ପରୋପକାରକାରିଣ୍ଯା ପରାର୍ତ୍ଯା ପରିତପ୍ତଯା । ବୁଦ୍ଧ ଏଵ ସୁଖୀ ମନ୍ଯେ ସ୍ଵାର୍ଥଶୀତଲଯା ଧିଯା
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୟା ଦେଖାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରୁ ମୁକ୍ତ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟରେ ସୁଖୀ ଅଟନ୍ତି।
ଉତ୍ପନ୍ନଧ୍ଵଂସିନଃ କାଲଵଡଵାନଲପାତିନଃ । ସଙ୍ଖ୍ଯାତୁଂ କେନ ଶକ୍ଯନ୍ତେ କଲ୍ଲୋଲା ଜୀଵିତାମ୍ବୁଧେଃ
ଏହି ଜୀବନ ସାଗରରେ ତରଙ୍ଗଗୁଡିକ ଯେଉଁମାନେ ଉଠି ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ କାଳର ଅଗ୍ନିରେ ଶେଷ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେ ଅଛନ୍ତି କିଏ ଗଣିପାରିବ?
ସର୍ଵ ଏଵ ନରା ମୋହାଦ୍ ଦୁରାଶାପାଶପାତିନଃ । ଦୋଷଗୁଲ୍ମକସାରଙ୍ଗା ନିଗୀର୍ଣା ଜନ୍ମଜଙ୍ଗଲେ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୂଢତାରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଆଶାର ଜଞ୍ଜାଳରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି, ଜନ୍ମର ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୋଷର ଝାଡି ମଧ୍ୟରେ ହରିଣ ଭଳି ଗିଲିଯାଆନ୍ତି।
ସଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ଜଗତି ଜନ୍ମପରମ୍ପରାସୁ ଲୋକସ୍ଯ ତୈର୍ ଇହ କୁକର୍ମଭିର୍ ଆଯୁର୍ ଏତତ୍ । ଆକାଶପାଦପଲତାକୃତପାଶକଲ୍ପଂ ଯେଷାଂ ଫଲଂ ନ ହି ଵିଚାରଵିଦୋ ଽପି ଵିଦ୍ମଃ
ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକଙ୍କର ଆୟୁ ଏହି ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ପରମ୍ପରାରେ କ୍ଷୟ ହେଉଛି; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଫଳ କଣ ହେବ ତାହା ଏକ ଆକାଶର ଡାଳରେ ତିଆରି ଫନ୍ଦ ଭଳି ଅଜଣା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯୋତ୍ସଵୋ ଽଯମ୍ ଋତୁର୍ ଏଷ ତଥେହ ଯାତ୍ରା ତେ ବନ୍ଧଵସ୍ ସୁଖମ୍ ଇଦଂ ସ ଵିଶେଷଭୋଗଃ । ଇତ୍ଥଂ ମୁଧୈଵ କଲଯନ୍ ସ୍ଵଵିକଲ୍ପଜାଲମ୍ ଆଲୋଲପେଲଵମତିର୍ ଗଲତୀହ ଲୋକଃ
ଆଜି ଉତ୍ସବ, ଏହି ଋତୁ, ଏଠାରେ ଯାତ୍ରା, ଏହା ତୋର ପରିବାର, ଏହି ସୁଖ, ଏହି ବିଶେଷ ଭୋଗ—ଏଭଳି ଲୋକେ ନିଜ ମନର ମିଥ୍ୟା କଳ୍ପନାର ଜାଲ ବୁନି, ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଏହି ସଂସାରରୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି।
ଅନ୍ଯଚ୍ ଚ ତାତାତିତରାମ୍ ଅରମ୍ଯେ ମନୋରମେ ଵେହ ଜଗତ୍ସ୍ଵରୂପେ । ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ତଦ୍ ଅର୍ଥଜାତଂ ଯେନାତିଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଉପୈତି ଚେତଃ
ଏହି ଜଗତର ଯେତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ଥାଉ, କିଛି ମଧ୍ୟ ଏମିତି ନୁହେଁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ରାମ ମିଳେ।
ବାଲ୍ଯେ ଗତେ କଲ୍ପିତକେଲିଲୋଲେ ଵଯୋମୃଗେ ଦାରଦରୀଷୁ କୀର୍ଣେ । ଶରୀରକେ ଜର୍ଜରତାଂ ପ୍ରଯାତେ ଵିଦୂଯତେ କେଵଲମ୍ ଏଵ ଲୋକଃ
ବାଲ୍ୟକାଳ ଚାଲିଗଲାପରେ, କଳ୍ପିତ ଖେଳା ଶେଷ ହେଲା, ଯୁବକାଳ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଶରୀର ଅତି କ୍ଷୀଣ ହେଲା, ତେବେ ଲୋକମାନେ କେବଳ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି ।
ଜରାତୁଷାରାଭିହତାଂ ଶରୀରସରୋଜିନୀଂ ଦୂରତରେ ଵିହାଯ । କ୍ଷଣାଦ୍ ଗତେ ଜୀଵିତଚଞ୍ଚରୀକେ ଜନସ୍ଯ ସଂସାରସରୋ ଵିଶୁଷ୍କମ୍
