ସାରସାରଵସଂରମ୍ଭରଣତ୍କମଲକାନନଃ । ତମାଲପଟଲାନୀଲଗିରିଗ୍ରାମକକୁଣ୍ଡଲଃ
ସାରସ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ଭରିଥିବା, ତମାଳ ଗଛର ଘନ ଛାୟା ଓ ନୀଳ ପାହାଡ଼ ଗ୍ରାମରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତି ଆକର୍ଷକ।
ଵିଚିତ୍ରଵିହଗଵ୍ଯୂହଵିରାଵାହିତକାକଲିଃ । ନଦୀପରିସରୋନ୍ନିଦ୍ରପାରିଭଦ୍ରଦ୍ରୁମାରୁଣଃ
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ନଦୀ ପାରିରେ ଘୁମାଉଥିବା ପାରିଭଦ୍ର ଗଛରେ ଲାଲିମା ଛାଇଥିବା ଏହି ଦେଶ ଅତି ମନୋହର।
ଗାଯତ୍କଲମକେଦାରଦାରିକାହୂତମନ୍ମଥଃ । ପୁଷ୍ପସ୍ଥଲଵଲଦ୍ଵାତଵ୍ଯାଧୂତକୁସୁମାମ୍ବୁଦଃ
କେଦାରରେ ଝୁମୁଥିବା ଝିଅମାନଙ୍କର ମିଠା ଗୀତରେ କାମଦେବ ଆହ୍ୱାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଫୁଲ ଭରା ମାଠରୁ ବାତାସରେ ଫୁଲର ମେଘ ଉଡ଼ିଯାଉଛି।
ଦରୀଗୃହଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତସିଦ୍ଧଚାରଣଵନ୍ଦିତଃ । ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ ଇଵ ସମାହୂଯ ଲାଵଣ୍ଯମ୍ ଅଭିନିର୍ମିତଃ
ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ନିଜ ଘରରୁ ବାହାରି ଯାଇ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମନେ ହୁଏ ଯେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଡାକି ଆଣି ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
ଗାଯତ୍କିନ୍ନରପର୍ଯନ୍ତକଦଲୀଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତଃ । ମନ୍ଦାନିଲବଲୋଦ୍ଧୂତପୁଷ୍ପୋପଵନପାଣ୍ଡୁରଃ
ସେଠାରେ କିନ୍ନର ଦମ୍ପତିମାନେ କଦଳୀ ଗଛମାଳିକାର ପାଶରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ମନ୍ଦ ପବନରେ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ହଲକା ହୋଇ ଧଳା ପଡ଼ିଛି।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଲଵଣୋ ନାମ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ । ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୁଲୋଦ୍ଭୂତୋ ଭୂମାଵ୍ ଇଵ ଦିଵାକରଃ
ସେଠାରେ ଲବଣ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ ଓ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଭୂମିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଯଦ୍ଯଶଃକୁସୁମୋତ୍ତଂସପାଣ୍ଡୁରସ୍କନ୍ଧମଣ୍ଡଲାଃ । ତତ୍ର ଶୈଲା ଵିରାଜନ୍ତେ ହରାଃ ପ୍ରୋଦ୍ଧୂଲିତା ଇଵ
ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଯଶସ୍ୱୀ ମାଳାରେ ଶୁଭ୍ର ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମନେ ହୁଏ ହରାଙ୍କ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ହଲାଇ ଶୂଭାୟମାନ କରାଯାଇଛି।
କୃପାଣଶକଲୋତ୍କୃତ୍ତନିଶ୍ଶେଷାରାତିମଣ୍ଡଲାତ୍ । ଅରାତିଲୋକଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଯଦନୁସ୍ମରଣାଜ୍ ଜ୍ଵରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେ କଟା ଟୁକୁଡା ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଯସ୍ଯୋଦାରସମାରମ୍ଭମ୍ ଆର୍ଯଲୋକାନୁପାଲନମ୍ । ଚରିତଂ ସଂସ୍ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ହରେର୍ ଇଵ ଚିରଂ ଜନାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦାର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କଥା ଲୋକମାନେ ହରିଙ୍କ କଥା ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଯସ୍ଯାପ୍ସରୋଭିର୍ ଅଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରମୂର୍ଧସ୍ଵ୍ ଅମରସଦ୍ମସୁ । ଵିକାସିପୁଲକୋଲ୍ଲାସଂ ଗୀଯନ୍ତେ ଗୁଣଗୀତଯଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଥିବା ସ୍ୱର୍ଗ ଗୃହରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଗାଇ ଖୁସିରେ ଫୁଲିଉଠନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ସୁନ୍ଦରୀଗୀତା ଲୋକପାଲଚିରଶ୍ରୁତାଃ । ଵିରିଞ୍ଚହଂସୈର୍ ଧ୍ଵନ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଵାଭ୍ଯାସାଦ୍ ଗୁଣଗୀତଯଃ
