ଭ୍ରମତାତ୍ର ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଦାରିକୌଦନଧାରିଣୀ । ଗୃହୀତାମୃତସତ୍କୁମ୍ଭା ଦାନଵେନେଵ ମାଧଵୀ
ମୁଁ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଜିଉଁ ଚାଲିଥିବା ଝିଅ, ତାହା ଚାଉଳ ନେଇଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅମୃତର ସୁନା ଘଡ଼ା ଥିଲା—ମାଧବୀକୁ ଏକ ଦାନବ ଧରିଥିବା ପରି।
ତରତ୍ତାରକନେତ୍ରାଂ ତାଂ ଶ୍ଯାମାମ୍ ଅଧଵଲାମ୍ବରାମ୍ । ଅହମ୍ ଅଭ୍ଯାଗତସ୍ ତତ୍ର ଶର୍ଵରୀମ୍ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ତାଙ୍କର ତିନିଟି ତାରା ପରି ଚକ୍ଷୁ, ଗାଁଢା କଳା ଚାମର ଉପରେ ଫିକା ଜମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାତିକୁ ଆସି ମିଶିଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।
ମହ୍ଯମ୍ ଓଦନମ୍ ଆଶ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ବାଲେ ବଲଵଦାପଦେ । ଦେହି ଦୀନାର୍ତିହରଣାତ୍ ସ୍ଫାରତାଂ ଯାନ୍ତି ସମ୍ପଦଃ
ଏଇ ଝିଅ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦେ। ଦୁଃଖିତଙ୍କର କଷ୍ଟ ଦୂର କଲେ ସମ୍ପଦ ବଢେ।
କ୍ଷୁଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଦହତୀଯଂ ମାଂ ବାଲେ ଵୃଦ୍ଧିମ୍ ଉପେଯୁଷୀ । କୃଷ୍ଣସର୍ପୀ ପ୍ରସୂତେଵ କୋଟରସ୍ଥା ଜରଦ୍ଦ୍ରୁମମ୍
ଏଇ ଝିଅ, ମୋ ଭିତରେ ଭୋକ ଏମିତି ଜାଳି ଦେଉଛି, ଯେପରି ଜରା ପଡିଥିବା ଗଛର ଗୁହାରେ କଳା ସାପ ଘୁଞ୍ଚି ରହିଛି।
ଯାଚ୍ଞଯାପି ତଯା ମହ୍ଯମ୍ ଇତ୍ଥଂ ଦତ୍ତଂ ନ କିଞ୍ଚନ । ଯତ୍ନପ୍ରାର୍ଥିତଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଯଥା ଦୁଷ୍କୃତିନେ ଧନମ୍
ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲି ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ କିଛି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯଥେଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାଏ।
କେଵଲଂ ଚିରକାଲେନ ମଯ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତାନୁଗାମିନି । ଷଣ୍ଡାତ୍ ଷଣ୍ଡଂ ନିପତତି ଚ୍ଛାଯାଭୂତେ ପୁରସ୍ସ୍ଥିତେ
ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ପରେ, ଏକ ଛାୟା ଯେପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡ ଭାଗରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାହା ପରି ମୋ ପାଖରେ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଆସିଲା।
ତଯୋକ୍ତୋ ହାରକେଯୂରିଂଶ୍ ଚଣ୍ଡାଲୀଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମ୍ ଇତି । ରାକ୍ଷସୀମ୍ ଇଵ ସୁକ୍ରୂରାଂ ପୁରୁଷାଶ୍ଵଗଜାନନାମ୍
ସେ ମୋତେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ହାରା ଓ କେୟୁର ପିନ୍ଧିଥିବା ଚଣ୍ଡାଳି ଅଟୁ, ଦେଖିବାକୁ ଦେଉଳି ଭଳି କ୍ରୂର, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ମୁହଁ ଥିବା।'
ରାଜନ୍ ଯାଚନମାତ୍ରେଣ ମତ୍ତୋ ନାପ୍ନୋଷି ଭୋଜନମ୍ । ଗ୍ରାମ୍ଯାଦ୍ ଅନଭିଜାତେହାତ୍ ସୌଜନ୍ଯମ୍ ଇଵ ସୁନ୍ଦର
