ସଙ୍କଲ୍ପିତାର୍ଥଦାଯିତ୍ଵାଦ୍ ଦେଶସ୍ଯ ମଦନେନ ସା । ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଵିଵଶୀକୃତ୍ଯ ଶୁକ୍ରାଯୈଵ ସମର୍ପିତା
ସେଠାରେ ମଦନର ପ୍ରଭାବରେ ଯେପରି ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିବା ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ ହେଉଥିଲା, ସେ ନାରୀ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅବଶ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲେ।
ପେତୁସ୍ ସ୍ମରଶରାସ୍ ତସ୍ଯା ମୃଦୁଷ୍ଵ୍ ଅଙ୍ଗେଷୁ ଭୂରିଶଃ । ପଲାଶେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନ୍ଯା ଧାରା ନଵପଯୋମୁଚଃ
ତାଙ୍କର କୋମଳ ଦେହରେ ଅନେକ ପ୍ରେମର ବାଣ ନରମ ଭାବରେ ପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ନୂତନ ବର୍ଷାର ଝରଣା ଗୋଲାପ ଗଛର ପତ୍ରରେ ଝରିପଡ଼େ।
ସା ବଭୂଵ ସ୍ମରାଧୂତା ଲୋଲାଲିଵଲଯାଲକା । ମନ୍ଦଵାତଵିନୁନ୍ନାଯା ମଞ୍ଜର୍ଯାସ୍ ସହଧର୍ମିଣୀ
ସେ ପ୍ରେମରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ତାଙ୍କର କଙ୍ଗଣ ଓ କେଶ ହଲୁକ ହାଲୁକ ହଲିଗଲା, ଯେପରି ମଧୁର ପବନରେ ଫୁଲର ଗୁଛ ହଲିଯାଏ।
ନୀଲନୀରଜନେତ୍ରାଂ ତାଂ ହଂସଵାରଣଗାମିନୀମ୍ । ମଦନଃ କ୍ଷୋଭଯାମ୍ ଆସ ପୂରଃ କମଲିନୀମ୍ ଇଵ
ନୀଳ କଜଳ ଆଖି ଓ ହଂସର ଚାଲିଥିବା ସେ ଝିଅକୁ କାମଦେବ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଯେପରି ବଡ଼ ପାଣି ଲୋଟସ ପୋଖରୀକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ।
ଅଥ ତାଂ ତାଦୃଶୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୁକ୍ରସ୍ ସଙ୍କଲ୍ପିତାର୍ଥଭାକ୍ । ତମସ୍ ସଙ୍କଲ୍ପଯାମ୍ ଆସ ସଂହାରମ୍ ଇଵ ଭୂତକୃତ୍
ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା ଶୁକ୍ର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମାପ୍ତିକୁ ଭାବିଥାଏ।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସ୍ଯ ଦେଶୋ ଽସୌ ବଭୂଵ ତିମିରାକୁଲଃ । ଭୂଲୋକସ୍ଯାନ୍ଧତମସୋ ଲୋକାଲୋକତଟୋ ଯଥା
ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଞ୍ଚଳଟି ଅନ୍ଧାରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଭୂଲୋକର ସୀମା ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଏ।
ଲଜ୍ଜାନ୍ଧକାରତୀକ୍ଷ୍ଣାଂଶୌ ତସ୍ମିଂସ୍ ତିମିରମଣ୍ଡଲେ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାମ୍ ଆଗତେ ତସ୍ଯ ମିଥୁନସ୍ଯେଵ ମନ୍ମଥେ
ସେଇ ତିମିର ଚକ୍ରରେ, ଲଜ୍ଜା ଓ ତୀବ୍ର ଛାୟା ବ୍ୟାପିଥିଲା, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ମିଶିଥିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇଜଣ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଗତେଷ୍ଵ୍ ଅଭିମତାଂ ଦିଶମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଦେଶାଦ୍ ଭୂଲୋକଂ ଦିନାନ୍ତେ ଵିହଗେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜେଇଛାହିତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସେଠାରୁ ସେମାନେ ଦିନ ଶେଷରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଭୂଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଆସିଲେ।
ସା ଦୀର୍ଘଧଵଲାପାଙ୍ଗା ପ୍ରଵୃଦ୍ଧମଦନା ତଥା । ଆଜଗାମ ଭୃଗୋଃ ପୁତ୍ରଂ ମଯୂରୀ ଵାରିଦଂ ଯଥା
ଦୀର୍ଘ ଧଳା ଚାହାଣି ଓ ତୀବ୍ର କାମନା ସହିତ ସେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା, ଯେପରି ମୟୂରୀ ବର୍ଷା ମେଘକୁ ନିକଟ ଯାଏ।
ଧଵଲାଗାରମଧ୍ଯସ୍ଥେ ପର୍ଯଙ୍କେ ପରିକଲ୍ପିତେ । ଵିଵେଶ ଭାର୍ଗଵସ୍ ତତ୍ର କ୍ଷୀରୋଦ ଇଵ ମାଧଵଃ
ଧଳା ଘର ମଧ୍ୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମଧୁସୂଦନ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସା ପାଦାଵ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଵଶେଵ ଵରାନନା । ରରାଜ ଚ ସୁରେଭସ୍ଯ ପାଦଲଗ୍ନେଵ ପଦ୍ମିନୀ
ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା ନାରୀ ଅସହାୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଧରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ପାଦରେ ଲଗିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ଅଲୋକିକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଉଵାଚ ଚେଦଂ ଲଲିତଂ ଲସତ୍ସ୍ନେହୋତ୍କଯା ଗିରା । ଵଚୋ ମଧୁରମ୍ ଆନନ୍ଦି ଵିଲାସଵଲିତାକ୍ଷରମ୍
ସେ ଭଲପାଇବାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଖେଳମସ୍ତି ଭରା କଣ୍ଠରେ, ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପଶ୍ଯାମଲେନ୍ଦୁଵଦନ ମଣ୍ଡଲୀକୃତକାର୍ମୁକଃ । ଅବଲାମ୍ ଅନୁବଧ୍ନାତି ମାମ୍ ଏଷ କିମନଙ୍ଗକଃ
ଦେଖ, ଚାନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଧନୁଷ ତଣି ରଖିଥିବା ଏହି କାମଦେବ ମୋତେ—ଏକ ଅସହାୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ—ପଛୁଆଁଉଛନ୍ତି; ଏହା କଣ, ଅନଙ୍ଗ?
ପାହି ମାମ୍ ଅବଲାଂ ନାଥ ଦୀନାଂ ତ୍ଵଚ୍ଛରଣାମ୍ ଇହ । କୃପଣାଶ୍ଵାସନଂ ସାଧୋ ଵିଦ୍ଧି ସଚ୍ଚରିତଵ୍ରତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଏକ ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖିନୀ ଜଣେ ନାରୀ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହାନ, ମୁଁ ନିଜର ସତ୍ଚରିତ୍ର ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଆଶା କରୁଛି, ଏହି କଥା ଜାଣ।
ସ୍ନେହଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅଜାନଦ୍ଭିର୍ ମୂଢୈର୍ ଏଵ ମହାମତେ । ପ୍ରଣଯା ଅଵଗଣ୍ଯନ୍ତେ ନ ରସଜ୍ଞୈଃ କଦାଚନ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯେମାନେ ସ୍ନେହର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଝିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ମୂର୍ଖ; ସେମାନେ ନିକଟତାକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ତାହାର ସ୍ୱାଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଏମିତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଶଙ୍କିତୋପସମ୍ପନ୍ନଃ ପ୍ରଣଯୋ ଽନ୍ଯୋଽନ୍ଯରକ୍ତଯୋଃ । ଅଧଃକରୋତି ନିଷ୍ଯନ୍ଦଂ ଚାନ୍ଦ୍ରମ୍ ଆସ୍ଵାଦିତଂ ପ୍ରିଯ
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ଏକାପର ଉପରେ ଭଲପାଉଥିବା ଏବଂ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ସ୍ନେହ ଆସେ, ସେଠାରେ ମଧୁରତାର ଏକ ଧାରା ବହେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରିବା ପରି, ମୋ ପ୍ରିୟ।
ନ ତଥା ସୁଖଯତ୍ଯ୍ ଏଷା ଚେତସ୍ ତ୍ରିଭୁଵନେଶତା । ଯଥା ପରସ୍ପରାନନ୍ଦୀ ସ୍ନେହଃ ପ୍ରଥମରକ୍ତଯୋଃ
ତିନି ଜଗତର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଏତେ ସୁଖ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଥମ ଭଲପାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମର ସାମ୍ୟିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ତ୍ଵତ୍ପାଦସ୍ପର୍ଶନେନେଯଂ ସମାଶ୍ଵସ୍ତାସ୍ମି ମାନଦ । ଚନ୍ଦ୍ରପାଦପରାମୃଷ୍ଟା ଯଥା ନିଶି କୁମୁଦ୍ଵତୀ
ତୁମର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶରେ, ମୋତେ ଏପରି ଶାନ୍ତି ମିଳିଛି, ମାନଦାତା, ଯେମିତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ରାତିରେ କମଳ ଫୁଲ ଆଉ ଜୀବନ ପାଏ ।
ସଂସ୍ପର୍ଶାମୃତପାନେନ ତଵ ଜୀଵାମି ସୁନ୍ଦର । ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁରସପାନେନ ଚକୋରୀ ଚପଲା ଯଥା
ତୁମର ସ୍ପର୍ଶର ଅମୃତ ପାନ କରି, ମୁଁ ବଞ୍ଚୁଛି, ସୁନ୍ଦରୀ, ଯେମିତି ଚକୋରୀ ପକ୍ଷୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରଭାର ରସ ପିଇ ବଞ୍ଚିଥାଏ ।
ମାମ୍ ଇମାଂ ଚରଣାଲୀନାଂ ଭ୍ରମରୀଂ କରପଲ୍ଲଵୈଃ । ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାମୃତସମ୍ପୂର୍ଣେ ସତ୍ପଦ୍ମହୃଦଯେ କୁରୁ
ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ତଳେ ଝୁଲୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି, ତୁମ ମନ ଅମୃତ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମ ମନୋହର କରପଲ୍ଲବରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପମୃଦ୍ଵଙ୍ଗୀ ସା ତସ୍ଯ ପତିତୋରସି । ଵ୍ଯାଘୂର୍ଣିତାଲିନଯନା ସୁତରାଵ୍ ଇଵ ମଞ୍ଜରୀ
ଏପରି କହି, ଫୁଲ ଭଳି କୋମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସେ, ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଆଖି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ଯେମିତି ମଞ୍ଜରୀ ହଲେ ।
ତୌ ଦମ୍ପତୀ ତତ୍ର ଵିଲାସକାନ୍ତୌ ଵିଲେସତୁସ୍ ତାସୁ ଵନସ୍ଥଲୀଷୁ । କିଞ୍ଜଲ୍କଗୌରାନିଲଘୂର୍ଣିତାସୁ ମତ୍ତୌ ଦ୍ଵିରେଫାଵ୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନୀଷୁ
ସେ ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଖୋଲା ଥାନ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପରି ହଳକା ପବନରେ ଡୁଲୁଥିବା ପଦ୍ମମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଫୁଲରେ ଘୁରେ।
ମନ୍ଦାରଦାମାକୁଲଯା ଵୈବୁଧାସଵମତ୍ତଯା । ତଦା ତେନ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵିତୀଯେନାମଲେନ୍ଦୁନା
ମନ୍ଦାର ଗଛରେ ଘେରା ଉଦ୍ୟାନରେ, ଦେବତାମାନେ ପିଇଥିବା ଅମୃତର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଵିହୃତଂ ମତ୍ତହଂସାସୁ ହେମପଙ୍କଜିନୀଷୁ ଚ । ତଟେଷ୍ଵ୍ ଅମରଵାହିନ୍ଯାସ୍ ସହ କିନ୍ନରଚାରଣୈଃ
ସେମାନେ ସୁନା ପଦ୍ମ ଥିବା ପୋଖରୀରେ ମଦମସ୍ତ ହଂସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହସିଖେଳି ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ନଦୀର କୂଳରେ କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ସହିତ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ।
ପୀତମ୍ ଇନ୍ଦୁଦଲସ୍ଯନ୍ଦି ଦେଵୈସ୍ ସହ ରସାଯନମ୍ । ପାରିଜାତଲତାଜାଲନିଲଯେଷୁ ଵିଲାସିନା
ପାରିଜାତ ଗଛର ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଛାୟା ମଣ୍ଡପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଖେଳୁଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ।
ଚାରୁଚୈତ୍ରରଥୋଦ୍ଯାନଲତାଦୋଲାସୁ ଲୀଲଯା । ଚିରଂ ଵିଲସିତଂ ଵ୍ଯଗ୍ରୈସ୍ ସହ ଵିଦ୍ଯାଧରୀଗଣୈଃ
ଚାରୁ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନର ଲତା ଝୁଲାରେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବହୁ ସମୟ ଧରି ଖେଳିଲେ, ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ଥିବା ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସହିତ।
ନନ୍ଦନୋପଵନାଭୋଗୋ ମନ୍ଦରେଣେଵ ଵାରିଧିଃ । ଭୃଶମ୍ ଉଲ୍ଲୋଲତାଂ ନୀତଃ ପ୍ରମଥୈସ୍ ସହ ଶାମ୍ଭଵୈଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ବିସ୍ତୃତ ସୁନ୍ଦରତା, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଦୁଧସାଗର, ଶିବଙ୍କ ପରିଚାରକମାନେ ମିଶି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଉତ୍କଳୋଳିତ କରିଦେଲେ।
ବାଲହେମଲତାଜାଲଜଟିଲାସୁ ଦରୀଷୁ ଚ । ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉନ୍ମତ୍ତରାଗେଣ ମୈରଵୀଷ୍ଵ୍ ଅବ୍ଜିନୀଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ସୁନା ଲତାରେ ଜଡିଥିବା ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ସେମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମତିହାରା ପ୍ରେମରେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଯେପରି ଭ୍ରମଣ କରେ।
କୈଲାସଵନକୁଞ୍ଜେଷୁ ତଯା ସହ ଵିଲାସିନା । ହାରେନ୍ଦୁଧଵଲା ରାତ୍ରିଃ କ୍ଷପିତା ଗଣଗୀତିଭିଃ
କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ଉଦ୍ୟାନ କୁଞ୍ଜରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ରାତିଟିକୁ ସେ ଗଣମାନେର ଗୀତରେ ମଧୁର କରି କାଟିଲେ।
ଗନ୍ଧମାଦନଶୈଲସ୍ଯ ଵିଶ୍ରମ୍ଯୋପରି ସାନୁଷୁ । ସା ତେନ କନକାମ୍ଭୋଜୈର୍ ଆପାଦମ୍ ଅଭିମଣ୍ଡିତା
ସେ, ସର୍ବଦେହରେ ସୁନାର କମଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ସେଥିରେ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲେ।