ତାନ୍ ପରିଜ୍ଞାତଵାଂଶ୍ ଚାସୀଦ୍ ଵ୍ଯାଧାନ୍ ପୁକ୍କସଜାନ୍ ପୁରଃ । ଵିସ୍ମଯାକୁଲଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଭୂଯୋ ବଭ୍ରାମ ସମ୍ଭ୍ରମୀ
ସେ ଏହି ଶିକାରୀ ଓ ପୁକ୍କସ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଠିଥିଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଥିବା ମନରେ ସେ ଆଉ ଭିତିଭିତି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଅଥ ପ୍ରାପ ମହାଟଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯନ୍ତେ ଧୂମଧୂସରମ୍ । ତମ୍ ଏଵ ଗ୍ରାମକଂ ଯସ୍ମିନ୍ ସୋ ଽଭଵତ୍ ପୁଷ୍ଟପୁକ୍କସଃ
ତାପରେ ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲର ଧୂଆଁ ଧୂଳିରେ ଧୂସର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ପୁଷ୍ଟ ପୁକ୍କସ ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଜ୍ ଜନାଂସ୍ ତାଂସ୍ ତାଂସ୍ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ ତାସ୍ ତାଃ କୁଟୀରିକାଃ । ତାନ୍ ଆରାମାଞ୍ ଜଲାଧାରାଂସ୍ ତାଂସ୍ ତାଂଶ୍ ଚ ଵସୁଧାତଟାନ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏହି ଲୋକମାନେ, ଏହି ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀମାନେ, ଏହି ଛୋଟ ଘରମାନେ, ଏହି ଉଦ୍ୟାନ, ଝରଣା ଓ ଏହି ଜମି ଅଞ୍ଚଳମାନେକୁ ଦେଖିଲା।
ତଂ ଚାକାଣ୍ଡପରିଭ୍ରଂଶଂ ତାନ୍ ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ ତାନ୍ ଵୃତିଵ୍ରଜାନ୍ । ତାଂସ୍ ତଥୈଵ ସମୁଦ୍ଦେଶାଂସ୍ ତଦ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତୈକଲାଞ୍ଛିତାନ୍
ସେ ଅକାଳ ନଷ୍ଟ ଦେଖିଲା, ଏହି ଗଛମାନେ, ଏହି ଗୋବାଳିମାନେ, ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣାର ଚିହ୍ନ ରହିଛି।
ଅନ୍ଯାସୁ ଵୃଦ୍ଧାସୁ ସବାଷ୍ପନେତ୍ରାସ୍ଵ୍ ଆର୍ତ୍ଯାଭିଯୁକ୍ତାସୁ ଚ ଵର୍ଣଯନ୍ତୀ । ଅକାଲକାନ୍ତାରଵିଶୀର୍ଣବନ୍ଧୁଦୁଃଖାନ୍ଯ୍ ଅସଙ୍ଖ୍ଯାନି ସଖୀ ସଖୀଷୁ
ଅନ୍ୟ ଜାଗାରେ, ବୃଦ୍ଧ ଜଣନୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଜଣେ ସଖୀ ଅନ୍ୟ ସଖୀଙ୍କୁ ଅକାଳରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ଦୁଃଖ କଥା କହୁଥିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧା ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋଜ୍ଜ୍ଵଲବାଷ୍ପାନେତ୍ର କନ୍ଥାଵୃତା ଶୁଷ୍କକୁଚା କୃଶାଙ୍ଗୀ । ଅଵଗ୍ରହୋଗ୍ରାଶନିଦଗ୍ଧଦେଶେ ତତ୍ରାନ୍ତରାନ୍ତା ପରିରୋଦିତୀଯମ୍
ବୟସ୍କ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଶ୍ରୁରେ ଚମକୁଛି, ଗଳା ଅଟକିଯାଇଛି, ଅସୁକା ଅଂଶ ଶୁଷ୍କ, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ—ତିନି ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସେ ମଧ୍ୟରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ହା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରାଵୃତସର୍ଵଗାତ୍ର ଦିନତ୍ରଯାଭୋଜନଜର୍ଜରାଙ୍ଗ । କୃତ୍ତେଶୁନା ଚର୍ମଣି ଜୀର୍ଣଦେହାତ୍ କଥଂ କ୍ଵ ମୁକ୍ତା ଭଵତାସଵସ୍ ତେ
ହା ପୁଅ! ତୁମେ ମୃତ, ମୋ ଶରୀର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଘାଉ ଲାଗିଛି, ତିନି ଦିନ ଖାଇନଥିବାରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି; ତୁମର କଟା ଶରୀରରୁ କେମିତି, କେଉଁଠି, ତୁମର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା?
ତାଲୀଲତାଲମ୍ବନମ୍ ଅମ୍ବୁଦାର୍ଦ୍ରଦନ୍ତାନ୍ତରସ୍ଥାରୁଣସତ୍ଫଲସ୍ଯ । ସ୍ମରାମି ଗୁଞ୍ଜାଫଲଦାମହେତୋଃ ପୁରସ୍ ସ୍ଵଵଧ୍ଵା ରସହାସିନସ୍ ତେ
ମୁଁ ମନେ ପକାଉଛି ଗୁଞ୍ଜା ଫଳର ମାଳା, ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନ ସାଥୀ ସହ ମିଠା ହସ ହସୁଥିଲା, ତୁମର ଭିଜା ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପକା ଫଳ ଧରିଥିଲା, ଏବଂ ତାଳ ଗଛରେ ଝୁଲୁଥିଲା।
କଦମ୍ବଜମ୍ବୀରଲଵଙ୍ଗଗୁଞ୍ଜକୁଞ୍ଜାନ୍ତର୍ ଅତ୍ରସ୍ତତରତ୍ତରକ୍ଷୋଃ । ପଶ୍ଯାମି ପୁତ୍ରସ୍ଯ କଦା ନୁ ଭୂଯୋ ଭଯଙ୍କରାଣ୍ଯ୍ ଆପ୍ଲୁତିଵଲ୍ଗିତାନି
କଦମ୍ବ, ଜମ୍ବିରା, ଲବଙ୍ଗ, ଗୁଞ୍ଜା ଗଛର ଝୁପୁଡିରେ, ଯେଉଁଠି ବନ୍ୟ ପଶୁ ଘୁରୁଥିବା, ମୁଁ କେବେ ପୁନି ମୋ ପୁଅଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଦୌଡ଼ ଓ ଲାଫ ଦେଖିପାରିବି?
ନ ତାନି ତାମ୍ବୂଲଵିଲାସିନୀନାଂ ମୁଖେଷୁ ଶୋଭଲଲିତାନି ସନ୍ତି । ତମାଲନୀଲେ ଚିବୁକୈକଦେଶେ ସୁତସ୍ଯ ଯାନ୍ଯ୍ ଆସ୍ଯଗତାମିଷସ୍ଯ
ସେ ମନୋହର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ତାମ୍ବୁଳ ଚବାଇବାକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଜନନୀମାନଙ୍କର ମୁହଁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ; ସେଗୁଡିକ ମୋ ପୁଅର ନୀଳ ଗାଳରେ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଖାଇଥିବା ମାଂସର ଚିହ୍ନ ରହିଯାଇଥିଲା।
ସୁତାପି ନୀତା ସହ ତେନ ଭର୍ତ୍ରା ଯମେନ ଯାସ୍ଯା ଯମୁନା ସମାନା । ତମାଲଵଲ୍ଲୀ ସହପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛା ସମୀରଣେନେଵ ଵନେଚରେଣ
ମୋ ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପତି ନେଇଯାଇଛି, ଏବଂ ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ; ଯେପରି ଯମୁନା ନଦୀ ଯମୁନା ସାଗର ସହିତ ମିଶିଯାଏ, ବନରେ ଫୁଲ ଗୁଛ ନେଇ ହାଲୁକା ପବନ ଚଲିଯାଏ।
ହା ପୁତ୍ରି ଗୁଞ୍ଜାଫଲଦାମହାରେ ସମୁନ୍ନତାଭୋଗପଯୋଧରାଙ୍ଗି । ଵାତୋଲ୍ଲସତ୍କଜ୍ଜଲନୀଲଵର୍ଣେ ପର୍ଣାମ୍ବରେ ଽବାଧରଜେ ଽମ୍ବୁଦନ୍ତେ
ହା ଝିଅ, ଗୁଞ୍ଜା ଫଳର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଉତ୍ତଳ ଏବଂ ଭରିପୁରା ଅଂଶ ଥିବା, ପତ୍ରର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ନୀଳ ଜଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମେଘର କୂଳରେ ଧୂଳିର ଚିନ୍ତା ନଥିବା।
ହା ରାଜପୁତ୍ରେନ୍ଦୁସମାନ କାନ୍ତ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାନ୍ତଵିଲାସିନୀସ୍ ତାଃ । ରତିଂ ପ୍ରଯାତୋ ଽସି ମମାତ୍ମଜାଯାଂ ନ ସାପି ତେ ସୁସ୍ଥିରତାମ୍ ଉପେତା
ହା ରାଜପୁତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଚମକୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତଃପୁରର ମନୋହର ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଇ, ମୋ ଝିଅ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଖୋଜିଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ତୋତେ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସୁଖ ମିଳିଲାନାହିଁ।
ସଂସାରନଦ୍ଯାସ୍ ସ୍ଵତରଙ୍ଗଭଙ୍ଗୈଃ କ୍ରିଯାଵିଲାସୈର୍ ଵିହିତୋପହାସୈଃ । କିଂ ନାମ ତୁଚ୍ଛଂ ନ କୃତଂ ନୃପୋ ଽସୌ ଯଦ୍ ଯୋଜିତଃ ପୁକ୍କସକନ୍ଯକାଯାମ୍
ସଂସାର ନଦୀର ନିଜ ତରଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗ ଓ କ୍ରିୟାର ଖେଳା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଉପହାସ ହୁଏ, ଏହି ଜଗତରେ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ପୁକ୍କସ ଜନ୍ୟାର ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଥିଲେ, କେଉଁ ନିର୍ଥକ କାମ କରିନାହିଁ?
ସା ତ୍ରସ୍ତସାରଙ୍ଗସମାନନେତ୍ରା ସ ତୃପ୍ତଶାର୍ଦୂଲସମାନଵୀର୍ଯଃ । ଉଭୌ ଗତାଵ୍ ଏକପଦେନ ନାଶମ୍ ଆଶା ସହାର୍ଥେନ ଯଥା ଚ ହେମ
ସେ ଝିଅ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଭୟଭିତ ହରିଣୀର ଦୃଷ୍ଟି ପରି, ଏବଂ ସେ ପୁରୁଷ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ତୃପ୍ତ ଶିଂହ ପରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକ ସହିତ ଏକ ପଦେ ନାଶକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ଆଶା ଓ ଧନ ସୁନା ପରି ହେବାରୁ ହରାଯାଏ।
ମୃତେଶ୍ଵରାସ୍ମ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମିତାତ୍ମଜାସ୍ମି ଦୁର୍ଦେଶଯାତାସ୍ମି ଚ ଦୁର୍ଗତାସ୍ମି । ଦୁର୍ଜାତଜାତାସ୍ମି ମହାପଦାସ୍ମି ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଵୋନ୍ନମିତାପଦାସ୍ମି
ମୁଁ ମୃତ ଶ୍ୱାମୀର ଜନ୍ୟା, ମୋ ଶିଶୁମାନେ ଅନ୍ଧାରେ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅଜଣା ଦେଶକୁ ଯାଇଛି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜ ଅପମାନର ସାକ୍ଷୀ ହେବାରୁ ନିଜେ ଦେଖୁଛି।
ନୀଚାଵମାନପ୍ରଭଵସ୍ଯ ମନ୍ଯୋଃ କ୍ଷୁଧାଵସନ୍ନସ୍ଯ କଲତ୍ରକସ୍ଯ । ଶୋକସ୍ଯ ଵେଗାଦ୍ ଅନିଵାର୍ଯଵୃତ୍ତେର୍ ନାର୍ଯସ୍ ସଦୈକାଯତନଂ ଵିନାଥାଃ
