ପିଞ୍ଛଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଯଥା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପଯସ୍ଯ୍ ଆଵର୍ତଧୀର୍ ଯଥା । ପ୍ରତିଭାସକଲାମାତ୍ରଂ ମନୋ ଜୀଵସ୍ ତଥାତ୍ମନି
ଏମିତି, ଯେପରି ଆକାଶରେ ପଙ୍ଖ ଡାହାଣି ଘୁରୁଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ପାଣିରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ହେଉଛି, ସେପରି ମନ ଓ ଜୀବ ମାତ୍ର ଆତ୍ମାରେ ଏକ ଭ୍ରମ ଭାସା।
ଯଦ୍ ଏତନ୍ ମନସୋ ରୂପମ୍ ଉଦିତଂ ମନନାତ୍ମକମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶକ୍ତିର୍ ଅସୌ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତଦ୍ ଅରିନ୍ଦମ
ମନର ଯେଉଁ ରୂପ ଉପଜିଥାଏ, ଯାହା ଚିନ୍ତାଧାରାର ଆକାର ନେଇଥାଏ, ସେଇ ଦେବୀଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏହିଠାରେ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ଏହି ଶକ୍ତି ହିଁ ପରମବ୍ରହ୍ମ ।
ଇଦଂ ତଦ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵିଭାଗଃ ପ୍ରତିଭାସଜଃ । ମନସୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽନ୍ଯତ୍ଵେ ମୋହଃ ପରମକାରଣମ୍
‘ଏହି ମୁଁ’ ବୋଲି ଯେଉଁ ଭାବ ଉପଜେ, ସେ ଭିନ୍ନତା କେବଳ ଭ୍ରମରୁ ଦେଖାଯାଏ । ମନ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଭାବିବା, ଏହା ମହାଭ୍ରମର ମୂଳ କାରଣ ।
ଯଦ୍ ଯଚ୍ ଚୈତନ୍ମନନତା କିଞ୍ଚିତ୍ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ । ଶବ୍ଦିତଂ ସର୍ଵଶକ୍ତେସ୍ ସା ଶକ୍ତିର୍ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତାଂ ଵିଦୁଃ
ଯେଉଁ କିଛି ଚିନ୍ତାର ରୂପ ଅଛି, ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା, ଯାହାକୁ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏହି ଏକ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜାଣ ।
ମନସ୍ସତ୍ତାତ୍ମକଂ ନାମ ଯଦ୍ ଏତନ୍ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ । ତଜ୍ ଜାତଂ ପ୍ରତିଭାସେନ ତେନୈଵାନ୍ଯେନ ନଶ୍ଯତି
ମନର ଯେଉଁ ସତ୍ତା ବୋଲାଯାଏ, ଯାହା ମନରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥାଏ । ସେଇ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ ନୁହେଁ ।
ପ୍ରତିଯୋଗିଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦସଙ୍ଖ୍ଯାରୂପାଦଯଶ୍ ଚ ଯେ । ମନଶ୍ଶବ୍ଦୈଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଜାନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଦ୍ଧି ତାନ୍
ମନ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପ୍ରତିବିରୋଧ, ସୀମା, ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆକାର ଆଦି ଭିନ୍ନତା ଭାବିତ ହୁଏ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସେଗୁଡିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବିବାକୁ ଜାଣ।
ଯଥା ଯଥାସ୍ଯ ମନସଃ ପ୍ରତିଭାସଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ତଥା ତଥୈଵ ଭଵତି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ର କିଲୈନ୍ଦଵାଃ
