ଅଯମ୍ ଅନ୍ଯୋ ଽଯମ୍ ଅନ୍ଯୋ ଽଯଂ ଭାଗ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଆତ୍ମନୋଃ । ମିଥ୍ଯାଜ୍ଞାନଵିକଲ୍ପୋକ୍ତୌ ଵାଚି ସତ୍ଯାର୍ଥତାତ୍ର କା
ଏହା ଅଲଗା, ସେଠା ଅଲଗା, ଏହା ଏକ ଅଂଶ — ଏପରି ଆତ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ବୋଧ କେବଳ ଭ୍ରାନ୍ତିର ଫଳ। ଏପରି କଥାରେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟ ରହିପାରିବ?
ଵହ୍ନେଶ୍ ଶିଖାଯା ଜାତେଯଂ ଶିଖେତି ମନସୋ ହି ଯା । ଚାପଲୋତ୍ଥା ଵିକଲ୍ପଶ୍ରୀର୍ ଵସ୍ତୁତସ୍ ସା ନ ସିଧ୍ଯତି
ଅଗ୍ନିରୁ ଆଗୁନିର ଶିଖା ଉଠିଲେ, ଏହାକୁ ଅଲଗା ଶିଖା ବୋଲି ମନେ କରାଯିବା ମନର ଚଞ୍ଚଳତାର ଫଳ। ପ୍ରକୃତରେ, ଏପରି ଭିନ୍ନତା ରହିନଥାଏ।
ଅସତ୍ଯୈଵ ଵିକଲ୍ପୋକ୍ତିସ୍ ସତ୍ଯଭାଵେନ କଲ୍ପ୍ଯତେ । ମୋହୋପହତଦୃଷ୍ଟିତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ଵିଚନ୍ଦ୍ରଜ୍ଞାନଦୋଷଵତ୍
ଭିନ୍ନତାର କଥା ମିଥ୍ୟା, କିନ୍ତୁ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ; ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଭ୍ରମରେ ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି।
ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵଗାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଅନନ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦାତ୍ । ନାନ୍ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସମ୍ଭଵତି ତଦ୍ ଉକ୍ତଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଏଵ ତତ୍
ସମସ୍ତ କଥାର ମୂଳ ହେଉଛି ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ସବୁଠାରେ ଅଛି, ଅସୀମ ଓ ଅନନ୍ତ ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ । ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ; ଯାହା କୁହାଯାଏ, ସେଠି ମାନେ ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛି ।
ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିନା ନେହ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵୋପପଦ୍ଯତେ । ସର୍ଵଂ ଚ ଖଲ୍ଵ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯ୍ ଏଷୈଵ ପରମାର୍ଥତା
ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା ଏଠାରେ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି—ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ।
ଏଵମ୍ପ୍ରାଯଶ୍ ଚ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧାନ୍ତସ୍ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରିଷ୍ଯାମସ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତାର୍ଥୋକ୍ତିପଞ୍ଜରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମର ନିଷ୍କର୍ଷ ଏହି ହେବ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଏହି ଉପଦେଶର ମୂଳ ଅର୍ଥ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିବି ।
ଇହାଵିଦ୍ଯାଦିକାଃ କେଚିଦ୍ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ନେତରେ କ୍ରମାଃ । ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ ଅଶେଷାର୍ଥମ୍ ଏତଦ୍ ଅଜ୍ଞାନସଙ୍କ୍ଷଯେ
ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ଆଦି ଯେଉଁଠି ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରମ ନାହିଁ । ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅର୍ଥକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଶେଷ ହେବ ।
ଅଵସ୍ତୁସଙ୍କ୍ଷଯେ ଵସ୍ତୁ ଯଥାଵସ୍ତୁ ପ୍ରସୀଦତି । ଯଥାଵଦ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଦୃଶ୍ଯଂ ଜଗନ୍ ନୈଶତମଃକ୍ଷଯେ
ଯେତେବେଳେ ଅସତ୍ୟ ବିଲିନ ହୁଏ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ; ଯେପରି ରାତିର ଅନ୍ଧାର ହଟିଗଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଯଥାସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଇଦମ୍ ଅଖିଲମ୍ ଆତତଂ କୁଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ତଦ୍ ଉପଶମେ ତଵ ରାମ ନିର୍ମଲାଭେ । ଅଵିତଥଵରଦର୍ଶନେ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵିତଥମ୍ ଏଵ ନ ସଂଶଯୋ ଽତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍
ହେ ରାମ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ତୁମ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି; ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ଶାନ୍ତ ହେବ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଉଦୟ ହେବ, ତୁମ ସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କ୍ଷୀରୋଦକୁକ୍ଷିତୁଲ୍ଯାଭିଶ୍ ଶୀତଲାମଲଦୀପ୍ତିଭିଃ । ତଵୋକ୍ତିଭିର୍ ଵିଚିତ୍ରାଭିର୍ ଗମ୍ଭୀରାଭିର୍ ଇହାଭିତଃ
ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଗଭୀର କଥାମାନେ, ଶୀତଳ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୋତେ ଘେରି ରହିଛି।
କ୍ଷଣମ୍ ଆନ୍ଧ୍ଯମ୍ ଇଵାପ୍ନୋମି କ୍ଷଣଂ ଯାମି ପ୍ରକାଶତାମ୍ । ଶାନ୍ତାତପବଲଃ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଲୋଲାଭ୍ର ଇଵ ଵାସରଃ
କେବେ କେବେ ମୁଁ ଅନ୍ଧାରରେ ପଡ଼ିଯାଏ, କେବେ କେବେ ଆଲୋକରେ ଆସେ—ଯେପରି ବର୍ଷା ଋତୁର ଶୀତଳ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଦିନର ତାପ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଅନନ୍ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଭାସ୍ଵତଃ । ଅନସ୍ତମିତସାରସ୍ଯ କଲନା କଥମ୍ ଆଗତା
ଅସୀମ, ଅପରିମାପ୍ୟ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କେବେ ମ୍ଲାନ ନହେଉଥିବା ତତ୍ତ୍ୱରେ କିପରି ସୀମାବଦ୍ଧତା ଆସିଗଲା?