ତାଙ୍କର ନିଜ ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଲୋକପାଳମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶୁଣିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଂସମାନେ ଏହି ଗୁଣ ଗୀତ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସରେ ପୁନିପୁନି ଗାଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵପ୍ନେଷ୍ଵ୍ ଅପି ନ ସାମାନ୍ଯା ଯସ୍ଯୋଦାରଚମତ୍କୃତେଃ । ରାମ ଦୃଷ୍ଟାଶ୍ ଶ୍ରୁତା ଵାପି ଦୈନ୍ଯଦୋଷମରୀଚଯଃ
ହେ ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ଉଦାର ଚମତ୍କାର ଅସାଧାରଣ, ସେଠାରେ ଦୁଃଖର କିଛି ଛାୟା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
ଜିହ୍ମତାଂ ଯୋ ନ ଜାନାତି ନ ଦୃଷ୍ଟା ଯେନ ଗୃଧ୍ନୁତା । ଉଦାରତା ଯେନ ଧୃତା ବ୍ରହ୍ମଣେଵାକ୍ଷମାଲିକା
ଯିଏ କୁଟିଲତା କିମ୍ବା ଲୋଭ କାହାକୁ ଜାଣେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଉଦାରତା ଏମିତି ଅଟୁଟ ଅଟଳ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ମଣିମାଳା।
ଦିନାଷ୍ଟଭାଗ ଆକାଶ ଆଗତେ ଦିଵସାଧିପେ । କଦାଚିତ୍ ସ ସଭାସ୍ଥାନେ ସିଂହାସନଗତୋ ଽଭଵତ୍
ଦିନର ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ କେବେ କେବେ ସଭାରେ ସିଂହାସନରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟେ ତତ୍ରାସ୍ମିନ୍ ରାଜନୀନ୍ଦାଵ୍ ଇଵାମ୍ବରେ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଷୁ ସାମନ୍ତସେନାସୁ ଚ ସସମ୍ଭ୍ରମମ୍
ସେଠି ସେ ସୁବିଧାରେ ବସିଥିଲେ, ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି, ସମସ୍ତ ସାମନ୍ତ ସେନା ଉତ୍ସାହରେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ।
ଗାଯନ୍ତୀଷ୍ଵ୍ ଅଥ କାନ୍ତାସୁ ସୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ରାଜସୁ । ମନୋହରତି ସାହ୍ଲାଦେ ଵୀଣାଵଂଶକଲାରଵେ
ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜାମାନେ ଆରାମରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟା ମହିଳାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ବୀଣା ଓ ବାଁଶୀର ମଧୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଧ୍ୱନି ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଚାରୁଚାମରହସ୍ତାସୁ ସଵିଲାସାସୁ ରାଜନି । ଦେଵାସୁରଗୁରୁପ୍ରଖ୍ଯେ ଵିଶ୍ରାନ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଲେ
ସୁନ୍ଦର ଚାମର ହାତରେ ଧରି, ରାଣୀମାନେ ହସିମୁଖରେ ରହିଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଗୁରୁ ସମାନ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିକଟରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ତୁତେଷୁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟେଷୁ ରାଜକାର୍ଯେଷୁ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ । ପ୍ରୋକ୍ତାସୁ ଦେଶଵାର୍ତାସୁ ନିପୁଣୈଶ୍ ଚାରତନ୍ତ୍ରିଭିଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାମକୁ କୁଶଳତାରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଦେଶର ଖବର ଦେଉଥିଲେ।
ଇତିହାସମଯେ ପୁଣ୍ଯେ ଵାଚ୍ଯମାନେ ଚ ପୁସ୍ତକେ । ପଠତ୍ସୁ ଚ ସ୍ତୁତୀଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପୁରଃପ୍ରହ୍ଵେଷୁ ଵନ୍ଦିଷୁ
ପୁଣ୍ୟ ସମୟରେ ଇତିହାସ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା, ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ବନ୍ଦିମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି ଗାଉଥିଲେ।
ସଭାଂ ଵିଵେଶ ସାଟୋପଃ କଶ୍ଚିତ୍ ତାମ୍ ଐନ୍ଦ୍ରଜାଲିକଃ । ଵର୍ଷଣାହିତସଂରମ୍ଭୋ ଵସୁଧାମ୍ ଇଵ ଵାରିଦଃ
ତାପରେ, ଏକ ଅହଂକାରୀ ଜାଦୁକର ଏହି ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଠିକି ମେଘ ଯେପରି ମାଟିକୁ ବର୍ଷା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥାଏ, ସେମିତି।
ସ ନନାମ ମହୀପାଲଂ ଶିଖରୋଦାରକନ୍ଧରମ୍ । ପାଦୋପାନ୍ତଗତଃ କାନ୍ତଂ ଶୈଲଂ ଫଲତରୁର୍ ଯଥା
