ, ମୁନି, ସେ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମରୁଭୂମି ହୋଇଯାଏ।
ସଲିଲଂ ସ୍ଥଲତାଂ ଯାତି ସ୍ଥଲୀ ଭଵତି ଵାରିଭୂଃ । ଵିପର୍ଯସ୍ଯତି ସର୍ଵଂ ହି ସକାଷ୍ଠାମ୍ବୁତୃଣଂ ଜଗତ୍
ପାଣି ଜମି ହୋଇଯାଏ, ଜମି ପୁଣି ପାଣି ହୋଇଯାଏ; ଏହି ସଂସାରରେ କାଠ, ପାଣି ଓ ଘାସ ସହିତ ସବୁ କିଛି ସବୁବେଳେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
ଅନିତ୍ଯଂ ଯୌଵନଂ ବାଲ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଦ୍ରଵ୍ଯସଞ୍ଚଯାଃ । ଭାଵାଦ୍ ଭାଵାନ୍ତରଂ ଯାନ୍ତି ତରଙ୍ଗଵଦ୍ ଅନାରତମ୍
ଯୁବାବସ୍ଥା, ଶିଶୁବୟସ, ଦେହ ଓ ଧନ-ସଞ୍ଚୟ — ଏସବୁ କିଛି ଅସ୍ଥାୟୀ; ଏମାନେ ଏକ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଲହରୀ ପରି ଅବିରତ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଵାତାତ୍ତଦୀପକଶିଖାଲୋଲଂ ଜଗତି ଜୀଵିତମ୍ । ତଡିତ୍ସ୍ଫୁରଣସଙ୍କାଶା ପଦାର୍ଥଶ୍ରୀର୍ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ଏହି ସଂସାରରେ ଜୀବନ ବାୟୁରେ ହଲୁଚିଥିବା ଦୀପଶିଖା ପରି ଅସ୍ଥିର; ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଚମକ ବିଜୁଳିର ଝଲକ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଵିପର୍ଯାସମ୍ ଇଯଂ ଯାତି ଭୂରିଭୂତପରମ୍ପରା । ବୀଜରାଶିର୍ ଇଵାଜସ୍ରଂ ପ୍ରଥମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହି ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପାଦାନ ସବୁ ସମୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ମାନେ ଲଗାତାର ଅଙ୍କୁର ମାଡ଼ୁଥିବା ଦାଣା ଗଛ ପରି ପୁଣି ପୁଣି ନୂଆ ଆକାର ନେଇଥାଏ।
ମନଃପଵନପର୍ଯସ୍ତଭୂରିଭୂତରଜଃପଟା । ପାତୋତ୍ପାତପରାଵର୍ତଵରାଭିନଯଭୂଷିତା
ମନ ଜେତେବେଳେ ବାତାସରେ ଉତ୍ପାତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଅନେକ ପଦାର୍ଥର ଧୂଳି ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଯାଏ । ଏହି ମନ ଦୁଃଖ-ସୁଖ, ଉପଦ୍ରବ ଓ ଅପସମ୍ପଦର ନାଟକରେ ସଜିଥାଏ ।
ଆଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସ୍ଥିତିର୍ ଇଯଂ ଜାଗତୀ ଜନିତଭ୍ରମା । ନୃତ୍ତାଵେଶଵିଵୃତ୍ତେଵ ସଂସାରାରଭଟୀନଟୀ
ଏହି ସଂସାର ଭ୍ରମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅବସ୍ଥା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ । ଯେପରି ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେପରି ସଂସାରର ନାଟକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।