ଯଥାଭୂତାର୍ଥଵାକ୍ଯାର୍ଥାସ୍ ସର୍ଵା ଏଵ ମମୋକ୍ତଯଃ । ନାସମର୍ଥଵିରୂପାର୍ଥାଃ ପୂର୍ଵାପରଵିରୋଧଦାଃ
ମୋର ସମସ୍ତ କଥାଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ଯଥାର୍ଥକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ନ ଅଶକ୍ତ, ନ ଭ୍ରାନ୍ତ, ନ ଆପସରେ ବିରୋଧୀ।
ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟୌ ପ୍ରସନ୍ନାଯାଂ ପ୍ରବୋଧେ ପ୍ରତତୋଦଯେ । ଯଥାଵଜ୍ ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ସ୍ଵସ୍ଥୋ ମଦ୍ଵାଗ୍ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଇମାମ୍ ଅଲମ୍
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନର ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଜାଗୃତି ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ଶାନ୍ତିରେ ମୋର ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବ।
ଉପଦେଶ୍ଯୋପଦେଶାର୍ଥଂ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପ୍ରତିପତ୍ତଯେ । ଶବ୍ଦାର୍ଥଵାକ୍ଯରଚନା ଭ୍ରମାଯେଯଂ କ୍ଷଣଂ ତଵ
ଏହି ଶବ୍ଦ, ଅର୍ଥ ଓ ବାକ୍ୟର ଗଠନ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭ୍ରମ; ଏହା ଉପଦେଶ ଦେବା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଯଦାଧୁନା ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ତତ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତନିର୍ମଲମ୍ । ଵାଚ୍ଯଵାଚକଶବ୍ଦାର୍ଥଭେଦଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ଵୈ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସତ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଉହାକୁ ଜାଣିପାରିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ, କିମ୍ବା କହାଯାଉଥିବା କଥା ଓ ତାହାର ଅର୍ଥର ଭିନ୍ନତାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁଭବ କରିପାରିବ।
ଭେଦକୃଦ୍ ଵାକ୍ପ୍ରପଞ୍ଚୋ ଽଯମ୍ ଉପଦେଶ୍ଯେଷୁ କଲ୍ପିତଃ । ସ ଚାଜ୍ଞେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ନ ଜ୍ଞେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ ପାରମାର୍ଥିକଃ
ଏହି ଭିନ୍ନତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବାକ୍ର ଖେଳ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଉପଜିତ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସତ୍ୟରେ ନାହିଁ, ଏହା କେବଳ ଅଜ୍ଞମାନେ ପାଇଁ ଅଛି।
କଲନାମଲମ୍ ଈହାଦି କିଞ୍ଚିନ୍ ନାତ୍ମନି ଵିଦ୍ଯତେ । ନୀରାଗଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ତଦ୍ ଏଵେଦଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ଗଣନା, ଆଶା ଓ ଚେଷ୍ଟା ଆତ୍ମାରେ କେବେ ନାହିଁ; ନିର୍ଲିପ୍ତ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଅବସ୍ଥିତ।
ଏତଦ୍ ଵିଚିତ୍ରରୂପାଭିର୍ ଉକ୍ତିଭିର୍ ବହୁଶଃ ପୁନଃ । ଵିସ୍ତାରେଣୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତାଵସରେ ଽନଘ
ଏହି କଥାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପମା ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଶେଷ ଶିକ୍ଷାର ସମୟରେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଵାକ୍ପ୍ରପଞ୍ଚଂ ଵିନା ତ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ଅଜ୍ଞାନମ୍ ଅତୁଲଂ ତମଃ । ଭେତ୍ତୁମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଉଦିତଂ ଯତ୍ନଂ କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
ବାକ୍ୟ ଛଡ଼ି ଏହି ଅପୂର୍ବ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା ନୁହେଁ; କେହି କେହିଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ବିନା ବାକ୍ୟର, ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅଵିଦ୍ଯଯୈଵୋତ୍ତମଯା ସ୍ଵାତ୍ମନାଶୋଦ୍ଯମୋତ୍କଯା । ଵିଦ୍ଯା ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ରାମ ସର୍ଵଦୋଷାତିହାରିଣୀ
ହେ ରାମ, ସ୍ୱୟଂବିନାଶ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ—ଏହି ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ଦୂର କରେ।
ଶାମ୍ଯତି ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ତ୍ରମ୍ ଅସ୍ତ୍ରେଣ ମଲେନ କ୍ଷାଲ୍ଯତେ ମଲମ୍ । ଶମଂ ଵିଷଂ ଵିଷେଣୈତି ରିପୁଣା ହନ୍ଯତେ ରିପୁଃ