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗଳା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ମହାନ, ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ନିକଟରେ ଏମିତି ଦଁଡାଇଲେ, ଯେପରି ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଦଁଡାଇଥାଏ।
ସଚ୍ଛାଯସ୍ଯୋନ୍ନତାଂସସ୍ଯ ଫଲିନଃ ପୁଷ୍ପଧାରିଣଃ । ସଂଵିଵେଶ ପୁରୋ ରାଜ୍ଞସ୍ ତରୋର୍ ଅଗ୍ରେ କପିର୍ ଯଥା
ଛାୟା, ଉଚ୍ଚ ଡାଳ, ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ପାଖରେ ବାନର ଯେପରି ଦଁଡାଇଥାଏ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏମିତି ଆସି ବସିଲେ।
ଚପଲୋ ଲମ୍ପଟୋ ଽର୍ଥାନାଂ ସାମୋଦସୁଖମାରୁତମ୍ । ଉଵାଚୋତ୍କନ୍ଧରଂ ଭୂପଂ ସ ପଦ୍ମମ୍ ଇଵ ଷଟ୍ପଦଃ
ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଲାଭ ପାଇବାକୁ ଆସାକୁଳ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗଳା ଉଠିଥିବା, ଏମିତି ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ମନୋହର ପବନରେ ପଦ୍ମକୁ କଥା କହେ।
ଵିଲୋକଯ ଵିଭୋ ତାଵଦ୍ ଏକାମ୍ ଇହ ଖରୋଲିକାମ୍ । ପୀଠସ୍ଥ ଏଵ ସାଶ୍ଚର୍ଯାଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାଵନିମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଏକ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯାହା ଖେଳ ପଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଚାନ୍ଦ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଭ୍ରମିତା ତେନ ପିଞ୍ଛିକା ଭ୍ରମଦାଯିନୀ । ନାନାଵିରଚନାବୀଜଂ ମାଯେଵ ପରମାତ୍ମନା
ଏଭଳି କହି, ସେ ଗୋଟି ଘୁରାଇବା ପିଞ୍ଚିକାକୁ ଘୁରାଇଲେ, ଯେପରି ଏହା ମାୟା ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଘୁରାଯିବା ପରି।
ତାଂ ଦଦର୍ଶ ମହୀପାଲସ୍ ତେଜୋରେଖାଵିରାଜିତାମ୍ । ଶକ୍ରସ୍ ସୁରଵିମାନସ୍ଥସ୍ ସ୍ଵକାର୍ମୁକଲତାମ୍ ଇଵ
ରାଜା ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦେବ ରଥରେ ନିଜ ବଣ୍ଡୁକ ଧରି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଁଥିବା ପରି।
ସଭାଂ ସୈନ୍ଧଵସାମନ୍ତୋ ଵିଵେଶାସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ତଦା । ତାରାପତିକରାକୀର୍ଣାଂ ଵ୍ଯୋମଵୀଥୀମ୍ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ
ଏହି କ୍ଷଣରେ, ସେଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ସିନ୍ଧୁ ଅଧିନସ୍ଥମାନେ ସହିତ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମେଘ ତାରା ଓ ଗ୍ରହରେ ଭରିଥିବା ଆକାଶ ପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ପରି।
ତଂ ଚୈଵାନୁଜଗାମାଶ୍ଵଶ୍ ଶସ୍ଯଃ ପରମଵେଗଵାନ୍ । ଦେଵଲୋକୋନ୍ମୁଖସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧେଶ୍ ଶକ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵା ଇଵ
ସେ ଅତି ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାଟି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲା, ଯେପରି ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥିବା ପରି, ଯେପରି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ଅନୁସରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ମାଲିକ ।
ସ ତମ୍ ଅଶ୍ଵମ୍ ଉପାଦାଯ ପାର୍ଥିଵଂ ସମୁଵାଚ ହ । ସୋଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵା ଇଵ କ୍ଷୀରସାଗରୋ ମରୁତାଂ ପତିମ୍
ସେ ଘୋଡ଼ାଟିକୁ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ସହିତ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ବାତାସଙ୍କ ରାଜାକୁ କଥାହୁଏ ।
ଇଦମ୍ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ଶ୍ରଵଃପ୍ରଖ୍ଯଂ ହଯରତ୍ନଂ ମହୀପତେ । ଜଵେ ଜଯନଶୀଲେ ତୁ ମୂର୍ତିମାନ୍ ଇଵ ମାରୁତଃ
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଘୋଡ଼ାଟି ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବା ସମାନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜୟୀ, ଏମିତି ମନେ ହୁଏ ଯେ ପବନ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି ।