ନ ଚ ତତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ ଆସୁପ୍ତଂ ନ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ କଦାଚନ । ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ କେଵଲଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵଗମ୍ଯତାମ୍
ଏହା କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ନୁହେଁ, ଆଉ କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଚେତନାର ଆକାଶଟିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଵ ସର୍ଗଶ୍ରୀସ୍ ସର୍ଗଶ୍ରୀର୍ ଏଵ ନିର୍ଵୃତିଃ । ନାନଯୋଶ୍ ଶବ୍ଦଯୋର୍ ଅର୍ଥଭେଦଃ ପର୍ଯାଯଯୋର୍ ଇଵ
ମୁକ୍ତି ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ହେଉଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରି ସମାନାର୍ଥକ ଶବ୍ଦରେ ଥାଏ।
ପରମାର୍ଥେ ଜଗଦ୍ ଇତି ରୂପଂ ଵେତ୍ତି ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵକମ୍ । ଯଥା ତୈମିରିକଂ ଚକ୍ଷୁଃ କେଶୋଣ୍ଡୁକମ୍ ଇଵେକ୍ଷିତମ୍
ପରମ ସତ୍ୟରେ, ଯାହାକୁ 'ଜଗତ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ନିଜ ରୂପକୁ ନିଜେ ଦେଖେ; ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକର ଆଖି ଚୁଲି କିମ୍ବା ଧୁଳିକଣା ଦେଖେ।
ନ ତତ୍ କେଶୋଣ୍ଡୁକଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ସା ହି ଦୃଷ୍ଟିସ୍ ତଥା ସ୍ଥିତା । ନେଦଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇଦଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇତ୍ଥଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଏଠାରେ କେହି କେଶର ଗୋଲା ଭଳି କିଛି ନାହିଁ; ସେ ଦୃଷ୍ଟି ଏଭଳି ରହିଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଏଠି କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଚେତନାର ଆକାଶ ଅବିଚଳ ଅଛି।
ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵମ୍ ଇଦମ୍ ଅସ୍ତି ଯଥାନୁଭୂତଂ ନୋ କିଞ୍ଚନ କ୍ଵଚିଦ୍ ଇହାସ୍ତି ଚ ନାନୁଭୂତମ୍ । ଶାନ୍ତଂ ସଦ୍ ଏକମ୍ ଇଦମ୍ ଆତତମ୍ ଇତ୍ଥମ୍ ଆସ୍ତେ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତଶଙ୍କମ୍ ଅପଭେଦମ୍ ଅତସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ସମସ୍ତ ଠାରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଯେପରି ଅନୁଭବ କରାଯାଇଛି, ସେଭଳି ଅଛି; ଏଠି କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ଯାହା ଅନୁଭବ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଶାନ୍ତ, ସଦା ଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଏବଂ ଭେଦ ରହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି—ତେଣୁ ତୁମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହ।
ଶିଲୋଦରାକାରଘନଂ ପ୍ରଶାନ୍ତମ୍ ମହାଚିତୋ ରୂପମ୍ ଇଦଂ ଖମ୍ ଅଚ୍ଛମ୍ । ନୈଵାସ୍ତି ନାସ୍ତୀତି ଦୃଶୌ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ତୋ ଯଚ୍ ଚାସ୍ତି ତତ୍ ସାଧୁ ତଦ୍ ଏଵ ଭାତି
ଏହି ମହାଚେତନାର ରୂପ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଭଳି ଘନ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ। ଦୃଷ୍ଟିରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଛି କି ନାହିଁ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ; ଯାହା ଅଛି, ସେଠାରେ ସେହି ଭଲ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଦାମଵ୍ଯାଲକଟାର୍ଥଂ ତୈସ୍ ତଦୈଵ ଯମକିଙ୍କରୈଃ । ପ୍ରାର୍ଥିତେନ ଯମେନୋକ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ ରଘୂଦ୍ଵହ
ଦାମ, ସାପ ଏବଂ ଘଡ଼ା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେଇ ସମୟରେ ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ତେବେ ଯମ ଏହି କଥା କହିଲେ—ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଏହା ଶୁଣ।
ଯଦା ଵିଯୋଗମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ନିଜାଂ କଥାମ୍ । ଦାମାଦଯସ୍ ତଦା ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ବିୟୋଗର ଅନୁଭବ କରିବେ ଏବଂ ନିଜ ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବେ, ସେତେବେଳେ ଦାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଧନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହେଇଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଇମଂ କୁତ୍ର କଦା କଥଯ ତେ କଥମ୍ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ଭଗଵନ୍ କେନ ଵର୍ଣ୍ଯମାନଂ କଥାକ୍ରମମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁଠି, କେବେ ଏବଂ କିପରି ସେମାନେ ତୁମ ଠାରୁ ନିଜ ଗଳ୍ପର ଏହି କଥା ଶୁଣିବେ? କିଏ ଏହି କଥାକ୍ରମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମୟରେ ଶୁଣିବ?
