ଆଲାନିତାଶଯା ଲୋଲାଃ କାଲେନ ଲଯମ୍ ଆଗତାଃ । ତତ୍ରୈଵ ପଦ୍ମସରସି ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସାରସାଃ
ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସମୟ ସହିତ ସେମାନେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ; ସେଠାରେ, ପଦ୍ମସରୋବରରେ, ସେମାନେ ହଂସ ହେଇଯିବେ।
ତତ୍ର କଲ୍ହାରମାଲାସୁ ସରୋଜପଟଲୀଷୁ ଚ । ଶେଵାଲଵରଵଲ୍ଲୀଷୁ ତରଙ୍ଗଵଲନାସୁ ଚ
ସେଠାରେ ଜଳକୁମୁଦିର ମାଳା, ପଦ୍ମର ଗୁଛ, ଶେବାଳ ଲତା ଓ ତରଙ୍ଗର ଭାଙ୍ଗା ଭାଙ୍ଗା ରେଖା ମଧ୍ୟରେ—
ଲଲତ୍କୁମୁଦଦୋଲାସୁ ନୀଲୋତ୍ପଲଲତାସୁ ଚ । ଶୀକରୌଘାଭ୍ରଲେଖାସୁ ଶୀତଲାଵର୍ତଵୃତ୍ତିଷୁ
ଧଳା କୁମୁଦ ଫୁଲର ଝୁଲା ଶଯ୍ୟାରେ, ନୀଳ ପଦ୍ମ ଲତା ମଧ୍ୟରେ, ତୁଷାର ଝରି ଗଠିତ ମେଘର ଧାରାରେ ଏବଂ ଶୀତଳ ଘୁର୍ଣ୍ଣି ଜଳରେ—
ସରସ୍ସାରସସମ୍ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୁଵନଭୂଷଣାଃ । ଵିହୃତ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲମ୍ ଅଲମ୍ ଆଗତଶୁଦ୍ଧଯଃ
ସେଇ ସରୋବର ଓ ଜଳର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ବିଶ୍ୱର ଶୋଭା ହୋଇଥିବା ମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳି ଶେଷରେ ପବିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତେ ଵିଯୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମୁକ୍ତଯେ ଲବ୍ଧଯୁକ୍ତଯଃ । ରଜସ୍ସତ୍ତ୍ଵତମାଂସୀଵ ଭେଦପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେମାନେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପୁଣି ପୃଥକ୍ ହେବେ; ଯେପରି ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କଶ୍ମୀରମଣ୍ଡଲସ୍ଯାନ୍ତର୍ ନଗରଂ ନଗଶୋଭିତମ୍ । ନାମ୍ନାଧିଷ୍ଠାନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏତଚ୍ ଛ୍ରୀମତ୍ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି
କଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ନଗର ଥିବ। ଏହାକୁ 'ଅଧିଷ୍ଠାନ' ବୋଲି ନାମରେ ଜଣାଯିବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖରଂ ନାମ ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶୃଙ୍ଗଂ ଲଘୁ ସରୋଜସ୍ଯ କୋଶଚକ୍ରମ୍ ଇଵୋଦରେ
ସେହି ନଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଶିଖର' ନାମକ ଏକ ଶିଖର ରହିବ। ଏହା ଜଣେ ହଳୁକା ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଚକ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବ।
ତସ୍ମିନ୍ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗିରେର୍ ଗେହଂ କୋ ଽପି ରାଜା କରିଷ୍ଯତି । ଅଭ୍ରଙ୍କଷମହାସାଲଂ ଶୃଙ୍ଗେ ଶୃଙ୍ଗମ୍ ଇଵାପରମ୍
ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିରା ଉପରେ କେହି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜମହଳ ତିଆରି କରିବେ। ଏହି ମହଳ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯିବ, ଯେପରି ମେଘରେ ଢାକା ବଡ଼ ଦେଉଳ ଏବଂ ଏକ ଶିଖର ଉପରେ ଆଉ ଏକ ଶିଖର ରହିଛି।
ଗୃହସ୍ଯେଶାନକୋଣାଦ୍ରିଶିରୋଭିତ୍ତିଵ୍ରଣୋଦରେ । ତସ୍ଯାନିଶମ୍ ଅଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାତୋଦ୍ଧୂତତୃଣାଙ୍କିତେ
ସେହି ଘରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ, ପାହାଡ଼ର ଦେଉଳ ତଳେ ଥିବା ଗହ୍ବରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବାତାସ ଚଳିଥାଏ ଏବଂ ଘାସ ଗୁଡ଼ିକୁ ହେଉଛି, ସେଠାରେ...