ଏହି ମନର ଯେପରି ଭାବ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ତାହା ହୁଏ; ଏଠାରେ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ସ୍ଵଯମ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଵିମଲେ ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦୋ ମହାମ୍ଭସି । ସଂସାରକାରଣଂ ଜୀଵସ୍ ତଥାଯଂ ପରମାତ୍ମନି
ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ବିଶାଳ ଜଳରେ ନିଜେଇ ଏକ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ, ସେପରି ପରମାତ୍ମାରେ ଜୀବ ହେଉଛି ସଂସାରର କାରଣ।
ଜ୍ଞସ୍ଯ ସର୍ଵଚିତା ରାମ ବ୍ରହ୍ମୈଵାଵର୍ତତେ ସଦା । କଲ୍ଲୋଲୋର୍ମିତରଙ୍ଗୋଘୈର୍ ଅବ୍ଧେର୍ ଜଲମ୍ ଇଵାତ୍ମନି
ହେ ରାମ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଚେତନା ସଦା ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ, ଉର୍ମି ଓ କଲ୍ଲୋଳ ସବୁ ଜଳ ହିଁ।
ଦ୍ଵିତୀଯା ନାସ୍ତି ସତ୍ତୈଵ ନାମରୂପକ୍ରିଯାତ୍ମିକା । ପରେ ନାନାତରଙ୍ଗେ ଽବ୍ଧୌ କଲ୍ପନେଵ ଜଲେତରା
ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ, କେବଳ ସତ୍ତା ଅଛି, ଯାହା ନାମ, ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ । ଯେମିତି ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି କଳ୍ପନା କରାଯାଏ, ସେହିପରି ଏହି ଭିନ୍ନତା ମାତ୍ର କଳ୍ପନା ।
ଜାଯତେ ନଶ୍ଯତି ତଥା ଯଦ୍ ଇଦଂ ଯାତି ତିଷ୍ଠତି । ତଦ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣୈଵ ଵିଵର୍ତତେ
ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଚଳିଥାଏ କିମ୍ବା ଅଚଳ ରହିଥାଏ—ସେ ସବୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ପରିଣତି ଅଟୁଟ ଅଛି ।
ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵାତପସ୍ ତୀଵ୍ରୋ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକଯା ଯଥା । ଵୈଚିତ୍ର୍ଯେଣାଵିଚିତ୍ରୋ ଽପି ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମାତ୍ମନା ତଥା
ଯେପରି ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ତାପ ନିଜ ଭିତରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବା ସତ୍ୱେ ନିଜ ଭିତରେ ନାନା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ ।
କାରଣଂ କର୍ମ କର୍ତା ଚ ଜନନଂ ମରଣଂ ସ୍ଥିତିଃ । ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ତଦ୍ ଵିନା କଲନାର୍ଥତଃ
କାରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ—ଏସବୁ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ସେ କେବଳ ଧାରଣା ମାତ୍ର ।
ନ ଲୋଭୋ ଽସ୍ତି ନ ମୋହୋ ଽସ୍ତି ନ ତୃଷ୍ଣାସ୍ତି ନିରଞ୍ଜନାଃ । କ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନୋ ଲୋଭସ୍ ତୃଷ୍ଣା ମୋହୋ ଽଥଵା କୁତଃ
ଏଠାରେ କୌଣସି ଲୋଭ ନାହିଁ, ମାୟା ନାହିଁ, ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର। ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମାଙ୍କର କେଉଁଠି ଲୋଭ, ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ମାୟା ଆସିପାରିବ? ସେଗୁଡିକ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?
