ଅନଦ୍ଯତନଜନ୍ମାତ୍ତମତିସ୍ ତାଦୃଶକାରଣା । ଯୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ମଧ୍ଯମା ପୁଂସୋ ରାମ ଦ୍ଵିତ୍ରିଭଵାନ୍ତରା
ହେ ରାମ, ଏପରି ମୂଢ଼ତା ଏହି ଜନ୍ମରୁ ନୁହେଁ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟମ ଜନ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଜନ୍ମ ପରେ ହୁଏ।
ତଦ୍ଵତ୍କାର୍ଯାନୁଗା ଲୋକେ ରାଜସୀ ରାଜସତ୍ତମ । ଅଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟଜନ୍ମାଧ୍ଵା ସୋଚ୍ଯତେ କୃତବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ଏହିପରି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସଂସାରରେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଏହି ରାଜସୀ ପଥକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ସା ହି ତଜ୍ଜନ୍ମମାତ୍ରେଣ ମୋକ୍ଷଯୋଗ୍ଯା ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ତାଦୃକ୍କାର୍ଯାନୁମାନେନ ପ୍ରୋକ୍ତା ରାଜସସାତ୍ତ୍ଵିକୀ
କାରଣ, ଏହିପରି ଜନ୍ମ ମାତ୍ରରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ତାକୁ ମୁକ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି; ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅନୁମାନ କରି ତାକୁ ରାଜସ-ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସୈଵ ଚେଦ୍ ଇତରୈର୍ ଅଲ୍ପୈର୍ ଜନ୍ମଭିର୍ ମୋକ୍ଷଭାଗିନୀ । ତତ୍ ତାଦୃଶୀ ହି ସା ତଜ୍ଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ରାଜସରାଜସୀ
ଯଦି ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ଅଳ୍ପ ଜନ୍ମ ପରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ତେବେ ଏପରି ଜଣେକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାଜସ-ରାଜସୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ସୈଵ ଜନ୍ମଶତୈର୍ ମୋକ୍ଷଭାଗିନୀ ଚେଚ୍ ଚିରୈଷିଣୀ । ତଦ୍ ଉକ୍ତା ତାଦୃଗାରମ୍ଭା ସଦ୍ଭୀ ରାଜସତାମସୀ
ଯଦି ସେ ଶତଶଃ ଜନ୍ମ ପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚେଷ୍ଟା କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ତେବେ ଏପରି ଆରମ୍ଭ ଥିବାକୁ ସଦ୍ଲୋକେ ରାଜସ-ତାମସୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ସୈଵ ସନ୍ଦିଗ୍ଧମୋକ୍ଷା ଚେତ୍ ସହସ୍ରୈର୍ ଅପି ଜନ୍ମନାମ୍ । ତଦ୍ ଉକ୍ତା ତାଦୃଗାରମ୍ଭା ରାଜସାତ୍ଯନ୍ତତାମସୀ
ଯଦି ସେ ସନ୍ଦେହ ରହିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ତେବେ ଏହିପରି ଆରମ୍ଭ ଥିବାକୁ ରାଜସ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତାମସୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଭୁକ୍ତଜନ୍ମସହସ୍ରା ତୁ ଯୋତ୍ପତ୍ତିର୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନୃଣାମ୍ । ଚିରମୋକ୍ଷା ହି କଥିତା ତାମସୀ ସା ମହର୍ଷିଭିଃ
ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଉପଭୋଗ କରିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମନରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତିକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାମସୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ତଜ୍ଜନ୍ମନୈଵ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ଭାଗିନୀ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ତଜ୍ଜ୍ଞୈସ୍ ତାମସସତ୍ତ୍ଵେତି ତାଦୃଗାରମ୍ଭଶଂସିନୀ
ଯଦି ସେଉଁଠି ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତିର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ତାମସ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହିପରି ଆରମ୍ଭକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି।
ଭାଵୈଃ କତିପଯୈର୍ ମୋକ୍ଷଭାଗିନୀ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ତମୋରାଜସରୂପେତି ତାଦୃଶୈର୍ ଗୁଣଵୃତ୍ତିଭିଃ
ଯଦି କେବଳ କିଛି ଭାବଧାରା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତିର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେକୁ ତାମସ ଓ ରାଜସ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୂର୍ଵଂ ଜନ୍ମସହସ୍ରାଢ୍ଯା ପୁରୋ ଜନ୍ମଶତୈର୍ ଅପି । ମୋକ୍ଷଯୋଗ୍ଯା ତତଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ତଜ୍ଜ୍ଞୈସ୍ ତାମସତାମସୀ
ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ହଜାର ହଜାର ବା ସେଠାରେ ଶତାଧିକ ଜନ୍ମ ଧରି ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରମୟ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଜନ୍ମଲକ୍ଷ୍ଯାଢ୍ଯା ଜନ୍ମଲକ୍ଷ୍ଯୈଃ ପୁରୋ ଽପି ଚେତ୍ । ସନ୍ଦିଗ୍ଧମୋକ୍ଷା ତଦ୍ ଅସୌ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଽତ୍ଯନ୍ତତାମସୀ
ଯଦି କିଏ ପୂର୍ବ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବା କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମ ଧରି ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ କି ନାହିଁ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ ରହିଥାଏ, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵା ଏତାସ୍ ସମାଯାନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭୂତଜାତଯଃ । କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଚଲିତା ଭୋଗାତ୍ ପଯୋରାଶେର୍ ଇଵୋର୍ମଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କିଛି ମାନେ ଭୋଗରୁ ହଳକା ଭାବେ ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳରାଶିରୁ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ।
ସର୍ଵା ଏତା ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜୀଵରାଶଯଃ । ସ୍ଵତେଜସ୍ସ୍ପନ୍ଦିତା ଭୋଗାଦ୍ ଦୀପାଦ୍ ଇଵ ମରୀଚଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୁ ବାହାରିଆସନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି, ଭୋଗରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୀପରୁ ରେଖା ଯେପରି ବାହାରିଯାଏ, ସେପରି।
ସର୍ଵା ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭୂତପଙ୍କ୍ତଯଃ । ସ୍ଵମରୀଚିବଲୋଦ୍ଧୂତାଦ୍ ଅଲାତାଙ୍ଗାତ୍ କଣା ଇଵ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ନିଜ ଆଗୁନିର ଶକ୍ତିରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଆଗୁନି କଣା ଭଳି।
ସର୍ଵା ଏଵୋତ୍ଥିତାସ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜୀଵଜାତଯଃ । ମନ୍ଦାରମଞ୍ଜରୀରୂପାଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବାଦ୍ ଇଵାଂଶଵଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଜାତି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ଗୁଛ ଭଳି କିରଣ ବିକିରଣ ହୁଏ।
ସର୍ଵା ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦୃଶ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ । ଯଥା ଵିଟପିନଶ୍ ଚିତ୍ରାସ୍ ତଦ୍ରୂପା ଵିଟପଶ୍ରିଯଃ
ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେପରି ଗଛର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଗଛରୁ ହିଁ ଆସେ।
ସର୍ଵା ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜୀଵଶକ୍ତଯଃ । କଟକାଙ୍ଗଦକେଯୂରଯୁକ୍ତଯଃ କନକାଦ୍ ଇଵ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେପରି ସୋନାରୁ କଂକଣ, ବାହୁବଳୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗହଣା ତିଆରି ହୁଏ।
ସର୍ଵା ଏଵୋତ୍ଥିତା ରାମ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜୀଵରାଶଯଃ । ନିର୍ଝରାଦ୍ ଅମଲୋଦ୍ଦ୍ଯୋତାତ୍ ପଯସାମ୍ ଇଵ ବିନ୍ଦଵଃ
ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଝରଣାରୁ ପାଣିର ଫୁଲକି ଉପଜେ।
ଅଜସ୍ଯୈଵାଖିଲା ରାମ ଭୂତସନ୍ତତିକଲ୍ପନା । ଆକାଶସ୍ଯ ଘଟସ୍ଥାଲୀରନ୍ଧ୍ରାକାଶାଦଯୋ ଯଥା
ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଧାରା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି କଳ୍ପନା ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଅନୁସରେ, ଯେପରି ଘଡ଼ା, ମଟିକୁଟି କିମ୍ବା ଗୁହାର ଭିତର ଥିବା ଆକାଶ ସବୁ ଆକାଶର ଏକ ଅଂଶ।
ସର୍ଵା ଏଵୋତ୍ଥିତା ଲୋକକଲନା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦାତ୍ । ଶୀକରାଵର୍ତଲହରୀବିନ୍ଦଵଃ ପଯସୋ ଯଥା
ସମସ୍ତ କଳ୍ପିତ ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉପଜେ, ଯେପରି ପାଣିରୁ ଫୁଲକି, ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ତରଙ୍ଗ ଓ ବୁଲବୁଲି ଉପଜେ।
ସର୍ଵା ଏଵୋତ୍ଥିତା ରାମ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦୃଶ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ । ମୃଗତୃଷ୍ଣାତରଙ୍ଗିଣ୍ଯୋ ଯଥା ଭାସ୍କରତେଜସଃ
ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦେଖିବାର ଅନୁଭୂତି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉପଜେ, ଯେପରି ମୃଗମରୀଚିକାର ତରଙ୍ଗ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରୁ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଵା ଦୃଶ୍ଯଦୃଶୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତା ନ ରୂପତଃ । ଶୀତରଶ୍ମେର୍ ଇଵ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ସ୍ଵାଲୋକା ଇଵ ତେଜସଃ
ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଏହାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି, ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ସତ୍ୟରେ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଯେପରି ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ରମାଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଆଲୋକ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଏଵମ୍ ଏତା ହି ଲୋକାନାଂ ଜାତଯୋ ଵିଵିଧାଶ୍ରଯାଃ । ତସ୍ମାଦ୍ ଏଵ ସମାଯାନ୍ତି ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଵିଶନ୍ତି ଚ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଧାର ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସେଇ ଏକା ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେଇଠାରେ ପୁନି ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
କାଶ୍ଚିଜ୍ ଜନ୍ମସହସ୍ରାନ୍ତାଜାତଯଶ୍ ଚିରକାଲିକାଃ । କାଶ୍ଚିତ୍ କତିପଯାତୀତଜନ୍ମରୂପା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
କିଛି ପ୍ରଜାତି ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିରତ ରହେ, ଯେଉଁଠିକି କିଛି ମାତ୍ର କିଛି ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ଜଗତ୍ସୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଵିଚିତ୍ରରୂପାସ୍ ତସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ଭଗଵତୋ ଵ୍ଯଵହାରଵତ୍ଯଃ । ଆଯନ୍ତି ଯାନ୍ତି ନିପତନ୍ତି ତଥୋତ୍ପତନ୍ତି ଭୂତଶ୍ରିଯଃ କଣଘଟା ଇଵ ପାଵକୋତ୍ଥାଃ
ଏପରି, ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଜଗତରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ବିଚିତ୍ର ଆକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆସନ୍ତି, ଯାଆନ୍ତି, ପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଉଠନ୍ତି—ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ଚିଙ୍ଗାରି ଉଡ଼ିଯାଏ।
ଅଭିନ୍ନୌ କର୍ମକର୍ତାରୌ ସମମ୍ ଏଵ ପରାତ୍ ପଦାତ୍ । ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକଟତାଂ ଯାତୌ ପୁଷ୍ପାମୋଦୌ ତରୋର୍ ଇଵ
କର୍ମ କରୁଥିବା ଏବଂ କର୍ମ ଦୁଇଁଜଣ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ସମଭାବରେ ପରମତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଗଛରେ ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ନିଜେଇ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପନାମୁକ୍ତେ ଜୀଵା ବ୍ରହ୍ମଣି ନିର୍ମଲେ । ସ୍ଫୁରନ୍ତି ଵିତତେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ନୀଲିମ୍ନ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରକାଃ
ସମସ୍ତ ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମରେ ଚମକି ଉଠନ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ନୀଳ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧଜନାଚାରୋ ଯତ୍ର ରାଘଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଣ ଉତ୍ପନ୍ନା ଜୀଵା ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ହେ ରାଘବ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜାଗୃତ ଲୋକଙ୍କର ଆଚରଣ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି 'ଜୀବମାନେ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧଜନାଚାରେ ଵକ୍ତୁମ୍ ଏଵଂ ନ ଶୋଭନମ୍ । ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣ ଇଦଂ ଜାତଂ ନ ଜାତଂ ଵେତି ରାଘଵ
ଜାଗୃତ ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣରେ, ହେ ରାଘବ, 'ଏହା ବ୍ରହ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଛି' କିମ୍ବା 'ଜନ୍ମିନାହିଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାଚିଦ୍ ଵା କଲନା ଯାଵନ୍ ନ ନୀତା ରାଘଵ ପ୍ରଥାମ୍ । ଉପଦେଶ୍ଯୋପଦେଶଶ୍ରୀସ୍ ତାଵଲ୍ ଲୋକେ ନ ଶୋଭତେ
ହେ ରାଘବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଧାରଣା କିମ୍ବା ଭାବନା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଓ ଶିକ୍ଷାର ମହିମା ଏହି ଜଗତରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।