କଶ୍ମୀରେଷୁ ମହାପଦ୍ମସରସୀତୀରପଲ୍ଵଲେ । ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ଽନୁଭୂଯୈତେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିପରମ୍ପରାମ୍
କଶ୍ମୀରର ମହାପଦ୍ମ ସରୋବରର କାନ୍ତାର ଓ ଦଳା ଉପକୂଳରେ, ପୁନି ପୁନି ମାଛର ଜନ୍ମର ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।
ଆଲାନିତାଶଯା ଲୋଲାଃ କାଲେନ ଲଯମ୍ ଆଗତାଃ । ତତ୍ରୈଵ ପଦ୍ମସରସି ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସାରସାଃ
ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସମୟ ସହିତ ସେମାନେ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ; ସେଠାରେ, ପଦ୍ମସରୋବରରେ, ସେମାନେ ହଂସ ହେଇଯିବେ।
ତତ୍ର କଲ୍ହାରମାଲାସୁ ସରୋଜପଟଲୀଷୁ ଚ । ଶେଵାଲଵରଵଲ୍ଲୀଷୁ ତରଙ୍ଗଵଲନାସୁ ଚ
ସେଠାରେ ଜଳକୁମୁଦିର ମାଳା, ପଦ୍ମର ଗୁଛ, ଶେବାଳ ଲତା ଓ ତରଙ୍ଗର ଭାଙ୍ଗା ଭାଙ୍ଗା ରେଖା ମଧ୍ୟରେ—
ଲଲତ୍କୁମୁଦଦୋଲାସୁ ନୀଲୋତ୍ପଲଲତାସୁ ଚ । ଶୀକରୌଘାଭ୍ରଲେଖାସୁ ଶୀତଲାଵର୍ତଵୃତ୍ତିଷୁ
ଧଳା କୁମୁଦ ଫୁଲର ଝୁଲା ଶଯ୍ୟାରେ, ନୀଳ ପଦ୍ମ ଲତା ମଧ୍ୟରେ, ତୁଷାର ଝରି ଗଠିତ ମେଘର ଧାରାରେ ଏବଂ ଶୀତଳ ଘୁର୍ଣ୍ଣି ଜଳରେ—
ସରସ୍ସାରସସମ୍ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୁଵନଭୂଷଣାଃ । ଵିହୃତ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲମ୍ ଅଲମ୍ ଆଗତଶୁଦ୍ଧଯଃ
ସେଇ ସରୋବର ଓ ଜଳର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ବିଶ୍ୱର ଶୋଭା ହୋଇଥିବା ମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳି ଶେଷରେ ପବିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତେ ଵିଯୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମୁକ୍ତଯେ ଲବ୍ଧଯୁକ୍ତଯଃ । ରଜସ୍ସତ୍ତ୍ଵତମାଂସୀଵ ଭେଦପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ସେମାନେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପୁଣି ପୃଥକ୍ ହେବେ; ଯେପରି ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କଶ୍ମୀରମଣ୍ଡଲସ୍ଯାନ୍ତର୍ ନଗରଂ ନଗଶୋଭିତମ୍ । ନାମ୍ନାଧିଷ୍ଠାନମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏତଚ୍ ଛ୍ରୀମତ୍ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି
କଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ନଗର ଥିବ। ଏହାକୁ 'ଅଧିଷ୍ଠାନ' ବୋଲି ନାମରେ ଜଣାଯିବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖରଂ ନାମ ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶୃଙ୍ଗଂ ଲଘୁ ସରୋଜସ୍ଯ କୋଶଚକ୍ରମ୍ ଇଵୋଦରେ
ସେହି ନଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଶିଖର' ନାମକ ଏକ ଶିଖର ରହିବ। ଏହା ଜଣେ ହଳୁକା ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଚକ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବ।
ତସ୍ମିନ୍ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗିରେର୍ ଗେହଂ କୋ ଽପି ରାଜା କରିଷ୍ଯତି । ଅଭ୍ରଙ୍କଷମହାସାଲଂ ଶୃଙ୍ଗେ ଶୃଙ୍ଗମ୍ ଇଵାପରମ୍
ସେହି ପାହାଡ଼ର ଶିରା ଉପରେ କେହି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜମହଳ ତିଆରି କରିବେ। ଏହି ମହଳ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯିବ, ଯେପରି ମେଘରେ ଢାକା ବଡ଼ ଦେଉଳ ଏବଂ ଏକ ଶିଖର ଉପରେ ଆଉ ଏକ ଶିଖର ରହିଛି।
ଗୃହସ୍ଯେଶାନକୋଣାଦ୍ରିଶିରୋଭିତ୍ତିଵ୍ରଣୋଦରେ । ତସ୍ଯାନିଶମ୍ ଅଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାତୋଦ୍ଧୂତତୃଣାଙ୍କିତେ
ସେହି ଘରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ, ପାହାଡ଼ର ଦେଉଳ ତଳେ ଥିବା ଗହ୍ବରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବାତାସ ଚଳିଥାଏ ଏବଂ ଘାସ ଗୁଡ଼ିକୁ ହେଉଛି, ସେଠାରେ...
ଆଲଯେ ଦାନଵୋ ଵ୍ଯାଲଃ କଲଵିଙ୍କୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପ୍ରଥମାଲ୍ପଶ୍ରୁତଚ୍ଛାତ୍ତ୍ର ଇଵାର୍ଥରହିତାରଟିଃ
ସେଇ ମହଳରେ ଦାନବ ବ୍ୟାଳା ଏବେ ଏକ ଚଢ଼େଇ ହେବ, ଯେପରି ଅଳ୍ପ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବା ଛାତ୍ର ଅର୍ଥହୀନ ଚିତ୍କାର କରେ, ସେମିତି ଅର୍ଥ ନଥିବା ଡାକ ଦେଇବ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ତଦା କାଲେ ତତ୍ର ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶ୍ରୀଯଶସ୍କରଦେଵାଖ୍ଯଶ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଶକ୍ର ଇଵାପରଃ
ସେଇ ସମୟ ଓ ସେଠି ଏକ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀଯଶସ୍କରଦେବ, ସେ ଶ୍ବର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ହେବେ।
ଦାନଵୋ ଦାମନାମାନ୍ତର୍ ମଷକସ୍ ତସ୍ଯ ସଦ୍ମନି । ଭଵିଷ୍ଯତି ବୃହତ୍ସ୍ତମ୍ଭପୃଷ୍ଠଚ୍ଛିଦ୍ରେ ମୃଦୁଧ୍ଵନିଃ
ସେଇ ଦାନବ ଦାମ ନାମକ, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ମଶା ହେବ, ବଡ଼ ଖୁଟିର ଫାଟରେ ମୃଦୁ ସ୍ୱର କରିବ।
ଅଧିଷ୍ଠାନାଭିଧେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵୋଗ୍ରନଗରେ ତଦା । ରତ୍ନାଵଲୀଵିହାରାଖ୍ଯୋ ଵିହାରୋ ଽପି ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ନଗର ଅଧିଷ୍ଠାନ ନାମରେ, ସେଠି ରତ୍ନାବଳୀ ବିହାର ନାମରେ ଏକ ବିହାର ମଧ୍ୟ ରହିବ।
ତସ୍ମିଂସ୍ ତଦ୍ଭୂମିପାମାତ୍ଯୋ ନରସିଂହ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । କରାମଲକଵଦ୍ ଦୃଷ୍ଟବନ୍ଧମୋକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତିକୁ ତାଳ ହାତରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଯେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରିବେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ଗୃହେ ତସ୍ଯ କ୍ରୀଡନକ୍ରକରଃ ଖଗଃ । କଟୋ ମାଯାସୁରୋ ନାମ କୃତହିଞ୍ଜୀରପଞ୍ଜରଃ
ତାଙ୍କ ଘରେ, ତାଳ ଦାଣ୍ଡାରେ ତିଆରି ଖଞ୍ଜିରା ପଞ୍ଜରାରେ ରଖାଯାଇଥିବା, କଟ ନାମକ ଏକ ମାୟାବୀ ଦାନବ ପକ୍ଷୀ ଖେଳନା ଭାବରେ ରହିବ।
ସ ନୃସିଂହୋ ନୃପାମାତ୍ଯଶ୍ ଶ୍ଲୋକୈର୍ ଵିରଚିତାମ୍ ଇମାମ୍ । ଦାମଵ୍ଯାଲକଟାଦୀନାଂ କଥଯିଷ୍ଯତି ସଙ୍କଥାମ୍
ସେହି ମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ଦାମ, ବ୍ୟାଳ, କଟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏହି କଥାକୁ ଶ୍ଲୋକ ରୂପେ କହିବେ।
ସ କଟଃ କ୍ରକରଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ କଥାଂ ସଂସ୍ମୃତାତ୍ମଭୂଃ । ଶାନ୍ତମିଥ୍ଯାହମଂଶୋ ଽନ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ସେହି କଥା ଶୁଣି, କଟ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମିଥ୍ୟା ଆତ୍ମବୁଧିକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଅନ୍ତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖରପ୍ରାନ୍ତଵାସ୍ତଵ୍ଯଃ କଲଵିଙ୍କକଃ । ତଥୈତ୍ଯ ସ୍ଵକଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରଂ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପର୍ବତର ଶିଖର ସମୀପରେ ବସୁଥିବା କଳବିଙ୍କ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କଥା ଶୁଣିଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ରାଜମନ୍ଦିରଦାର୍ଵନ୍ତର୍ ଵ୍ରଣଵାସ୍ତଵ୍ଯତାଂ ଗତଃ । ମଷକୋ ଽପି ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶାନ୍ତିମ୍ ଉପୈଷ୍ଯତି
ରାଜମହଳର କାଠ ଭିତରେ ଥିବା ଘାଉରେ ବସୁଥିବା ମଶା ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ହେଉ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଶାନ୍ତିକୁ ପାଇବ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶୃଙ୍ଗାଚ୍ ଚଟକୋ ମଷକୋ ରାଜମନ୍ଦିରାତ୍ । ଵିହାରାତ୍ କ୍ରକରଶ୍ ଚେତି ମୋକ୍ଷମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ
ହେ ରାଘବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପର୍ବତରୁ ଚଟକ, ରାଜମହଳରୁ ମଶା ଏବଂ ବଗିଚାରୁ କିର୍କିଟ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।