ଚିତି ଭୂତାନି ଭୂତାନି ଵର୍ତମାନାନି ସମ୍ପ୍ରତି । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଶକ୍ତିବୀଜେ ଦ୍ରୁମା ଇଵ
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏବେ ଯେପରି ଚେତନାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଆଗାମୀ ଦିନେ ସେମାନେ ତାହାର ଶକ୍ତିର ବିଜରୁ ଗଛ ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ।
ନିମେଷକଲ୍ପାଵ୍ ଏତେନ ତୁଷେଣାନ୍ନକଣାଵ୍ ଇଵ । ଵଲିତୌ ନୈଷ ଚୈତାଭ୍ଯାମ୍ ଅଣୁସ୍ ସ୍ଵାଙ୍ଗାତ୍ମକଶ୍ ଚିତଃ
ଯେପରି ଏକ ଧାନର ଦାଣା ଓ ଏକ ମୁଠି ଭାତ ଦୁହିଁଟି ଏକ ଚକ୍ଷୁର ଝପକିରେ ସମାନ ଲାଗେ, ସେପରି ଏହି ବାକା କିମ୍ବା ସିଧା ଦୁହିଁଟି ମଧ୍ୟରୁ କେହିଁଠି ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଅଣୁ ନୁହେଁ, ଏହା ନିଜ ଆକାରରେ ଅଛି।
ଉଦାସୀନଵଦ୍ ଆସୀନୋ ନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ମନାଗ୍ ଅପି । ଏଷ ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵକର୍ତୃତ୍ଵୈଃ ଖାତ୍ମା କୁର୍ଵଞ୍ ଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି
ଏହି ଆକାଶ ସଦୃଶ ଆତ୍ମା ଯେପରି ଉଦାସୀନ ଭାବରେ ବସିଥାଏ, ସେପରି ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଛୁଁଇ ନାହିଁ, ଅତି ସାନା ମାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଆତ୍ମା ଭୋଗୀ ଓ କର୍ତ୍ତା ଭୂମିକା ନେଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଜଗତ୍ସତ୍ତୋଦିତେଯଂ ହି ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ପରମାଣୁତଃ । ପରାମଣୋଶ୍ ଚ ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵକର୍ତୃତ୍ଵେ କ୍ଵେଵ ସଂସ୍ଥିତେ
ଏହି ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଅତି ସାନା ଅଂଶରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଣୁ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଭୋଗୀ ଓ କର୍ତ୍ତା ଭାବ ବସିଛି?
ଜଗନ୍ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ସର୍ଵଦୈଵ ନ କେନଚିତ୍ । ଵିଲୀଯତେ ଚ ନୋ କିଞ୍ଚିନ୍ ମାତ୍ରସ୍ଯାଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଖଣ୍ଡନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କେହି କେବେ କିଛି କରେନାହିଁ, କିଛି ମଧ୍ୟ ବିଲୟ ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ, ଏହି ମୂଳ ସ୍ୱରୂପର ବିଭାଜନ କେବେ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଂ ସମରସାଭାସମ୍ ଇଦମ୍ ଆକାଶକୋଶଗମ୍ । ଜଗତ୍ପର୍ଯାଯଶବ୍ଦାଖ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯ୍ ଅନାଖ୍ଯଂ ଚ ରାକ୍ଷସି
ହେ ରାକ୍ଷସୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ରସ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଆକାଶ ପରି ଅସୀମ ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି। ଏହାକୁ 'ସଂସାର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସତ୍ୟ ନାହିଁ କୌଣସି ନାମ।
ଚିଦଣୁର୍ ଦୃଶ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମ୍ ଆନ୍ତରୀଂ ଚିଚ୍ଚମତ୍କୃତିମ୍ । ବହୀରୂପତଯା ଧତ୍ତେ ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ସଂସ୍ଥିତାମ୍
ଚେତନାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ, ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେବା ପାଇଁ, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଜ୍ଞାନ ଭାବକୁ ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ଏହି ଅନୁଭୂତିକୁ ବାହାରେ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଏତଦ୍ ବହିସ୍ସ୍ଥମ୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥମ୍ ଅସ୍ତି ଶବ୍ଦେ ନ ଵସ୍ତୁନି । ଉପଦେଶାଯ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଚିଦ୍ରୂପତ୍ଵାଜ୍ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ଏହି ଜଗତ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ଶବ୍ଦରେ ଅଛି, ପ୍ରକୃତରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ତିନି ଜଗତ ଚେତନାର ରୂପ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯପଦଂ ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସମ୍ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ନେତ୍ରଂ ଦୃଶ୍ଯାଭିପାତୀଵ ସଦ୍ ଏଵାସଦ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍
ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼େ, ସେ ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ—ଯେପରି ଆଖି ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ଦିଗରେ ଦେଖିଲେ, ଏହା ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ।
ନ ଚ ଗଚ୍ଛତି ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟା ହ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଅଵାସ୍ତଵମ୍ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ତତ୍ତାମ୍ ଏତି କଥଂ ପୁରଃ
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ କେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ହେବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଅସତ୍ୟ ଏବଂ ଅସାର। ଆତ୍ମାରେ କିଛି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ କେମିତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସି ପ୍ରକଟ ହେବ?
ଦୃଗ୍ ଏଵ ଲୋଚନେ ସା ଚ ଵାସନା ତନ୍ ନିଜଂ ଵପୁଃ । ବହୁରୂପତଯା ଦୃଶ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦ୍ରଷ୍ଟୃତଯୋଦିତା
ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଆଖି, ଏହି ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ତାହାର ନିଜ ରୂପ। ଏହି ଶକ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି, ଯାହାକୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦେଖୁଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ନ ଵିନା ଦ୍ରଷ୍ଟୃତାମ୍ ଅସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯସତ୍ତା କଥଞ୍ଚନ । ପିତୃତେଵ ଵିନା ପୁତ୍ରଂ ଦ୍ଵିତେଵୈକ୍ଯପଦଂ ଵିନା
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଛାଡି, କେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଯେପରି ଜଣେ ବାପା ଛାଡି ପୁଅ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକତା ଛାଡି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ଦୃଶ୍ଯତାମ୍ ଏତି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତ୍ଵଂ ଵିନାସ୍ତି ତତ୍ । ଵିନା ପିତ୍ରେଵ ତନଯୋ ଵିନା ଭୋକ୍ତ୍ରେଵ ଭୋଗ୍ଯତା
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ହିଁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ହୁଏ; ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଛାଡି, ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ନାହିଁ। ଯେପରି ବାପା ଛାଡି ପୁଅ ନାହିଁ, ଭୋଗ କରୁଥିବା ନାହିଁ ହେଲେ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ହି ଦୃଶ୍ଯନିର୍ମାଣେ ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଶକ୍ତତା । କନକସ୍ଯାଵଦାତସ୍ଯ କଟକତ୍ଵକୃତାଵ୍ ଇଵ
ଯେପରି ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାରେ କଙ୍କଣ ତିଆରି କରିବାର ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେପରି ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଷୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି।
ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୃନିର୍ମାଣେ ଜଡତ୍ଵାନ୍ ନାସ୍ତି ଶକ୍ତତା । କଟକତ୍ଵସ୍ଯ ମୋହସ୍ଯ ଯଥା କନକନିର୍ମିତୌ
କିନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ପାଖରେ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେଠାରେ ଜଡତା ଅଛି। ଯେପରି କଙ୍କଣ କିମ୍ବା ମୃଗମାୟା ସୁନାକୁ ତିଆରି କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଚେତନାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯନିର୍ମାଣଂ ଚିତ୍ କଚତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଏଵ ଯତ୍ । ଅକାରଣଂ ମୋହହେତୁର୍ ହେମୈଵ କଟକଭ୍ରମଃ
ଚେତନାରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାର ଅସତ୍ୟ ଭ୍ରମ। କଙ୍କଣ ଭାବନା ମାତ୍ର ଅଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏ, ଯାହାର ମୂଳ ହେଉଛି ସୁନା।
କଟକତ୍ଵାଵଭାସେ ହି ଯଥା ହେମ୍ନୋ ନ ହେମତା । ସତ୍ଯୈଵ ପ୍ରକଚତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଥିତୌ ଵପୁଃ
ଯେପରି କଙ୍କଣ ଭାବ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ ସୁନାରେ କେବଳ ସୁନାର ଗୁଣ ଥାଏ, କଙ୍କଣର ଗୁଣ ନାହିଁ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ରୂପ ମାତ୍ର ଉଜାଗର ହୁଏ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯତଯା ତିଷ୍ଠନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତାମ୍ ଉଜ୍ଝତୀଵ ହି । ସତ୍ଯାଂ କଟକସଂଵିତ୍ତୌ ହେମ କାଞ୍ଚନତାମ୍ ଇଵ
ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଯେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ, ସେମାନେ ନିଜର ଦେଖୁଥିବା ଭାବକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି ବୋଲି ଲାଗେ। ଯେପରି, କଂକଣ ଦେଖାଯିବାବେଳେ ସୁନାର ସୁନା ଭାବ ମିଶିଯାଇଥିବା ପରି।
ଏକସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଭାସେ ଽସ୍ତି ନ ସତ୍ତା ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଯୋଃ । ପୁମ୍ପ୍ରତ୍ଯଯପ୍ରକଚନେ କ୍ଵ ପଶୁପ୍ରତ୍ଯଯୋଦଯଃ
ଏକଟି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯିବାବେଳେ, ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ସତ୍ତା ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଭାବନା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ପଶୁ ଭାବନା କେଉଁଠି ଆସିପାରିବ?
ଦୃଶ୍ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତି । ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ହି ଦୃଶ୍ଯତାପତ୍ତୌ ସତ୍ତାସତ୍ତେଵ ତିଷ୍ଠତି
ଜଣେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ନିଜକୁ ଦେଖୁଥିବା ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିନଥାଏ; କାରଣ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାବକୁ ନେଇନେଉଛି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲା ଓ ନଥିଲା ପରି ଲାଗେ।
ବୋଧାଦ୍ ଗଲିତଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁସ୍ ସତ୍ତୈଵ ଭାସତେ । ଅବୁଦ୍ଧକଟକତ୍ଵସ୍ଯ ହେମ୍ନଃ କନକତା ଯଥା
ଜ୍ଞାନ ଆସିଗଲାପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ଗୁଡ଼ିକ ଗଳିଯାଏ, ତେବେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଏ। ଯେପରି, କଂକଣ ଚିହ୍ନଟ ନହେଲେ ସୁନା କେବଳ ସୁନା ଭାବେ ରହିଯାଏ।
ଦୃଶ୍ଯେ ଽସତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟରି ନାସତି । ଦ୍ଵଯେନ ଚ ଵିନା ନୈକ୍ଯଂ ନୈକ୍ଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଚାନଯୋଃ
ଦେଖାଯାଉଥିବା ଯଦି ଅସତ୍ୟ, ତେବେ ଦେଖୁଥିବା କେହି ନାହିଁ; ଦେଖୁଥିବା ଯଦି ନାହିଁ, ତେବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଟି ଛାଡି, ଏଠାରେ ଏକତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକତା ନଥିବା ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାତ୍ମନଃ । ଵାଚାମ୍ ଅଵିଷଯସ୍ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବୁଝିବା ପରେ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସେଠାରେ କେବଳ ଏକ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥା ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ, ଯାହା କଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମାଥ ଦର୍ଶନଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଦୀପେନେଵାଵଭାସିତମ୍ । କୃତଂ ଚ ସର୍ଵମ୍ ଏତେନ ଚିନ୍ମାତ୍ରପରମାଣୁନା
ଆତ୍ମା, ଦେଖିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସବୁ କିଛି ଏକ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହି ସମସ୍ତ କାମ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ସେଇ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ମାତୃମେଯପ୍ରମାଣାଖ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧୌ ନିଗିରତି ତ୍ରଯମ୍ । ହେମେଵ କଟକାଦିତ୍ଵମ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍ ଉପସ୍ଥିତମ୍
ଜଣେ ଜାଣୁଥିବା, ଯାହାକୁ ଜାଣାଯାଉଛି ଓ ଜାଣିବା ଉପାୟ—ଏହି ତିନିଟି ବୁଦ୍ଧିରେ ଥାଏ; ସୁନାରେ କଙ୍ଗନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତି ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖାକୁ ସତ୍ୟ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯଥା ନ ଜଲମ୍ ଊର୍ମ୍ଯାଦେଃ ପୃଥକ୍ କିଞ୍ଚିନ୍ ମନାଗ୍ ଅପି । ତଥୈତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଭାଵାଣୋର୍ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ପୃଥଗ୍ ଏଵ ହି
ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ଓ ଏହାଦି ଛାଡ଼ି ପାଣି ଅଲଗା ଭାବେ କିଛି ନଥାଏ, ସେପରି ଏହି ନିଜ ସ୍ୱଭାବର ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଲଗା ନାହିଁ।
ସର୍ଵଗାନୁଭଵାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵାନୁଭଵରୂପତଃ । ଏକତ୍ଵାନୁଭଵେ ନ୍ଯାଯ୍ଯେ ରୂଢେ ସର୍ଵୈକତାସ୍ଯ ହି
ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କର ଅନୁଭବ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଏକାଟି ଭାବରେ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଏକତାର ଅନୁଭବ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ପୃଥକ୍ତାସ୍ତି ଵୀଚିତେଵ ମହାମ୍ଭସଃ । ଇଚ୍ଛାନୁରୂପସମ୍ପତ୍ତେର୍ ଭାଵିତାର୍ଥୈକଲାଭିନଃ
ଏହାର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ; ଏହି ଇଚ୍ଛାର ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଦେଖା ଏକାଟି ଭାବରେ ହୁଏ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନଃ ପରମାତ୍ମାସ୍ତି କେଵଲଃ । ସର୍ଵାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ସ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵାନୁଭଵତସ୍ ସ୍ଵତଃ
ଦିଗ୍, କାଳ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି କିଛି ସୀମିତ ନୁହେଁ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା କେବଳ ଅଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ସମସ୍ତ ଅନୁଭବକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ସନ୍ନ୍ ଏଷ ଚେତନାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଅସନ୍ନ୍ ଅନଵବୋଧତଃ । ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯେ ନାତ୍ର ଵିଦ୍ଯେତେ ସତ୍ଯରୂପେ ମହାତ୍ମନି
ଏହା ସଚେତନତାର ଗୁଣରୁ ବସ୍ତବରେ ଅଛି, ଆଉ ଅଜ୍ଞାନରୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଅଟେ। ବଡ଼ ଆତ୍ମାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ନା ଦ୍ୱିତୀୟତା ଅଛି, ନା ଏକତା ଅଛି।