କର୍କଟପ୍ରାଣିସଦୃଶଃ କର୍କଟୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ । ବଭୂଵ ତଜ୍ଜା ସା କୃଷ୍ଣା କର୍କଟୀ କର୍କଟାକୃତିଃ
କର୍କଟ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ଯିଏ କଙ୍କଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ କଳା ରଙ୍ଗର, କର୍କଟୀ ନାମକ ଏବଂ କଙ୍କଡ଼ ଆକୃତିର ଏକ ରାକ୍ଷସୀ।
କର୍କଟୀପ୍ରଶ୍ନସଂସ୍ମୃତ୍ଯା ମଯୈଷା କଥିତା ତଵ । ଅଧ୍ଯାତ୍ମୋକ୍ତିପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପନିରୂପଣେ
କର୍କଟୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ମନେପକାଇ ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିଲି, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସନ୍ଦର୍ଭରେ।
ସମ୍ପନ୍ନମ୍ ଏଵମ୍ ଏକସ୍ମାଦ୍ ଅସମ୍ପନ୍ନମ୍ ଅପି ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଇଦଂ ଜଗଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତାତ୍ ପଦାତ୍ ପରମକାରଣାତ୍
ଏଭଳି ଏକ ମୂଳ କାରଣରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଏହି ସଂସାର ପଦେ ପଦେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଭାଵିନ୍ଯୋ ଵୀଚଯୋ ଵାରିଣ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନନ୍ଯାସ୍ ସ୍ଥିତା ଯଥା । ଵର୍ତମାନା ଅପି ପରେ ସୃଷ୍ଟଯସ୍ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ ତଥା
ଯେପରି ଲହରୀମାନେ ପାଣିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି ଓ ନଶିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପାଣି ଛାଡ଼ି କିଛି ନୁହଁନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅଜ୍ଵଲନ୍ନ୍ ଏଵ କାଷ୍ଠେଷୁ ଵହ୍ନିର୍ ଅର୍ଥକ୍ରିଯାଂ ଯଥା । କରୋତି ମର୍କଟାଦୀନାଂ ଶୀତାପହରଣାଦିକାମ୍
ଯେପରି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଗ୍ନି ବାନର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥଣ୍ଡା ଦୂର କରିବା ଭଳି କାମ କରେ,
ସମଂ ସୌମ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଅଜହଦ୍ ଏଵ ନିତ୍ଯୋଦିତସ୍ଥିତି । ତଥା ବ୍ରହ୍ମ କରୋତୀଦଂ ନାନାକର୍ତେଵ ସଜ୍ ଜଗତ୍
ସେହିପରି, ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ରହି, ବିଭିନ୍ନ କାମ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ମୂଳ ଶାନ୍ତିକୁ କେବେ ଛାଡ଼େନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ।
ଅପ୍ଯ୍ ଅନାଗତ ଏଵାଯମ୍ ଏଵଂ ସର୍ଗ ଉପାଗତଃ । ଭୋସ୍ ସାଲଭଞ୍ଜିକାସଂଵିଦ୍ ଦାରୁଣୀଵ ସୁବୋଧିତା
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଏପରି ଭାବରେ, ଏଉଁ ଆସିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଯାଇଛି—ଯେପରି ଦାରୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଶାଳଭଞ୍ଜିକା ମୂର୍ତ୍ତିର ଜ୍ଞାନ ଦାରୁ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭାବିତ ହୁଏ।
ବୀଜାଦ୍ ଯଥାନନ୍ଯଦ୍ ଅପି ଫଲାଦ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତମ୍ । ଚିତେସ୍ ତଥାନନ୍ଯଦ୍ ଅପି ଚେତ୍ଯମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତମ୍
ଯେପରି ଏକ ମାଞ୍ଜିରୁ ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ଫଳ ଅନ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାରୁ ମଧ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଚେତ୍ୟବସ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଅଚ୍ଛେଦାଦ୍ ଏକସତ୍ତାଯା ନ ଭେଦଃ ଫଲବୀଜଯୋଃ । ଚିଚ୍ଚେତ୍ଯଯୋଶ୍ ଚ ଵାର୍ଯୂର୍ମ୍ଯୋର୍ ଇଵ ଵସ୍ତୁନି କଶ୍ଚନ
ଏକ ଏକାଟି ତତ୍ତ୍ୱର ଅଭେଦ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାଞ୍ଜି ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଚେତନା ଓ ତାହାର ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଯେପରି ପାଣି ଓ ତାହାର ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଅଵିଚାରାଦ୍ ଋତେ ଭେଦୋ ନୈତଯୋର୍ ଉପପଦ୍ଯତେ । ଯତଃ କୁତଶ୍ଚିଦ୍ ଉଦିତସ୍ ସ ଵିଚାରେଣ ନଶ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା ନଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯିବା ନାହିଁ; କୌଣସି ଭିନ୍ନତା କେଉଁଠୁ ଉପଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ଭଲରେ ବୁଝିଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଏଷା ଯଥାଯାତା ତଥା ଯାତୁ ରଘୂଦ୍ଵହ । ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏନାଂ କେଵଲମ୍ ଉତ୍ସୃଜ
ଏହି ଭ୍ରମ ଯେପରି ଆସିଛି, ସେପରି ଯାଉ ଦିଅ, ରଘୁବଂଶୀ। ତୁମେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଏହି କଥା ବୁଝିପାରିବ; ଏହାକୁ ସରଳଭାବେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଭ୍ରାନ୍ତିଗ୍ରନ୍ଥୌ ଵିତ୍ରୁଟିତେ ମଦୁକ୍ତିଶ୍ରଵଣାତ୍ ତଵ । ଜ୍ଞାନଶବ୍ଦାର୍ଥଭେଦାନାଂ ଵସ୍ତୁ ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯ୍ ଅଲଂ ସ୍ଵଯମ୍
ମୋର କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ ତୁମର ଭ୍ରମର ଗଠି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମେ ନିଜେ ଜ୍ଞାନ, ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିପାରିବ।
ଚିତ୍ତାଦ୍ ଇଯମ୍ ଅନର୍ଥଶ୍ରୀସ୍ ତଚ୍ ଚ ସା ଚେତରଶ୍ ଚ ତେ । ମଦୁକ୍ତିଶ୍ରଵଣାଦ୍ ଏଵ ଶାନ୍ତିମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଏହି ଦୁଃଖର ସମୃଦ୍ଧି ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହାର ବିପରୀତ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ହୁଏ; ମୋର କଥା ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ, ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଉତ୍ପନ୍ନଂ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଚେତି ଚ । ମଦ୍ଗୀର୍ଭିସ୍ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ ସଞ୍ ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ ଅନିନ୍ଦିତ
ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି; ମୋର କଥା ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହେଲେ, ଏହି ସତ୍ୟକୁ ତୁମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଇଦମ୍ ଇତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵ୍ଯତିରେକାର୍ଥପଞ୍ଚମୀ । ନନୁ କିଂ ଵକ୍ଷି ଦେଵେଶାଦ୍ ଅଭିନ୍ନଂ ସର୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି
ଏହିଠାରୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ, 'ଏହା ହେଉଛି' ବୋଲି କୁହିବାରେ ଭିନ୍ନତା ବୁଝାଯାଏ; ତେବେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଆପଣ କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ କିଛି ଅଭିନ୍ନ?
ଉପଦେଶାଯ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଜାତଶ୍ ଶବ୍ଦୋ ଽଥଵାର୍ଥଜଃ । ପ୍ରତିଯୋଗିଵ୍ଯଵଚ୍ଛେଦସ୍ ସଙ୍ଖ୍ଯାଲକ୍ଷଣପକ୍ଷଵାନ୍
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଅର୍ଥରୁ ଉପଜିଥାଏ, ଏହା ବିପରୀତକୁ ବାଦ ଦେଇ ଗଣନା ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ।
ଭେଦୋ ଦୃଶ୍ଯତ ଏଵାଯଂ ଵ୍ଯଵହାରାନ୍ ନ ଵାସ୍ତଵଃ । ଵେତାଲୋ ବାଲକସ୍ଯେଵ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ପରିକଲ୍ପିତଃ
ଏହି ଭିନ୍ନତା କେବଳ ଚଳାଚଳ ଜଗତରେ ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଜଣେ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଭୂତ ଭାବି ରଚିଥିବା ପରି କଳ୍ପିତ।
ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯମ୍ ଅପି ନୋ ଯସ୍ଯାଂ ଯଥାଭୂତାର୍ଥସଂସ୍ଥିତୌ । ଅସ୍ତି ତସ୍ଯାମ୍ ଈଦୃଶସ୍ ସ୍ଯାତ୍ କୁତସ୍ ସଙ୍କଲ୍ପଵିପ୍ଲଵଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜିନିଷମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ କିମ୍ବା ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଚିନ୍ତାର ଅସ୍ଥିରତା କିପରି ହେବ?
କାର୍ଯକାରଣଭାଵୋ ହି ଯଥା ସ୍ଵସ୍ଵାମିଲକ୍ଷଣଃ । ହେତୁଶ୍ ଚ ହେତୁମାଂଶ୍ ଚୈଵ ତଥୈଵାଵଯଵକ୍ରମଃ
କାରଣ ଓ ଫଳର ସମ୍ପର୍କ ନିଜ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଯେପରି ହେତୁ ଓ ଯାହା ପାଖରେ ହେତୁ ଅଛି, ଏହିପରି ଅଂଶ ଅଂଶର ଅନୁକ୍ରମ ମଧ୍ୟ।
ଵ୍ଯତିରେକାଵ୍ଯତିରେକପରିଣାମାଦିଵିଭ୍ରମଃ । ତଥା ଭାଵଵିକାରାଶ୍ ଚ ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ସୁଖାସୁଖେ
ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଭିନ୍ନତା ଓ ଅଭିନ୍ନତା, ଏହିପରି ଭାବର ରୂପାନ୍ତର, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ — ସବୁ ଏଭଳି ଭ୍ରମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଏଵମାଦିମଯୀ ମିଥ୍ଯାସଙ୍କଲ୍ପକଲନୋମ୍ଭିତା । ଅଜ୍ଞାନାମ୍ ଅଵବୋଧାର୍ଥଂ ନ ତୁ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ଵସ୍ତୁନି
ଏଭଳି ଭ୍ରମ ମିଥ୍ୟା କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ପଦାର୍ଥରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଅସମ୍ବୋଧାଦ୍ ଅଯଂ ଭେଦୋ ଜ୍ଞାତେ ଦ୍ଵୈତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଜ୍ଞାତେ ସଂଶାନ୍ତକଲନଂ ମୌନମ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ଅବିବେକ ଥିଲେ ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ; ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ ଦ୍ୱିତୀୟତା ରହିନଥାଏ। ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ କେବଳ ନିରବତା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ପରମ୍ ଏକମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅଵିଭାଗମ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଇତି ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକାଲେ ବୋଧମ୍ ଉପାଗତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ସେତେବେଳେ ଜାଣିପାରିବ — ପରମ ଏକ, ଆଦି ଶେଷ ନଥିବା, ଅଭିନ୍ନ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଵିକଲ୍ପନ୍ତେ ହ୍ଯ୍ ଅସମ୍ବୁଦ୍ଧାସ୍ ସ୍ଵଵିକଲ୍ପଵିଜୃମ୍ଭିତୈଃ । ଉପଦେଶାଦ୍ ଅଯଂ ଵାଦୋ ଜ୍ଞାତେ ଦ୍ଵୈତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେମାନେ ଜାଗୃତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜର କଳ୍ପନାରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି; ଏହି ଉପଦେଶ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଆସେ, ଦ୍ୱଇତ ରହିନଥାଏ।
ଵାଚ୍ଯଵାଚକସମ୍ବନ୍ଧୋ ଵିନା ଦ୍ଵୈତଂ ନ ସିଧ୍ଯତି । ନ ଚ ଦ୍ଵୈତଂ ସମ୍ଭଵତି ମୌନଂ ଵା ଵାଚ ଇତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ନଥିଲେ, ଦ୍ୱଇତ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଦ୍ୱଇତ କେବେ ହେବା ନାହିଁ—ଚୁପ୍ ରୁହିବା କିମ୍ବା କଥା କହିବା, ଏହି ଯଥେଷ୍ଟ।
ମହାଵାକ୍ଯାର୍ଥନିଷ୍ଠାଂ ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵା ରଘୂଦ୍ଵହ । ଵଚୋଭେଦମ୍ ଅନାଦୃତ୍ଯ ଯଦ୍ ଇଦଂ ଵଚ୍ମି ତଚ୍ ଛୃଣୁ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ତୁମେ ମନକୁ ମହାବାକ୍ୟର ଅର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର କର; ଶବ୍ଦର ଭିନ୍ନତାକୁ ଅନଦେଖା କରି, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣ।
ଜାତଂ କୁତଶ୍ଚିଦ୍ ଉତ୍ଥାଯ ଗନ୍ଧର୍ଵପୁରଵନ୍ ମନଃ । ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରଂ ତନୋତୀଦଂ ଜଗଦାଖ୍ଯଂ ସ୍ଵଜୃମ୍ଭଣମ୍
ମନ କେଉଁଠିଁ ଉଠି ଆସିଥାଏ, ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଭଳି, ଏହା କେବଳ ଭ୍ରମ ତିଆରି କରେ; ଏହି ଯେ ଜଗତ୍ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଟି ମନର ନିଜର ଖେଳ ମାତ୍ର।
ଯଥା ଚେତସ୍ ତନୋତୀମାଂ ଜଗନ୍ମାଯାଂ ତଥାନଘ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କଥଯାମୀଦଂ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଂ ସୃଷ୍ଟିଵେଦନେ
ମନ କିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉଦାହରଣ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛି, ଶୁଣ।
ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵମ୍ ଏଵେଦଂ ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରମ୍ ଇତି ସ୍ଵଯମ୍ । ରାମ ନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ଦୂରେ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯସି ଵାସନାମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ତୁମେ ନିଜେ ବୁଝିପାରିବେ ଯେ, ସମସ୍ତ କିଛି ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଅଟେ, ଏବଂ ତୁମେ ଦୂରରୁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେବେ।
ମନୋମନନନିର୍ମାଣମାତ୍ରମ୍ ଏଵ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଶାନ୍ତାତ୍ମା ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନିଵତ୍ସ୍ଯସି
ଏହି ତିନି ଜଗତ କେବଳ ମନର ଚିନ୍ତା ଓ କଳ୍ପନାର ଫଳାମ୍ବ, ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡି, ଶାନ୍ତ ମନେ ତୁମେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ରହିବ।