ଏକ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ, ମଳକୁ ମଳ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇ ଦିଆଯାଏ, ବିଷକୁ ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ, ଶତ୍ରୁକୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଏ।
ଈଦୃଶୀ ଭୂତମାଯେଯଂ ଯା ସ୍ଵନାଶେନ ହର୍ଷଦା । ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସ୍ଵଭାଵୋ ଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣୈଵ ନଶ୍ଯତି
ଏହି ପ୍ରକୃତିର ମାୟା ଏଭଳି—ଏହା ସ୍ୱୟଂ ବିନାଶ ହେଲେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ଏହାର ସ୍ୱଭାବ ଦେଖିହେବାକୁ ଯିବା ସାଥିରେ, ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଵିଵେକମ୍ ଆଚ୍ଛାଦଯତି ଜଗନ୍ତି ଜନଯତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ନ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯତେ କୈଷା ପଶ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ଇଦଂ ମହତ୍
ଏହି ମାୟା ବିବେକକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଢାକି ଦିଏ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେହି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ—ଦେଖ, କେତେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!
ଅପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣା ସ୍ଫୁରତି ପ୍ରେକ୍ଷିତା ତୁ ଵିନଶ୍ଯତି । ମାଯେଯମ୍ ଅପରିଜ୍ଞାଯମାନରୂପୈଵ ଵଲ୍ଗତି
ଏହା ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ପଡ଼ିଲେ ଚଳିତ ହୁଏ, ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ମାୟା, ଯାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କେହି ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଏଭଳି ନାଚିଯାଏ।
ଅହୋ ନୁ ଖଲୁ ଚିତ୍ରେଯଂ ମାଯା ସଂସାରବନ୍ଧନୀ । ଅସତ୍ଯୈଵାତିସତ୍ଯେଵ ପ୍ରାଜ୍ଞାନ୍ ଅପି ହିନସ୍ତି ଯା
ହେଉ, ଏହି ମାୟା କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ! ଏହା ସଂସାରକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ସତ୍ୟ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହାନି କରେ।
ଅତ୍ଯଭିନ୍ନେ ପଦେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତନ୍ଵାନା ଭେଦମ୍ ଆତତମ୍ । ସଂସାରମାଯା ଵିଜ୍ଞାତା ଯେନାସୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପଦରେ ଭେଦ ଦେଖାଏ, ସେଠି ଏହି ସଂସାର ମାୟାକୁ ଯିଏ ବୁଝିପାରେ, ସେଉଁଠି ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଷା ପରମାର୍ଥେନେତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ଭାଵନଯେଦ୍ଧଯା । ଜ୍ଞୋ ଭୂତ୍ଵା ଜ୍ଞେଯସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଶଯମ୍
ଏହା ସତ୍ୟରେ ଅଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭାବନା କରି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସହିତ ଜେଉଁ ଜିନିଷ ଜାଣିବାକୁ ଥିଲା ସେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିବ, ତେବେ ଏହି ମାୟାର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିପାରିବ।
ଯାଵତ୍ ତୁ ନ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵଂ ତାଵନ୍ ମଦ୍ଵଚସୈଵ ତେ । ନିଶ୍ଚଯୋ ଭଵତୂଦ୍ଦାମୋ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯେତି ନିଶ୍ଚଲଃ
କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସଚେତନ ହେଉନାହାଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ ତୁମର ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼ ଓ ଅଡ଼ିଗ ରୁହୁ, ଯେ 'ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ'।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତାଂ ଯାତଂ ମାନସଂ ମନନଂ ମହତ୍ । ଅସତ୍ ତଦ୍ ଇତି ଯସ୍ଯାନ୍ତର୍ ନିଶ୍ଚଯୋ ମୋକ୍ଷଭାଗ୍ ଅସୌ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଯେଉଁ ମହାନ ମନସିକ ଚିନ୍ତାର ଫଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯଦି କାହାର ମନରେ ଏହା ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରହିଛି, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଏ।