ଶିଵାଦ୍ ରାଘଵ ନୀରୂପାଦ୍ ଅପ୍ରମେଯାନ୍ ନିରାମଯାତ୍ । ସର୍ଵଭୂତାନି ଜାତାନି ପ୍ରାକାଶ୍ଯାନୀଵ ତେଜସଃ
ହେ ରାଘବ, ନିରାକାର, ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ଶିବଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଆଲୋକରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବିକିରିତ ହୁଏ ।
ରେଖାଵୃନ୍ଦଂ ଯଥା ପର୍ଣେ ଵୀଚିଜାଲଂ ଯଥା ଜଲେ । କଟକାଦି ଯଥା ହେମ୍ନି ତଥୌଷ୍ଣ୍ଯାଦି ଯଥାନଲେ
ଯେପରି ଗଛପତ୍ରରେ ରେଖା, ପାଣିରେ ତରଙ୍ଗ, ସୁନାରେ ଗହନା, ଅଗ୍ନିରେ ତାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ,
ତଦତଦ୍ଭାଵଭୂତଂ ହି ତଥେଦଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ସ୍ଥିତଂ ତଜ୍ଜଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଏଵ ତଦ୍ ଏଵ ଚ
ସେପରି, ଏହି ତିନି ଜଗତ ତାହା ସହିତ ଏକ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଅଛି; ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ସେଠା ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ସ ଏଷ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମେତି କଥ୍ଯତେ । ତସ୍ମିଞ୍ ଜ୍ଞାତେ ଜଗଜ୍ ଜ୍ଞାତମ୍ ଅଜ୍ଞାତେ ଽଜ୍ଞାତମ୍ ଏଵ ତତ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଏହାକୁ ଯେତେବେଳେ ଜଣାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଣାଯାଏ; ଏହାକୁ ଯଦି ଜଣାଯାଏନି, ତେବେ ସେହିପରି ଅଜଣା ହେଇ ରହିଯାଏ।
ଶାସ୍ତ୍ରସଂଵ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ ତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିତତାକୃତେଃ । ଚିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମେତି ନାମାନି କଲ୍ପିତାନି କୃତାତ୍ମଭିଃ
ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସାଧାରଣ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ସବୁଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆକାରକୁ 'ଚେତନା', 'ବ୍ରହ୍ମ', 'ଆତ୍ମା' ଭଳି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯସଂଯୋଗେ ହର୍ଷାମର୍ଷଵିଵର୍ଜିତା । ଯୈଷା ଶୁଦ୍ଧାନୁଭୂତିର୍ ହି ସୋ ଽଯମ୍ ଆତ୍ମା ଚିଦଵ୍ଯଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟର ସମ୍ପର୍କରେ ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଅନୁଭୂତି ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେଇ ଅବିନାଶୀ ଚେତନା ହେଉଛି ଏହି ଆତ୍ମା।
ଆକାଶାତିତରାଚ୍ଛାଚ୍ଛମ୍ ଇଦଂ ତସ୍ମିଂଶ୍ ଚିଦାତ୍ମନି । ସ୍ଵାଭୋଗ ଏଵ ହି ଜଗତ୍ ପୃଥଗ୍ଵତ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବତି
ଏହି ଚେତନା-ଆତ୍ମା ଆକାଶଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସେଥିରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଅଲଗା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ତାହାର ନିଜ ଉପଭୋଗ ମାତ୍ର।
ବୁଦ୍ଧାସ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯତିରେକେଣ ଲୋଭମୋହାଦଯୋ ଽରିତାମ୍ । ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥାଵ୍ଯତିରେକେଣ ବୁଦ୍ଧାସ୍ ତସ୍ମିଂସ୍ ତଦୈଵ ତେ
ବୁଦ୍ଧି ଯେତେବେଳେ ସେଠାରୁ ଅଲଗା ରହେ, ତେବେ ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧି ସେଠା ସହିତ ଏକତାରେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ତାହାରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।
ଅଦେହସ୍ଯୈଵ ତେ ନାମ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଚିଦାକୃତେଃ । ଲଜ୍ଜାଭଯଵିଷାଦାଖ୍ଯଃ କୁତୋ ମୋହସ୍ ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ନାହିଁ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା, ସେଠାରେ ଲଜ୍ଜା, ଭୟ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନାମକ ଭ୍ରମ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?