ଆତ୍ମୈଵେଦଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୈଵ କଲନାକ୍ରମଃ । ହେମାଙ୍ଗଦତଯେଵାଯମ୍ ଆତ୍ମୋଦେତି ମନସ୍ତଯା
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା ହିଁ; ଭାବନାର ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ହିଁ। ଯେପରି ଏକ ସୁନା ବାହୁଡି ସୁନା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ସେପରି ଆତ୍ମା ମନ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ଅବୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦ୍ ରାମ ତଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ଜୀଵ ଉଚ୍ଯତେ । ଅପରିଜ୍ଞାତ ଏଵାଶୁ ବନ୍ଧୁର୍ ଆଯାତ୍ଯ୍ ଅବନ୍ଧୁତାମ୍
ହେ ରାମ, ଯେଉଁ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାଯାଇନାହିଁ, ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ମନ କିମ୍ବା ଜୀବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଶୀଘ୍ର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଯାଏ; ଯେତେବେଳେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଚିନ୍ମଯେନାତ୍ମନାଜ୍ଞେନ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପନଯା ସ୍ଵଯମ୍ । ଶୂନ୍ଯତା ଗଗନେନେଵ ଜୀଵତା ପ୍ରକଟୀକୃତା
ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଜାଣିନାହିଁ, ସେ ନିଜ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରତିଚ୍ଛବିକୁ ଦେଖାଏ; ଯେପରି ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ଶୂନ୍ୟତା ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେପରି ଜୀବତା ପ୍ରକଟିତ ହୁଏ।
ଆତ୍ମୈଵାନାତ୍ମଵଦ୍ ଇହ ଜୀଵୋ ଜଗତି ରାଜତେ । ଦ୍ଵୀନ୍ଦୁତ୍ଵମ୍ ଇଵ ଦୁର୍ଦୃଷ୍ଟେସ୍ ସଚ୍ ଚାସଚ୍ ଚ ସମୁତ୍ଥିତମ୍
ଏଠାରେ ଆତ୍ମା ଏହି ସଂସାରରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ନିଜେ ଆତ୍ମା ନୁହେଁ ବୋଲି ଲାଗେ। ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦୁର୍ବଳ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦୁହେଁ ମିଶିଥାଏ, ସେପରି ଏଠି ଆତ୍ମା ଦେଖାଯାଏ।
ମୋହାଦିଶବ୍ଦାର୍ଥଦୃଶୋର୍ ଏତଯୋର୍ ଅତ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍ । ସର୍ଵତ୍ଵାଦ୍ ଆତ୍ମନଶ୍ ଚୈଵ କ୍ଵାତ୍ମା ବଦ୍ଧଃ କ୍ଵ ମୁଚ୍ଯତେ
ମୋହ ଓ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇଟିରେ ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଆତ୍ମା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛି, ତେଣୁ କେଉଁଠି ଆତ୍ମା ବନ୍ଧିଯାଏ ଓ କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ମିଳେ?
ନିତ୍ଯାସମ୍ଭଵବନ୍ଧସ୍ଯ ବନ୍ଧୋ ଽସ୍ତୀତି କୁକଲ୍ପନା । ଯସ୍ଯ କାଲ୍ପନିକସ୍ ତସ୍ଯ ମୋକ୍ଷୋ ମିଥ୍ଯା ନ ସତ୍ଯତଃ
ଯେଉଁ ବନ୍ଧନ ସଦା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତାହାକୁ ବନ୍ଧନ ଭାବିବା ଏକ ଭ୍ରମ ମାତ୍ର। ଯାହା ପାଇଁ ବନ୍ଧନ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ମିଥ୍ୟା।
ମନୋ ଯନ୍ନିଶ୍ଚଯଂ ଯାତି ତତ୍ ତଦ୍ ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା । ତେନ କାଲ୍ପନିକୋ ନାସ୍ତି ବନ୍ଧଃ କଥମ୍ ଇଵ ପ୍ରଭୋ
ମନେ ଯେଉଁ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇଥାଏ, ସେଠିକି ଘଟେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ବନ୍ଧନ ଯଦି କେବଳ କଳ୍ପନା ମାତ୍ର, ତେବେ ସେଠିକି ସତ୍ୟରେ କିପରି ଥାଇପାରିବ?
ମିଥ୍ଯାକାଲ୍ପନିକୈଵେଯଂ ମୂର୍ଖାଣାଂ ବନ୍ଧକଲ୍ପନା । ମିଥ୍ଯୈଵାଭ୍ଯୁଦିତା ତେଷାମ୍ ଇତରା ମୋକ୍ଷକଲ୍ପନା
ମୂର୍ଖମାନେ ଜଣେଇଥିବା ବନ୍ଧନ ବିଷୟର ଭାବନା କେବଳ ଭ୍ରମ ଓ କଳ୍ପନା ମାତ୍ର। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତିର ଧାରଣା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଭ୍ରମ ଅଛି।
ଏଵମ୍ ଅଜ୍ଞାନକଲନେ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷଦୃଶୌ ସ୍ମୃତେ । ଵସ୍ତୁତସ୍ ତୁ ନ ବନ୍ଧୋ ଽସ୍ତି ନ ମୋକ୍ଷୋ ଽସ୍ତି ମହାମତେ
ଏଭଳି ଅଜ୍ଞାନର ଗଣନାରେ ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତିର ଧାରଣା ରହିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବନ୍ଧନ ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କଲ୍ପନାଯା ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧମତିଂ ପ୍ରତି । ରଜ୍ଜ୍ଵହେର୍ ଇଵ ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ନ ତ୍ଵ୍ ଅବୁଦ୍ଧମତିଂ ପ୍ରତି
କଳ୍ପନାର ଅସତ୍ୟତା ଜାଗୃତ ମନିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରି ଦୌଡ଼ି ଓ ସାପ ଭ୍ରମ ଦେଖିଲେ ବୁଝିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ଅଜାଗୃତ ମନିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ବନ୍ଧମୋକ୍ଷାଦିସମ୍ମୋହୋ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ଯାସ୍ତି କଶ୍ଚନ । ସମ୍ମୋହୋ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷାଦିର୍ ଅଜ୍ଞସ୍ଯୈଵାସ୍ତି ରାଘଵ
ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଖରେ ବନ୍ଧନ, ମୁକ୍ତି ଓ ଏପରି ଭ୍ରମ କିଛି ନାହିଁ; ଏପରି ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି ବିଷୟର ଭ୍ରମ କେବଳ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛି, ରାଘବ।
ଆଦୌ ମନସ୍ ତଦନୁ ବନ୍ଧଵିମୋକ୍ଷଦୃଷ୍ଟୀ ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରପଞ୍ଚରଚନା ଭୁଵନାଭିଧାନା । ଇତ୍ଯାଦିକା ସ୍ଥିତିର୍ ଇଯଂ ହି ଗତା ପ୍ରତିଷ୍ଠାମ୍ ଆଖ୍ଯାଯିକା ଭଵତି ବାଲଜନୋଚିତେଵ
ପ୍ରଥମେ ମନ ଆସେ, ତାପରେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିର ଦୃଷ୍ଟି ଆସେ, ଏବଂ ପରେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଓ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଲୋକର ନାମ ହୁଏ । ଏହି ଭଳି ଆରମ୍ଭର ଅନୁକ୍ରମ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହା ଏକ କଥା ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଶିଶୁମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲପାରନ୍ତି ।
କିମ୍ ଉଚ୍ଯତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲକାଖ୍ଯାଯିକାକ୍ରମଃ । କ୍ରମେଣ କଥଯୈତନ୍ ମେ ମନୋଵର୍ଣନକାରଣମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନର ଅନୁକ୍ରମ କାହିଁକି କହାଯାଉଛି? ଦୟାକରି ଏହାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ କହିବେ, ଏବଂ ମନର ବର୍ଣ୍ନନା କାହିଁକି ଦରକାର ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବେ ।
ମୁଗ୍ଧମୁଗ୍ଧମତିର୍ ବାଲୋ ଧାତ୍ରୀଂ ପୃଚ୍ଛତି ରାଘଵ । କାଞ୍ଚିତ୍ କର୍ଣପଥାଯାତାଂ ଵର୍ଣଯାଖ୍ଯାଯିକାମ୍ ଇତି
ଏକ ଶିଶୁ, ଯାହାର ମନ ସରଳ ଓ ଅନଭିଜ୍ଞ, ତାହାର ଧାତ୍ରୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ — 'ତୁମେ କେଉଁଠି ଶୁଣିଥିବା କୌଣସି କଥା ମୋତେ କହିଦିଅ ।'
ସା ବାଲସ୍ଯ ଵିନୋଦାଯ ଧାତ୍ରୀ ତସ୍ଯ ମହାମତେ । ଆଖ୍ଯାଯିକାଂ କଥଯତି ପ୍ରସନ୍ନମଧୁରାକ୍ଷରାମ୍
ଶିଶୁର ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ, ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ, ଯାହା ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଏକ କଥା କହିଦିଅ ।
କ୍ଵଚିତ୍ ସନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାସ୍ ତ୍ରଯଶ୍ ଶୁଭାଃ । ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ଶୂନ୍ଯନଗରେ ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵୋଜ୍ଜ୍ଵଲତାରକାଃ
କେବେ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ସହରରେ, ତିନିଜଣ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।