ବୟସର ହିମ ପଡ଼ି ଶରୀର ରୂପୀ ପଦ୍ମ ଶୁଷ୍କ ହେଉଛି, ଏବଂ ଜୀବନ ରୂପୀ ମକରା ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ଲୋକଙ୍କର ସଂସାର ସରୋବର ଶୁଖି ଯାଏ ।
ଯଦା ଯଦା ପାକମ୍ ଉପୈତି ନୂନଂ ତଦା ତଦେଯଂ ନତିମ୍ ଆତନୋତି । ଜରାଭରାନଲ୍ପନଵପ୍ରସୂନଵିଜର୍ଜରା କାଯଲତା ନରାଣାମ୍
ଯେତେବେଳେ ଶରୀର ପକେ, ସେତେବେଳେ ବୟସ, ଭାର ଓ ଦୁର୍ବଳତାରେ ଏହି ଦେହ ଲତା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ି ଯାଏ ।
ତୃଷ୍ଣାନଦୀ ସାରତରପ୍ରଵାହଗ୍ରସ୍ତାଖିଲାନନ୍ତପଦାର୍ଥଜାତା । ତଟସ୍ଥସନ୍ତୋଷସୁଵୃକ୍ଷମୂଲନିକାଷଦକ୍ଷା ଵହତୀହ ଲୋକେ
ତୃଷ୍ଣା ନଦୀ ତୀବ୍ର ଧାରାରେ ସମସ୍ତ ଅନେକ ଜିନିଷକୁ ଭାହି ନେଉଛି, ଏହି ଜଗତରେ ଏହା ସନ୍ତୋଷ ଗଛର ମୂଳକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି ।
ଶରୀରନୌଶ୍ ଚର୍ମନିବଦ୍ଧବନ୍ଧା ଭଵାମ୍ବୁଧାଵ୍ ଆଲୁଲିତା ଭ୍ରମନ୍ତୀ । ପ୍ରଵ୍ରୋଡ୍ଯତେ ପଞ୍ଚଭିର୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଖ୍ଯୈର୍ ଅଧୋ ଵହନ୍ତୀ ମକରୈର୍ ଅଧୀନା
ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା ଶରୀର ନୌକା ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଉଠିପଡ଼ି ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ, ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାମକ ମଗର ତଳେ ଏହା ତଳକୁ ଏଣାଯାଏ ।
ତୃଷ୍ଣାଲତାକାନନଚାରିଣୋ ଽମୀ ଶାଖାଶତଂ କାମମହୀରୁହେଷୁ । ପରିଭ୍ରମନ୍ତଃ କ୍ଷପଯନ୍ତି କାମମ୍ ମନୋମୃଗା ନୋ ଫଲମ୍ ଆପ୍ନୁଵନ୍ତି
ମନର ମୃଗମାନେ ତୃଷ୍ଣା ଲତା ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି, ଅନେକ କାମ ଗଛର ଶାଖା ଉପରେ ଚଡ଼ି ଚଡ଼ି ଦୂଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବେ ଫଳ ପାଉନାହାନ୍ତି ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ଦୂରାସ୍ତଵିଷାଦମୋହାସ୍ ସ୍ଵାମ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅନୁତ୍ସିକ୍ତମନୋଽଭିରାମାଃ । ସୁଦୁର୍ଲଭାସ୍ ସମ୍ପ୍ରତି ସୁନ୍ଦରୀଭିର୍ ଅନାହତାନ୍ତଃକରଣା ମହାନ୍ତଃ
କଷ୍ଟରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ମୂଢତାରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ମନ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ସ୍ଵାମୀଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ମହାନ।
ତରନ୍ତି ମାତଙ୍ଗଘଟାତରଙ୍ଗଂ ରଣାମ୍ବୁଧିଂ ଯେ ମଯି ତେ ନ ଶୂରାଃ । ଶୂରାସ୍ ତ ଏଵେହ ମନସ୍ତରଙ୍ଗଂ ଯେ ହୀନ୍ଦ୍ରିଯାମ୍ଭୋଧିମ୍ ଇମଂ ତରନ୍ତି
ମତ୍ସ୍ୟ ଦଳର ତରଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ସାଗର ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ସହସୀ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ଠିକ୍ ସହସୀ, ଯେଉଁମାନେ ମନର ତରଙ୍ଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟପର୍ଯନ୍ତଫଲାଭିରାମା ନ ଦୃଶ୍ଯତେ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଏଵ କାଚିତ୍ । କ୍ରିଯା ଦୁରାଶାହତଚିତ୍ତଵୃତ୍ତେର୍ ଯାମ୍ ଏତ୍ଯ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଉପୈତି ଲୋକଃ
କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ସହଜ ଓ ସଫଳ ଫଳରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଅନ୍ୟଥା, ଅସାର ଆଶାରେ ମନ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀ କେବଳ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।
