ଦୃଗ୍ ଏଵ ଲୋଚନେ ସା ଚ ଵାସନା ତନ୍ ନିଜଂ ଵପୁଃ । ବହୁରୂପତଯା ଦୃଶ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦ୍ରଷ୍ଟୃତଯୋଦିତା
ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଆଖି, ଏହି ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ତାହାର ନିଜ ରୂପ। ଏହି ଶକ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି, ଯାହାକୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦେଖୁଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ନ ଵିନା ଦ୍ରଷ୍ଟୃତାମ୍ ଅସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯସତ୍ତା କଥଞ୍ଚନ । ପିତୃତେଵ ଵିନା ପୁତ୍ରଂ ଦ୍ଵିତେଵୈକ୍ଯପଦଂ ଵିନା
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଛାଡି, କେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଯେପରି ଜଣେ ବାପା ଛାଡି ପୁଅ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକତା ଛାଡି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ଦୃଶ୍ଯତାମ୍ ଏତି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତ୍ଵଂ ଵିନାସ୍ତି ତତ୍ । ଵିନା ପିତ୍ରେଵ ତନଯୋ ଵିନା ଭୋକ୍ତ୍ରେଵ ଭୋଗ୍ଯତା
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ହିଁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ହୁଏ; ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଛାଡି, ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ନାହିଁ। ଯେପରି ବାପା ଛାଡି ପୁଅ ନାହିଁ, ଭୋଗ କରୁଥିବା ନାହିଁ ହେଲେ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ହି ଦୃଶ୍ଯନିର୍ମାଣେ ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଶକ୍ତତା । କନକସ୍ଯାଵଦାତସ୍ଯ କଟକତ୍ଵକୃତାଵ୍ ଇଵ
ଯେପରି ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାରେ କଙ୍କଣ ତିଆରି କରିବାର ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେପରି ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଷୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି।
ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୃନିର୍ମାଣେ ଜଡତ୍ଵାନ୍ ନାସ୍ତି ଶକ୍ତତା । କଟକତ୍ଵସ୍ଯ ମୋହସ୍ଯ ଯଥା କନକନିର୍ମିତୌ
କିନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ପାଖରେ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେଠାରେ ଜଡତା ଅଛି। ଯେପରି କଙ୍କଣ କିମ୍ବା ମୃଗମାୟା ସୁନାକୁ ତିଆରି କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଚେତନାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯନିର୍ମାଣଂ ଚିତ୍ କଚତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଏଵ ଯତ୍ । ଅକାରଣଂ ମୋହହେତୁର୍ ହେମୈଵ କଟକଭ୍ରମଃ
ଚେତନାରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ଅସତ୍ୟ ଭ୍ରମ। କଙ୍କଣ ଭାବନା ମାତ୍ର ଅଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏ, ଯାହାର ମୂଳ ହେଉଛି ସୁନା।
କଟକତ୍ଵାଵଭାସେ ହି ଯଥା ହେମ୍ନୋ ନ ହେମତା । ସତ୍ଯୈଵ ପ୍ରକଚତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଥିତୌ ଵପୁଃ
ଯେପରି କଙ୍କଣ ଭାବ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ ସୁନାରେ କେବଳ ସୁନାର ଗୁଣ ଥାଏ, କଙ୍କଣର ଗୁଣ ନାହିଁ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ରୂପ ମାତ୍ର ଉଜାଗର ହୁଏ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯତଯା ତିଷ୍ଠନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତାମ୍ ଉଜ୍ଝତୀଵ ହି । ସତ୍ଯାଂ କଟକସଂଵିତ୍ତୌ ହେମ କାଞ୍ଚନତାମ୍ ଇଵ
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଯେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ, ସେମାନେ ନିଜର ଦେଖୁଥିବା ଭାବକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି ବୋଲି ଲାଗେ। ଯେପରି, କଂକଣ ଦେଖାଯିବାବେଳେ ସୁନାର ସୁନା ଭାବ ମିଶିଯାଇଥିବା ପରି।
ଏକସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଭାସେ ଽସ୍ତି ନ ସତ୍ତା ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଯୋଃ । ପୁମ୍ପ୍ରତ୍ଯଯପ୍ରକଚନେ କ୍ଵ ପଶୁପ୍ରତ୍ଯଯୋଦଯଃ
ଏକଟି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯିବାବେଳେ, ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ସତ୍ତା ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଭାବନା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ପଶୁ ଭାବନା କେଉଁଠି ଆସିପାରିବ?