ଅଦେହୋ ଦେହଜୈର୍ ଦୋଷୈର୍ ଲଜ୍ଜାଦିଭିର୍ ଅସନ୍ମଯୈଃ । କିଂ ମୂର୍ଖ ଇଵ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଵିକଲ୍ପୈର୍ ଅଭିଭୂଯସେ
ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ନାହିଁ, ତଥାପି ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅସତ୍ୟ ଲଜ୍ଜା ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା କାହିଁକି ମୂର୍ଖ ମନିଷ୍ୟ ପରି ଅଧିନ ହେଉଛ?
ଅଖଣ୍ଡଚିତିରୂପସ୍ଯ ଦେହେ ଖଣ୍ଡନମ୍ ଆଗତେ । ଅସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶିନୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ନାଶଃ କିମ୍ ଉ ସନ୍ମତେଃ
ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଅଖଣ୍ଡ ଚେତନା, ତାଙ୍କର ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଯଦି ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ହୁଏନି; ତେବେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଅର୍କମାର୍ଗେ ଽପି ନ ଵିରୁଦ୍ଧଗମାଗମମ୍ । ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ରାମ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପୁରୁଷୋ ନ ଶରୀରକମ୍
ହେ ରାମ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପଥରେ ଯାହା କେବେ ଆସେ ନାହିଁ, ଯାହା କେବେ ଯାଏ ନାହିଁ, ଏହି ଯାଉଥିବା-ଆସୁଥିବା ଭିତରେ ଯାହା ବିରୋଧ କରେ ନାହିଁ, ସେଇ ଜଣେ ପୁରୁଷ — ଏହି ଦେହ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣ।
ଶରୀରେ ସତ୍ଯ୍ ଅସତି ଵା ପୁମାନ୍ ଏଷ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ଜ୍ଞୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞୋ ଽପି ସ୍ଥିତୋ ରାମ ନଷ୍ଟେ ଦେହେ ନ ନଶ୍ଯତି
ଦେହ ରହୁଥିବା କିମ୍ବା ନ ରହୁଥିବା, ଏହି ପୁରୁଷ ତିନୋଟି ଜଗତରେ ଅବିଚଳ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ହେଉନ୍ କି ଅଜ୍ଞାନୀ, ହେ ରାମ, ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯାନୀମାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଦୁଃଖାନି ପରିପଶ୍ଯସି । ତାନି ସର୍ଵାଣି ଦେହସ୍ଯ ନାଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ଯ ଚିଦାତ୍ମନଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦେଖୁଛ, ସେଗୁଡିକ ସବୁ ଦେହର, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ଚେତନାସ୍ୱରୂପର ନୁହେଁ।
ମନୋମର୍ଗାଦ୍ ଅତୀତତ୍ଵାଦ୍ ଯାସୌ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତା । ଚିତ୍ କଥଂ ନାମ ସା ଦୁଃଖୈସ୍ ସୁଖୈର୍ ଵା ପରିଗୃହ୍ଯତେ
ଯେହେତୁ ଏହି ଚେତନା ମନର ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶୂନ୍ୟ ଭଳି ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହି ଚେତନା କେମିତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖରେ ବନ୍ଧି ପଡ଼ିପାରିବ?
ସଂଵିଦାତ୍ମା ତଦ୍ ଅସ୍ମାତ୍ ତୁ ଵିଶିଷ୍ଟାଦ୍ ଦେହପଞ୍ଜରାତ୍ । ଅଭ୍ଯସ୍ତାଂ ଵାସନାଂ ଯାତି ଷଟ୍ପଦଃ ଖମ୍ ଇଵାମ୍ବୁଜାତ୍
ଚେତନା ଯେଉଁଠି ନିଜର ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେହି ଶରୀର ରୂପୀ ପିଞ୍ଜରାରୁ ନିଜର ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିବା ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ବାହାରିଯାଏ, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଆକାଶକୁ ଯାଏ।
ଅସଚ୍ ଚେଦ୍ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ତଦ୍ ଅସ୍ମିଂସ୍ ତେ ଦେହପଞ୍ଜରେ । ନଷ୍ଟେ କିଂ ନାମ ନଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାଦ୍ ରାମ ଯେନାନୁଶୋଚସି
ଯଦି ଏହି ଶରୀର ପିଞ୍ଜରାରେ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ ଅସତ୍ୟ, ତେବେ ଏହା ହରାଇଗଲେ କଣ ହରାଇଯିବ? ରାମ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ।
ସତ୍ଯଂ ଭାଵଯ ତେନ ତ୍ଵଂ ମା ମୋହମ୍ ଅନୁଭାଵଯ । ନିରିଚ୍ଛସ୍ଯାତ୍ମନୋ ନେଚ୍ଛାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନଘାକୃତେଃ
ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କର, ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମକୁ ଆସିବାକୁ ଦିଅନି। ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ପାଖରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନଥାଏ।
ସାକ୍ଷିଭୂତେ ସମେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ନିର୍ଵିକଲ୍ପେ ଚିଦାତ୍ମନି । ସ୍ଵଯଂ ଜଗନ୍ତି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସନ୍ମଣାଵ୍ ଇଵ ରଶ୍ମଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ, ସମତା ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ ଏବଂ ଭେଦ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିଜେ ତାହାର ଭିତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଯେପରି ନିର୍ମଳ ମଣିରେ କିରଣ ଦେଖାଯାଏ।
ନିରିଚ୍ଛମ୍ ଅଭିସମ୍ବନ୍ଧୋ ଯଥା ଦର୍ପଣବିମ୍ବଯୋଃ । ସ୍ଵଭାଵଵଶସମ୍ପନ୍ନସ୍ ତଥା ଚିଜ୍ଜଗତୋର୍ ଅଯମ୍
ଯେପରି ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଏକାଉଁଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଅଚାହିଦା ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ, ସେହିପରି ଚେତନା ଓ ଜଗତ୍ର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିତ୍ଵୈକତ୍ଵେ ସ୍ଥିତେ ଯଦ୍ ଵର୍ମକୁରପ୍ରତିବିମ୍ବଯୋଃ । ତଥୈଵେହାତ୍ମଜଗତୋର୍ ଭେଦାଭେଦୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ଯେପରି ଏକ ଢାଳ ଓ ଏକ ମୃତଦେହର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଏକତା ଦୁହେଁ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଏଠି ଆତ୍ମା ଓ ଜଗତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଓ ଏକତା ଉଭୟ ରହିଛି।
ସୂର୍ଯସନ୍ନିଧିମାତ୍ରେ ତୁ ଯଥୋଦେତି ଭୁଵି କ୍ରିଯା । ଚିତ୍ସତ୍ତାମାତ୍ରକେନେଦଂ ଜଗନ୍ ନିଷ୍ପଦ୍ଯତେ ତଥା
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉପସ୍ଥିତି ମାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେହିପରି ଏହି ଜଗତ୍ କେବଳ ଚେତନାର ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପିଣ୍ଡଗ୍ରହେ ନିଵୃତ୍ତେ ଽସ୍ଯା ଏଵଂ ରାମ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ଆକାଶମ୍ ଏଷା ସମ୍ପନ୍ନା ଭଵତାମ୍ ଅପି ଚେତସି
ହେ ରାମ, ଯେତେବେଳେ ଦେହକୁ ଧରିବା ଭାବନା ଶେଷ ହୁଏ, ଏହି ଜଗତ୍ର ଅବସ୍ଥା ମିଶିଯାଏ; ତେବେ ତୁମ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ସତ୍ତାମାତ୍ରେଣ ଦୀପସ୍ଯ ଯଥା ଦୀପ୍ତିସ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ । ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵାତ୍ ତୁ ତଥେଯଂ ଜାଗତୀ କ୍ରିଯା
ଯେପରି ଦୀପର ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାହାର ଆଲୋକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଚେତନାର ନିଜ ଗୁଣରୁ ଏହି ସଂସାରର କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଘଟେ।
ପୂର୍ଵଂ ମନସ୍ ସମୁଦିତଂ ପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତେନାତତଂ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ସ୍ଵଵିକଲ୍ପଜାଲମ୍ । ଶୂନ୍ଯେନ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଅମଲେନ ଯଥାମ୍ବରେଣ ନୀଲତ୍ଵମ୍ ଉଲ୍ଲସତି ଚାରୁଲତାଭିରାମମ୍
ପ୍ରଥମେ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ପରମାତ୍ମାର ସାରରୁ; ଏହି ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ତାହାର ନିଜ ଭାବନାର ଜାଲ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ଯେପରି ଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଚମକେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦମୟ ଲତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଫୁଲିଉଠନ୍ତି।
ସଙ୍କଲ୍ପସଙ୍କ୍ଷଯଵଶାଦ୍ ଗଲିତେ ତୁ ଚିତ୍ତେ ସଂସାରମୋହମିହିକା ଗଲିତା ଭଵନ୍ତି । ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ଵିଭାତି ଶରଦୀଵ ଖମ୍ ଆଶ୍ରିତାଯାଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏକମ୍ ଅଜମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅନ୍ତଃ
ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତାର ଶେଷ ହେବା ଦ୍ୱାରା ମନ ଗଳିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସଂସାର ମୋହର କୁହୁଡ଼ି ମିଶିଯାଏ। ତାପରେ ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ଚେତନା ଅନ୍ତରେ ଏକାକି, ଅଜନ୍ମା, ଆଦି, ଅନନ୍ତ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
କର୍ମାତ୍ମକଂ ପ୍ରଥମମ୍ ଏଵ ମନୋ ଽଭ୍ଯୁଦେତି ସଙ୍କଲ୍ପତଃ କମଲଜପ୍ରକୃତିଂ ତଦ୍ ଏତ୍ଯ । ନାନାଵିଧଂ ଜଗଦ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଇଦଂ ତନୋତି ଵେତାଲଦେହକଲନାମ୍ ଇଵ ମୁଗ୍ଧବାଲଃ
କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣ ଥିବା ମନ ପ୍ରଥମେ ଭାବନାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଏହା ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରକୃତିକୁ ଧାରଣ କରେ। ପରେ ଏହି ମନ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅନନ୍ତ ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯେପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ଭୂତ ଦେହ ଗଢ଼ି ଖେଳେ।
ଅସନ୍ମଯଂ ସଦ୍ ଇଵ ପୁରୋପଲକ୍ଷ୍ଯତେ ପୁନର୍ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଥ ପରିଲୀଯତେ ପୁନଃ । ସ୍ଵଯଂ ମନଶ୍ ଚିତି ଵିତତଂ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵପୁର୍ ମହାର୍ଣଵେ ଜଲଵଲଯାଵଲୀ ଯଥା
ଯାହା ଅସତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଆରମ୍ଭରେ ସତ୍ୟ ପରି ଲାଗେ, ପୁନି ସେ ହେଉଛି ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ହରାଯାଏ। ମନ ନିଜେ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ, ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକାର ନେଇ ଦେଖାଯାଏ, ଯେମିତି ବିଶାଳ ସାଗରରେ ପାଣିର ଚକ୍ର ବନ୍ଧିଯାଏ।
ଅକର୍ତୃକମ୍ ଅନଙ୍ଗଂ ଚ ଗଗନେ ଚିତ୍ରମ୍ ଉତ୍ଥିତମ୍ । ଅଦ୍ରଷ୍ଟୃକଂ ସାନୁଭଵମ୍ ଅନିଦ୍ରଂ ସ୍ଵପ୍ନଦର୍ଶନମ୍
ଏହା ଆକାଶରେ ଉଦିତ ହୁଏ, କୌଣସି କର୍ତ୍ତା ନାହିଁ, କୌଣସି ଅଙ୍ଗ ନାହିଁ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ। ଦେଖୁଥିବା କେହି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅନୁଭବ ଅଛି; ନିଦ୍ରା ନାହିଁ, ତଥାପି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଏ।
ଭଵିଷ୍ଯତ୍ପୁରନିର୍ମାଣଂ ଚିତ୍ରସଂସ୍ଥମ୍ ଇଵୋଦିତମ୍ । ମର୍କଟାନଲତାପାଭମ୍ ଅମ୍ବ୍ଵାଵର୍ତଵଦ୍ ଆସ୍ଥିତମ୍
ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାରରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ଭବିଷ୍ୟତର ସହର ତିଆରି କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ବାନର ଅଗ୍ନିର ତାପ ପରି ଲାଗେ, ପାଣିର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଯେପରି ଥାଏ, ସେପରି ଏହା ଅବସ୍ଥିତ।