ଵାହଯତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ମେ ଦାନ୍ତାନ୍ ଉଡ୍ଡାରେ ପୁକ୍କସଃ ପିତା । ଶ୍ମଶାନ ଇଵ ଵେତାଲଃ କ୍ଷୁଧିତୋ ଧୂଲିଧୂସରଃ
ଏଠାରେ, ମୋର ପିତା ଏକ ପୁକ୍କସ, ସେ ଶାନ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ହଂକାଇ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି; ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ଭୂତ ପରି ଭୂଲି ଧୂଳି ଲଗି ଖାଲି ହୋଇଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯେଦମ୍ ଅନ୍ନଂ ଭଵତି ଭର୍ତୃତ୍ଵେ ଦୀଯତେ ସ୍ଥିତେ । ପ୍ରାଣୈର୍ ଅପି ହି ସମ୍ପୂଜ୍ଯା ଵଲ୍ଲଭାଃ ପୁରୁଷା ଯତଃ
ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପତି ଭାବରେ ରହନ୍ତି; ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷମାନେ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଥୋକ୍ତା ସା ମଯା ଭର୍ତା ଭଵାମି ତଵ ସୁଵ୍ରତେ । କେନାପଦି ଵିଚାର୍ଯନ୍ତେ ଵର୍ଣଧର୍ମକୁଲକ୍ରମାଃ
ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ମୁଁ ତୁମର ପତି ହେବି, ଓ ସୁବ୍ରତେ; ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ ଓ କୁଳର ଭେଦବାଦ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ।'
ତତସ୍ ତଯୌଦନାଦ୍ ଅର୍ଧଂ ମହ୍ଯମ୍ ଏକଂ ସମର୍ପିତମ୍ । ମାଧଵୀଵାମୃତାଦ୍ ଅର୍ଧମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଗ୍ନିମତେ ପୁରା
ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଚାଉଳର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଲା, ଯେପରି ମାଧବୀର ଅମୃତର ଅର୍ଧାଂଶ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଜମ୍ବୂଫଲରସଃ ପୀତସ୍ ସ ଭୁକ୍ତଃ ପୁକ୍କସୌଦନଃ । ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଚ ମଯା ତତ୍ର ମୋହାପହୃତଚେତସା
ଜାମୁ ଫଳର ରସ ପିଇ ମୁଁ ପୁକ୍କସର ଚାଉଳ ଖାଇଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମରେ ବିଲିନ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କରିଲି।
ମାଂ ତଡାକମ୍ ଇଵାପୂର୍ଯ ସା ପ୍ରାଵୃଟ୍ଶ୍ଯାମଲା ଗତା । ହସ୍ତେନ ସମୁପାଦାଯ ପ୍ରାଣଂ ବହିର୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍
ବର୍ଷା ମେଘର ପରି କଳା ସେ ମୋତେ ଝିଲିକା ପରି ପୂରିଦେଲା, ଏବଂ ମୋ ହାତ ଧରି ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ବାହାରକୁ ଉଠାଇ ନେଲା।
ଦୁରାକୃତିଂ ଦୁରାରମ୍ଭମ୍ ଆସସାଦ ଭଯପ୍ରଦମ୍ । ପିତରଂ ପୀଵରାକାରମ୍ ଅଵୀଚିମ୍ ଇଵ ଶାସନା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ କାର୍ଯ୍ୟର ମାଳିକ, ଭୟ ଦେଇଥିବା, ଅଭୀଚି ନରକର ପରି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କଲା।
ତଯା ମଦନୁଷଙ୍ଗିଣ୍ଯା ସ୍ଵାର୍ଥସ୍ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦିତଃ । ମାତଙ୍ଗାଯ ଭ୍ରମର୍ଯେଵ ନିସ୍ସ୍ଵନେନାଲିଲଗ୍ନଯା
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ମୌମାଛି ନିରବ ଭାବେ ଏବଂ ଚିପି ଧରି ରହି, ହାତୀଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଇଦିଏ।
ସ ତସ୍ଯା ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦିନାନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ମୁମୋଚ ଦାନ୍ତାଵ୍ ଆବଦ୍ଧୌ କୃତାନ୍ତଃ କିଙ୍କରାଵ୍ ଇଵ
ସେ ତାଙ୍କୁ 'ନିଶ୍ଚିତ' ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାବେଳେ, ସେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଇଟି ଦାସ ଦାନ୍ତରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ନୀହାରାଭ୍ରକଡାରାସୁ ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରୋଦ୍ଧୂଲିତାସ୍ଵ୍ ଇଵ । ଵେତାଲଵଦ୍ ଵନାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦିନାନ୍ତେ ଚଲିତା ଵଯମ୍
ଦିନ ଶେଷରେ, ଆମେ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରୁ ବେରିଗଲୁ, ଯେପରି ଧୂଆଁ ଓ ମେଘ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଉଡ଼ିଯାଏ, କିମ୍ବା ଭୂତମାନେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
କ୍ଷଣେନ ପକ୍କଣଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ଦୀର୍ଘଜଙ୍ଗଲାତ୍ । ଶ୍ମଶାନାଦ୍ ଇଵ ଵେତାଲାଶ୍ ଶ୍ମଶାନମ୍ ଇତରନ୍ ମହତ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଆମେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗାଁକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ, ଯେପରି ଶ୍ମଶାନରୁ ଭୂତମାନେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଵିକର୍ତିତଵରାହାଶ୍ଵକପିକୁକ୍କୁଟଵାଯସମ୍ । ରକ୍ତସିକ୍ତୋର୍ଵରାଭାଗପ୍ରଭ୍ରମନ୍ମକ୍ଷିକାଗଣମ୍
ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ମାଟି ଉପରେ ବନ୍ଦର, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ଦିଆ, କୁକୁଡ଼ି, କାଉଁ ଓ ବନ୍ଦର ଆଦିର ଅଂଶ ଛିଟିଏଇଥିଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ଅନେକ ମକି ରକ୍ତ ଉପରେ ଭିଡ଼ି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଶୋଷାର୍ଥପ୍ରସୃତାର୍ଦ୍ରାନ୍ତ୍ରତନ୍ଦ୍ରୀଜାଲପତତ୍ଖଗମ୍ । ନିଷ୍କୁଟାସ୍ଥିତଜମ୍ବୀରଷଣ୍ଡଲଗ୍ନଶ୍ଵଜାଘନି
ଶୁଷ୍କ କରିବା ପାଇଁ ପସାରି ରଖାଯାଇଥିବା ଭିଜା ଆନ୍ତ୍ରର ଜାଲ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗଲିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଲେମ୍ବୁ ଗଛର ଗଛରେ କୁକୁରର ପାଉଁ ଲଗି ରହିଥିଲା।
ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଗୁରୁଵସାପିଣ୍ଡପୂର୍ଣାଲିନ୍ଦଲସତ୍ଖଗମ୍ । ଦୃତିପ୍ରସକ୍ତରକ୍ତାକ୍ତଚର୍ମସ୍ରଵଦସୃଗ୍ଲଵମ୍
ଶୁଷ୍କ ଓ ଭାରି ଚର୍ବିର ଗାଠି ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଚର୍ମ ଉପରେ ଲାଗିଥିଲା, ଯାହାରୁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଟପିଉଥିଲା।
ବାଲହସ୍ତସ୍ଥିତକ୍ରଵ୍ଯପିଣ୍ଡାରଣିତମକ୍ଷିକମ୍ । ଜର୍ଜରଜ୍ଯେଷ୍ଠଚଣ୍ଡାଲତର୍ଜିତାରଟିତାର୍ଭକମ୍
ପିଲାମାନେ ହାତରେ କাঁচା ମାଂସ ଧରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ମକିମାନେ ଭିଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଛିଣ୍ଡିଆ ଓ ବଡ଼ ବାହ୍ୟମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ପିଲାମାନେ ରଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵଯଂ କୀର୍ଣଶିରୋଽନ୍ତ୍ରଂ ଭୀମପକ୍କଣମ୍ । ମୃତଭୂତଂ ଜଗତ୍ କଲ୍ପେ କୃତାନ୍ତାନୁଚରା ଇଵ
