ଅଯଂ ସୋ ଽହଂ ମମେଦଂ ଚେତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସ୍ଵଵାସନାମ୍ । ଯଥା ଦାମାଦଯଶ୍ ଶକ୍ର ଭାଵଯନ୍ତି ତଥା କୁରୁ
ମନର ଭିତରେ ମୁଁ ଏହି, ଏହା ମୋର — ଏଭଳି ଆଦତ ଧାରଣ କରିଥାଏ; ଯେପରି ଜଞ୍ଜିର ମନକୁ ଗଢ଼ିଏ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେପରି କାମ କର।
ଯା ଯା ଜନସ୍ଯ ଵିପଦୋ ଭାଵାଭାଵଦଶାଶ୍ ଚ ଯାଃ । ତୃଷ୍ଣାକରଞ୍ଜଵଲ୍ଲ୍ଯାସ୍ ତା ମଞ୍ଜର୍ଯଃ କଟୁକୋମଲାଃ
ମଣିଷଙ୍କ ଉପରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିପଦ ବା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ସେଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ଆସା-ତରଙ୍ଗର ଲତାର କେବେ କଟୁ, କେବେ ମଧୁର ଫୁଲ ଭଳି।
ଵାସନାତନ୍ତୁବଦ୍ଧୋ ଽଯଂ ଲୋକୋ ଵିପରିଵର୍ତତେ । ସା ସୁଵୃଦ୍ଧାତିଦୁଃଖାଯ ସୁଖାଯୋଚ୍ଛେଦମ୍ ଆଗତା
ଏହି ସଂସାର ଆଗ୍ରହର ସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ଘୂରୁଛି; ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆଗ୍ରହ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ଯଦି ଏହା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସୁଖ ମିଳେ।
ଧୀରୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅତିବହୁଜ୍ଞୋ ଽପି କୁଲଜୋ ଽପି ମହାନ୍ ଅପି । ତୃଷ୍ଣଯା ବଧ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁସ୍ ସିଂହଶ୍ ଶୃଙ୍ଖଲଯା ଯଥା
ଜେଉଁଠି ମଣିଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଅଧିକ ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, କିମ୍ବା ମହାନ ହେଉଥିବେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଆସା ଏମିତି ବନ୍ଧି ରଖେ, ଯେପରି ଏକ ସିଂହକୁ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧାଯାଏ।
ଦେହପାଦପସଂସ୍ଥସ୍ଯ ହୃଦଯାଲଯଶାଯିନଃ । ତୃଷ୍ଣା ଚିତ୍ତଖଗସ୍ଯାସ୍ଯ ଵାଗୁରା ପରିକଲ୍ପିତା
ଯିଏ ଦେହ ରୂପୀ ଗଛରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ହୃଦୟ ରୂପୀ ଗୃହରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ମନ ହଳକା ପବନ ଭଳି ଚଳିଥାଏ; ଏହି ମନ ପାଇଁ ଆସାର ଜାଲ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ଦୀନୋ ଵାସନଯା ଲୋକଃ କୃତାନ୍ତେନାପକୃଷ୍ଯତେ । ରଜ୍ଜ୍ଵେଵ ବାଲେନ ଖଗୋ ଵିଵଶୋ ଽନିଶମ୍ ଉଚ୍ଛ୍ଵସନ୍
ଏହି ସଂସାର ନିଜର ପୁରୁଣା ଆଦତରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଟାଣି ନିଆଯାଏ, ଯେପରିକି ଏକ ଛୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅସହାୟ ଭାବରେ ସବୁବେଳେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛି।
ଅଲମ୍ ଆଯୁଧଭାରେଣ ସଙ୍ଗରଭ୍ରମଣେନ ଚ । ଵାସନାଂ ସଵିପର୍ଯାସାଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯୈଵ ତ୍ଵଂ ରିପୋଃ କୁରୁ
ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର ଭାର ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଭ୍ରମଣ ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଜର ଶତ୍ରୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଭ୍ରମ ସହିତ ଥିବା ଆଦତକୁ ମାତ୍ର ଦୂର କର।
ଅନ୍ତରକ୍ଷୁଭିତେ ଧୈର୍ଯେ ରିପୋର୍ ଅମରନାଯକାଃ । ନ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ନ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଜଯନ୍ତି ଵଃ
ଯେତେବେଳେ ଭିତରର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନମାନେ—ନ ଅସ୍ତ୍ର, ନ ଶାସ୍ତ୍ର, ନ ଅସ୍ତ୍ର—ତୁମକୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦାମଵ୍ଯାଲକଟାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତେ ଯୁଦ୍ଧାଭ୍ଯାସଵଶେନ ଚ । ଅହଙ୍କାରମଯୀମ୍ ଅନ୍ତସ୍ ତେ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତି ଵାସନାମ୍
ଏହାମାନେ ଦୋରି ଓ ସାପର ଚମୁଟି ପରି, ଯୁଦ୍ଧର ଅଭ୍ୟାସରେ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେ ତୁମ ମନ ଭିତରେ ଅହଂକାରରେ ଗଠିତ ଆଦତକୁ ଧରି ନେବେ।
ଯଦି ତେ ଯନ୍ତ୍ରପୁରୁଷାଶ୍ ଶମ୍ବରେଣ ଵିନିର୍ମିତାଃ । ଵାସନାଂ ନାଶ୍ରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାସ୍ଯନ୍ତି ତଦ୍ ଅଜଯ୍ଯତାମ୍
ଯଦି ଶମ୍ବରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେଇ ଯନ୍ତ୍ରମାନବମାନେ ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଧରିନପାରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଅଜୟ ହେଇଯିବେ।
ତତ୍ ତାଵଦ୍ ଯୁକ୍ତିଯୁଦ୍ଧେନ ତାନ୍ ପ୍ରବୋଧଯତାମରାଃ । ଯାଵଦ୍ ଅଭ୍ଯାସଵଶତୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସଵାସନାଃ
ସେଥିପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିର ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଅମରମାନେକୁ ସଚେତନ କର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭ୍ୟାସର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଆସକ୍ତିରେ ଆବୃତ ହେଉନାହାନ୍ତି।
ତତୋ ଵଧ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଵତାଂ ବଦ୍ଧଭାଵନାଃ । ତୃଷ୍ଣାପ୍ରୋତାଶଯା ଲୋକେ ନ କେଚନ ନପେଲଵାଃ
ତାପରେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଭାବନା ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ନଶ୍ୱର ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ; ଏହି ସଂସାରରେ ତୃଷ୍ଣାର ଆଶାରେ ଗଠିତ ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି।
ସମଵିଷମମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍ ସମଗ୍ରଂ ସମୁପଗତଂ ସ୍ଥିରତାଂ ସ୍ଵଵାସନାତଃ । ଚଲତି ଚ ଲହରୀଭରୋ ଯଥାବ୍ଧାଵ୍ ଅତ ଇହ ସୈଵ ଚିକିତ୍ସ୍ଯତାଂ ପ୍ରଯାତା
ଏହି ସଂସାର ସମ ଓ ବିସମ ଦୁହେଁ ଅଟୁଟ ରହିଛି ନିଜ ଆସକ୍ତିରେ; ଏହା ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗର ଭାର ଭଳି ଚଳିତି ରହେ—ସେଠାରେ, ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଚିକିତ୍ସା କରି ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।
ସୁରାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ ସ୍ଵାମ୍ ଅଭିତୋ ଦିଶମ୍ । କମଲାମୋଦମ୍ ଆଦାଯ ଵନମାଲାମ୍ ଇଵାନିଲାଃ
ଦେବତାମାନେ ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ସେମାନେ ମନୋହର କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲର ମାଳାକୁ ବାୟୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଏ ।
ଦିନାନି କତିଚିତ୍ ସ୍ଵେଷୁ କାନ୍ତେଷୁ ସ୍ଥିରକାନ୍ତିଷୁ । ଦ୍ଵିରେଫା ଇଵ ପଦ୍ମେଷୁ ମନ୍ଦିରେଷୁ ଵିଶଶ୍ରମୁଃ
କିଛି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଆଲୋକମୟ ଗୃହରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଲେ, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଦୃଢ଼ କମଳ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
କଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମୋଦଯକରଂ ଶୁଭମ୍ । ଚକ୍ରୁର୍ ଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରଲଯାଭ୍ରରଵୋପମମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଉଦୟ ଦେଉଥିବା ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ସେମାନେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଡାକିଲେ, ଯାହାର ଧ୍ୱନି ବିନାଶକାଳର ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଥିଲା ।
ଅଥ ଦୈତ୍ଯୈସ୍ ସହ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତୈଃ ପାତାଲତଲୋତ୍ଥିତୈଃ । କାଲକ୍ଷେପକରଂ ଘୋରଂ ପୁନର୍ ଯୁଦ୍ଧମ୍ ଅଵର୍ତତ
ତାପରେ, ପାତାଳ ତଳୁ ଉଠିଥିବା ଦାନବମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଆକାଶରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଧିକ ସମୟ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଵଵୁର୍ ଅସିଶରଶକ୍ତିମୁଦ୍ଗରୌଘା ମୁସୁଲଗଦାପରଶୂଗ୍ରଚକ୍ରସଙ୍ଘାଃ । ଅଶନିଗିରିଶିଲାହୁତାଶଵୃକ୍ଷା ଅହିଗରୁଡାଦିମୁଖାନି ଚାଯୁଧାନି
ତଳୱାର, ବାଣ, ଭାଲା, ଗଦା, ମୁସଳ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, କୁଠାର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର, ବିଜୁଳି, ପାହାଡ଼, ପାଥର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଛ, ଏବଂ ସର୍ପ, ଗରୁଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟ ଆକାରର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବେଗରେ ବହୁଥିଲେ।
ମାଯାକୃତାଯୁଧମହାମ୍ବୁଘନପ୍ରଵାହା କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରତି ପ୍ରତିଦିଶଂ ପରିନିର୍ଜଗାମ । ପାଷାଣପର୍ଵତମହୀତଟଵୃକ୍ଷଲକ୍ଷକ୍ଷୁବ୍ଧାମ୍ବୁପୂରଘନଘୋଷଵତୀ ନଦୀ ଦ୍ରାକ୍
ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ନଦୀ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା, ଯାହାର ଧ୍ୱନି ଅଗଣିତ ପାଥର, ପାହାଡ଼, ପୃଥିବୀର ସୀମାରୁ ଉଠିଥିବା ଗଛ, ଏବଂ ଜଳର ତରଙ୍ଗରେ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ମଧ୍ଯପ୍ରଵାହଵହଦୁଲ୍ମୁକଶୂଲଶୈଲପ୍ରାସାସିକୁନ୍ତଶରତୋମରମୁଦ୍ଗରେଣ । ଗଙ୍ଗୋପମାମ୍ବୁଵଲିତାମରମନ୍ଦିରେଣ ସର୍ଵାସୁ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅଶନିଵର୍ଷଣକର୍ଷଣେନ
ମଧ୍ୟ ଧାରାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଶାଳ, ଭାଲା, ପାହାଡ଼, ଶୁଳ, ତଳୱାର, ବାଣ, ତୋମର, ଗଦା ଇତ୍ୟାଦି ବହୁଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ପରି ଜଳରେ ଘିରିଥିବା ଦେବମନ୍ଦିର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଜୁଳି ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା।
ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିଦାରୁଣଶରୀରମଯୀ ପ୍ରହାରଦାନଗ୍ରହେ ଗଗନରଶ୍ମିଶରୀରକୈଵ । ଯା ଯୋପଶାମ୍ଯତି ସୁରାସୁରସିଦ୍ଧସେନା ମାଯାକୃତା ପୁନର୍ ଉଦେତି ରସେନ ସୈଵ
ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ତିଆରି ଏହି ନଦୀ ଦେହ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଥିଲା, ଆକାଶରେ ରଶ୍ମିର ଦେହ ନେଇଥିଲା। ଦେବ, ଦାନବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଏହି ମାୟାମୟ ନଦୀ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୁଣି ଉଠିଯାଏ।
ଶୈଲୋପମାଯୁଧଵିଘଟ୍ଟିତଭୂଧରାଣି ରକ୍ତାମ୍ବୁପୂରପରିପୂର୍ଣମହାର୍ଣଵାନି । ଦେଵାସୁରେନ୍ଦ୍ରସୁରଶୈଲଵିରୂଢକୁନ୍ତତାଲୀଵନାନି କକୁଭାଂ ଵଦନାନ୍ଯ୍ ଅଥାସନ୍
ପାହାଡ଼କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କରାଯାଉଥିବା ପରି, ରକ୍ତରଙ୍ଗ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାସାଗର, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବଢ଼ିଥିବା ଉଚ୍ଚ ତାଳଗଛ ଜଙ୍ଗଲ—ଏହି ସବୁ ଦିଗମାନେ ମାନେ ଆକାଶର ମୁହଁ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଉଦ୍ଗୀର୍ଣକୁନ୍ତଶରଶକ୍ତିଗଦାସିଚକ୍ରା ହେଲାନିଗୀର୍ଣସୁରଦାନଵମୁକ୍ତଶୈଲା । କାଷକ୍ଵଣତ୍କ୍ରକଚଦନ୍ତନଖୋଗ୍ରମାଲା ଜୀଵାନ୍ଵିତାପତଦ୍ ଅଥାଯସସିଂହଵୃଷ୍ଟିଃ
ବାଣ, ତୀର, ଶକ୍ତି, ଗଦା, ତଳୱାର, ଚକ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା; ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ରୋଷରେ ପାହାଡ଼ ଛିଁଡ଼ି ଫେଙ୍କାଯାଉଥିଲା; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ନଖର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—ଏପରି ଭାବରେ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ସିଂହମାନେ ବର୍ଷା ପରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲେ।
ଉଜ୍ଜ୍ଵାଲଲୋଚନଵିଷଜ୍ଵଲନାତପୋଦ୍ଯଦ୍ଦିଗ୍ଦାହଦର୍ଶିତଯୁଗାନ୍ତଦିନେଶସେନା । ଉଡ୍ଡୀଯମାନପରିଦୀର୍ଘମହୀମହୀଧ୍ରା ମତ୍ତାବ୍ଧିଵଦ୍ ଵିଷଧରାଵଲିର୍ ଉଲ୍ଲଲାସ
ତୀବ୍ର ଆଗ୍ନିମୟ ଚକ୍ଷୁ, ବିଷର ଆଗୁନି ଓ ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ସେନା ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଦିଗମାନେ ଜଳିଯିବାକୁ ଦେଖାଏ, ସେପରି ବିଷଧର ସାପମାନେ ମଦମସ୍ତ ସାଗର ପରି ଉଡ଼ି ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଛାଇଯାଉଥିଲେ।
ଉନ୍ନାଦଵଜ୍ରମକରୋତ୍କରକର୍କରାନ୍ତରିକ୍ଷାବ୍ଧିଵୀଚିଵଲଯୈର୍ ଵଲିତାଚଲେନ୍ଦ୍ରୈଃ । ଆସୀଜ୍ ଜଗତ୍ ସକଲମ୍ ଏଵ ସୁସଙ୍କଟାଙ୍ଗମ୍ ଆଵର୍ତିଭିର୍ ଵିଵିଧହେତିନଦୀପ୍ରଵାହୈଃ
ଗଜ୍ଜନ ଅସ୍ତ୍ର, ମକର ଧ୍ୱନି, ଆକାଶ-ସାଗରର ତରଙ୍ଗ, ଏବଂ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ରେ ଘେରାଯାଇ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସୁବିଧାଜନକ କରିଦେଇଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନଦୀର ଝରଣା ଘୂର୍ଣ୍ଣି ହୋଇ ବହୁଥିଲା।
ଶୈଲାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଗରୁଡାଚଲମାଲିତୋଚ୍ଚନାଗାଙ୍ଗନାସୁରଗଣାଙ୍ଗନମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଆସୀତ୍ କ୍ଷଣଂ ଜଲଧିଭିଃ କ୍ଷଣମ୍ ଅଗ୍ନିପୂରୈଃ ପୂର୍ଣଂ କ୍ଷଣଂ ଦିନକରୈଃ କ୍ଷଣମ୍ ଅନ୍ଧକାରୈଃ
ଆକାଶଟିଏ ପର୍ବତ, ଅସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ଼ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ସର୍ପ ଓ ଦାନବ ଦଳର ଦେହରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। କେବେ ମେଘରେ, କେବେ ଅଗ୍ନିରେ, କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଓ କେବେ ଅନ୍ଧାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
ଗରୁଡଗୁଡଗୁଡାକୁଲାନ୍ତରିକ୍ଷପ୍ରଵିସୃତହେତିହୁତାଶପର୍ଵତୌଘୈଃ । ଜଗଦ୍ ଅଭଵଦ୍ ଅସହ୍ଯକଲ୍ପକାଲଜ୍ଵଲିତସୁରାଲଯଭୂତଲାନ୍ତରାଲମ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଗଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନିରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନି ଓ ପର୍ବତମାନେ ବର୍ଷିବାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅସହ୍ୟ ହେଇଯାଇଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ନିବାସ ଏହି କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଉଥିଲା।
ଉଦପତନ୍ ଵସୁଧାତଲତୋ ଽସୁରା ଗଗନମ୍ ଅଦ୍ରିତଟାଦ୍ ଇଵ ପକ୍ଷିଣଃ । ଅତିବଲାଦ୍ ଅପତନ୍ ଵିବୁଧା ଭୁଵି ପ୍ରଲଯଚାଲିତଶୈଲଶିଲା ଇଵ
ଦାନବମାନେ ଭୂମିରୁ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ପ୍ରଳୟରେ ପର୍ବତରୁ ପଥର ଖସିଯାଏ।
ଶରୀରରୂଢୋନ୍ନତହେତିଵୃକ୍ଷଵନାଵଲୀଲଗ୍ନମହାଗ୍ନିଦାହାଃ । ସୁରାସୁରାଃ ପ୍ରାପୁର୍ ଅଥାମ୍ବରାନ୍ତଃ କଲ୍ପାନିଲାନ୍ଦୋଲିତଶୈଲଶୋଭାମ୍
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଅସ୍ତ୍ରବୃକ୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗିଥିବା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶର ଶୀର୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କଳ୍ପବାୟୁରେ ଦୋଳିଥିବା ପର୍ବତ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ସୁରାସୁରାଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରଶରୀରମୁକ୍ତୈ ରକ୍ତପ୍ରଵାହୈର୍ ଅଭିତୋ ଭ୍ରମଦ୍ଭିଃ । ବଭାର ପୂର୍ଣଂ ପରିତୋ ଽମ୍ବରାବ୍ଧିସ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାରୁଣୋଦ୍ଯଚ୍ଛତଗଙ୍ଗମ୍ ଅଙ୍ଗମ୍
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ପାହାଡ଼ର ରାଜାମାନଙ୍କର ଦେହରୁ ବହୁଥିବା ରକ୍ତଧାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକିରିତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଉଷାକାଳରେ ଉଠୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଲାଲ ଆଲୋକ ଆକାଶ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ରହିଛି।