ଦୃଶ୍ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ହି ଦୃଶ୍ଯତାପତ୍ତୌ ସତ୍ତାସତ୍ତେଵ ତିଷ୍ଠତି
ଜଣେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ନିଜକୁ ଦେଖୁଥିବା ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିନଥାଏ; କାରଣ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାବକୁ ନେଇନେଉଛି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲା ଓ ନଥିଲା ପରି ଲାଗେ।
ବୋଧାଦ୍ ଗଲିତଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁସ୍ ସତ୍ତୈଵ ଭାସତେ । ଅବୁଦ୍ଧକଟକତ୍ଵସ୍ଯ ହେମ୍ନଃ କନକତା ଯଥା
ଜ୍ଞାନ ଆସିଗଲାପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ଗୁଡ଼ିକ ଗଳିଯାଏ, ତେବେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଏ। ଯେପରି, କଂକଣ ଚିହ୍ନଟ ନହେଲେ ସୁନା କେବଳ ସୁନା ଭାବେ ରହିଯାଏ।
ଦୃଶ୍ଯେ ଽସତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟରି ନାସତି । ଦ୍ଵଯେନ ଚ ଵିନା ନୈକ୍ଯଂ ନୈକ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଚାନଯୋଃ
ଦେଖାଯାଉଥିବା ଯଦି ଅସତ୍ୟ, ତେବେ ଦେଖୁଥିବା କେହି ନାହିଁ; ଦେଖୁଥିବା ଯଦି ନାହିଁ, ତେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଟି ଛାଡି, ଏଠାରେ ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକତା ନଥିବା ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାତ୍ମନଃ । ଵାଚାମ୍ ଅଵିଷଯସ୍ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବୁଝିବା ପରେ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସେଠାରେ କେବଳ ଏକ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ, ଯାହା କଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମାଥ ଦର୍ଶନଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଦୀପେନେଵାଵଭାସିତମ୍ । କୃତଂ ଚ ସର୍ଵମ୍ ଏତେନ ଚିନ୍ମାତ୍ରପରମାଣୁନା
ଆତ୍ମା, ଦେଖିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସବୁ କିଛି ଏକ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହି ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ସେଇ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ମାତୃମେଯପ୍ରମାଣାଖ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧୌ ନିଗିରତି ତ୍ରଯମ୍ । ହେମେଵ କଟକାଦିତ୍ଵମ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍
ଜଣେ ଜାଣୁଥିବା, ଯାହାକୁ ଜାଣାଯାଉଛି ଓ ଜାଣିବା ଉପାୟ—ଏହି ତିନିଟି ବୁଦ୍ଧିରେ ଥାଏ; ସୁନାରେ କଙ୍ଗନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତି ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖାକୁ ସତ୍ୟ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯଥା ନ ଜଲମ୍ ଊର୍ମ୍ଯାଦେଃ ପୃଥକ୍ କିଞ୍ଚିନ୍ ମନାଗ୍ ଅପି । ତଥୈତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଭାଵାଣୋର୍ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ପୃଥଗ୍ ଏଵ ହି
ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଓ ଏହାଦି ଛାଡ଼ି ପାଣି ଅଲଗା ଭାବେ କିଛି ନଥାଏ, ସେପରି ଏହି ନିଜ ସ୍ୱଭାବର ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଲଗା ନାହିଁ।
ସର୍ଵଗାନୁଭଵାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵାନୁଭଵରୂପତଃ । ଏକତ୍ଵାନୁଭଵେ ନ୍ଯାଯ୍ଯେ ରୂଢେ ସର୍ଵୈକତାସ୍ଯ ହି
ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କର ଅନୁଭବ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଏକାଟି ଭାବରେ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଏକତାର ଅନୁଭବ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ପୃଥକ୍ତାସ୍ତି ଵୀଚିତେଵ ମହାମ୍ଭସଃ । ଇଚ୍ଛାନୁରୂପସମ୍ପତ୍ତେର୍ ଭାଵିତାର୍ଥୈକଲାଭିନଃ
ଏହାର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ; ଏହି ଇଚ୍ଛାର ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଦେଖା ଏକାଟି ଭାବରେ ହୁଏ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନଃ ପରମାତ୍ମାସ୍ତି କେଵଲଃ । ସର୍ଵାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ସ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵାନୁଭଵତସ୍ ସ୍ଵତଃ
ଦିଗ୍, କାଳ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି କିଛି ସୀମିତ ନୁହେଁ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା କେବଳ ଅଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ସମସ୍ତ ଅନୁଭବକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ସନ୍ନ୍ ଏଷ ଚେତନାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅସନ୍ନ୍ ଅନଵବୋଧତଃ । ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯେ ନାତ୍ର ଵିଦ୍ଯେତେ ସତ୍ଯରୂପେ ମହାତ୍ମନି
ଏହା ସଚେତନତାର ଗୁଣରୁ ବସ୍ତବରେ ଅଛି, ଆଉ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଅଟେ। ବଡ଼ ଆତ୍ମାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ନା ଦ୍ୱିତୀୟତା ଅଛି, ନା ଏକତା ଅଛି।
ଯଦି କଶ୍ଚିଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଦ୍ ଏକସ୍ଯୈକତା ଭଵେତ୍ । ଦ୍ଵିତ୍ଵୈକ୍ଯଯୋର୍ ମିଥସ୍ ସିଦ୍ଧିର୍ ଆତପଚ୍ଛାଯଯୋର୍ ଇଵ
ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଥାଏ, ତେବେ ଏକଙ୍କର ଏକତା ହେବ। ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଏକତା ପରସ୍ପର ଭାବେ ଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଓ ଛାୟା ପରି।
ଯତ୍ର ନାସ୍ତି ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହି ତତ୍ରୈକସ୍ଯୈକତା କଥମ୍ । ଏକତାଯାମ୍ ଅସିଦ୍ଧାଯାଂ ଦ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏକଙ୍କର ଏକତା କିପରି ହେବ? ଏକତା ଯଦି ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଛିନାହିଁ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ତୁ ଯଚ୍ ଛିଷ୍ଟଂ ତତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ରିକ୍ତମ୍ ଇହାସ୍ଥିତେଃ । ତସ୍ମାନ୍ ନ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ତଦ୍ରୂପଂ ଦ୍ରଵ ଇଵାମ୍ଭସଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠି ତାହା ଖାଲି ଅଟେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଅଛି। ତେଣୁ ତାହାର ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ, ପାଣିରୁ ଜଳପରି।
ନାନାରମ୍ଭଵିଶାଲଂ ଚ ସାମ୍ଯେନାକ୍ଷୁବ୍ଧରୂପି ଚ । ବୀଜସ୍ଯାନ୍ତସ୍ ତରୁର୍ ଇଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽନ୍ତସ୍ ସ୍ଥିତଂ ଜଗତ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆରମ୍ଭ ଓ ବିସ୍ତୃତିରେ ବଡ଼, ସମତାରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ଯେପରିକି ଗଛ ତାର ବୀଜ ଭିତରେ ଲୁଚିଥାଏ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମର ଭିତରେ ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି।
ଦ୍ଵୈତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅପୃଥକ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଧେମ୍ନଃ କଟକତା ଯଥା । ସାମ୍ଯବୁଦ୍ଧାଵବୋଧେ ହି ଦ୍ଵୈତଂ ସଚ୍ ଚ ନସନ୍ମଯମ୍
ଯେପରି ସୁନାର ମଧ୍ୟରେ ତାର କଠିନତା ଅଲଗା ନୁହେଁ, ସେପରି ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତୁର ସ୍ୱରୂପରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ। ସମତାର ଜ୍ଞାନରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଏକାଥିରେ ଅଛି ଓ ଅସତ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ।
ଯଥା ଦ୍ରଵତ୍ଵଂ ପଯସସ୍ ସ୍ପନ୍ଦନଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ । ଵ୍ଯୋମ୍ନଶ୍ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଏଵଂ ହି ନ ପୃଥଗ୍ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଈଶ୍ଵରାତ୍
ଯେପରି ପାଣିର ଗୁଣ ହେଉଛି ପ୍ରବାହ, ବାୟୁର ଗୁଣ ହେଉଛି କମ୍ପନ, ଆକାଶର ଗୁଣ ହେଉଛି ଶୂନ୍ୟତା, ସେପରି ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱରରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତୋପଲମ୍ଭୋ ହି ଦୁଃଖାଯୈଷ କ୍ଷଯାତ୍ମନେ । ନିପୁଣୋ ଽନୁପଲମ୍ଭୋ ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତଯୋସ୍ ତତ୍ ପରଂ ଵିଦୁଃ
ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଅଦ୍ୱିତ୍ୱର ଅନୁଭବ ଦୁଃଖ ଓ ନାଶକୁ ନେଇଯାଏ; ଏହି ଦୁଇଟିର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅନୁପଲବ୍ଧି ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ମାତୃମାନପ୍ରମେଯାଦି ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦର୍ଶନଦୃଶ୍ଯତାଃ । ଏତାଵଜ୍ ଜଗଦ୍ ଏତଚ୍ ଚ ପରମାଣୌ ଚିତସ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ମାପ, ମାପକ ଏବଂ ଯାହାକୁ ମାପାଯାଏ—ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଦେଖିବାର ଅବସ୍ଥା—ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ଏହି ସଂସାର। ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଚେତନାର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଣୁ ଭିତରେ ଅଛି।
ଅଯଂ ଜଗଦଣୁର୍ ନିତ୍ଯମ୍ ଅନେନାଣୁସୁମେରୁଣା । ସ୍ପନ୍ଦନଂ ପଵନେନେଵ ସ୍ଵାଙ୍ଗ ଏଵ ଧୃତଃ କୁତଃ
ଏହି ସଂସାର ଏକ ଅଣୁ ମାତ୍ର, ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ମହାନ୍ ଅଣୁ ଭିତରେ ସଦା ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଯେପରି ଚଳନ ହବାରେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଣୁ ଭିତରେ ରହିଛି—ଏହା ଅନ୍ୟ କିପରି ହେବ?
ଅହୋ ନୁ ଭୀମା ମାଯେଯମ୍ ଅଥ ଵା ମାଯିତା ପରା । ପରମାଣ୍ଵନ୍ତର୍ ଏଵାସ୍ତି ଯତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପରମ୍ପରା
ହାଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବିଶାଳ ମାୟା, କିମ୍ବା ମାୟାକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। କାରଣ, ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଣୁ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ପରମ୍ପରା ଅଛି।