ଯାଵତ୍ ପଶ୍ଯାମି ଗଗନଂ ନ ତମୋଭିର୍ ନ ତେଜସା । ଵ୍ଯାପ୍ତମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଵିତତଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଅନ୍ତଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆକାଶକୁ ଦେଖୁଥିଲି, ସେଠାରେ ନ ଅନ୍ଧାର ଥିଲା, ନ ଆଲୋକ; ସେ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତ, ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ସୀମାହୀନ ଥିଲା।
ସର୍ଗଂ ସଙ୍କଲ୍ପଯାମୀମମ୍ ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତନ୍ ମଯା । ଖମ୍ ଏଵେକ୍ଷିତୁମ୍ ଆରବ୍ଧଂ ଶୁଦ୍ଧସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ଚେତସା
ମୁଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ କଳ୍ପନା କରିବି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମନରେ ଆକାଶକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲି।
ଅଥାହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ ତତ୍ର ମନସା ଵିତତେ ଽମ୍ବରେ । ପୃଥକ୍ସ୍ଥିତାନ୍ ମହାରମ୍ଭାନ୍ ସର୍ଗାନ୍ ସ୍ଥିତିନିରର୍ଗଲାନ୍
ତାପରେ, ସେ ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶରେ ମୋର ମନ ବିସ୍ତାରିତ ହେବା ସହ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେଖିଲି—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ଅଛି।
ପରସ୍ପରେଣ ଚାଦୃଷ୍ଟାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରସଂଯୁତାନ୍ । ସସୁରାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରୋରଗମାନଵାନ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ପାରୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ମିଶିଥିଲେ।
ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସମହେନ୍ଦ୍ରମଲଯାଚଲାନ୍ । ସାଦ୍ରିଦ୍ଯୂର୍ଵୀନଦୀଶାଂଶ୍ ଚ ସଙ୍ଖ୍ଯଯା ଦଶଭାସୁରାନ୍
ସେଠାରେ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସହ ଦ୍ୱୀପ, ଦେଶ, ନଦୀ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦଶଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତେଷୁ ତତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବାଭାଃ ପଦ୍ମକୋଶାଧିଵାସିନଃ । ରାଜହଂସରଥାରୂଢାସ୍ ସଂସ୍ଥିତା ଦଶପଦ୍ମଜାଃ
ସେଠାରେ, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦଶଜଣ ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବତାମାନେ, ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡରେ ବସି, ରାଜହଂସ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ।
ପୃଥକ୍ସ୍ଥିତେଷୁ ଦଶସୁ ତେଷୂଦ୍ଯଦ୍ଭୂତପଙ୍କ୍ତିଷୁ । ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵାଲେଷୁ ଦୀର୍ଘେଷୁ ଜଗତ୍ସୂଜ୍ଜ୍ଵଲଦୀପ୍ତିଷୁ
ସେଇ ଦଶଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ସ୍ଥାନରେ ଥିବା, ଏହି ପଦ୍ମମାନେ ଭିତରେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶାରି ଶାରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳି, ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଵହନ୍ତି ମହାନଦ୍ଯଃ ପ୍ରଧ୍ଵନନ୍ତି ତଥାବ୍ଧଯଃ । ପ୍ରତପନ୍ତ୍ଯ୍ ଉଷ୍ଣରୁଚଯଃ ପ୍ରସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରେ ଽନିଲାଃ
ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ବହୁଥିଲେ, ସାଗରମାନେ ଗଞ୍ଜୁଥିଲେ, ତୀବ୍ର ରଶ୍ମିମାନେ ତାପ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପବନମାନେ ଆକାଶରେ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଭାବେ ବହୁଥିଲେ।
ଦିଵି କ୍ରୀଡନ୍ତି ଵିବୁଧା ଭୁଵି କ୍ରୀଡନ୍ତି ମାନଵାଃ । ଦାନଵା ଭୋଗିନଶ୍ ଚୈଵ ପାତାଲେଷୁ ସୁଖଂ ସ୍ଥିତାଃ
ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ପାତାଳରେ ଦାନବ ଓ ନାଗମାନେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
କାଲଚକ୍ରପରିପ୍ରୋତାଷ୍ ଷଟ୍ ଛୁଭାସ୍ ସକଲର୍ତଵଃ । ଯଥାକାଲଂ ଫଲପୂର୍ଣାଂ ଭୂଷଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଭିତୋ ମହୀମ୍
ସମସ୍ତ ଋତୁଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କାଳର ଚକ୍ରରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ବିଭିନ୍ନ ଫଳରେ ଶୋଭାୟମାନ କରନ୍ତି।
ପ୍ରୌଢିଂ ଶୁଭାଶୁଭାଚାରସ୍ଥିତଯଃ କକୁଭାଂ ପ୍ରତି । ନରକସ୍ଵର୍ଗଫଲଦାସ୍ ସର୍ଵତ୍ର ସମୁପାଗତାଃ
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଆଚରଣର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଭୋଗମୋକ୍ଷଫଲାର୍ଥିନ୍ଯସ୍ ସମସ୍ତା ଭୂତଜାତଯଃ । ସମୀହିତଂ ଯଥାକାଲଂ ପ୍ରଯତନ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଆଶା କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କ୍ରମରେ ସମୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି।
ସପ୍ତଲୋକାସ୍ ତଥା ଦ୍ଵୀପାସ୍ ସମୁଦ୍ରା ଗିରଯସ୍ ତଥା । ଅଵେକ୍ଷମାଣାଃ କଲ୍ପାନ୍ତଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଉରୁତରାରଵମ୍
ସାତଟି ଲୋକ, ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ, କଳ୍ପର ଶେଷକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ କମ୍ପିତ ହେଉଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ ରାତ୍ରିତ୍ଵମ୍ ଆଯାତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ଥିରତଯା ସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଥିତଂ ପର୍ଵତକୁଞ୍ଜେଷୁ ତମସ୍ ତେଜୋଲଵଦ୍ରୁତମ୍
କେଉଁଠି ରାତି ଆସିଛି, କେଉଁଠି ଏହା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରହିଛି । ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ଅନ୍ଧାର ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ଏହା ଆଲୋକର ଝଲକ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳିଛି ।
ନଭୋନୀଲୋତ୍ପଲସ୍ଯାନ୍ତର୍ ଭ୍ରମଦଭ୍ରମଧୁଵ୍ରତମ୍ । ପ୍ରସ୍ଫୁରତ୍ତାରକାଜାଲଂ କେସରାପୂରତାଂ ଗତମ୍
ଆକାଶର ନୀଳ କମଳ ଭିତରେ ଭ୍ରମର ଭଳି ମେଘ ଘୁରୁଛି । ତାରାମାଳା ଏମିତି ଚମକୁଛି, ଯେଉଁଠି ଏହା କମଳର କେଶର ଭଳି ଭରିଯାଇଛି ।
କଲ୍ପାନ୍ତଘନନୀହାରୋ ମେରୁକୁଞ୍ଜେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଶଲ୍ମଲେର୍ ଅମଲଂ ତୂଲମ୍ ଅଷ୍ଠୀଲାକୋଟରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷର ଘନ କୁହୁଡ଼ା ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ବିସ୍ତାରିତ । ଶାଲମଳି ଗଛର ଖାଲି ଗୁହା ଭିତରେ ଶୁଧ୍ଧ କପାସ ରହିଛି, ମନେ ହେଉଛି ହାଡ଼ ଗୁହା ଭିତରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ।
ଲୋକାଲୋକାଦ୍ରିରଶନାଂ ରଣଦର୍ଣଵଘୁର୍ଘୁରାମ୍ । ତମଃଖଣ୍ଡେନ୍ଦ୍ରନୀଲାଢ୍ଯାଂ ନିଜରତ୍ନଵିରାଜିତାମ୍
ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ର ବେଳ୍ଟ ଯୁଦ୍ଧ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି । ଏହି ବେଳ୍ଟ ଅନ୍ଧାର ଟୁକୁଡ଼ା ଓ ନୀଳମଣିର ଆଭାରେ ସଜିଛି, ନିଜ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଛି ।
ଦଧାନା ଵସୁଧା ଭୂତରଵକାକଲିଘୁଙ୍ଘୁମାମ୍ । ସଂସ୍ଥିତା ଭୁଵନାଭୋଗେ ସ୍ଵାନ୍ତଃପୁର ଇଵାଙ୍ଗନା
ପୃଥିବୀ ଜଣେ ମହଳର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ଜଣେ ଜିଉଁ ଯେପରି, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୃଦୁ ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ବୋକି ଏହି ବିଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅବିଚଳ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛି।
ଗୌରାହଃପଙ୍କ୍ତିମଧ୍ଯସ୍ଥରଜନୀରାଜିରାଜିତାଃ । ପଦ୍ମୋତ୍ପଲସ୍ରଜ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଵତ୍ସରଶ୍ରିଯଃ
ଧଳା ଦିନର ଶାରି ଓ ରାତିର କଳା ଧାରି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଋତୁମାନେ, ଜଣେ ମାଳାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ବହୁଗର୍ଭଵିଭାଗସ୍ଥଭୂତଲୋକାଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ । ତେଜୋଽରୁଣା ଵିଲୋକ୍ଯନ୍ତେ ଦାଡିମାନୀଵ ଷଣ୍ଡକେ
ପୃଥିବୀର ଅନେକ ଭାଗ ଓ ଲୋକମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିଜ ନିଜ ଭିନ୍ନତା ଓ ବସିବା ଲୋକ ସହିତ, ଲାଲ ଆଭାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦାନା ଗଛର ଗଛରେ ଦାଡିମ୍ବ ଫଳ ଝୁଲୁଛି।
ତ୍ରିପ୍ରଵାହା ତ୍ରିପଥଗା କୃତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵାଧୋଗମାଗମା । ଜଗଦ୍ଯଜ୍ଞୋପଵୀତାଭା ସ୍ଫୁରନ୍ତୀନ୍ଦୁକଲାମଲା
ତିନି ଧାରାରେ ବହୁଥିବା ଏହି ନଦୀମାନେ, ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ଯାଉଥିବା ତିନି ପଥରେ ଗତି କରି, ଚନ୍ଦ୍ରର କଳା ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଚମକୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉପବୀତ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଇତଶ୍ ଚେତଶ୍ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଶୀର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରୋଦ୍ଭଵନ୍ତି ଚ । ଦିଗ୍ଲତାସୁ ତଡିତ୍ପୁଷ୍ପା ଵାତାନ୍ତେ ମେଘପଲ୍ଲଵାଃ
ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ମନ ଯାଉଛି, କେବେ ଶୋଷିଯାଉଛି, କେବେ ପୁନି ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି—ଏହା ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ବିଜୁଳି ଫୁଲ ଲତା ଉପରେ ବା ବାତାସ ଶେଷରେ ମେଘ ଅଙ୍କୁର ଯେପରି।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋଦ୍ଯାନଵିମାନାଵଲିମାଲିତା । ସମୁଦ୍ରଭୂମିନଭସାଂ ପଦଵୀ ପ୍ରଵିରାଜତେ
ସମୁଦ୍ର, ଭୂମି ଓ ଆକାଶର ପଥ ଦେବମାନ୍ୟ ନଗର, ବାଗିଚା ଓ ଉଡୁଥିବା ମହଲର ଶାରି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଚମକୁଛି।
ଲୋକାନ୍ତରେଷୁ ସଙ୍ଘେନ ଦେଵାସୁରନରୋରଗାଃ । ଉଦୁମ୍ବରେଷୁ ମଷକା ଇଵ ଘୁଙ୍ଘୁମିତାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଦେବତା, ଅସୁର, ମଣିଷ ଓ ନାଗମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଏକଠି ହୋଇ, ଉଡୁଉଡୁ ମକୁଡିମାନେ ଉଦୁମ୍ବର ଗଛରେ ଯେପରି ଗୁଞ୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେପରି ରହିଛନ୍ତି।
ଯୁଗକଲ୍ପକ୍ଷଣଲଵକଲାକାଷ୍ଟାକଲଙ୍କିତଃ । କାଲୋ ଵହତ୍ଯ୍ ଅକଲିତସ୍ ସର୍ଵନାଶପ୍ରତୀକ୍ଷକଃ
ଯୁଗ, କଳ୍ପ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଖ୍ଷଣ ଓ ଅଣୁଅଣୁ ସମୟର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ଅଦୃଶ୍ୟଭାବେ ବହିଯାଉଛି, ସବୁ କିଛି ଶେଷ ହେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।
ଏଵମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧେନ ପରେଣ ସ୍ଵେନ ତେଜସା । ଭୃଶଂ ଵିସ୍ମଯମ୍ ଆପନ୍ନଃ କିମ୍ ଏତତ୍ କଥମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ମୋର ନିଜର ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲି, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲି, ଭାବିଲି—'ଏହା କଣ? କିପରି ଏପରି ହେଲା?'
କଥଂ ମାଂସମଯେନାକ୍ଷ୍ଣା ଯନ୍ ନ ପଶ୍ଯାମି କିଞ୍ଚନ । ତନ୍ ମାଯାଜାଲମ୍ ଅତୁଲଂ ପଶ୍ଯାମି ମନସାମ୍ବରେ
ମାଂସର ଏହି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କିଛି ଦେଖୁନି, କିନ୍ତୁ ମନର ଆକାଶରେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମାୟାର ଜାଲକୁ ଦେଖୁଛି, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଅଥାଲୋକ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ମନସୈଵାହମ୍ ଅମ୍ବରାତ୍ । ଅର୍କଂ ତସ୍ମାଜ୍ ଜଗଜ୍ଜାଲାଦ୍ ଏକମ୍ ଆନୀଯ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍
ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୁଁ ମନରେ ଏହି ଆକାଶରୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜାଲରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରି ପଚାରିଲି।
ଆଗଚ୍ଛ ଦେଵଦେଵେଶ ଭୋ ଭାସ୍କର ମହାଦ୍ଯୁତେ । ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଽସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯାସୌ କଥିତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଥ
'ଆସ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ହେ ଭାସ୍କର, ତୁମ ମହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ମାଳିକ! ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ,' ମୁଁ ଏପରି କହି ସେଠାରେ ସେଉଁଠି କଥାହେଲି।
କସ୍ ତ୍ଵଂ କଥମ୍ ଇଦଂ ଜାତଂ ଜଗଦ୍ ଏକଂ ଜଗନ୍ତି ଵା । ଯଦି ଜାନାସି ଭଗଵଂସ୍ ତଦ୍ ଏତତ୍ କଥଯାନଘ
ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଏକ ଜଗତ କିମ୍ବା ବହୁ ଜଗତ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଯଦି ତୁମେ ଜାଣ, ହେ ପବିତ୍ର, ମୋତେ ଏହା କହ।