ଅପମାନ ଦ୍ୱାରା ନିଚ୍ଛି, ଭୋକରେ ଶକ୍ତିହୀନ, ପରିବାର ଭାରରେ ଦବି, ଦୁଃଖର ତୀବ୍ର ଝଟକାରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାପାଇ, ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନାରୀମାନେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ସହାୟ ନାହିଁ।
ଦୈଵୋପତପ୍ତସ୍ଯ ଵିବାନ୍ଧଵସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ ରୂଢସ୍ଯ ମହାଧିଭୂମୌ । ଯତ୍ ପ୍ରାଣନଂ ତନ୍ ମରଣଂ ମହାପଦ୍ ଯା ସ୍ଯାନ୍ ମୃତିର୍ ଜୀଵିତମ୍ ଉତ୍ତମଂ ତତ୍
ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟର ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ, ଜଣେ ନିଜ ଜଣଙ୍କୁ ହରାଇଛନ୍ତି, ଭ୍ରମିତ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏକାନ୍ତରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେଠି ବଞ୍ଚିବା ଓ ମରିବା ଏକେଇ ହେଉଛି; ଏପରି ମହାବିପଦରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଜୀବନର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପକାର।
ଜନୈର୍ ଵିହୀନସ୍ଯ ଵିଦେଶଵୃତ୍ତେର୍ ଦୁଃଖାନ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତାନି ସମୁଲ୍ଲସନ୍ତି । ସହସ୍ରଶାଖାରସସଙ୍କୁଲାନି ତୃଣାନି ଵର୍ଷାସ୍ଵ୍ ଇଵ ପର୍ଵତସ୍ଯ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକମାନେଠାରୁ ବିୟୋଗୀ, ପରଦେଶରେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେଠି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ; ବର୍ଷାକାଳରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଯେପରି ହଜାର ଶାଖା ଓ ଘାସ ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଦୁଃଖ ଏଠି ଏକାଠି ହୋଇ ଆସେ।
ଏଵଂ ଲପନ୍ତୀଂ ସ୍ଵକଲତ୍ରଵୃଦ୍ଧାଂ ଦାସିଭିର୍ ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ନୃପସ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ତାମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କିଂ ଵୃତ୍ତମ୍ ଇହାସି କା ଚ କା ତେ ସୁତା କଶ୍ ଚ ପତିସ୍ ତଵେତି
ଏଭଳି ନିଜ ପରିବାର ସହ ବୟସ୍କ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ଦାସୀମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ତାପରେ ରାଜା ସେଉଁଠି ପଚାରିଲେ: 'ଏଠି କଣ ଘଟିଛି? ତୁମେ କିଏ? ତୁମର ଝିଅ କିଏ? ତୁମର ସ୍ୱାମୀ କିଏ?'
ଉଵାଚ ସୋଦ୍ବାଷ୍ପଵିଲୋଚନାଥ ଗ୍ରାମସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯଂ ପୁକ୍କସଘୋଷନାମା । ଇହାଭଵତ୍ ପୁକ୍କସକଃ ପତିର୍ ମେ ବଭୂଵ ତସ୍ଯେନ୍ଦୁସମା ସୁତୈକା
ସେ ଜଣାଣୀ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ: 'ଏହି ଗ୍ରାମର ନାମ ପୁକ୍କସ ଗୋଷ୍ଠୀ। ଏଠି ମୋ ସ୍ୱାମୀ ପୁକ୍କସ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'
ସା ଦୈଵଯୋଗାତ୍ ପତିମ୍ ଇନ୍ଦୁତୁଲ୍ଯମ୍ ଇହାଗତଂ ଦୈଵଵଶେନ ଭୂପମ୍ । ଶୂନ୍ଯେ ଵିଶୀର୍ଣଂ ମଧୁକୁମ୍ଭମ୍ ଆପ ଵନେ ଵରାକୀ କରଭୀ ଯଥୈକା
ଭାଗ୍ୟର ଚାଲିରେ ସେ ଜଣେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ଏକ ରାଜା ଯିଏ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ଦୁଃଖିନୀ ହାତିଣୀ ଯେପରି ଖାଲି ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମଧୁର ଘଡ଼ାକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେଠି ସେ ଏକା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ସା ତେନ ସାର୍ଧଂ ସୁଚିରଂ ସୁଖାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରସୂତା ତନଯାଂ ସୁତାଂଶ୍ ଚ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ଗତା କାନନକୋଟରେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତୁମ୍ବୀଲତା ପାଦପସଂଵୃତେଵ
ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ଜଣେ ଝିଅ ଓ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଗହ୍ୱରରେ ଗଛର ଛାୟାରେ ବଢ଼ିଥିବା ତୁମ୍ବୀଲତା ପରି ସେ ଏଠାରେ ବୟସ୍କ ହେଲେ।
କେନଚିତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଥ କାଲେନ ଗ୍ରାମକେ ଽସ୍ମିଞ୍ ଜନେଶ୍ଵର । ଅଵୃଷ୍ଟିଦୁଃଖମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଭୀଷଣଂ ଭଗ୍ନମାନଵମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ଲୋକନାଥ, ସେଇ ଗାଁରେ ଭୟଙ୍କର ଅବର୍ଷା ଦୁଃଖ ଆସିଲା, ଯାହା ଗାଁବାସୀଙ୍କର ମନୋବଳ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
ମହତାନେନ ଦୁଃଖେନ ସର୍ଵେ ତେ ଗ୍ରାମକାଜ୍ ଜନାଃ । ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ଗତା ଦୂରଂ ତତ୍ର ପଞ୍ଚତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଗାଁବାସୀ ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତେନେମା ଦୁଃଖଭାଗିନ୍ଯଶ୍ ଶୂନ୍ଯା ଵଯମ୍ ଇହ ପ୍ରଭୋ । ଶୋଚ୍ଯାଶ୍ ଶୋଚାମ ଉଦ୍ବାଷ୍ପମ୍ ଆଚାନ୍ତେକ୍ଷଣଵାରଯଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏଠାରେ ରହି ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହେଉଛୁ; ଆମେ ଦୟନୀୟ, ଆମେ କନ୍ଦୁଛୁ, ଆମର ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯାଙ୍ଗନାଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ ରାଜା ଵିସ୍ମଯମ୍ ଆଗତଃ । ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ମୁଖମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଚିତ୍ରାର୍ପିତ ଇଵାଭଵତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ମନେ ହେଲା ଯେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଭୂଯୋ ଵିଚାରଯାମ୍ ଆସ ତଦ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍ । ଭୂଯୋ ଭୂଯଶ୍ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ବଭୂଵାଶ୍ଚର୍ଯଵାନ୍ ଅତି
ସେ ପୁଣିପୁଣି ସେଠି ଘଟିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ବଢ଼ିଗଲା।
ତେଷାଂ ସମୁଚିତୈର୍ ମାନସମ୍ମାନୈର୍ ଦୁଃଖସଙ୍କ୍ଷଯମ୍ । କୃତ୍ଵା କରୁଣଯାଵିଦ୍ଧୋ ଦୃଷ୍ଟଲୋକପରାଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନସିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, କରୁଣାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ କମାଇଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ର ଚିରଂ କାଲଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ନିଯତେର୍ ଗତୀଃ । ଆଜଗାମ ପୁରଂ ପୌରୈର୍ ଵନ୍ଦିତଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଚ
ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ଭାଗ୍ୟର ଚଳାଚଳ ଉପରେ ଭାବିଲା ପରେ, ସେ ସହରକୁ ଫେରିଲେ । ସେଠାର ଲୋକମାନେ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ଏବଂ ସେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।