ରାଜା, କେବଳ ଚାହିଲେ ମୋଠୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇବା ଯାଉନି, ଯେପରି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ନହେଲେ ଏକ ସତ୍ତ୍ୱ ଲୋକର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ମିଳେନାହିଁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତ୍ଯା ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯା ସ୍ଖଲନ୍ତ୍ଯେଵ ପଦେ ପଦେ । କୁଞ୍ଜକେଷୁ ନିମଜ୍ଜନ୍ତ୍ଯା ଲୀଲାଵନତଯୋଦିତମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଚାଲିଗଲେ; ପ୍ରତି ପଦେ ପଦେ ଠେସ ଖାଇ, କୁଞ୍ଜରେ ଡୁବିଯାଉଥିବା, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଖେଳିବା ଭଳି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଉଥିଲା।
ଦଦାନି ଭୋଜନମ୍ ଇଦଂ ଭର୍ତା ଭଵସି ଚେନ୍ ମମ । ଲୋକୋ ନୋପକରୋତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥଂ ସାମାନ୍ଯସ୍ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଂ ଵିନା
ମୁଁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ତୁମେ ଯଦି ମୋର ପତି ହେବା; ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ବେଦନା ଛଡ଼ା କେହି କିଛି ଉପକାର କରେନି।
ଵାହଯତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ମେ ଦାନ୍ତାନ୍ ଉଡ୍ଡାରେ ପୁକ୍କସଃ ପିତା । ଶ୍ମଶାନ ଇଵ ଵେତାଲଃ କ୍ଷୁଧିତୋ ଧୂଲିଧୂସରଃ
ଏଠାରେ, ମୋର ପିତା ଏକ ପୁକ୍କସ, ସେ ଶାନ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ହଂକାଇ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି; ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ଭୂତ ପରି ଭୂଲି ଧୂଳି ଲଗି ଖାଲି ହୋଇଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯେଦମ୍ ଅନ୍ନଂ ଭଵତି ଭର୍ତୃତ୍ଵେ ଦୀଯତେ ସ୍ଥିତେ । ପ୍ରାଣୈର୍ ଅପି ହି ସମ୍ପୂଜ୍ଯା ଵଲ୍ଲଭାଃ ପୁରୁଷା ଯତଃ
ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପତି ଭାବରେ ରହନ୍ତି; ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷମାନେ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଥୋକ୍ତା ସା ମଯା ଭର୍ତା ଭଵାମି ତଵ ସୁଵ୍ରତେ । କେନାପଦି ଵିଚାର୍ଯନ୍ତେ ଵର୍ଣଧର୍ମକୁଲକ୍ରମାଃ
ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ମୁଁ ତୁମର ପତି ହେବି, ଓ ସୁବ୍ରତେ; ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ ଓ କୁଳର ଭେଦବାଦ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ।'
ତତସ୍ ତଯୌଦନାଦ୍ ଅର୍ଧଂ ମହ୍ଯମ୍ ଏକଂ ସମର୍ପିତମ୍ । ମାଧଵୀଵାମୃତାଦ୍ ଅର୍ଧମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଗ୍ନିମତେ ପୁରା
ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଚାଉଳର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଲା, ଯେପରି ମାଧବୀର ଅମୃତର ଅର୍ଧାଂଶ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଜମ୍ବୂଫଲରସଃ ପୀତସ୍ ସ ଭୁକ୍ତଃ ପୁକ୍କସୌଦନଃ । ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଚ ମଯା ତତ୍ର ମୋହାପହୃତଚେତସା
ଜାମୁ ଫଳର ରସ ପିଇ ମୁଁ ପୁକ୍କସର ଚାଉଳ ଖାଇଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମରେ ବିଲିନ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କରିଲି।
