ପରିଜ୍ଞାଯୋପଭୁକ୍ତୋ ହି ଭୋଗୋ ଭଵତି ତୁଷ୍ଟଯେ । ଵିଜ୍ଞାଯାଶ୍ଵାସିତୋ ମୈତ୍ରୀମ୍ ଏତି ଚୌରୋ ନ ଶତ୍ରୁତାମ୍
ଯଦି ଭୋଗକୁ ବୁଝିବା ସହିତ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଚୋରକୁ ଚିହ୍ନି ଏବଂ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଶତ୍ରୁ ହେବା ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାଏ।
ନରନାରୀନଟୌଘାନାଂ କଲହେ ଦୂରଗାମିନା । ଜ୍ଞେନ ଯାତ୍ରେଵ ସୁଭଗା ଭୋଗଶ୍ରୀର୍ ଅଵଲୋକ୍ଯତେ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ଦଳରେ ଯେତେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ଭଲ ଯାତ୍ରାରେ ଯିବା ଭଳି ଭୋଗର ଶ୍ରୀକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଅଶଙ୍କିତୋପସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଗ୍ରାମଯାତ୍ରା ଯଥାଧ୍ଵଗୈଃ । ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଏଵ ଜ୍ଞୈର୍ ଵ୍ଯଵହାରମଯୀ କ୍ରିଯା
ଯେପରି ଯାତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମାନ ବିନା ଗ୍ରାମର ଯାତ୍ରାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେଭଳି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିର୍ବିକାର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଅଯତ୍ନୋପନତେଷ୍ଵ୍ ଅକ୍ଷି ଦିଗ୍ଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ଯଥା ପୁରଃ । ନୀରାଗମ୍ ଏଵ ପତତି ତଦ୍ଵତ୍ କାର୍ଯେଷୁ ଧୀରଧୀଃ
ଯେପରି ଆମ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ବାଭାବିକ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ଦେଖେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବେ ଲାଗିଥାଏ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ନ ହରତି ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅର୍ଥଂ କଦାଚନ । ନ ଦଦାତି ତଥା ପ୍ରାପ୍ତଂ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଜ୍ଞୋ ଽଵତିଷ୍ଠତେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବେ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଆପଣା ନେଇନଥାଏ, ଏବଂ ସେ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଉନଥାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଅପ୍ରାପ୍ତଚିନ୍ତାସ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସମୁପେକ୍ଷାଶ୍ ଚ ସନ୍ମତିମ୍ । ନାକମ୍ପଯନ୍ତି ତରଲାଃ ପିଞ୍ଛଘାତା ଇଵାଚଲମ୍
ଯାହା ମିଳିନାହିଁ ତାହା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଯାହା ମିଳିଛି ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଭାବଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ମନକୁ କେବେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରେନାହିଁ; ଯେପରି ହଳକା ପଙ୍ଖ ଗିରିକୁ ହେଲାଇପାରେନାହିଁ।
ସଂଶାନ୍ତସର୍ଵସନ୍ଦେହୋ ଗଲିତାଖିଲକୌତୁକଃ । ସଙ୍କ୍ଷୀଣଵାସନାଜାଲୋ ଜ୍ଞସ୍ ସମ୍ରାଡ୍ ଇଵ ଶୋଭତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଆଗ୍ରହ ହରାଇଯାଇଛି, ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାର ଜାଲ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ମାତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ଜୃମ୍ଭତେ । ସମ୍ପୂର୍ଣାପାରପର୍ଯନ୍ତଃ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵ ଇଵାତ୍ମଵାନ୍
ଆତ୍ମା ନିଜ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମରେ ନାହିଁ; ଏହା ନିଜର ମୂଳରୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୀମାହୀନ, ଯେପରି ଦୁଧର ସାଗର ଅପାର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତି।
ଭୋଗେଚ୍ଛାକୃପଣାଞ୍ ଜନ୍ତୂନ୍ ଦୀନାନ୍ ଦୀନେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ଅନୁନ୍ମତ୍ତମନାଶ୍ ଶାନ୍ତୋ ହସତ୍ଯ୍ ଉନ୍ମତ୍ତକାନ୍ ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗର ଆଶାରେ ଦୁଃଖୀ ଓ ଦୟନୀୟ, ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିରାଶ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ମନିଷ୍ୟ ଏଭଳି ହସେ, ଯେପରି ସ୍ୱସ୍ଥ ମନିଷ୍ୟ ପାଗଳମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହସେ।
ଇଚ୍ଛତୋ ଽନ୍ଯନିଜାଂ ଜାଯାଂ ଯଥୈଵାନ୍ଯେନ ହସ୍ଯତେ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯେଚ୍ଛତୋ ଭୋଗଂ ତଥୈଵ ଜ୍ଞେନ ହସ୍ଯତେ
ଯେପରି ଜଣେ ନିଜ ଜନାନୀକୁ ଅନ୍ୟେ ଚାହିଲେ ଲୋକେ ହସେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀ ମନିଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଆଶା ଦେଖି ହସେ।
ତ୍ଯଜନ୍ତଂ ସୁସୁଖଂ ସାମ୍ଯଂ ମନୋ ଵିଷଯଵିଦ୍ରୁତମ୍ । ଅଙ୍କୁଶେନେଵ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଚାରେଣ ଶମଂ ନଯେତ୍
ମନ ଯେତେବେଳେ ଭୋଗବାସନାରେ ଦୌଡ଼ି, ସମତାର ସୁଖକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ବିବେକର ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ମନକୁ ଶାନ୍ତିରେ ଆଣିବା ଉଚିତ।
ଭୋଗେଷୁ ପ୍ରସରୋ ଯସ୍ଯା ମନୋଵୃତ୍ତେଃ ପ୍ରଦୀଯତେ । ସାପ୍ଯ୍ ଆଦାଵ୍ ଏଵ ହନ୍ତଵ୍ଯା ଵିଷସ୍ଯେଵାଙ୍କୁରୋଦ୍ଗତିଃ
ଯଦି ମନର ଝୁକି ଭୋଗରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ବିଷ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସମୟରେ ତାହାକୁ କାଟି ଦିଆଯାଏ।
ତାଡିତସ୍ଯ ହି ଯଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସମ୍ମାନସ୍ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତକଃ । ଶାଲେର୍ ଗ୍ରୀଷ୍ମୋପତପ୍ତସ୍ଯ କୁସେକୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅମୃତାଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ କାହାକୁ ଆଘାତ ଦେଇ ପରେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଥିରେ ଅନ୍ତ ନଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ; ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପୋଡ଼ା ଧାନକୁ ଅଳ୍ପ ପାଣି ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ଲାଗେ।
ଅନାର୍ତେନ ହି ସମ୍ମାନୋ ବହୁମାନୋ ନ ବୁଧ୍ଯତେ । ପୂର୍ଣାନାଂ ସରିତାଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ପୂରସ୍ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଵିରାଜତେ
ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ; ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀମାନେ ବର୍ଷାରେ ଅଳ୍ପ ପାଣି ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ପୂର୍ଣସ୍ ତୂପକୃତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛତି । ଜଗତ୍ପୂରଣଯାପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯ୍ ଏକାର୍ଣଵୋ ଽଖିଲମ୍
ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଉପକାର ହେଲେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁଥାଏ; ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜଳ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।
ମନସୋ ନିଗୃହୀତସ୍ଯ ଯା ପଶ୍ଚାଦ୍ ଭାଗମଣ୍ଡନା । ତାମ୍ ଏଵାଲବ୍ଧଵିସ୍ତାରଲବ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ ବହୁ ମନ୍ଯତେ
ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପରେ, ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ସୁଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ ହୋଇନଥିବାରୁ ଏହି ସାଧାରଣ ଆନନ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବୋଲି ମନେ ହୁଏ।
ବଦ୍ଧମୁକ୍ତୋ ମହୀପାଲୋ ଗ୍ରାମମାତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଯତି । ପରୈର୍ ଅବଦ୍ଧୋ ନାକ୍ରାନ୍ତୋ ନ ରାଜ୍ଯଂ ବହୁ ମନ୍ଯତେ
ଯେ ରାଜା ବନ୍ଧି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେ କେବଳ ଏକ ଗ୍ରାମ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ କେବେ ବନ୍ଧି ହୋଇନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ବଡ଼ ମନେ କରେନାହାନ୍ତି।
ହସ୍ତଂ ହସ୍ତେନ ସମ୍ପୀଡ୍ଯ ଦନ୍ତୈର୍ ଦନ୍ତାନ୍ ଵିଚୂର୍ଣ୍ଯ ଚ । ଅଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗୈର୍ ଇଵାକ୍ରମ୍ଯ ଜଯ ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଶାତ୍ରଵାନ୍
ତୁମ ହାତକୁ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଚାପିବା, ଦାନ୍ତକୁ ଦାନ୍ତରେ ଚିବାଇବା, ଅଙ୍ଗକୁ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଦମନ କରିବା ପରି, ଏଭଳି ତୁମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଜେତୁମ୍ ଅନ୍ଯଂ କୃତୋତ୍ସାହୈଃ ପୁରୁଷୈର୍ ଉଦ୍ବୁଭୂଷୁଭିଃ । ପୂର୍ଵଂ ହୃଦଯଶତ୍ରୁତ୍ଵାଜ୍ ଜେତଵ୍ଯାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ହୃଦୟର ଶତ୍ରୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜିତିବା ଦରକାର।
ଏତାଵତି ଧରଣିତଲେ ସୁଭଗାସ୍ ତେ ସାଧୁଚେତନାଃ ପୁରୁଷାଃ । ପୁରୁଷକଥାସୁ ଚ ଗଣ୍ଯା ନ ଜିତା ଯେ ଚେତସା ସ୍ଵେନ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ମନକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ସଂସାରରେ ସଫଳ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କର କଥାରେ ସେମାନେ ଗଣ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।
ହୃଦଯବିଲେ କୃତକୁଣ୍ଡଲ ଉଲ୍ବଣକଲନାଵିଷୋ ମନୋଭୁଜଗଃ । ଯସ୍ଯୋପଶାନ୍ତିମ୍ ଆଗତ ଉଦିତଂ ତମ୍ ଅରିନ୍ଦମଂ ଵନ୍ଦେ
ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ମନର ସର୍ପ ଭୟଙ୍କର କଳ୍ପନାର ବିଷରେ ବେଢ଼ି ରହିଥିଲା, ସେହି ସର୍ପ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଏମିତି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।
ସ୍ଵାଶ୍ରଯଂ ପ୍ରଥମଂ ଦେହଂ କୃତଘ୍ନା ନାଶଯନ୍ତି ଯେ । ତେ କୁକାର୍ଯମହାକୋଶା ଦୁର୍ଜଯାସ୍ ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାରଯଃ
ନିଜ ଦେହ, ଅର୍ଥାତ୍ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କୃତଘ୍ନ; ସେମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।
କଲେଵରାଶ୍ରଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଷଯାମିଷଗର୍ଧତଃ । ଅକ୍ଷଗୃଧ୍ରା ଵିଵଲ୍ଗନ୍ତି କାର୍ଯାକାର୍ଯୋଗ୍ରପକ୍ଷିଣଃ
ଦେହକୁ ଆଧାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଭୋଗବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଗୃଧ୍ର ପରି ଲୋଭୀ ହୋଇ, କରିବା ଓ ନକରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାମରେ ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଅଶାନ୍ତ ଭାବେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଵିଵେକତନ୍ତୁଜାଲେନ ଗୃହୀତା ଯେନ ତେ ଶଠାଃ । ତସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ନ ଲୁମ୍ପନ୍ତି ପାଷାଣକଵଲଂ ଯଥା
ଯେମାନେ ଚତୁର୍ ଠକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିବେକର ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଲେ, ଏହି ଜାଲର କୌଣସି ଅଂଶକୁ କ୍ଷତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ଥିବା ପାଥର ଜାଲକୁ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଆପାତରମଣୀଯେଷୁ ରମନ୍ତି ଵିଷଯେଷୁ ଯେ । ଅତ୍ଯନ୍ତଵିରସାନ୍ତେଷୁ ପତନ୍ତି ନରକେଷୁ ତେ
ଯେମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୋଗରେ ରୁଚି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଶେଷରେ ସେହି ଭୋଗ ଏକଦମ ବିରସ ହେବାପରେ ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଵିଵେକଧନଵାନ୍ ଅସ୍ମିନ୍ କୁକଲେଵରପତ୍ତନେ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାରିଭିର୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥୈର୍ ଅଵଶୋ ନାଭିଭୂଯତେ
ଏହି ଦୁଃଖମୟ ଶରୀର ନଗରରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିବେକ ଧନରେ ଧନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେ ଅସହାୟ।
ତଥା ନ ସୁଖିତା ଭୂପା ମୃଣ୍ମଯୋଗ୍ରପୁରୀଜୁଷଃ । ଯଥା ସ୍ଵାଧୀନମନସସ୍ ସ୍ଵଶରୀରପୁରୀଶ୍ଵରାଃ
ମାଟିର ମଜବୁତ ନଗରରେ ରହୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଯେତେ ଖୁସି ନୁହଁନ୍ତି, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଖୁସି ସେମାନେ ମିଳନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ମନକୁ ନିଜ ଅଧିନରେ ରଖି, ନିଜ ଶରୀର ନଗରର ମାଲିକ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ସ୍ଵାକ୍ରାନ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଭୃତ୍ଯସ୍ଯ ସୁଗୃହୀତମନୋରିପୋଃ । ଵସନ୍ତ ଇଵ ମଞ୍ଜର୍ଯୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ ବୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ମନ ଶତ୍ରୁକୁ ଭଲଭାବେ ଅଟକାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ବୁଦ୍ଧିମତା ଏମିତି ଫୁଲେଇଉଠେ ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ମାଳତୀ ଫୁଲ ଫୁଟେ।
ପ୍ରକ୍ଷୀଣଚିତ୍ତଦର୍ପସ୍ଯ ନିଗୃହୀତେନ୍ଦ୍ରିଯଦ୍ଵିଷଃ । ପଦ୍ମିନ୍ଯ ଇଵ ହେମନ୍ତେ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଭୋଗଵାସନାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନର ଅହଂକାର ଶମିତ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭୋଗ ଆକାଂକ୍ଷାମାନେ ଶୀତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ମରିଯିବା ପରି ଅଲପ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତାଵନ୍ ନିଶୀଵ ଵେତାଲ୍ଯୋ ଵଲ୍ଗନ୍ତେ ହୃଦି ଵାସନାଃ । ଏକତତ୍ତ୍ଵଦୃଢାଭ୍ଯାସାଦ୍ ଯାଵନ୍ ନ ଵିଜିତଂ ମନଃ
ଏକତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱର ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଜିତିନେଇଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆକାଂକ୍ଷାମାନେ ରାତିରେ ଭୂତମାନେ ଭଳି ହୃଦୟରେ ଘୁରିବାରେ ରହନ୍ତି।