ପ୍ରଵୃତ୍ତିଭାଜୋ ଯେ ଜୀଵାସ୍ ତେ ତନ୍ମାତ୍ରପଦଂ ଗତାଃ । ତନ୍ମାତ୍ରୈକତଯା ସର୍ଗାନ୍ ମିଥଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି କଲ୍ପିତାନ୍
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଭାବିତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ତନ୍ମାତ୍ରୈକ୍ଯପ୍ରଣାଲେନ ଚିତ୍ରାସ୍ ସର୍ଗଜଲାଶଯାଃ । ପରସ୍ପରଂ ସମ୍ମିଲନ୍ତି ଘନତାଂ ଯାନ୍ତି ଚାଭିତଃ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ସୃଷ୍ଟିର ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟମାନେ ପରସ୍ପର ମିଶିଯାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଠି ଘନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କେଚିତ୍ ପୃଥକ୍ ସ୍ଥିତିମ୍ ଇତାଃ ପୃଥଗ୍ ଏଵ ଲଯଂ ଗତାଃ । କେଚିନ୍ ମିଥସ୍ ସମ୍ମିଲିତା ଜଗତ୍ଷଣ୍ଡାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ କୃତାଃ
କେହି ଅଲଗା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଲଗା ଭାବେ ଲୟ ହୋଇଯାନ୍ତି; କେହି ପରସ୍ପର ମିଶିଯାଇ ଜଗତ୍ ଅଣ୍ଡମାନେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ଜଗତ୍ଷଣ୍ଡସହସ୍ରାଣି ଯତ୍ରାସଙ୍ଖ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅଣାଵ୍ ଅଣୌ । ଅପରସ୍ପରଲଗ୍ନାନି କାନନଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାମ ତତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଜଗତ୍ ଅଣ୍ଡ ଏକାଏକି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭିତରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ—ସେଠିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ର ଅରଣ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମିଥସ୍ ସ ମେଲନଂ ନୈତି ଘନତାଂ ସମୁପାଗତଃ । ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଯତ୍ର ଯଥା ରୂଢଂ ତତ୍ ତତ୍ ପଶ୍ଯତି ନେତରତ୍
ଯାହା ପରସ୍ପର ମିଶିନଥାଏ, ଏବଂ ଘନତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ସେଠି ଯାହା ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି କେବଳ ସେଠିକୁ ଦେଖେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଵର୍ତମାନମନୋରାଜ୍ଯଵଶାଜ୍ ଜୀଵପରମ୍ପରାଃ । ପରସ୍ପରଂ ସମ୍ମିଲିତାସ୍ ସର୍ଗାଣାଂ ରୂଢିଭାଵନାଃ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପରସ୍ପର ମିଶିଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିଭଳି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ନିଶ୍ଚିତ ରୂପ ଗଠିତ ହୁଏ।
ଦେହସତ୍ତା ଭୃଶଂ ରୂଢା ଦେହାଭାଵସ୍ ତୁ ଵିସ୍ମୃତଃ । ଦେହତ୍ଵପରିରୂଢତ୍ଵାଚ୍ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଵିସ୍ମୃତାତ୍ମନା
ଦେହର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଗଲା, ଦେହ ନଥିବା ବିଷୟଟି ମନରୁ ହଟିଯାଇଛି; କାରଣ, ଆମେ ଦେହକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ନିଜ ଭାବିଛୁ ଏବଂ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭୁଲିଯାଇଛୁ।
ଯଥା ଶୁଦ୍ଧପ୍ରାଣମରୁତ୍ ପରପ୍ରାଣାଭିଵେଧନାତ୍ । ଵେତ୍ତି ଵେଧ୍ଯମନୋରାଜ୍ଯଂ ତଥା ସର୍ଗାନ୍ ନରାଶ୍ରଯୀ
ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣବାୟୁ ସହ ଲାଗିଲେ, ସେହି ଲାଗିଥିବା ପ୍ରାଣୀର ମନର ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିପାରେ, ସେପରି ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼େ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଜୀଵରାଶୀନାମ୍ ଆତ୍ମାଵସ୍ଥାତ୍ରଯଂ ଶ୍ରିତଃ । ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତାଖ୍ଯମ୍ ଅତ୍ର ଦେହୋ ନ କାରଣମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ସୁଷୁପ୍ତି—ଏହି ତିନିଟି ଅବସ୍ଥା ଆସେ; ଏଠାରେ ଦେହ କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ।