ମାଂ ତଡାକମ୍ ଇଵାପୂର୍ଯ ସା ପ୍ରାଵୃଟ୍ଶ୍ଯାମଲା ଗତା । ହସ୍ତେନ ସମୁପାଦାଯ ପ୍ରାଣଂ ବହିର୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍
ବର୍ଷା ମେଘର ପରି କଳା ସେ ମୋତେ ଝିଲିକା ପରି ପୂରିଦେଲା, ଏବଂ ମୋ ହାତ ଧରି ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ବାହାରକୁ ଉଠାଇ ନେଲା।
ଦୁରାକୃତିଂ ଦୁରାରମ୍ଭମ୍ ଆସସାଦ ଭଯପ୍ରଦମ୍ । ପିତରଂ ପୀଵରାକାରମ୍ ଅଵୀଚିମ୍ ଇଵ ଶାସନା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ କାର୍ଯ୍ୟର ମାଳିକ, ଭୟ ଦେଇଥିବା, ଅଭୀଚି ନରକର ପରି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କଲା।
ତଯା ମଦନୁଷଙ୍ଗିଣ୍ଯା ସ୍ଵାର୍ଥସ୍ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦିତଃ । ମାତଙ୍ଗାଯ ଭ୍ରମର୍ଯେଵ ନିସ୍ସ୍ଵନେନାଲିଲଗ୍ନଯା
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ମୌମାଛି ନିରବ ଭାବେ ଏବଂ ଚିପି ଧରି ରହି, ହାତୀଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଇଦିଏ।
ସ ତସ୍ଯା ବାଢମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଦିନାନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ମୁମୋଚ ଦାନ୍ତାଵ୍ ଆବଦ୍ଧୌ କୃତାନ୍ତଃ କିଙ୍କରାଵ୍ ଇଵ
ସେ ତାଙ୍କୁ 'ନିଶ୍ଚିତ' ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାବେଳେ, ସେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଇଟି ଦାସ ଦାନ୍ତରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ନୀହାରାଭ୍ରକଡାରାସୁ ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରୋଦ୍ଧୂଲିତାସ୍ଵ୍ ଇଵ । ଵେତାଲଵଦ୍ ଵନାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦିନାନ୍ତେ ଚଲିତା ଵଯମ୍
ଦିନ ଶେଷରେ, ଆମେ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରୁ ବେରିଗଲୁ, ଯେପରି ଧୂଆଁ ଓ ମେଘ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଉଡ଼ିଯାଏ, କିମ୍ବା ଭୂତମାନେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
କ୍ଷଣେନ ପକ୍କଣଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାଯାଂ ଦୀର୍ଘଜଙ୍ଗଲାତ୍ । ଶ୍ମଶାନାଦ୍ ଇଵ ଵେତାଲାଶ୍ ଶ୍ମଶାନମ୍ ଇତରନ୍ ମହତ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଆମେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗାଁକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ, ଯେପରି ଶ୍ମଶାନରୁ ଭୂତମାନେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଵିକର୍ତିତଵରାହାଶ୍ଵକପିକୁକ୍କୁଟଵାଯସମ୍ । ରକ୍ତସିକ୍ତୋର୍ଵରାଭାଗପ୍ରଭ୍ରମନ୍ମକ୍ଷିକାଗଣମ୍
ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ମାଟି ଉପରେ ବନ୍ଦର, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ଦିଆ, କୁକୁଡ଼ି, କାଉଁ ଓ ବନ୍ଦର ଆଦିର ଅଂଶ ଛିଟିଏଇଥିଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ଅନେକ ମକି ରକ୍ତ ଉପରେ ଭିଡ଼ି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଶୋଷାର୍ଥପ୍ରସୃତାର୍ଦ୍ରାନ୍ତ୍ରତନ୍ଦ୍ରୀଜାଲପତତ୍ଖଗମ୍ । ନିଷ୍କୁଟାସ୍ଥିତଜମ୍ବୀରଷଣ୍ଡଲଗ୍ନଶ୍ଵଜାଘନି
ଶୁଷ୍କ କରିବା ପାଇଁ ପସାରି ରଖାଯାଇଥିବା ଭିଜା ଆନ୍ତ୍ରର ଜାଲ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗଲିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଲେମ୍ବୁ ଗଛର ଗଛରେ କୁକୁରର ପାଉଁ ଲଗି ରହିଥିଲା।
ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଗୁରୁଵସାପିଣ୍ଡପୂର୍ଣାଲିନ୍ଦଲସତ୍ଖଗମ୍ । ଦୃତିପ୍ରସକ୍ତରକ୍ତାକ୍ତଚର୍ମସ୍ରଵଦସୃଗ୍ଲଵମ୍
ଶୁଷ୍କ ଓ ଭାରି ଚର୍ବିର ଗାଠି ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଚର୍ମ ଉପରେ ଲାଗିଥିଲା, ଯାହାରୁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଟପିଉଥିଲା।
ବାଲହସ୍ତସ୍ଥିତକ୍ରଵ୍ଯପିଣ୍ଡାରଣିତମକ୍ଷିକମ୍ । ଜର୍ଜରଜ୍ଯେଷ୍ଠଚଣ୍ଡାଲତର୍ଜିତାରଟିତାର୍ଭକମ୍
ପିଲାମାନେ ହାତରେ କাঁচା ମାଂସ ଧରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ମକିମାନେ ଭିଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଛିଣ୍ଡିଆ ଓ ବଡ଼ ବାହ୍ୟମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ପିଲାମାନେ ରଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵଯଂ କୀର୍ଣଶିରୋଽନ୍ତ୍ରଂ ଭୀମପକ୍କଣମ୍ । ମୃତଭୂତଂ ଜଗତ୍ କଲ୍ପେ କୃତାନ୍ତାନୁଚରା ଇଵ
ସେଠାକୁ ଯିବା ପରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଏକ ଅସୁଭ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। ଏହା ଦେଖି ମନେ ହେଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁର ସହଚରମାନେ ଏମିତି ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସମ୍ଭ୍ରମୋପହିତାନଲ୍ପକଦଲୀଦଲପୀଠକେ । ଅହମ୍ ଆସ୍ଥିତଵାଂସ୍ ତତ୍ର ନଵେ ଶ୍ଵଶୁରମନ୍ଦିରେ
ସେଠାରେ, ନୂଆ ଶ୍ୱଶୁର ଘରରେ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କଦଳୀପତ୍ରର ଛୋଟ ଆସନରେ ବସିଥିଲି।
ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵା ମେ କେକରାକ୍ଷ୍ଯାସ୍ ତୁ ତେନାସ୍ରୁଲଵଚକ୍ଷୁଷା । ଜାମାତାଯମ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଯା ତଦ୍ ଅଭିନନ୍ଦିତମ୍
ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଯାହାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଜଳ ଥିଲା, ସେ ମୋତେ ଜାମାତା ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସ୍ନେହରେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଅଥ ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଚଣ୍ଡାଲଭୋଜନାନ୍ଯ୍ ଅଜିନାସନେ । ସଞ୍ଚିତାନ୍ଯ୍ ଉପଭୁକ୍ତାନି ଦୁଷ୍କୃତାନୀଵ ଭୂରିଶଃ
ତାପରେ ମୁଁ ମୃଗଚର୍ମ ଆସନରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ସେଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲି, ଯେପରି ଅନେକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଭୋଗୁଥିଲି।
ଅନନ୍ତଦୁଃଖବୀଜାନି ନମନୋଜ୍ଞତରାଣ୍ଯ୍ ଅପି । ତାନି ପ୍ରଣଯଵାକ୍ଯାନି ଶ୍ରୁତାନ୍ଯ୍ ଅସୁଭଗାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ସେଠି ଯେଉଁ ସ୍ନେହଭରା କଥା ଶୁଣିଲି, ଦେଖିବାକୁ ମିଷ୍ଟି ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଲା ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ଥିଲା।