ସା ପାଦାଵ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଵଶେଵ ଵରାନନା । ରରାଜ ଚ ସୁରେଭସ୍ଯ ପାଦଲଗ୍ନେଵ ପଦ୍ମିନୀ
ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ନାରୀ ଅସହାୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଧରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ପାଦରେ ଲଗିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ଅଲୋକିକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଉଵାଚ ଚେଦଂ ଲଲିତଂ ଲସତ୍ସ୍ନେହୋତ୍କଯା ଗିରା । ଵଚୋ ମଧୁରମ୍ ଆନନ୍ଦି ଵିଲାସଵଲିତାକ୍ଷରମ୍
ସେ ଭଲପାଇବାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଖେଳମସ୍ତି ଭରା କଣ୍ଠରେ, ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପଶ୍ଯାମଲେନ୍ଦୁଵଦନ ମଣ୍ଡଲୀକୃତକାର୍ମୁକଃ । ଅବଲାମ୍ ଅନୁବଧ୍ନାତି ମାମ୍ ଏଷ କିମନଙ୍ଗକଃ
ଦେଖ, ଚାନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଧନୁଷ ତଣି ରଖିଥିବା ଏହି କାମଦେବ ମୋତେ—ଏକ ଅସହାୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ—ପଛୁଆଁଉଛନ୍ତି; ଏହା କଣ, ଅନଙ୍ଗ?
ପାହି ମାମ୍ ଅବଲାଂ ନାଥ ଦୀନାଂ ତ୍ଵଚ୍ଛରଣାମ୍ ଇହ । କୃପଣାଶ୍ଵାସନଂ ସାଧୋ ଵିଦ୍ଧି ସଚ୍ଚରିତଵ୍ରତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଏକ ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖିନୀ ଜଣେ ନାରୀ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହାନ, ମୁଁ ନିଜର ସତ୍ଚରିତ୍ର ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଆଶା କରୁଛି, ଏହି କଥା ଜାଣ।
ସ୍ନେହଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଜାନଦ୍ଭିର୍ ମୂଢୈର୍ ଏଵ ମହାମତେ । ପ୍ରଣଯା ଅଵଗଣ୍ଯନ୍ତେ ନ ରସଜ୍ଞୈଃ କଦାଚନ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯେମାନେ ସ୍ନେହର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଝିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ମୂର୍ଖ; ସେମାନେ ନିକଟତାକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ତାହାର ସ୍ୱାଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଏମିତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଶଙ୍କିତୋପସମ୍ପନ୍ନଃ ପ୍ରଣଯୋ ଽନ୍ଯୋଽନ୍ଯରକ୍ତଯୋଃ । ଅଧଃକରୋତି ନିଷ୍ଯନ୍ଦଂ ଚାନ୍ଦ୍ରମ୍ ଆସ୍ଵାଦିତଂ ପ୍ରିଯ
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ଏକାପର ଉପରେ ଭଲପାଉଥିବା ଏବଂ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ସ୍ନେହ ଆସେ, ସେଠାରେ ମଧୁରତାର ଏକ ଧାରା ବହେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରିବା ପରି, ମୋ ପ୍ରିୟ।
ନ ତଥା ସୁଖଯତ୍ଯ୍ ଏଷା ଚେତସ୍ ତ୍ରିଭୁଵନେଶତା । ଯଥା ପରସ୍ପରାନନ୍ଦୀ ସ୍ନେହଃ ପ୍ରଥମରକ୍ତଯୋଃ
ତିନି ଜଗତର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଏତେ ସୁଖ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଥମ ଭଲପାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମର ସାମ୍ୟିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ତ୍ଵତ୍ପାଦସ୍ପର୍ଶନେନେଯଂ ସମାଶ୍ଵସ୍ତାସ୍ମି ମାନଦ । ଚନ୍ଦ୍ରପାଦପରାମୃଷ୍ଟା ଯଥା ନିଶି କୁମୁଦ୍ଵତୀ
ତୁମର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶରେ, ମୋତେ ଏପରି ଶାନ୍ତି ମିଳିଛି, ମାନଦାତା, ଯେମିତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ରାତିରେ କମଳ ଫୁଲ ଆଉ ଜୀବନ ପାଏ ।
ସଂସ୍ପର୍ଶାମୃତପାନେନ ତଵ ଜୀଵାମି ସୁନ୍ଦର । ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁରସପାନେନ ଚକୋରୀ ଚପଲା ଯଥା
ତୁମର ସ୍ପର୍ଶର ଅମୃତ ପାନ କରି, ମୁଁ ବଞ୍ଚୁଛି, ସୁନ୍ଦରୀ, ଯେମିତି ଚକୋରୀ ପକ୍ଷୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରଭାର ରସ ପିଇ ବଞ୍ଚିଥାଏ ।
ମାମ୍ ଇମାଂ ଚରଣାଲୀନାଂ ଭ୍ରମରୀଂ କରପଲ୍ଲଵୈଃ । ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାମୃତସମ୍ପୂର୍ଣେ ସତ୍ପଦ୍ମହୃଦଯେ କୁରୁ
ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ତଳେ ଝୁଲୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି, ତୁମ ମନ ଅମୃତ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମ ମନୋହର କରପଲ୍ଲବରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପମୃଦ୍ଵଙ୍ଗୀ ସା ତସ୍ଯ ପତିତୋରସି । ଵ୍ଯାଘୂର୍ଣିତାଲିନଯନା ସୁତରାଵ୍ ଇଵ ମଞ୍ଜରୀ
ଏପରି କହି, ଫୁଲ ଭଳି କୋମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସେ, ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଆଖି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ଯେମିତି ମଞ୍ଜରୀ ହଲେ ।
ତୌ ଦମ୍ପତୀ ତତ୍ର ଵିଲାସକାନ୍ତୌ ଵିଲେସତୁସ୍ ତାସୁ ଵନସ୍ଥଲୀଷୁ । କିଞ୍ଜଲ୍କଗୌରାନିଲଘୂର୍ଣିତାସୁ ମତ୍ତୌ ଦ୍ଵିରେଫାଵ୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନୀଷୁ
ସେ ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଖୋଲା ଥାନ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପରି ହଳକା ପବନରେ ଡୁଲୁଥିବା ପଦ୍ମମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଫୁଲରେ ଘୁରେ।
ମନ୍ଦାରଦାମାକୁଲଯା ଵୈବୁଧାସଵମତ୍ତଯା । ତଦା ତେନ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵିତୀଯେନାମଲେନ୍ଦୁନା
ମନ୍ଦାର ଗଛରେ ଘେରା ଉଦ୍ୟାନରେ, ଦେବତାମାନେ ପିଇଥିବା ଅମୃତର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଵିହୃତଂ ମତ୍ତହଂସାସୁ ହେମପଙ୍କଜିନୀଷୁ ଚ । ତଟେଷ୍ଵ୍ ଅମରଵାହିନ୍ଯାସ୍ ସହ କିନ୍ନରଚାରଣୈଃ
ସେମାନେ ସୁନା ପଦ୍ମ ଥିବା ପୋଖରୀରେ ମଦମସ୍ତ ହଂସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହସିଖେଳି ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ନଦୀର କୂଳରେ କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ସହିତ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ।
ପୀତମ୍ ଇନ୍ଦୁଦଲସ୍ଯନ୍ଦି ଦେଵୈସ୍ ସହ ରସାଯନମ୍ । ପାରିଜାତଲତାଜାଲନିଲଯେଷୁ ଵିଲାସିନା
ପାରିଜାତ ଗଛର ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଛାୟା ମଣ୍ଡପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଖେଳୁଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ।
ଚାରୁଚୈତ୍ରରଥୋଦ୍ଯାନଲତାଦୋଲାସୁ ଲୀଲଯା । ଚିରଂ ଵିଲସିତଂ ଵ୍ଯଗ୍ରୈସ୍ ସହ ଵିଦ୍ଯାଧରୀଗଣୈଃ
ଚାରୁ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନର ଲତା ଝୁଲାରେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବହୁ ସମୟ ଧରି ଖେଳିଲେ, ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ଥିବା ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସହିତ।
ନନ୍ଦନୋପଵନାଭୋଗୋ ମନ୍ଦରେଣେଵ ଵାରିଧିଃ । ଭୃଶମ୍ ଉଲ୍ଲୋଲତାଂ ନୀତଃ ପ୍ରମଥୈସ୍ ସହ ଶାମ୍ଭଵୈଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ବିସ୍ତୃତ ସୁନ୍ଦରତା, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଦୁଧସାଗର, ଶିବଙ୍କ ପରିଚାରକମାନେ ମିଶି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଉତ୍କଳୋଳିତ କରିଦେଲେ।
ବାଲହେମଲତାଜାଲଜଟିଲାସୁ ଦରୀଷୁ ଚ । ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉନ୍ମତ୍ତରାଗେଣ ମୈରଵୀଷ୍ଵ୍ ଅବ୍ଜିନୀଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ସୁନା ଲତାରେ ଜଡିଥିବା ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ସେମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମତିହାରା ପ୍ରେମରେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଯେପରି ଭ୍ରମଣ କରେ।
କୈଲାସଵନକୁଞ୍ଜେଷୁ ତଯା ସହ ଵିଲାସିନା । ହାରେନ୍ଦୁଧଵଲା ରାତ୍ରିଃ କ୍ଷପିତା ଗଣଗୀତିଭିଃ
କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ଉଦ୍ୟାନ କୁଞ୍ଜରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ରାତିଟିକୁ ସେ ଗଣମାନେର ଗୀତରେ ମଧୁର କରି କାଟିଲେ।
ଗନ୍ଧମାଦନଶୈଲସ୍ଯ ଵିଶ୍ରମ୍ଯୋପରି ସାନୁଷୁ । ସା ତେନ କନକାମ୍ଭୋଜୈର୍ ଆପାଦମ୍ ଅଭିମଣ୍ଡିତା
ସେ, ସର୍ବଦେହରେ ସୁନାର କମଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ସେଥିରେ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲେ।
ଲୋକାଲୋକତଟାନ୍ତେଷୁ ଵିଚିତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯହାରିଷୁ । କ୍ରୀଡିତଂ କୃତହାସେନ ରାମ ତେନ ତଯା ସହ
ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ର ସୀମାନ୍ତରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥାନମାନେରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିଲେ ଏବଂ ହସିଲେ।
ମନ୍ଦରାନ୍ତରକଚ୍ଛେଷୁ ସାର୍ଧଂ ହରିଣଶାଵକୈଃ । ଅଵସତ୍ ସ ସମାଷ୍ ଷଷ୍ଟିଂ କଲ୍ପିତାମରମନ୍ଦିରଃ
ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକାମାନେରେ ହରିଣ ଛୁଆମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଏକ ଦେବମନ୍ଦିର ପରି ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।
କ୍ଷୀରାର୍ଣଵତଟେଷ୍ଵ୍ ଅସ୍ଯ ଵନିତାସହଚାରିଣଃ । କ୍ଷୀଣଂ କୃତଯୁଗାଦ୍ ଅର୍ଧଂ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଜନୈସ୍ ସହ
କ୍ଷୀର ସମୁଦ୍ରର କୂଳରେ, ଜନନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପର ଲୋକମାନେ ସହିତ, ସେ କୃତଯୁଗର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ କଟାଇଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋଦ୍ଯାନଲୀଲାଵିରଚନୈର୍ ଅସୌ । ସୃଷ୍ଟାନନ୍ତଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟେଃ କାଲସ୍ଯାନୁକୃତିଂ ଗତଃ
ସେ ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଉଦ୍ୟାନର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକୁ କାଳର ଚଳାଚଳ ଅନୁସରି ଅନୁକରଣ କଲେ।
ଅଥାଵସଦ୍ ଅସୌ ଶୁକ୍ରଃ ପୁରନ୍ଦରପୁରେ ପୁନଃ । ସୁଖଂ ଚତୁର୍ଯୁଗାନ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ହରିଣେକ୍ଷଣଯା ସହ
ତାପରେ, ଶୁକ୍ର ଏବଂ ହରିଣନୟନୀ ସହିତ ପୁନିଥରେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନଗରରେ ଆଠଟି ଚତୁର୍ଯୁଗ ସୁଖରେ ବସିଲେ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାନୁସନ୍ଧାନାତ୍ ତତଶ୍ ଚାଵନିମଣ୍ଡଲେ । ତଯୈଵ ସହ ମାନିନ୍ଯା ପପାତାପହୃତାକୃତିଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେ ଏହି ଅଭିମାନିନୀ ସହିତ ତଳେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ତେଜହୀନ ହୋଇଗଲା।
ପରାଲୂନସମସ୍ତାଙ୍ଗୋ ହୃତସ୍ଯନ୍ଦନନନ୍ଦନଃ । ଚିନ୍ତାପରଵଶୋ ଧ୍ଵସ୍ତସ୍ ସମିତୀଵାହତୋ ଭଟଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ରଥ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ହରାଇଯିବା ପରେ, ସେ ଚିନ୍ତାରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେନାନୀ ପରି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ।
ପତିତସ୍ଯାଵନୌ ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯା ସହ ଦୀର୍ଘଯା । ଶରୀରଂ ଶତଧା ଯାତଂ ଶିଲାପାତୀଵ ନିର୍ଝରଃ
ସେ ଜଣେ ମଣିଷ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଯେ, ଏକ ପାଥର ପଡ଼ିଲେ ଝରଣା କିପରି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ସଂଶୀର୍ଣଯୋର୍ ଦେହକଯୋଶ୍ ଚିତ୍ତେ ତେ ଵାସନାଵୃତେ । ଵିଚେରତୁସ୍ ତଯୋର୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ନିର୍ନୀଡୌ ଵିହଗୌ ଯଥା
ଉଭୟଙ୍କର ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଆଗରୁ ଥିବା ଆଦତରେ ଢାକା ଥିଲା, ସେମାନେ ଏମିତି ଆକାଶରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଘର ନଥିବା ପକ୍ଷୀ ଏଠୁ ସେଠୁ ଉଡ଼ିବା।
ତତ୍ରାଵିଵିଶତୁଶ୍ ଚାନ୍ଦ୍ରଂ ତେ ଚିତ୍ତେ ରଶ୍ମିଜାଲକମ୍ । ପ୍ରାଲେଯତାମ୍ ଉପେତ୍ଯାଶୁ ଶାଲିତାମ୍ ଅଥ ଜଗ୍ମତୁଃ
ସେଠାରେ, ତାଙ୍କର ମନରେ, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଜାଲି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦ୍ରୁତ ଏକ ହିମମୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ପରେ ସେମାନେ ଧାନ ଗଛରେ ପରିଣତ ହେଲେ।