କୀର୍ତ୍ଯା ଜଗଦ୍ ଦିକ୍କୁହରଂ ପ୍ରତାପୈଶ୍ ଶ୍ରିଯା ଗୃହଂ ସତ୍ତ୍ଵବଲେନ ଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍ । ଯେ ପୂରଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷତଧର୍ମବନ୍ଧା ନ ତେ ଜଗତ୍ଯାଂ ସୁଲଭା ମନୁଷ୍ଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କୀର୍ତ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ, ପ୍ରଭାବରେ ଦିଗନ୍ତକୁ, ଧନରେ ଘରକୁ ଓ ନୀତିର ଶକ୍ତିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବନ୍ଧନ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସହଜରେ ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରସ୍ଥଂ ଗିରିଶୈଲଭିତ୍ତେର୍ ଵଜ୍ରାଲଯାଭ୍ଯନ୍ତରସଂସ୍ଥିତଂ ଵା । ସର୍ଵଂ ସମାଯାନ୍ତି ସମିଦ୍ଧଵେଗାସ୍ ସର୍ଵାଶ୍ ଶ୍ରିଯସ୍ ସନ୍ତତମ୍ ଆପଦଶ୍ ଚ
ପାହାଡ଼ର ଭିତରେ କିମ୍ବା ହୀରା ଦୁର୍ଗର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ, ଧନ-ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, କାରଣ ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ଅପସଉଭାଗ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଆସିଥାଏ।
ପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ ଦାରାଶ୍ ଚ ଧନଂ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯତେ ତାତ ରସାଯନଂ ଵ । ସର୍ଵଂ ତୁ ତନ୍ ନୋପକରୋତ୍ଯ୍ ଅଥାନ୍ତେ ଯତ୍ରାତିରମ୍ଯା ଵିଷମୂର୍ଛନୈଵ
ପୁଅ, ଜଣେ, ଧନ ଏମିତି ମନରେ ଭାବି ନିଆଯାଏ, ଯେପରି ରସାୟନ; କିନ୍ତୁ ଏହାମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବିଷ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଵିଷାଦଯୁକ୍ତୋ ଵିଷମାମ୍ ଅଵସ୍ଥାମ୍ ଉପାଗତଃ କାଯଵଯୋଽଵସାନେ । ଭାଵାନ୍ ସ୍ମରନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ଅଭିଧର୍ମରିକ୍ତାଞ୍ ଜନୋ ଜରାଵାନ୍ ଅଭିଦହ୍ଯତେ ଽନ୍ତଃ
ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଏବଂ ଶରୀରର ଅନ୍ତିମ ସମୟରେ ବିଷ ଭରା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମଣିଷ ନିଜର ଜୀବନର ଅନୁଭବଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ—ଯେଉଁଠି କିଛି ସତ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ—ସେତେବେଳେ ବୟସର ଆଗୁନିରେ ଭିତରେ ଭିତରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ।
କାମାର୍ଥଧର୍ମାପ୍ତିକୃଶାନ୍ତରାଭିଃ କ୍ରିଯାଭିର୍ ଆଦୌ ଦିଵସାନି ନୀତ୍ଵା । ଚେତଶ୍ ଚଲଦ୍ ବର୍ହିଣପିଞ୍ଛଲୋଲଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମ୍ ଆଗଚ୍ଛତୁ କେନ ପୁଂସଃ
ଆରମ୍ଭରେ ମଣିଷ ଆପଣ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ, ଧନ ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା କ୍ଷୀଣ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଉଥିବା କାମକାର୍ଯ୍ୟରେ କଟାଏ; ତାହାର ମନ ମୟୂରପଙ୍ଖା ପରି ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ। ଏପରି ମଣିଷ କେମିତି ଏକଥରେ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ?
ପୁରୋଗତୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନଵାପ୍ତରୂପୈସ୍ ତରଙ୍ଗିଣୀତୁଙ୍ଗତରଙ୍ଗକଲ୍ପୈଃ । କ୍ରିଯାଫଲୈର୍ ଦୈଵଵଶାଦ୍ ଉପେତୈର୍ ଵିଡମ୍ବ୍ଯତେ ଭିନ୍ନରୁଚିର୍ ହି ଲୋକଃ
ଏହି କାମକାର୍ଯ୍ୟର ଫଳଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ତରଙ୍ଗିତ ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଓ କେବେ କେବେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରି ଆସେ; ଏହିପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୁଚିର ଲୋକ ସଂସାର ମଜାକର ଶିକାର ହୁଏ।
ଇମାନ୍ଯ୍ ଅମୂନୀତି ଵିଭାଵିତାନି କାର୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଅପର୍ଯନ୍ତମନୋରମାଣି । ଜନସ୍ଯ ଜାଯାଜନରଞ୍ଜନେନ ଜଟାଜରାନ୍ତଂ ଜରଯନ୍ତି ଚେତଃ
ଏହି ଓ ସେହି କାମଗୁଡ଼ିକୁ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜନମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଆନନ୍ଦ ଓ ବେଦନା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷର ମନକୁ ଖରାପ କରିଦିଏ, ଶେଷରେ ବୟସ ଆସି ଏହାକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନ କରିଦିଏ।
ପର୍ଣାନି ଶୀର୍ଣାନି ଯଥା ତରୂଣାଂ ସମେତ୍ଯ ଜନ୍ମାଶୁ ଲଯଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି । ତଥୈଵ ଲୋକାସ୍ ସ୍ଵଵିଵେକହୀନାସ୍ ସମେତ୍ଯ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କୁତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅହୋଭିଃ
ଯେପରି ଗଛର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏକଠା ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଝରିଯାଏ, ସେପରି ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିହୀନ, ସେମାନେ ମିଶି ଅଳ୍ପ ଦିନ ପରେ କେଉଁଠୁ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି, କିଏ ଜାଣେ।
ଇତସ୍ ତତୋ ଦୂରତରଂ ଵିହୃତ୍ଯ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗେହଂ ଦିଵସାଵସାନେ । ଵିଵେକିଲୋକାଶ୍ରଯିସାଧୁକର୍ମରିକ୍ତେ ଽହ୍ନି ଯାତେ କ ଉପୈତି ନିଦ୍ରାମ୍
ଏଠାଠୁ ସେଠା ଦୂରେ ଦୂରେ ଘୁଞ୍ଚି ଦିନ ଶେଷରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଯଦି ଦିନଟି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ଭଲ କାମର ଅଭାବରେ କଟିଯାଏ, ତେବେ କିଏ ସେଇ ଦିନ ଶେଷରେ ଶାନ୍ତିର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିପାରିବ?
ଵିଦ୍ରାଵିତେ ଶତ୍ରୁଜନେ ସମସ୍ତେ ସମାଗତାଯାମ୍ ଅଭିତଶ୍ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାମ୍ । ସେଵ୍ଯନ୍ତ ଏତାନି ସୁଖାନି ଯାଵତ୍ ତାଵତ୍ ସମାଯାତି କୁତୋ ଽପି ମୃତ୍ଯୁଃ
ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେଇଯିବା ପରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଏକଠା ହେବା ସମୟରେ, ଲୋକେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ କେଉଁଠୁ ଆସିଯିବ ତାହା ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
କୁତୋ ଽପି ସଂଵର୍ଧିତତୁଚ୍ଛରୂପୈର୍ ଭାଵୈର୍ ଅମୀଭିଃ କ୍ଷଣଦୃଷ୍ଟନଷ୍ଟୈଃ । ଵିଲୋଭ୍ଯମାନା ଜନତା ଜଗତ୍ଯାଂ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଉପାଯାତମ୍ ଅହୋ ନ ଯାତମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ଲୋକେ ଅନେକ ଅସାର ଏବଂ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବନାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି କେଉଁଠୁ ଆସି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରାଯାଏ; ସେମାନେ ଜାଣିନଥାନ୍ତି ଯେ ଯାହା ଆସିଛି, ସେଠାରେ କିଛି ଲାଭ ହେଲା କି ନାହିଁ।
ଯିଯାସୁଭିଃ କାଲମୁଖଂ କ୍ରିଯନ୍ତେ ଜନୈଡକୈସ୍ ତେ ହତକର୍ମବନ୍ଧାଃ । ଯେ ପୀନତାମ୍ ଏଵ ବଲାଦ୍ ଉପେତ୍ଯ ଶରୀରବନ୍ଧେ ନନୁ ତେ ଭଵନ୍ତି
ଯେମାନେ ସମୟର ଜଞ୍ଜାଳରୁ ପଳାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖଦ ମନ୍ଦ କର୍ମରେ ବନ୍ଧି ଥାନ୍ତି; ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ବଳେ ଆଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ଦେହରେ ଏଠିକି ଅଟକି ରହିଯାନ୍ତି।
ଅଜସ୍ରମ୍ ଆଗଚ୍ଛତି ସତ୍ଵରେଯମ୍ ଅନାରତଂ ଗଚ୍ଛତି ସତ୍ଵରୈଵ । କୁତୋ ଽପି ଲୋଲା ଜନତା ଜଗତ୍ଯାଂ ତରଙ୍ଗମାଲା କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁରେଵ
ଏହି ସଂସାରର ଲୋକମାନେ ଅବିରତ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, ଏମିତି ଏକ ତରଙ୍ଗ ମାଳା ପରି, ଯାହା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ପ୍ରାଣାପହାରୈକପରା ନରାଣାମ୍ ମନୋ ମନୋହାରିତଯା ହରନ୍ତି । ରକ୍ତଚ୍ଛଦାଷ୍ ଷଟ୍ପଦଚଞ୍ଚଲାକ୍ଷ୍ଯୋ ଵିଷଦ୍ରୁମା ଲୋଲଲତାସ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ ଚ
ଯାହାକି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ—ଯେପରି ମନ, ଯାହା ଆନନ୍ଦକୁ ଚୁରି କରେ; ରକ୍ତ ମାଳା ପରି ଫୁଲରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ନାରୀମାନେ; ବିଷ ଗଛର ଲତାମାନେ—ଏମାନେ ସବୁ ହାନି କରନ୍ତି।
ଇତୋ ଽନ୍ଯତଶ୍ ଚୋପଗତା ମୁଧୈଵ ସମାନସଙ୍କେତନିବଦ୍ଧଭାଵା । ଯାତ୍ରାସମାସଙ୍ଗସମା ନରାଣାଂ କଲତ୍ରମିତ୍ରଵ୍ଯଵହାରମାଯା
ଏଠାରୁ ସେଠାରୁ ଆସିଥିବା, ସମାନ ଭାବରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ସମ୍ପର୍କର ବନ୍ଧନ—ଭାଉଣୀ, ବନ୍ଧୁ, ବ୍ୟବସାୟ—ଏସବୁ ଅସାର ଏବଂ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଏକ ମିଥ୍ୟା ଆସକ୍ତି।