ଏଵମ୍ ଆତ୍ମନି ଜୀଵତ୍ଵମ୍ ଅନ୍ଯାଵସ୍ଥାତ୍ରଯାତ୍ମନି । ତାପାମ୍ଭସୀଵ ଵୀଚିତ୍ଵମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ କଚତି ଦେହତା
ଏଭଳି, ଆତ୍ମାରେ ଜୀବନର ଅନୁଭୂତି, ଯାହା ତିନିଟି ଅବସ୍ଥାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏଠାରେ ଦେହ ଭାବରେ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ଯେପରି ତାପିତ ପାଣିରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ।
ଚିତ୍କଲାପଦମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୁଷୁପ୍ତାନ୍ତପଦେ ସ୍ଥିତମ୍ । ବୁଦ୍ଧୋ ନିଵର୍ତତେ ଜୀଵୋ ମୂଢସ୍ ସର୍ଗେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଚେତନାର ଆଲୋକର ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚି ଏବଂ ସୁସୁପ୍ତିର ସୀମାରେ ରହି, ଜାଗୃତ ଆତ୍ମା ପଛକୁ ହଟିଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ମୂଢ଼ ଆତ୍ମା ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିରେ ଲାଗିଯାଏ।
ସ୍ଵଭାଵଶୁଦ୍ଧିର୍ ହି ଯଦା ତଦା ମୈତ୍ରୀ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଦ୍ଵଯୋର୍ ଏକତ୍ଵରୂପୈଵ ସ୍ଵସୌହାର୍ଦନିଦର୍ଶନା
ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱଭାବର ପବିତ୍ରତା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ସଂଗତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଏକତା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତତା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ।
ଅଜ୍ଞସ୍ ସୁଷୁପ୍ତାତ୍ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଜୀଵଃ କଶ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵସର୍ଗଭାକ୍ । ସର୍ଵଗତ୍ଵାଚ୍ ଚିତଃ କଶ୍ଚିତ୍ ପରସର୍ଗେଣ ନୀଯତେ
କିଛି ଅଜ୍ଞାନୀ ଆତ୍ମା, ସୁସୁପ୍ତିରୁ ଜାଗି, ନିଜର ସୃଷ୍ଟିରେ ଲାଗିଯାନ୍ତି; ଆଉ କିଛି ଚେତନା ସବୁଠାରେ ଥିବାରୁ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ନେଇଯାଆନ୍ତି।
ସର୍ଗେ ସର୍ଗେ ପୃଥଗ୍ରୂପଂ ସନ୍ତି ସର୍ଗାନ୍ତରାଣ୍ଯ୍ ଅପି । ତେଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥସର୍ଗୌଘାଃ କଦଲୀଦଲପୀଠଵତ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଥାଏ, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଖଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭିତରେ ପତ୍ର ପତ୍ର ଲାଗିଥାଏ ।
ସର୍ଗେ ସର୍ଗାନ୍ତରାପୂରପତ୍ତ୍ରପୀଵରଵୃତ୍ତିମାନ୍ । ସ୍ଵଭାଵଶୀତଲୋ ବ୍ରହ୍ମକଦଲୀଦଲମଣ୍ଡପଃ
ସୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଖଦଳୀ ଗଛର ମୋଟା ଓ ଗୋଲାପଟିଆ ପତ୍ରମାନେ ପରି ଅଛି । ନିଜ ଗୁଣରେ ଶୀତଳ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମର ମଣ୍ଡପ ଖଦଳୀ ପତ୍ର ପରି ଅଟୁଟ ଓ ଶାନ୍ତ ।
କଦଲ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ଯତା ନାସ୍ତି ଯଥା ପତ୍ତ୍ରଶତେଷ୍ଵ୍ ଅପି । ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵେ ଽନ୍ଯତା ନାସ୍ତି ତଥା ସର୍ଗଶତେଷ୍ଵ୍ ଅପି
ଯେପରି ଖଦଳୀ ଗଛର ଶତଶଃ ପତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ଶତଶଃ ସୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ ।
ବୀଜାତ୍ ଫଲଂ ରସାଦ୍ ଭୂତ୍ଵା ଯଥା ବୀଜଂ ପୁନର୍ ଭଵେତ୍ । ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ମନୋ ଭୂତ୍ଵା ବୋଧାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ପୁନର୍ ଭଵେତ୍
