ଅଵିଦ୍ଯମାନଯୈଵେଦଂ ପେଲଵାଙ୍ଗ୍ଯା ସୁତୁଚ୍ଛଯା । ମିଥ୍ଯାଭାଵନଯା ନାମ ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯାହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଯାହା ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି, ଯାହାକୁ ମିଥ୍ୟା ଭାବନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ।
ଅରୂପଯା ନିରାକୃତ୍ଯା ଚାରୁଚେତନହୀନଯା । ଅସତ୍ଯେଵାଶୁ ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଆକୃତି ନାହିଁ, ରୂପ ନାହିଁ, ଶୁଭ ଚେତନା ନାହିଁ, ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ପରି ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧାରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ଆଲୋକେନ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯା ତମସୋ ଽନ୍ତରେ । କୌଶିକେକ୍ଷଣଧର୍ମିଣ୍ଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଚମକେ, ଏବଂ ପେଚାର ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଚରିତ୍ର ଅଛି, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧାରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
କୁକର୍ମୈକାନ୍ତକାରିଣ୍ଯା ନ ସହନ୍ତ୍ଯାଵଲୋକନମ୍ । ଦେହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵିଜାନନ୍ତ୍ଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରାଯାଏ, ଦେଖିବାକୁ ସହିପାରିନାହିଁ, ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧାରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ସୁଧୀରାଚାରଧର୍ମିଣ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତକାନ୍ତଯା । ଅନାରତାସ୍ତଙ୍ଗତଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ, ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ସୁନ୍ଦର ଅଛି, ଏବଂ ସଦା ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଅସ୍ତ ହୁଅଉଛି, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧାରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
ଅନନ୍ତଦୁଃଖାକୁଲଯା ସଦୈଵ ଧୃତଯାନଯା । ସମ୍ବୋଧହୀନଯା ନାମ ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ସଦା ବ୍ୟାକୁଳ ଥିବା, ଭ୍ରମିତ ମନ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହେଉଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ।
କାମକ୍ରୋଧଘନସ୍ତନ୍ଯା ତମଃପ୍ରସରଵକ୍ତ୍ରଯା । ଅଚେତନଶରୀରିଣ୍ଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯାହାର ଦେହ ଜଡ଼, ମୁଁହଁରୁ ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଅତିରିକ୍ତ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିଛି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ।
ଆତ୍ମାନ୍ଧକୂପାସ୍ପଦଯା ଜଡଯା ଜାଡ୍ଯଜୀର୍ଣଯା । ଦୁଃଖଦୀର୍ଘପ୍ରଲାପିନ୍ଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯିଏ ନିଜ ମନର ଅନ୍ଧକୁପର ଦ୍ୱାରରେ ବସିଛି, ଅଳସ୍ୟ ଓ ଅବିବେକରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଲମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ।
ପୁରୁଷାସଙ୍ଗଭଙ୍ଗିନ୍ଯା ରୋଗିଣ୍ଯାକ୍ଷତମାଯଯା । ଵିଵର୍ତିନ୍ଯା ଵିଵକ୍ଷାସୁ ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଂ ଜଗତ୍
ଯିଏ ସମ୍ପର୍କ ଭଙ୍ଗ କରେ, ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଓ ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଛି, ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସବୁବେଳେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ।
ପୁରୁଷସ୍ଯ ନ ଯା ଶକ୍ତା ସୋଢୁମ୍ ଈକ୍ଷିତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ତଯା ସ୍ତ୍ରିଯାଶରଣଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଃ ପୁମାନ୍
ଯେ ପୁରୁଷ ଏହି ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ଏମିତି ନିରାଶ୍ରୟ ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ରୟହୀନ, ସେ ପୁରୁଷ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ନ ଯସ୍ଯାଶ୍ ଚେତନୈଵାସ୍ତି ଯାପ୍ଯ୍ ଅନଷ୍ଟୈଵ ନଶ୍ଯତି । ତଯା ସ୍ତ୍ରିଯାପୁରୁଷଯା ଚିତ୍ରମ୍ ଅନ୍ଧୀକୃତଃ ପୁମାନ୍
ଯେ ନାରୀଙ୍କର ଜାଣିବାର କ୍ଷମତା ନାହିଁ, ଏବଂ ଯିଏ ନଷ୍ଟ ହେଉନାଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏମିତି ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅନନ୍ତଦୁଷ୍ପ୍ରସରଵିଲାସକାରିଣୀ କ୍ଷଯୋଦଯୋନ୍ମୁଖସୁଖଦୁଃଖକାରିଣୀ । ଇଯଂ ପ୍ରଭୋ ଵିଗଲତି କେନ ଵାସନା ମନୋଗୁହାନିଲଯନିବଦ୍ଧଭାଵନା
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଜଣେ ଯିଏ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଲିପ୍ତ, ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଖ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ମନର ଗୁହାରେ ଥିବା ଆଶା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଥିବା ଭାବନା କେଉଁ ଭାବେ ଶମିତ ହୁଏ?
ଅଵିଦ୍ଯାଵିଭଵପ୍ରୋତ୍ଥଂ ଜଗତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା । ମହଦ୍ ଆନ୍ଧ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥଂ ନାମ ଵିନଶ୍ଯତି
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହି ଅଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସଂସାର କିମ୍ବା ପୁରୁଷର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାର କିପରି ଶେଷ ହୁଏ?
ଯଥା ତୁଷାରନଲିନୀ ଭାସ୍କରାଲୋକନାତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ । ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅଵିଦ୍ଯେଯଂ ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାଵଲୋକନାତ୍
ଯେପରି ହିମରେ ଢାକା ପଦ୍ମ ତୁରନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମାର ଦର୍ଶନ ହେଲେ ମାତ୍ର ହରାଯାଏ।
ତାଵତ୍ ସଂସାରଭୃଗୁଷୁ ସ୍ଵାତ୍ମନା ସହ ଦେହିନମ୍ । ଆନ୍ଦୋଲଯତି ସା ଯୈଷା ଦୁଃଖକଣ୍ଟକଜାଲିଷୁ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଦେହୀକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମା ସହିତ ସଂସାରର ତରଙ୍ଗ ଭିତରେ ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ କରିଥାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯା ଯାଵଦ୍ ଅସ୍ଯାସ୍ ତୁ ନୋତ୍ପନ୍ନା କ୍ଷଯକାରିଣୀ । ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମାଵଲୋକେଚ୍ଛା ମୋହସଙ୍କ୍ଷଯଦାଯିନୀ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣିବାର ଇଚ୍ଛା, ଯାହା ମୋହକୁ ଦୂର କରେ, ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ନଶ୍ଟ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରେନାହିଁ।
ଅସ୍ଯାଃ ପରଂ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନାଶଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଆତପାନୁଭଵାର୍ଥିନ୍ଯାଶ୍ ଛାଯାଯା ଇଵ ରାଘଵ
ଏହି ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ି ଯେତେବେଳେ ମନେ ଆଗକୁ ଦେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଅଜ୍ଞାନର ଶେଷ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେପରି ରାଘବ, ଝିଅ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲେ ଛାୟା ହେଉଛି ହେଉଛି ହରାଯାଏ।
ଦୃଷ୍ଟେ ସର୍ଵଗତେ ଦେଵେ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ଵିଲୀଯତେ । ସର୍ଵାଶାଭ୍ଯୁଦିତେ ଛାଯା ଦ୍ଵାଦଶାର୍କଗଣେ ଯଥା
ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଛାୟା ନିଜେ ନିଜେ ହରାଯାଏ; ଯେପରି ଦ୍ୱାଦଶ କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଛାୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଇଚ୍ଛାମାତ୍ରମ୍ ଅଵିଦ୍ଯେହ ତନ୍ନାଶୋ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଯତେ । ସ ଚାସଙ୍କଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ସିଦ୍ଧୋ ଭଵତି ରାଘଵ
ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ କେବଳ ଭାବନା ମାତ୍ର; ଏହାର ନାଶକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲାଯାଏ। ଏହି ମୁକ୍ତି, ରାଘବ, କେବଳ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ବନ୍ଦ ହେଲେ ସଫଳ ହୁଏ।
ମନାଗ୍ ଅପି ମନୋଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵାସନାତମସି କ୍ଷତେ । କାଲିମା ତନୁତାମ୍ ଏତି ଚିଦାଦିତ୍ଯମହୋଦଯାତ୍
ମନର ଆକାଶରେ ଲୁଚିଥିବା ଆଗ୍ରହର ଅନ୍ଧକାରରେ ଯଦି ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ଫାଟ ହୁଏ, ଚେତନାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାରୁ ସେଇ କଳା ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଏ।
ଯଥୋଦିତେ ଦିନକରେ କ୍ଵାପି ଯାତି ତମସ୍ଵତୀ । ତଥା ଵିଵେକେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅଵିଦ୍ଯା ପ୍ରଲୀଯତେ
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ କେଉଁଠି ଅନ୍ଧକାର ହେଉଛି, ସେପରି ବିବେକ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ କେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ ହରାଯାଏ।
ଦୃଢଵାସନଯା ବନ୍ଧୋ ଘନତାମ୍ ଏତି ଚେତସଃ । ଚଲଵେତାଲସଙ୍କଲ୍ପସ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲେ ଯଥା ଶିଶୋଃ
ମନରେ ଗଭୀର ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ବାନ୍ଧନ ହୁଏ; ଯେପରି ଶିଶୁର ଖେଳଧୁଳି ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଚଞ୍ଚଳ ଚିନ୍ତାମନ୍ଦ ହେଉଛି।
ଯାଵତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ସାଵିଦ୍ଯା କ୍ଷୀଯତେ ଚ ସା । ଆତ୍ମଭାଵନଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଆତ୍ମାସୌ କୀଦୃଶସ୍ ସ୍ମୃତଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ୍ ଦେଖାଯାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ଯାହା ଦେଖାଦେଖି କମିଯାଏ; ଆତ୍ମାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ଆତ୍ମା କେମିତି ବୋଲି ଭାବାଯାଏ?
ଚେତ୍ଯାନୁପାତରହିତଂ ସାମାନ୍ଯେନ ଚ ସର୍ଵଗମ୍ । ଯଚ୍ ଚିତ୍ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅନାଖ୍ଯେଯଂ ସ ଆତ୍ମା ପରମେଶ୍ଵରଃ
ଯାହା ଚେତନାର ସାର, ଜଡ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଏବଂ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ସେଇ ହେଉଛି ଆତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର।
ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ତୃଣାଦି ଯଦ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଦାତ୍ମୈଵ ନାଵିଦ୍ଯା ଵିଦ୍ଯତେ ଽନଘ
ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେସବୁ ସଦା ଆତ୍ମା ହେଉଛି; ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ କିଛି ନାହିଁ।
ସର୍ଵଂ ଚ ଖଲ୍ଵ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ଯଂ ଚିଦ୍ଘନମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ । କଲ୍ପନାନ୍ଯା ମନୋନାମ୍ନୀ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ହି କାଚନ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ଅକ୍ଷୟ। 'ମନ' ବୋଲି କୌଣସି ଭିନ୍ନ କଳ୍ପନା ଏଠି ନାହିଁ।
ନ ଜାଯତେ ନ ମ୍ରିଯତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସ୍ମିଞ୍ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ । ନ ଚ ଭାଵଵିକାରାଣାଂ ସତ୍ତା କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ତିନି ଜଗତ୍ରେ କିଛି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, କିଛି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ। କୌଣସି ଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କେଵଲଂ କେଵଲାଭାସଂ ସର୍ଵସାମାନ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷତମ୍ । ଚେତ୍ଯାନୁପାତରହିତଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଇହ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏଠି କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଛି—ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଥାଏ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଅକ୍ଷତ, କୌଣସି ବସ୍ତୁର ସ୍ପର୍ଶ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ବିକ୍ଷେପ ନାହିଁ।
ଅସ୍ମିନ୍ ନିତ୍ଯେ ତତେ ଶୁଦ୍ଧେ ଚିନ୍ମାତ୍ରେ ନିରୁପଦ୍ରଵେ । ଶାନ୍ତେ ସମସମାଭୋଗେ ନିର୍ଵିକାରୋଦିତାତ୍ମନି
ଏହି ନିତ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ସମତାରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚେତନାରେ, ଆତ୍ମା କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିନା ଉଦିତ ହୁଏ।
ଯୈଷା ସ୍ଵଭାଵାଭିଗତଂ ସ୍ଵଯଂ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଧାଵତି । ଚିଚ୍ ଚେତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଅମ୍ଲାନା ସା ମ୍ଲାନା ତନ୍ ମନସ୍ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ଚେତନା ନିଜର ସ୍ୱଭାବରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ନିଜ ଭାବନାରେ ଦୌଡ଼ିଯାଏ; ଏହି ଚେତନା ଯେତେବେଳେ ନିଜେ ଶିଥିଳ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ମନ ବୋଲି ମନେ ପକାଯାଏ।