ଆଲଯେ ଦାନଵୋ ଵ୍ଯାଲଃ କଲଵିଙ୍କୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପ୍ରଥମାଲ୍ପଶ୍ରୁତଚ୍ଛାତ୍ତ୍ର ଇଵାର୍ଥରହିତାରଟିଃ
ସେଇ ମହଳରେ ଦାନବ ବ୍ୟାଳା ଏବେ ଏକ ଚଢ଼େଇ ହେବ, ଯେପରି ଅଳ୍ପ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବା ଛାତ୍ର ଅର୍ଥହୀନ ଚିତ୍କାର କରେ, ସେମିତି ଅର୍ଥ ନଥିବା ଡାକ ଦେଇବ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ତଦା କାଲେ ତତ୍ର ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶ୍ରୀଯଶସ୍କରଦେଵାଖ୍ଯଶ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଶକ୍ର ଇଵାପରଃ
ସେଇ ସମୟ ଓ ସେଠି ଏକ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀଯଶସ୍କରଦେବ, ସେ ଶ୍ବର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ହେବେ।
ଦାନଵୋ ଦାମନାମାନ୍ତର୍ ମଷକସ୍ ତସ୍ଯ ସଦ୍ମନି । ଭଵିଷ୍ଯତି ବୃହତ୍ସ୍ତମ୍ଭପୃଷ୍ଠଚ୍ଛିଦ୍ରେ ମୃଦୁଧ୍ଵନିଃ
ସେଇ ଦାନବ ଦାମ ନାମକ, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ମଶା ହେବ, ବଡ଼ ଖୁଟିର ଫାଟରେ ମୃଦୁ ସ୍ୱର କରିବ।
ଅଧିଷ୍ଠାନାଭିଧେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵୋଗ୍ରନଗରେ ତଦା । ରତ୍ନାଵଲୀଵିହାରାଖ୍ଯୋ ଵିହାରୋ ଽପି ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ନଗର ଅଧିଷ୍ଠାନ ନାମରେ, ସେଠି ରତ୍ନାବଳୀ ବିହାର ନାମରେ ଏକ ବିହାର ମଧ୍ୟ ରହିବ।
ତସ୍ମିଂସ୍ ତଦ୍ଭୂମିପାମାତ୍ଯୋ ନରସିଂହ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । କରାମଲକଵଦ୍ ଦୃଷ୍ଟବନ୍ଧମୋକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତିକୁ ତାଳ ହାତରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଯେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରିବେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ଗୃହେ ତସ୍ଯ କ୍ରୀଡନକ୍ରକରଃ ଖଗଃ । କଟୋ ମାଯାସୁରୋ ନାମ କୃତହିଞ୍ଜୀରପଞ୍ଜରଃ
ତାଙ୍କ ଘରେ, ତାଳ ଦାଣ୍ଡାରେ ତିଆରି ଖଞ୍ଜିରା ପଞ୍ଜରାରେ ରଖାଯାଇଥିବା, କଟ ନାମକ ଏକ ମାୟାବୀ ଦାନବ ପକ୍ଷୀ ଖେଳନା ଭାବରେ ରହିବ।
ସ ନୃସିଂହୋ ନୃପାମାତ୍ଯଶ୍ ଶ୍ଲୋକୈର୍ ଵିରଚିତାମ୍ ଇମାମ୍ । ଦାମଵ୍ଯାଲକଟାଦୀନାଂ କଥଯିଷ୍ଯତି ସଙ୍କଥାମ୍
ସେହି ମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ଦାମ, ବ୍ୟାଳ, କଟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏହି କଥାକୁ ଶ୍ଲୋକ ରୂପେ କହିବେ।
ସ କଟଃ କ୍ରକରଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ କଥାଂ ସଂସ୍ମୃତାତ୍ମଭୂଃ । ଶାନ୍ତମିଥ୍ଯାହମଂଶୋ ଽନ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ସେହି କଥା ଶୁଣି, କଟ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମିଥ୍ୟା ଆତ୍ମବୁଧିକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଅନ୍ତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖରପ୍ରାନ୍ତଵାସ୍ତଵ୍ଯଃ କଲଵିଙ୍କକଃ । ତଥୈତ୍ଯ ସ୍ଵକଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରଂ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପର୍ବତର ଶିଖର ସମୀପରେ ବସୁଥିବା କଳବିଙ୍କ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କଥା ଶୁଣିଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ରାଜମନ୍ଦିରଦାର୍ଵନ୍ତର୍ ଵ୍ରଣଵାସ୍ତଵ୍ଯତାଂ ଗତଃ । ମଷକୋ ଽପି ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶାନ୍ତିମ୍ ଉପୈଷ୍ଯତି
ରାଜମହଳର କାଠ ଭିତରେ ଥିବା ଘାଉରେ ବସୁଥିବା ମଶା ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ହେଉ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶୃଙ୍ଗାଚ୍ ଚଟକୋ ମଷକୋ ରାଜମନ୍ଦିରାତ୍ । ଵିହାରାତ୍ କ୍ରକରଶ୍ ଚେତି ମୋକ୍ଷମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ
ହେ ରାଘବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପର୍ବତରୁ ଚଟକ, ରାଜମହଳରୁ ମଶା ଏବଂ ବଗିଚାରୁ କିର୍କିଟ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
ଏଷ ତେ କଥିତସ୍ ସର୍ଵୋ ଦାମଵ୍ଯାଲକଟକ୍ରମଃ । ମାଯେଯମ୍ ଏଵ ସଂସାରୀ ଶୂନ୍ଯୈଵାତ୍ଯନ୍ତଭାସୁରା
ତୁମକୁ ଏହି ଦାମ, ସାପ ଓ ଲାଠିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ସଂସାର ମାୟାମୟ—ଏହା ଶୂନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଭ୍ରମଯତ୍ଯ୍ ଅପରିଜ୍ଞାତା ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଧୀର୍ ଇଵ । ସଂଶାମ୍ଯତି ପରିଜ୍ଞାତା ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଧୀର୍ ଇଵ
ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରାଯାଏନି, ଏହା ମୃଗତୃଷ୍ଣାର ଜଳର ଭଳି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଘୁରାଇ ଦେଇଥାଏ; ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ବୁଝିଯିବାଯାଏ, ଏହା ମୃଗତୃଷ୍ଣାର ଜଳର ଭଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ମହତୋ ଽପି ପଦାଦ୍ ଏଵଂ ରାମାଜ୍ଞାନଵଶାଦ୍ ଅଧଃ । ପତନ୍ତି ମୋହିତା ମୂଢା ଦାମଵ୍ଯାଲକଟା ଇଵ
ହେ ରାମ, ଅଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବରେ ଭ୍ରମିତ ଓ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚତାରୁ ମଧ୍ୟ ରସି, ସାପ କିମ୍ବା ଲକଡ଼ିର ଭଳି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
କ୍ଵ ଭ୍ରୂକ୍ଷେପଵିନିଷ୍ପିଷ୍ଟମେରୁମନ୍ଦରସହ୍ଯତା । କ୍ଵ ରାଜଗୃହଦାର୍ଵନ୍ତର୍ ଵ୍ରଣେ ମଷକରୂପତା
ଭୃକୁଟି ଉଠାଇବାରେ ମେରୁ, ମନ୍ଦର ଓ ସାହ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା ଶକ୍ତି କେଉଁଠି? ରାଜମହଳର କାଠର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଘାଉରେ ମାଛି ହେବାର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କେଉଁଠି?
କ୍ଵ ଚପେଟଚ୍ଛଟାମାତ୍ରପାତିତାର୍କେନ୍ଦୁବିମ୍ବତା । କ୍ଵ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଗିରୌ ଗେହଭିତ୍ତିଵ୍ରଣଵିହଙ୍ଗତା
କେବଳ ଏକ ଥପ୍ପଡ଼ରେ ଚାନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବକୁ ପଡ଼ିଯିବା ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କେଉଁଠି? ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାହାଡ଼ରେ ଘରର ଦେଵାଳର ଘାଉରେ ପକ୍ଷୀ ହେବାର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କେଉଁଠି?
କ୍ଵ ପୁଷ୍ପଲୀଲଯାଲୋଲକରତୋଲିତମେରୁତା । କ୍ଵାର୍ଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗେ ନୃସିଂହସ୍ଯ ଗୃହେ କ୍ରକରପୋତତା
ଏଠି ହସିଖେଳି ହାତରେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଫୁଲ ଭଳି ଉଠାଇବା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଶୁଷ୍କ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ସିଂହଙ୍କ ଘରେ କମ୍ପିଥିବା ପରା ଭଳି ହେବା—ଏହି ଦୁଇଟିରେ କେତେ ତାଫାତ୍!
ଚିଦାକାଶୋ ହି ମିଥ୍ଯୈଵ ରଜସା ରଞ୍ଜିତପ୍ରଭଃ । ସ୍ଵରୂପମ୍ ଅତ୍ଯଜନ୍ନ୍ ଏଵ ଵିରୂପମ୍ ଇଵ ବୁଧ୍ଯତେ
ଚେତନାର ଆକାଶ ରଜସ୍ରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟରେ ମିଥ୍ୟା। ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ଵଯୈଵ ଵାସନାଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ସତ୍ଯଯେଵାପ୍ଯ୍ ଅସତ୍ଯଯା । ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁବୁଦ୍ଧ୍ଯେଵ ଯାତି ଜନ୍ତୁର୍ ଅଵାନ୍ତରମ୍
ନିଜର ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା, ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଭଳି ଲାଗେ; ଯେପରି ମୃଗ ତୃଷ୍ଣାକୁ ପାଣି ଭାବି ଜନ୍ତୁ ଭିତରକୁ ମୁହଁ ଦେଇଯାଏ।
ତରନ୍ତି ତେ ଭଵାମ୍ଭୋଧିଂ ସ୍ଵପ୍ରଵାହଧିଯୈଵ ଯେ । ଶାସ୍ତ୍ରେଣାସଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇତି ନିର୍ଵାସନଂ ସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ୍କୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ଛାଡ଼ି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରବାହରେ ଭବସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।
ତାରାରଵଵିକାରୀଣି ଶୁଷ୍କତର୍କମତାନି ଯେ । ଯାନ୍ତି ଶ୍ଵଭ୍ରଜଲାନ୍ଯ୍ ଆଶୁ ନାଶୁଭଂ ନାଶଯନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ ନିଜ ମନକୁ ତରଙ୍ଗିତ ବିବାଦ ଓ ଶୁଷ୍କ ତର୍କରେ ବିକୃତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭ୍ରମର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପଡିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଶୁଭ କିଛିକୁ ନାଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।