ସେଠାକୁ ଯିବା ପରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଏକ ଅସୁଭ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। ଏହା ଦେଖି ମନେ ହେଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁର ସହଚରମାନେ ଏମିତି ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସମ୍ଭ୍ରମୋପହିତାନଲ୍ପକଦଲୀଦଲପୀଠକେ । ଅହମ୍ ଆସ୍ଥିତଵାଂସ୍ ତତ୍ର ନଵେ ଶ୍ଵଶୁରମନ୍ଦିରେ
ସେଠାରେ, ନୂଆ ଶ୍ୱଶୁର ଘରରେ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କଦଳୀପତ୍ରର ଛୋଟ ଆସନରେ ବସିଥିଲି।
ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵା ମେ କେକରାକ୍ଷ୍ଯାସ୍ ତୁ ତେନାସ୍ରୁଲଵଚକ୍ଷୁଷା । ଜାମାତାଯମ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଯା ତଦ୍ ଅଭିନନ୍ଦିତମ୍
ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଯାହାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଜଳ ଥିଲା, ସେ ମୋତେ ଜାମାତା ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସ୍ନେହରେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଅଥ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଚଣ୍ଡାଲଭୋଜନାନ୍ଯ୍ ଅଜିନାସନେ । ସଞ୍ଚିତାନ୍ଯ୍ ଉପଭୁକ୍ତାନି ଦୁଷ୍କୃତାନୀଵ ଭୂରିଶଃ
ତାପରେ ମୁଁ ମୃଗଚର୍ମ ଆସନରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ସେଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲି, ଯେପରି ଅନେକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଭୋଗୁଥିଲି।
ଅନନ୍ତଦୁଃଖବୀଜାନି ନମନୋଜ୍ଞତରାଣ୍ଯ୍ ଅପି । ତାନି ପ୍ରଣଯଵାକ୍ଯାନି ଶ୍ରୁତାନ୍ଯ୍ ଅସୁଭଗାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ସେଠି ଯେଉଁ ସ୍ନେହଭରା କଥା ଶୁଣିଲି, ଦେଖିବାକୁ ମିଷ୍ଟି ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଲା ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ଥିଲା।
ନିରଭ୍ରାମ୍ବରନକ୍ଷତ୍ରେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିନ୍ ଦିଵସେ ତତଃ । ତୈସ୍ ତୈର୍ ଆରମ୍ଭସଂରମ୍ଭୈସ୍ ତୈର୍ ଵସ୍ତ୍ରଵିଭଵାର୍ପଣୈଃ
ତାପରେ, ଏକ ଦିନ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଓ ତାରା ଭରିଥିବା ରାତିରେ, ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ, ହତାଶ ହସ୍ତଚାଳନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧନ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମାରୋହ ହେଲା।
ଦତ୍ତାଥ ତେନ ସା ମହ୍ଯଂ କୁମାରୀ ଭଯଦାଯିନୀ । ସୁକୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣଵର୍ଣେନ ଦୁଷ୍କୃତେନେଵ ଶାସନା
ସେ ପୁରୁଷ ତାହାପରେ ମୋତେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଦେଲେ, ଏକ ଯୁବତୀ ଯାହା ଭୟ ଜନମାଇଥିଲା, ତାହାର ଚମଡ଼ କଳା ଥିଲା, ଏପରି ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସରଭସମ୍ ଅଭିତୋ ଵିନେଦୁର୍ ଅତ୍ର ପ୍ରସୃତମହାମଦିରାସଵାଶ୍ ଶ୍ଵପାକାଃ । ହତପଟୁପଟହା ଵିଲାସଵନ୍ତସ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଇଵ ଦୁଷ୍କୃତରାଶଯୋ ମହାନ୍ତଃ
ସେଠାରେ, ଚୁତିଆ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ, ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ମହାନ ଲୋକମାନେ, ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲଗିଥିଲା, ସେମାନେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ ସଂକଳିତ ଅପକର୍ମର ଅବତାର ଅଟୁଟ ଅଛି, ଡ଼ାକର ମାରିବା ଓ ଅସଭ୍ୟ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ବହୁନାତ୍ର କିମ୍ ଉକ୍ତେନ ସ୍ଵୋତ୍ସଵାଵର୍ଜିତାଶଯଃ । ତତଃପ୍ରଭୃତି ତତ୍ରାହଂ ସମ୍ପନ୍ନଃ ପୁଷ୍ଟପୁକ୍କସଃ
ଏଠାରେ ବହୁତ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ସେଇ ସମୟରୁ ମୋ ମନରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ରହିଲା ନାହିଁ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିବା ଏକ ଅପରିଚିତ ଦୁଃଖୀ ହୋଇଗଲି।
ସପ୍ତରାତ୍ରୋତ୍ସଵସ୍ଯାନ୍ତେ କ୍ରମାନ୍ ମାସାଷ୍ଟକଂ ଗତମ୍ । ପୁଷ୍ପିତା ସାଥ ସମ୍ପନ୍ନା ସ୍ଥିତା ଗର୍ଭଵତୀ ତତଃ
ସାତ ଦିନର ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଦେଖିଦେଖି ଆଠ ମାସ କଟିଗଲା। ତାପରେ ସେ ଫଳଦାୟିନୀ ହେଲା, ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ ହେଇ ରହିଲା।
ପ୍ରାସୂତ ଦୁଃଖଦାଂ କନ୍ଯାଂ ଵିପଦ୍ ଦୁଃଖକ୍ରିଯାମ୍ ଇଵ । ସା କନ୍ଯା ଵଵୃଧେ ଶୀଘ୍ରଂ ମୂର୍ଖଚିନ୍ତେଵ ପୀଵରୀ
ସେ ଏକ ଝିଅ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଯାହା ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲା, ଯେପରିକି ଅପରାଧ ଦୁଃଖ ଆଣେ। ସେଇ ଝିଅ ତଡ଼େ ତଡ଼େ ବଡ଼ ହେଲା, ମୂର୍ଖ ଚିନ୍ତା ପରି ମଜବୁତ ଓ ଭାରି ହେଇଗଲା।
ପୁନଃ ପ୍ରାସୂତ ସା ଵର୍ଷୈସ୍ ତ୍ରିଭିଃ ପୁତ୍ରମ୍ ଅଶୋଭନମ୍ । ଅନର୍ଥମ୍ ଇଵ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ ଆଶାପାଶଵିଧାଯକମ୍
ପୁଣି ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ସେ ଏକ ପୁଅ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ଅପ୍ରିୟ ଥିଲା, ଅନର୍ଥ ପରି ମୂଢ଼ ଓ ଆଶାର ଜଞ୍ଜାଳରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା।
ପୁନଃ ପ୍ରାସୂତ କନ୍ଯାଂ ଚ ପୁନର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅର୍ଭକଂ ତତଃ । କଲତ୍ରଵାନ୍ ଅହଂ ଜାତୋ ଵନେ ଜରଢପୁକ୍କସଃ
ପୁଣି ସେ ଜଣେ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାପରେ ଆଉ ଜଣେ ଶିଶୁ ହେଲା; ଏଭଳି ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅପମାନିତ ମଣିଷ ଭାବେ ଘରସ୍ଥ ହେଲି।
ତଯା ସହ ସମାସ୍ ତତ୍ର ମଯା ବହ୍ଵ୍ଯୋ ଽତିଵାହିତାଃ । ନରକେ ଚିନ୍ତଯା ସାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନେନେଵ ନଶ୍ଯତା
ତାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ କଟାଇଲି; ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମନେ ହେଲା ଯେଉଁପରି ନରକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷରେ ଦେହ ଶେଷ ହେଉଛି।
ଶୀତଵାତାତପକ୍ଲେଶଵିଵଶେନ ଵନାନ୍ତରେ । ଚିରଂ ଵିଲୁଲିତଂ ଵୃଦ୍ଧକଚ୍ଛପେନେଵ ପଲ୍ଵଲେ
ଠଣ୍ଡା, ପବନ ଓ ତାପର କଷ୍ଟରେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଇଲି; ଏହା ଏମିତି ଲାଗିଲା, ଯେପରି ଏକ ବୃଦ୍ଧ କୁମିର ପୋଖରୀରେ ଭାସୁଛି।