ଯେପରି ବୀଜରୁ ଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ତାହାର ରସରେ ପୁଣି ବୀଜ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମ ମନ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଏ ।
ରସକାରଣକଂ ବୀଜଂ ଫଲଭାଵେନ ଜୃମ୍ଭତେ । ବ୍ରହ୍ମକାରଣକୋ ଜୀଵୋ ଜଗଦ୍ରୂପେଣ ଜୃମ୍ଭତେ
ଫଳର କାରଣ ଯେଉଁ ବୀଜ, ସେହି ବୀଜ ଫଳର ଆକାରକୁ ନେଇ ବିକାଶ ପାଏ; ଯେପରି ଜୀବର କାରଣ ବ୍ରହ୍ମ, ସେହିପରି ଜୀବ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆକାରକୁ ନେଇ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।
ରସସ୍ଯ କାରଣଂ କିଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଇତି ଵକ୍ତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ । ସ୍ଵଭାଵୋ ନିର୍ଵିଶେଷତ୍ଵାତ୍ ପରଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ରସର କାରଣ କ’ଣ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହାର ସ୍ୱଭାବ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅଭିନ୍ନ, ଏହାଠାରୁ ଆଉ କିଛି କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ଚାସତ୍ତା ସର୍ଵମଯେ ଵକ୍ତୁଂ କ୍ଵଚନ ଶକ୍ଯତେ । ନାକାରଣେ କାରଣାଦି ପରେ ଵାସ୍ତ୍ଯ୍ ଆଦିକାରଣେ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଅଛି, ସେଠାରେ ଅସତ୍ତା କୁହିବା କେବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କାରଣ ବା ପ୍ରଥମ କାରଣ ବି ନାହିଁ।
ବୀଜଂ ଜହନ୍ ନିଜଵପୁଃ ଫଲୀଭୂତଂ ଵିଲୋକ୍ଯତେ । ବ୍ରହ୍ମାଜହନ୍ ନିଜଵପୁଃ ଫଲଂ ବୀଜଂ ଚ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ବୀଜ ନିଜ ଆକାରକୁ ଛାଡ଼ି ଫଳ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମ ନିଜ ଆକାରକୁ ଛାଡ଼ି ଫଳ ଓ ବୀଜ, ଉଭୟ ଆକାରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ବୀଜସ୍ଯାକୃତିମତ୍ ସର୍ଵଂ ତେନାନାକୃତି ତତ୍ପଦମ୍ । ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ସମୀକର୍ତୁଂ ତସ୍ମାନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଉପମା ଶିଵେ
ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଏକ ନିରାକାର ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିଠାରୁ ସେଇ ପରମ ଦଶା ମଧ୍ୟ ନିରାକାର। ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କୌଣସି ଉପମା ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝାଯିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ ହେ ଶିଭେ, ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପମା ନାହିଁ।
ଖମ୍ ଏଵ ଜାଯତେ ଖାଭାନ୍ ନ ଚ ତଜ୍ ଜାଯତେ ଽନ୍ଯଦୃକ୍ । ଅତୋ ନ ଜାତଂ ଵା ଜାତଂ ଵିଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମନଭୋ ଜଗତ୍
ଆକାଶ ଏକାକି ଆକାଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ ବୁଝ, ଏହି ସଂସାର କିମ୍ବା ଅଜନ୍ମା, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମ ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିଛି।
ଦୃଶ୍ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସମ୍ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ପ୍ରପଞ୍ଚାକ୍ରାନ୍ତସଂଵିତ୍ତେଃ କସ୍ଯୋଦେତି ନିଜା ସ୍ଥିତିଃ
ଦୃଶ୍ୟ ବିଷୟକୁ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ମଣିଷ ନିଜକୁ ଦର୍ଶକ ଭାବେ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି ଯାଏ, ସେତେବେଳେ କାହାର ନିଜ ସ୍ଥିତି ଉଦୟ ହୁଏ?
ମୃଗତୃଷ୍ଣାଜଲଭ୍ରାନ୍ତୌ ସତ୍ଯାଂ କେଵ ଵିଦଗ୍ଧତା । ଵିଦଗ୍ଧତାଯାଂ ସତ୍ଯାଂ ତୁ କେଵାସୌ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା
ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଜଳ ଭ୍ରମ ସତ୍ୟ ହେଲେ, ଏଠାରେ କଣ ଚତୁରତା ରହିଛି? କିନ୍ତୁ ଯଦି ଚତୁରତା ସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ସେଇ ମୃଗତୃଷ୍ଣା କଣ?
ଆକାଶଵିଶଦୋ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଗୋ ଽପି ନ ପଶ୍ଯତି । ନେତ୍ରଂ ନିଜମ୍ ଇଵାତ୍ମାନଂ ଦୃଶୀଭୂତମ୍ ଅହୋ ଭ୍ରମଃ
ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଯେପରି ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ। ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଏହି ଭ୍ରମ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ!
ଆକାଶଵିଶଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯତ୍ନେନାପି ନ ଲଭ୍ଯତେ । ଦୃଶ୍ଯେ ଦୃଶ୍ଯତଯାଦୃଷ୍ଟେ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ଯ ଲାଭସ୍ ସୁଦୂରତଃ
ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟକୁ କେବଳ ଦୃଶ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଦ୍ରଷ୍ଟା ବୋଲି ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ପାଇବା ବହୁତ ଦୂରରେ ରହିଯାଏ।
ତ୍ଵାଦୃକ୍ସ୍ଥୂଲୋ ଽଵଧାନେନ ଵିନା ଯତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତତ୍ରାତିଦୂରୋଦସ୍ତୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୁସ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତା
ତୁମ ପରି ମୋଟା ଦେହକୁ ଯେଉଁଠି ଧ୍ୟାନ ଛାଡି ଦେଖିହେବ ନାହିଁ, ସେଠି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଏ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ଭଵତି ନ ତୁ ସ୍ପୃଶତି ଦୃଶ୍ଯତାମ୍ । ଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ତେନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ରାମ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଦ୍ରଷ୍ଟା କେବଳ ଦ୍ରଷ୍ଟା ହିସାବରେ ରହେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ହେଉଛି ରାମ, ଦ୍ରଷ୍ଟା କେବେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଏକୋ ନ ତୁ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇହାସ୍ତି ହି । ଦ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵାତ୍ମକୋ ଦୃଶ୍ଯଂ ସ୍ଥିତଶ୍ ଚେତ୍ କେଵ ଦୃଶ୍ଯତା
ଏଠାରେ କେବଳ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମାତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ନାହିଁ। ଯଦି ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କଥା ରହିଲା କେଉଁଠି?