ଵିଵେକିନୋ ଜଗତ୍ପୂଜ୍ଯାସ୍ ସେଵ୍ଯା ମନ୍ଯେ ଭଵାଦୃଶାଃ । ତ୍ଵତ୍ସଙ୍ଗାତ୍ ସଵିକାସାସ୍ମି ଚନ୍ଦ୍ରେଣେଵ କୁମୁଦ୍ଵତୀ
ବିବେକଶୀଳମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ମୁଁ ଏମିତି ଲୋକମାନେ ସେବାଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବେ। ତୁମ ସଙ୍ଗରେ ରହି, ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପାଖରେ କୁମୁଦ ଫୁଲ ପରି ଖିଲିଯାଏ।
ସୌରଭଂ କୁସୁମାସଙ୍ଗାଦ୍ ଇଵ ସତ୍ସଙ୍ଗମାଚ୍ ଛୁଭମ୍ । ପ୍ରଵର୍ତତେ ଽର୍କସମ୍ପର୍କାଦ୍ ଵିକାସୋ ଽମ୍ବୁରୁହାମ୍ ଇଵ
ଫୁଲ ଛୁଇଁଲେ ଯେମିତି ସୁଗନ୍ଧ ମିଳେ, ସେପରି ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଭଲ କଥା ଓ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଆସେ । ଯେପରି ରବି କିରଣ ଛୁଇଁଲେ ପଦ୍ମ ଖିଲିଯାଏ, ସେପରି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ ।
ମହତାମ୍ ଏଵ ସଂସର୍ଗାତ୍ ପୁନର୍ ଦୁଃଖଂ ନ ବାଧତେ । କୋ ହି ଦୀପଶିଖାହସ୍ତସ୍ ତମସା ପରିଭୂଯତେ
ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଦୁଃଖ ଆଉ ବିପଦ ଆସି ନପାରେ । ଯେମିତି ହାତରେ ଦୀପ ରଖିଲେ ଅନ୍ଧାର କେବେ ଆସିପାରେନି, ସେପରି ମହତ୍ମାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଦୁଃଖ ଆସି ନପାରେ ।
ମଯେମୌ ଜଙ୍ଗଲେ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭଵନ୍ତୌ ଭୂମିଭାସ୍କରୌ । ପୂଜନୀଯାଵ୍ ଅତଶ୍ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଈହିତଂ କଥ୍ଯତାଂ ଶୁଭମ୍
ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ପୃଥିବୀର ଦୀପ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛ । ଏହିଠାରେ ତୁମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ । ଏବେ ଦୟାକରି ତୁମର ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ ।
ଅସ୍ମଜ୍ଜନପଦେ ରକ୍ଷଃକୁଲକାନନମଞ୍ଜରି । ଜନସ୍ଯ ବାଧତେ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ସଦା ହୃଦଯଶୂଲନମ୍
ଆମ ଦେଶରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଟବାରେ ଥିବା ଦଳ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବେଦନା ଦେଉଛନ୍ତି ।
ଯଦା ସର୍ଵୈଵ ଜନତା ସଦା ଦୃଢଵିଷୂଚିକା । ମନ୍ମଣ୍ଡଲେ ଽଦ୍ଯ ତେନାହଂ ନିର୍ଗତୋ ରାତ୍ରିଚର୍ଯଯା
ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୃଢ଼ ରୋଗରେ ସଦା ପୀଡିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ରାତିରେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାଇଥିଲି।
ଶୂଲାନି ହୃଦଯେ ନୄଣାଂ ନ ଶାମ୍ଯନ୍ତି ଯଦୌଷଧୈଃ । ତଦାହଂ ତ୍ଵଦ୍ଵିଧପ୍ରୋକ୍ତମନ୍ତ୍ରାଦ୍ଯର୍ଥେନ ନିର୍ଗତଃ
ଲୋକମାନଙ୍କର ହୃଦୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ତୁମ ପରି ଜଣେ କହିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମୁଁ ବାହାରିଥିଲି।
ତ୍ଵାଦୃଶସ୍ଯ ଚ ଲୋକସ୍ଯ ମୁଗ୍ଧଲୋକାଭିଘାତିନଃ । ନିଗ୍ରହାର୍ଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ ମେ ସା ଚ ସମ୍ପତ୍ତିମ୍ ଏତ୍ଵ୍ ଅଲମ୍
ତୁମ ପରି ନିର୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କୁ ହାନି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ମୋର ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସ ସଫଳ ହେଉ, ଏହା ହିଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
ଏତାଵଦ୍ ଏଵ ଚ ଶୁଭେ ନନ୍ଵ୍ ଅଙ୍ଗୀକ୍ରିଯତାଂ ତ୍ଵଯା । ଭୂଯୋ ଭଵତ୍ଯା ଯତ୍ ପ୍ରାଣା ହିଂସନୀଯା ନ କସ୍ଯଚିତ୍
ହେ ଶୁଭେ, ଏତେକି ତୁମେ ମନେ ପକାଅ— ପୁନି କେହି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତୁମେ କେବେ ହାନି କରିବ ନାହିଁ।
ବାଢମ୍ ଏଵଂ କରୋମ୍ଯ୍ ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତ୍ଯ୍ ଅଵିତଥଂ ପ୍ରଭୋ । ସତ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଧି ହିଂସନୀଯଂ ମଯାଧୁନା
ଠିକ୍ ଅଛି, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଏହିପରି କରିବି, ପ୍ରଭୁ। ଏବେଠାରୁ, ମୋ ପକ୍ଷରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମାକ୍ଷି ପରଦେହୈକଭୋଜନେ । କିଂ ସ୍ଯାଚ୍ ଛରୀରଵୃତ୍ତ୍ଯା ତେ ସ୍ଥିତାଯା ମତ୍ସମୀହିତେ
ଯଦି ଏହିପରି ହୁଏ, ହେ କମଳନୟନି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଦେହର ଭୋଜନ କରିବା ସହିତ ତୁମର ଶରୀର ପୋଷଣ କିପରି ହେବ, ଯେଉଁପରି ତୁମେ ଚାହଁ?
ଷଡ୍ଭିର୍ ଵର୍ଷଶତୈ ରାଜନ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଯାସ୍ ସମାଧିତଃ । ଜାତଭୋଜନସଙ୍କଲ୍ପା ଭୋଜନେଚ୍ଛେଯମ୍ ଅଦ୍ଯ ମେ
ହେ ରାଜା, ଛଅଶେ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ଜାଗି ବସି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲି। ଏବେ ମୋ ମନରେ ଭୋଜନର ଚିନ୍ତା ଉପଜିଛି, ଏବଂ ଆଜି ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି।
ଇଦାନୀଂ ଶିଖରଂ ଗତ୍ଵା ତଦ୍ ଏଵ ଧ୍ଯାନନିଶ୍ଚଲା । ଯାଵଦିଚ୍ଛଂ ସୁଖେନାସେ ସଜୀଵା ସାଲଭଞ୍ଜିକା
ଏବେ ସେ ଶିଖରକୁ ଯାଇ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଛି, ଯେତେଦିନ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସୁଖରେ ଅଚଳ ରହିଛି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ସାଲଭଞ୍ଜିକା।
ଆମୃତୀଂ ଧାରଣାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧାରଯାମି ଶରୀରକମ୍ । ଯଥେଚ୍ଛମ୍ ଅଥ କାଲେନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ମତିର୍ ମମ
ମୁଁ ଅମୃତ ଧାରଣା କରି ଏହି ଦେହକୁ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଧାରଣ କରୁଛି । ସମୟ ଆସିଲେ ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡିଦେବି — ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ।
ଆଶରୀରପରିତ୍ଯାଗମ୍ ଇଦାନୀଂ ନ ମଯା ନୃପ । ହିଂସନୀଯାଃ ପରପ୍ରାଣାସ୍ ତେନେଦଂ ମଦ୍ଵଚଶ୍ ଶୃଣୁ
ହେ ରାଜା, ଏବେ ଦେହ ଛାଡିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କାହାର ପ୍ରାଣକୁ କ୍ଷତି କରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋ କଥା ଶୁଣ ।
ହିମଵାନ୍ ନାମ ଶୈଲୋ ଽସ୍ତି ରୁଚା ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁନିର୍ମଲଃ । ଯ ଉତ୍ତରାଶାହୃଦଯେ ସ୍ପୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାପରାର୍ଣଵଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ପ୍ରଭାମୟ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ହିମବନ୍ତ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ଛୁଇଁଯାଇଛି ।
ତତ୍ରାହଂ ନିଵସାମ୍ଯ୍ ଉଗ୍ରେ ହେମଶୃଙ୍ଗଦରୀଗୃହେ । ଆଯସୀ ସ୍ତମ୍ଭଲେଖେଵ କର୍କଟୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
ସେଠି ମୁଁ ସୁନାର ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଘରେ, ଏକ ଲୋହା ଖୁଟି ପରି, କର୍କଟୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଭାବେ ଦାରୁଣ ଭାବରେ ବସବାସ କରୁଛି ।
ତପସା ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଜନତାମାରଣେଚ୍ଛଯା । ଵିଷୂଚିକା ପ୍ରାଣହରା ସ୍ଯାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାସ୍ମୀତି ଵୈ ମଯା
ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି, ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲି। ଏହିପରି ମୁଁ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବା ରୋଗ 'ବିଷୂଚିକା' ଭଳି ହୋଇଗଲି।
ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵରଯା ବହୂନ୍ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ ମଯା । ଭୁକ୍ତା ଵିଷୂଚିକାତ୍ଵେନ ଜନତା ଜୀଵଵେଧନୈଃ
ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ମୁଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ବିଷୂଚିକା ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲି।
ତ୍ଵଯା ନ ଗୁଣିନୋ ହିଂସ୍ଯା ଇତି ମେ ବ୍ରହ୍ମଣା କୃତଃ । ନିଯମାର୍ଥଂ ମହାମନ୍ତ୍ରସ୍ ତଦାଯତ୍ତାସ୍ମି ସଂସ୍ଥିତା
କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ମୋ ପାଇଁ ଏକ ନିୟମ ରଖିଥିଲେ—'ତୁମେ ନିର୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ନାହିଁ।' ଏହି ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବାନ୍ଧି ରହିଛି।
ସୋ ଽଯଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ହୃଦଯଶୂଲନମ୍ । ଶମମ୍ ଏଷ୍ଯତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ କା କଥା ମତ୍କୃତେ ଭ୍ରମେ
ଏହିଠାରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧରିବା ଦରକାର। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ ହୃଦୟବେଦନା ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଭ୍ରମ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
ଵିରତୈଵାସ୍ମି ହିଂସାତୋ ଯତ୍ ପୁରା ହିଂସିତଂ ମଯା । ଜନସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ତେନ ନାଡ୍ଯୋ ଵୈଧୁର୍ଯମ୍ ଆଗତାଃ
ମୁଁ ଏବେ ହିଂସା ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ମୁଁ ଆଘାତ କରିଥିଲି, ସେଥିରୁ ସେମାନଙ୍କର ନାଡ଼ୀଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇଯାଇଛି।
ହିଂସିତ୍ଵା ରକ୍ତମାଂସାନି ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତା ଯେ ମଯା ଜନାଃ । ତେଭ୍ଯୋ ଵିଧୁରନାଡିଭ୍ଯୋ ଯେ ଜାତାସ୍ ତେ ଽପି ତାଦୃଶାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲି, ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ୱସ୍ଥ ନାଡ଼ୀରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ରାଜନ୍ ଵିଷୂଚିକାମନ୍ତ୍ରସ୍ ସୋ ଽଯଂ ସମ୍ପନ୍ନ ଏଵ ତେ । ନ ହି ସତ୍ତ୍ଵଵତାମ୍ ଅସ୍ତି ଦୁସ୍ସାଧ୍ଯମ୍ ଇହ କିଞ୍ଚନ
ହେ ରାଜା, ଏହି ବିଷୂଚିକା ମନ୍ତ୍ର ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ନୀତିମାନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅତୋ ଦୁର୍ନାଡିକୋଶେଷୁ ଶୂଲାନାଂ ପରିଶାନ୍ତଯେ । ମନ୍ତ୍ରୋ ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରାଜଞ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ଗୃହାଣ ତମ୍
ସେହିପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ନାଡ଼ୀ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସେଥିକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କର।
ଆଗଚ୍ଛ ନିକଟଂ ନଦ୍ଯା ଗଚ୍ଛାମସ୍ ତତ୍ର ଭୂପତେ । ସ୍ଵାଚାନ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସଂଯତାଭ୍ଯାଂ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସୁଵ୍ରତା ଦଦେ
ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସ, ରାଜା। ଆମେ ସେଠାକୁ ଚଳିବା। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶାନ୍ତ ଓ ସଂଯମିତ ରୁହ, ମୁଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ହୋଇ, ଏହି ଦାନ ଦେଉଛି।
ଇତି ତସ୍ଯାଂ ତଦା ରାତ୍ର୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସୀମନ୍ତ୍ରିଭୂଭୃତଃ । ଜଗ୍ମୁସ୍ ତେ ସରିତସ୍ ତୀରଂ ମିଥସ୍ସଞ୍ଜାତସୌହୃଦାଃ
ସେ ରାତିରେ, ରାକ୍ଷସୀ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରି ଓ ରାଜା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରରେ ମିତ୍ରତା ହୋଇ, ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲେ।
ଅନ୍ଵଯଵ୍ଯତିରେକାଭ୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯାସ୍ ସୌହୃଦଂ ତଥା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଥିତୌ ତୌ ସ୍ଵାଚାନ୍ତାଵ୍ ଉଭାଵ୍ ଅନ୍ତେ ନିଵାସିନୌ
ସିଧାସଳଖ ଓ ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କର ମିତ୍ରତା ବୁଝି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିର ରହି, ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ବସିଲେ।
ତଯା ବ୍ରହ୍ମୋପଦିଷ୍ଟୋ ଽସୌ ତତସ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ସ୍ନେହାଦ୍ ଵିଷୂଚିକାମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରଦତ୍ତୋ ଜପସିଦ୍ଧିଦଃ
ସେ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମରୁ, ରୋଗ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଲେ, ଯାହା ଜପ କଲେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
ତତସ୍ ସଞ୍ଜାତସୌହାର୍ଦୌ ତୌ ଵିସୃଜ୍ଯ ନିଶାଚରୀ । ଯଦା ଗନ୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତାସୌ ତଦା ରାଜାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେବା ପରେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେମାନେ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବାବେଳେ, ରାଜା କହିଲେ—