ଵିନଷ୍ଟେ ଦେହନଗରେ ଜ୍ଞସ୍ଯ ନଷ୍ଟଂ ନ କିଞ୍ଚନ । ଆକ୍ରାନ୍ତକୁମ୍ଭକୋଶସ୍ଯ ଖସ୍ଯ କୁମ୍ଭକ୍ଷଯେ ଯଥା
ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହର ସହର ନଷ୍ଟ ହେଲେ କିଛି ହାରାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ଘଡ଼ିର ଆକାଶ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଆକାଶ କମିଯାଏ ନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯମାନଂ ଘଟଂ ଵାଯୁଃ କିଲ ସ୍ପୃଶତି ନାସ୍ଥିତମ୍ । ଯଥା ତଥୈଵ ଦେହୀ ସ୍ଵାଂ ଶରୀରନଗରୀମ୍ ଇମାମ୍
ଯେପରି ଥିବା ଘଡ଼ାକୁ ପବନ ଛୁଏ, କିନ୍ତୁ ନଥିବା ଘଡ଼ାକୁ ଛୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ଦେହରେ ବସିଥିବା ଆତ୍ମା ଏହି ଶରୀର ନଗର ସହ ନିଜ ଦେହକୁ ଅନୁଭବ କରେ।
ଅତ୍ରସ୍ଥ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ ଆତ୍ମା ସର୍ଵଗତୋ ଽପି ସନ୍ । ସ୍ଵଵିକଲ୍ପକୃତାଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୁଂସ୍ତାମ୍ ଅଧିଗତାତ୍ମଦୃକ୍
ଏଠାରେ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଅଲଗା ରହେ; ନିଜ ଭାବନାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଶେଷରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରେ।
କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅପି ନ କୁର୍ଵାଣସ୍ ସମ୍ଯକ୍ସର୍ଵକ୍ରିଯୋନ୍ମୁଖଃ । କଦାଚିତ୍ ପ୍ରକୃତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ କାର୍ଯାର୍ଥାନ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠତି
କାମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁନଥିବା ପରି ରହେ, ସବୁ କାମ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥାଏ, କେବେ କେବେ ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ଫଳ ପାଇଁ ଧାରଣ କରେ।
କଦାଚିଲ୍ ଲୀଲଯା ଲୋଲଂ ଵିମାନମ୍ ଅଧିରୋହତି । ଅନାହତଗତିଂ କାନ୍ତଂ ଵିହର୍ତୁମ୍ ଅମଲଂ ମନଃ
କେବେ କେବେ ଖେଳରେ ଅସ୍ଥିର ଆକାଶ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ନିର୍ମଳ ମନରେ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଗତିରେ, ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରେ।
ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଲୋକସୁନ୍ଦର୍ଯା ସତତଂ ଶୀତଲାଙ୍ଗଯା । ରମତେ ରାମଯା ମୈତ୍ର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ହୃଦଯସଂସ୍ଥଯା
ସେଠାରେ ଥିବା, ସେ ସଦା ଶୀତଳ ଦେହ ଥିବା ଲୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ସହ ଏବଂ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିର ମୈତ୍ରୀ ରୂପୀ ରାମାଙ୍କ ସହ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଦ୍ଵେ କାନ୍ତେ ତିଷ୍ଠତସ୍ ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋସ୍ ସତ୍ଯତୈକତେ । ଇନ୍ଦୋର୍ ଇଵ ଵିଶାଖେ ଦ୍ଵେ ସମାହ୍ଲାଦିତଚେତସେ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇ ଜଣ ପ୍ରିୟା ଏକତାରେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ବିଶାଖା ତାରା ଯେପରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଞ ଇମାନ୍ ଅଖିଲାଂଲ୍ ଲୋକାନ୍ ଦୁଃଖକ୍ରକଚଦାରିତାନ୍ । ଵାଲ୍ମୀକାନ୍ ଇଵ ପୀଠସ୍ଥଃ ପୃଷ୍ଠାଦ୍ ଅର୍କ ଇଵେକ୍ଷତେ
ଏହି ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦୁଃଖର କରାରେ ଚିରାଯିଥିବା ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ଆସନରୁ ପିପିଲିକା ଗୁହା ଦେଖେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରୁ ତଳକୁ ଦେଖେ।
ଚିରଂ ପୂରିତସର୍ଵାଶସ୍ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ତିସୁନ୍ଦରଃ । ଅପୁନଃଖଣ୍ଡନାଯେନ୍ଦୁଃ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ଇଵ ରାଜତେ
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଉ କେବେ ଅଧୃତି ହୁଏ ନାହିଁ।
ସେଵ୍ଯମାନୋ ଽପି ଭୋଗୌଘୋ ନ ଖେଦାଯାସ୍ଯ ଜାଯତେ । କାଲକୂଟଃ କିଲେଶସ୍ଯ କଣ୍ଠେ ପ୍ରତ୍ଯୁତ ରାଜତେ
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଗରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, ତଥାପି ତାଙ୍କର କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ; ବରଂ, ଯେମିତି କାଳକୁଟ ବିଷ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କାର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଭୋଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ପରିଜ୍ଞାଯୋପଭୁକ୍ତୋ ହି ଭୋଗୋ ଭଵତି ତୁଷ୍ଟଯେ । ଵିଜ୍ଞାଯାଶ୍ଵାସିତୋ ମୈତ୍ରୀମ୍ ଏତି ଚୌରୋ ନ ଶତ୍ରୁତାମ୍
ଯଦି ଭୋଗକୁ ବୁଝିବା ସହିତ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଚୋରକୁ ଚିହ୍ନି ଏବଂ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଶତ୍ରୁ ହେବା ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାଏ।
ନରନାରୀନଟୌଘାନାଂ କଲହେ ଦୂରଗାମିନା । ଜ୍ଞେନ ଯାତ୍ରେଵ ସୁଭଗା ଭୋଗଶ୍ରୀର୍ ଅଵଲୋକ୍ଯତେ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ଦଳରେ ଯେତେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ଭଲ ଯାତ୍ରାରେ ଯିବା ଭଳି ଭୋଗର ଶ୍ରୀକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଅଶଙ୍କିତୋପସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଗ୍ରାମଯାତ୍ରା ଯଥାଧ୍ଵଗୈଃ । ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଏଵ ଜ୍ଞୈର୍ ଵ୍ଯଵହାରମଯୀ କ୍ରିଯା
ଯେପରି ଯାତ୍ରୀମାନେ ଅନୁମାନ ବିନା ଗ୍ରାମର ଯାତ୍ରାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେଭଳି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିର୍ବିକାର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଅଯତ୍ନୋପନତେଷ୍ଵ୍ ଅକ୍ଷି ଦିଗ୍ଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ଯଥା ପୁରଃ । ନୀରାଗମ୍ ଏଵ ପତତି ତଦ୍ଵତ୍ କାର୍ଯେଷୁ ଧୀରଧୀଃ
ଯେପରି ଆମ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ବାଭାବିକ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ଦେଖେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବେ ଲାଗିଥାଏ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ନ ହରତି ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଅର୍ଥଂ କଦାଚନ । ନ ଦଦାତି ତଥା ପ୍ରାପ୍ତଂ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଜ୍ଞୋ ଽଵତିଷ୍ଠତେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବେ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଆପଣା ନେଇନଥାଏ, ଏବଂ ସେ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଉନଥାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଅପ୍ରାପ୍ତଚିନ୍ତାସ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସମୁପେକ୍ଷାଶ୍ ଚ ସନ୍ମତିମ୍ । ନାକମ୍ପଯନ୍ତି ତରଲାଃ ପିଞ୍ଛଘାତା ଇଵାଚଲମ୍
ଯାହା ମିଳିନାହିଁ ତାହା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଯାହା ମିଳିଛି ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଭାବଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ମନକୁ କେବେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରେନାହିଁ; ଯେପରି ହଳକା ପଙ୍ଖ ଗିରିକୁ ହେଲାଇପାରେନାହିଁ।
ସଂଶାନ୍ତସର୍ଵସନ୍ଦେହୋ ଗଲିତାଖିଲକୌତୁକଃ । ସଙ୍କ୍ଷୀଣଵାସନାଜାଲୋ ଜ୍ଞସ୍ ସମ୍ରାଡ୍ ଇଵ ଶୋଭତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଆଗ୍ରହ ହରାଇଯାଇଛି, ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାର ଜାଲ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ମାତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ଜୃମ୍ଭତେ । ସମ୍ପୂର୍ଣାପାରପର୍ଯନ୍ତଃ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵ ଇଵାତ୍ମଵାନ୍
ଆତ୍ମା ନିଜ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମରେ ନାହିଁ; ଏହା ନିଜର ମୂଳରୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୀମାହୀନ, ଯେପରି ଦୁଧର ସାଗର ଅପାର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତି।
ଭୋଗେଚ୍ଛାକୃପଣାଞ୍ ଜନ୍ତୂନ୍ ଦୀନାନ୍ ଦୀନେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ଅନୁନ୍ମତ୍ତମନାଶ୍ ଶାନ୍ତୋ ହସତ୍ଯ୍ ଉନ୍ମତ୍ତକାନ୍ ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗର ଆଶାରେ ଦୁଃଖୀ ଓ ଦୟନୀୟ, ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିରାଶ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ମନିଷ୍ୟ ଏଭଳି ହସେ, ଯେପରି ସ୍ୱସ୍ଥ ମନିଷ୍ୟ ପାଗଳମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହସେ।
ଇଚ୍ଛତୋ ଽନ୍ଯନିଜାଂ ଜାଯାଂ ଯଥୈଵାନ୍ଯେନ ହସ୍ଯତେ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯେଚ୍ଛତୋ ଭୋଗଂ ତଥୈଵ ଜ୍ଞେନ ହସ୍ଯତେ
ଯେପରି ଜଣେ ନିଜ ଜନାନୀକୁ ଅନ୍ୟେ ଚାହିଲେ ଲୋକେ ହସେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀ ମନିଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଆଶା ଦେଖି ହସେ।
ତ୍ଯଜନ୍ତଂ ସୁସୁଖଂ ସାମ୍ଯଂ ମନୋ ଵିଷଯଵିଦ୍ରୁତମ୍ । ଅଙ୍କୁଶେନେଵ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଚାରେଣ ଶମଂ ନଯେତ୍
ମନ ଯେତେବେଳେ ଭୋଗବାସନାରେ ଦୌଡ଼ି, ସମତାର ସୁଖକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ବିବେକର ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ମନକୁ ଶାନ୍ତିରେ ଆଣିବା ଉଚିତ।
ଭୋଗେଷୁ ପ୍ରସରୋ ଯସ୍ଯା ମନୋଵୃତ୍ତେଃ ପ୍ରଦୀଯତେ । ସାପ୍ଯ୍ ଆଦାଵ୍ ଏଵ ହନ୍ତଵ୍ଯା ଵିଷସ୍ଯେଵାଙ୍କୁରୋଦ୍ଗତିଃ
ଯଦି ମନର ଝୁକି ଭୋଗରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ବିଷ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସମୟରେ ତାହାକୁ କାଟି ଦିଆଯାଏ।
ତାଡିତସ୍ଯ ହି ଯଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସମ୍ମାନସ୍ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତକଃ । ଶାଲେର୍ ଗ୍ରୀଷ୍ମୋପତପ୍ତସ୍ଯ କୁସେକୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅମୃତାଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ କାହାକୁ ଆଘାତ ଦେଇ ପରେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଥିରେ ଅନ୍ତ ନଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ; ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପୋଡ଼ା ଧାନକୁ ଅଳ୍ପ ପାଣି ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ଲାଗେ।
ଅନାର୍ତେନ ହି ସମ୍ମାନୋ ବହୁମାନୋ ନ ବୁଧ୍ଯତେ । ପୂର୍ଣାନାଂ ସରିତାଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ପୂରସ୍ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଵିରାଜତେ
ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ; ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀମାନେ ବର୍ଷାରେ ଅଳ୍ପ ପାଣି ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ପୂର୍ଣସ୍ ତୂପକୃତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛତି । ଜଗତ୍ପୂରଣଯାପ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯ୍ ଏକାର୍ଣଵୋ ଽଖିଲମ୍
ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଉପକାର ହେଲେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁଥାଏ; ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜଳ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।
ମନସୋ ନିଗୃହୀତସ୍ଯ ଯା ପଶ୍ଚାଦ୍ ଭାଗମଣ୍ଡନା । ତାମ୍ ଏଵାଲବ୍ଧଵିସ୍ତାରଲବ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ ବହୁ ମନ୍ଯତେ
ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପରେ, ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ସୁଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ ହୋଇନଥିବାରୁ ଏହି ସାଧାରଣ ଆନନ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବୋଲି ମନେ ହୁଏ।
ବଦ୍ଧମୁକ୍ତୋ ମହୀପାଲୋ ଗ୍ରାମମାତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଯତି । ପରୈର୍ ଅବଦ୍ଧୋ ନାକ୍ରାନ୍ତୋ ନ ରାଜ୍ଯଂ ବହୁ ମନ୍ଯତେ
ଯେ ରାଜା ବନ୍ଧି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେ କେବଳ ଏକ ଗ୍ରାମ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ କେବେ ବନ୍ଧି ହୋଇନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ବଡ଼ ମନେ କରେନାହାନ୍ତି।
ହସ୍ତଂ ହସ୍ତେନ ସମ୍ପୀଡ୍ଯ ଦନ୍ତୈର୍ ଦନ୍ତାନ୍ ଵିଚୂର୍ଣ୍ଯ ଚ । ଅଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗୈର୍ ଇଵାକ୍ରମ୍ଯ ଜଯ ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯଶାତ୍ରଵାନ୍
ତୁମ ହାତକୁ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଚାପିବା, ଦାନ୍ତକୁ ଦାନ୍ତରେ ଚିବାଇବା, ଅଙ୍ଗକୁ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଦମନ କରିବା ପରି, ଏଭଳି ତୁମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଜେତୁମ୍ ଅନ୍ଯଂ କୃତୋତ୍ସାହୈଃ ପୁରୁଷୈର୍ ଉଦ୍ବୁଭୂଷୁଭିଃ । ପୂର୍ଵଂ ହୃଦଯଶତ୍ରୁତ୍ଵାଜ୍ ଜେତଵ୍ଯାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ହୃଦୟର ଶତ୍ରୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜିତିବା ଦରକାର।
ଏତାଵତି ଧରଣିତଲେ ସୁଭଗାସ୍ ତେ ସାଧୁଚେତନାଃ ପୁରୁଷାଃ । ପୁରୁଷକଥାସୁ ଚ ଗଣ୍ଯା ନ ଜିତା ଯେ ଚେତସା ସ୍ଵେନ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ମନକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ସଂସାରରେ ସଫଳ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କର କଥାରେ ସେମାନେ ଗଣ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।