ଲତାଗୁଲ୍ମାଙ୍କୁରାଦୀନାମ୍ ଅନକ୍ଷାଣାଂ ଚ ସୋ ଽଣୁକଃ । ଉତ୍ସେଧଵେଦନାକାରଃ ପ୍ରକାଶୋ ଽନୁଭଵାତ୍ମକଃ
ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଅଂକୁର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ଏହି ଆଲୋକ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ; ଏହାର ରୂପ ଉନ୍ନତିର ଅନୁଭୂତି, ଏହି ଆଲୋକ ଅନୁଭୂତିର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ।
କାଲାକାଶକ୍ରିଯାସତ୍ତାସ୍ଵଭାଵାନାଂ ସ୍ଵଵେଦନାତ୍ । ସ୍ଵାମୀ କର୍ତା ପିତା ଭୋକ୍ତା ଖାତ୍ମତ୍ଵାଚ୍ ଚ ନ କିଞ୍ଚନ
ସମୟ, ଆକାଶ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱଭାବର ସ୍ୱ-ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଆତ୍ମା ସବୁଠାରେ ମାଲିକ, କର୍ତ୍ତା, ପିତା ଓ ଭୋଗୀ ହେଉଛି; ଏହା ଆକାଶର ସ୍ୱଭାବ ହେବାରୁ, ଏହା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଅଣୁତ୍ଵମ୍ ଅଜହତ୍ ସୋ ଽଣୁର୍ ଜଗଦ୍ରତ୍ନସମୁଦ୍ଗକଃ । ମାତୃମାନପ୍ରମେଯାତ୍ମା ଜଗତ୍ ତତ୍ରାସ୍ତି ଵେଦନେ
ଏହାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା କେବେ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିକୋଠି, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି ମାପ, ମାପକ ଓ ମାପିତବସ୍ତୁ; ଏହି ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜଗତ ଅଛି।
ସ ଏଵ ସର୍ଵଜଗତି ସର୍ଵତ୍ର କଚତି ସ୍ଫୁଟମ୍ । ଯଦା ଜଗତ୍ ସମୁଦ୍ଗେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତଦାସୌ ପରମୋ ମଣିଃ
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଣି ହୁଏ।
ଦୁର୍ବୋଧତ୍ଵାତ୍ ତମସ୍ ସୋ ଽଣୁଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରକାଶଦୃକ୍ । ସୋ ଽସ୍ତି ସଂଵିତ୍ତିରୂପତ୍ଵାତ୍ ତଦକ୍ଷାତୀତଯା ତ୍ଵ୍ ଅସତ୍
ବୁଝିବାକୁ କଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଏହା ଅନ୍ଧକାର ଭାବିଯାଏ; ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ହେବାରୁ ଏହା ଆଲୋକକୁ ଦେଖିପାରେ; ଏହା ସଚେତନ ରୂପେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅସତ୍ୟ ଭାବିଯାଏ।
ଦୂରେ ଽସୌ ନାକ୍ଷଲଭ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ ଚିଦ୍ରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଅଦୂରଗଃ । ସର୍ଵସଂଵେଦନାଚ୍ ଛୈଲା ଅସାଵ୍ ଏଵାଣୁର୍ ଏଵ ସନ୍
ସେ ପାହାଡ଼ ଦୂରରେ ଅଛି, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାକୁ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଚେତନାର ରୂପ ହେବାରୁ ଏହା କେବେ ଦୂର ନୁହେଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନୁଭୂତିରେ ଥିବାରୁ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଏହି ପରମାଣୁ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତତ୍ ସଂଵେଦନମାତ୍ରଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଇଦଂ ଭାସତେ ଜଗତ୍ । ନ ସତ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି ଶୈଲାଦି ତେନାଣାଵ୍ ଏଵ ମେରୁତା
ଯାହା ଏହି ସଂସାର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେଟି କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ। ଏହିପରି, ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ କୌଣସି ସତ୍ୟତା ନାହିଁ, ଏବଂ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ବଡ଼ତ୍ୱ ପରମାଣୁ ଭିତରେ ଅଛି।
ନିମେଷପ୍ରତିଭାସୋ ହି ନିମେଷ ଇତି କଥ୍ଯତେ । କଲ୍ପୈକପ୍ରତିଭାସୋ ହି କଲ୍ପଶବ୍ଦେନ କଥ୍ଯତେ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଭାସ୍କର୍ୟକୁ 'ମୁହୂର୍ତ୍ତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି, ଏକ କଳ୍ପର ଭାସ୍କର୍ୟକୁ 'କଳ୍ପ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କଲ୍ପକ୍ରିଯାଵିଲାସୋ ହି ନିମେଷେ ପ୍ରତିଭାସତେ । ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ମନସୀଵ ମହାପୁରମ୍
ଏକ କଳ୍ପର ସୃଷ୍ଟିର ଖେଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ମନରେ ବଡ଼ ଏକ ସହର ଥାଏ।
ନିମେଷଜଠରେ କଲ୍ପସଂରମ୍ଭସ୍ ସମୁଦେତି ହି । ମହାନଗରନିର୍ମାଣଂ ମକୁରେ ଽନ୍ତର୍ ଇଵାମଲେ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଗର୍ଭରେ ଏକ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ଉଦୟ ହୁଏ, ଯେପରି ଏକ ନିର୍ମଳ ଦର୍ପଣ ଭିତରେ ବଡ଼ ଏକ ସହର ତିଆରି ହେଉଛି।
ନିମେଷକଲ୍ପଶୈଲାବ୍ଧିପୁରଯୋଜନକୋଟଯଃ । ଯତ୍ରାଣାଵ୍ ଏଵ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଦ୍ଵୈତୈକତେ କୁତଃ
ଏକ ଅଣୁ ଭିତରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ସହର, ଯୁଗ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ସବୁକିଛି ଏକ ଅଣୁ ଭିତରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟତା କିମ୍ବା ଏକତା କେମିତି ହେବ?
କୃତଵାନ୍ ପ୍ରାଗ୍ ଇଦମ୍ ଅହମ୍ ଇତି ବୁଦ୍ଧାଵ୍ ଉଦେତି ହି । କ୍ଷଣାତ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ଯଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତସ୍ସ୍ଵପ୍ନଵିଭ୍ରମାଃ
‘ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏହା କରିଥିଲି’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ମନରେ ଉପଜେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ୱପ୍ନର ଭ୍ରମ ଭଳି।
ଦୁଃଖେ କାଲସ୍ ସୁଦୀର୍ଘୋ ହି ସୁଖେ ଲଘୁତରସ୍ ସଦା । ରାତ୍ରିର୍ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚୋଦିତା
ଦୁଃଖରେ ସମୟ ବହୁତ ଲମ୍ବା ଲାଗେ, ସୁଖରେ ସଦା ହଳକା ଲାଗେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ରାତି ବାରଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନିଶ୍ଚଯୋ ଯ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତସ୍ ସତ୍ଯୋ ଵାସତ୍ଯ ଏଵ ଵା । ହେମ୍ନୀଵ କଟକାଦିତ୍ଵମ୍ ଊର୍ମିସ୍ ସିନ୍ଧୌ ଵିରାଜତେ
ମନରେ ଯେଉଁ ନିଶ୍ଚୟ ଉପଜେ—ସେଠି ସେଠି ସତ୍ୟ ହେଉ କି ମିଥ୍ୟା—ସେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ହେମରେ କଙ୍ଗନର ଆକୃତି ବା ସାଗରେ ତରଙ୍ଗ।
ନ ନିମେଷୋ ଽସ୍ତି ନୋ କଲ୍ପୋ ନାଦୂରଂ ନ ଚ ଦୂରତା । ଚିଦଣୁପ୍ରତିଭୈଵେଵଂ ସ୍ଥିତାନନ୍ଯାନ୍ଯଵସ୍ତୁଵତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ପଳକ ନାହିଁ, କୌଣସି ସମୟର ମାପ ନାହିଁ, ନ କିଛି ନିକଟ ଅଛି, ନ କିଛି ଦୂର ଅଛି; ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ମାତ୍ର ଚେତନାର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରକାଶତମସୋର୍ ଦୂରାଦୂରଯୋଃ କ୍ଷଣକଲ୍ପଯୋଃ । ଏକଚିତ୍କୋଶଯୋର୍ ଏଵଂ ନ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ମନାଗ୍ ଅପି
ଯେପରି ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର, ନିକଟ ଓ ଦୂର, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ବର୍ଷ, କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଚେତନାର ପରତ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି କୌଣସି ଅନ୍ତର ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଅକ୍ଷସାରତ୍ଵାଦ୍ ଅପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତତୋ ଽତିଗମ୍ । ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵେନୈଵ ଚୋଦେତି ଵିତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୈଵ ସଦ୍ଵପୁଃ
ଯାହା ସିଧାସଳଖ ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ ହୁଏ; ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂରେ ଅଛି। ତଥାପି, ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, କାରଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଉପଜେ।
ଯାଵତ୍ କଟକସଂଵିତ୍ତିସ୍ ତାଵନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ହେମତା । ଯାଵଚ୍ ଚ ଦୃଶ୍ଯତାପତ୍ତିସ୍ ତାଵନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ସା କଲା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗହଣାର ଭାବନା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନାର ଭାବନା ହୁଏନାହିଁ; ଏବଂ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିଳ୍ପ ରହେନାହିଁ।
କଟକତ୍ଵେ କ୍ଷତେ ଦୃଶ୍ଯେ ସୁଵର୍ଣତ୍ଵମ୍ ଇଵାତତମ୍ । କେଵଲଂ ନିର୍ମଲଂ ବୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ପରିଶିଷ୍ଯତେ
ଗହଣାର ଆକୃତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, କେବଳ ପବିତ୍ର ସୁନା ମାତ୍ର ରହିଯାଏ; ଏହିପରି, ସବୁ କିଛି ଶୁଧ୍ଧ ହେଲେ, କେବଳ ନିର୍ମଳ ଜାଗୃତ ବ୍ରହ୍ମ ରହିଯାଏ।
ସର୍ଵତ୍ଵାଦ୍ ଏଷ ସଦ୍ରୂପୋ ଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଅସଦ୍ଵପୁଃ । ଚେତନଶ୍ ଚେତନାତ୍ମତ୍ଵାଚ୍ ଚେତ୍ଯାସମ୍ଭଵତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଚିତ୍
ଏହା ସବୁକିଛି ହେବାରୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଧରିପାରିବା କଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଚେତନା ହେବାରୁ ଏହା ଜାଗ୍ରତ; ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେଠି ଏହା ଅଚେତନ।
ଚିଚ୍ଚମତ୍କାରମାତ୍ରାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଂସ୍ ତତ୍ପ୍ରତିଭାତ୍ମନି । ଜଗତ୍ଯ୍ ଅନିଲଵୃକ୍ଷାଭେ ଚିଚ୍ଚେତ୍ଯକଲନେ କୁତଃ
ଏହି ନିର୍ମଳ ଚେତନାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୂଳ ଆତ୍ମାରେ, ଯେଉଁଠି ସେଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ, ଚେତନା ଓ ତାହାର ବିଷୟର ଖେଳରେ, ପୃଥିବୀକୁ ପବନ କିମ୍ବା ଗଛ ପରି ମାପିବା କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଯଥା ତପସ୍ଯ୍ ଅପୀନସ୍ଯ ଭାସନଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା । ଏକଂ ପୀଵରମ୍ ଅଦ୍ଵୈତଂ ତଥା ଚିଦ୍ଭାସନଂ ଜଗତ୍
ଯେପରି ମୃଗମରୀଚିକାରେ ପାଣି ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ସେଟି ଏକ ଭ୍ରମ ମାତ୍ର, ସେପରି ଏହି ସଂସାର ଯେଉଁଥିରେ ଏକତା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭା ମାତ୍ର।
ଅର୍କାଂଶୁସୂକ୍ଷ୍ମତରଭାନିର୍ମାଣଂ ଯଦ୍ ଅନାମଯମ୍ । ଅସ୍ତିତାନାସ୍ତିତେ ତତ୍ର କୁଡ୍ଯାଦେର୍ ଇଵ କୈଵ ଧୀଃ
ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଲୋକରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସେଠି ଦେଉଳ ବା ଦିଵାଳ ଭଳି କିଛି ଅଛି କି ନାହିଁ—ଏହା ବିଚାର କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ?
ମାଯାପାଂସୁକଣାଙ୍କେ ଖେ ଯଥା କଚତି କାଞ୍ଚନମ୍ । ତଥା ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ଭାତି ଚିଚ୍ଚେତ୍ଯକଲନେ କୁତଃ
ଯେପରି ମାୟାର ଧୂଳି ଲାଗି ଆକାଶରେ ସୁନା ଚମକୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନା ଓ ତାହାର ବିଷୟକୁ ଅଲଗା କରିବା ନାହିଁ ହେଲେ, ଏହି ସଂସାର ଭି ଏପରି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ—ତେବେ ଏହା କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?
ସ୍ଵପ୍ନଗନ୍ଧର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପନଗରେ କୁଡ୍ଯଵେଦନମ୍ । ନ ସନ୍ ନାସଦ୍ ଯଥା ତଦ୍ଵଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଦୀର୍ଘଭ୍ରମଂ ଜଗତ୍
ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନାରେ ତିଆରି ଏକ ସହରରେ ଦିଵାଳ ଅନୁଭବ ଯେପରି ନ ସତ୍ୟ ନ ଅସତ୍ୟ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରକୁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଭ୍ରମ ବୋଲି ଜାଣ।
ତଥା ଚୈଵଂଵିଧନ୍ଯାଯଭାଵନାଭ୍ଯାସନିର୍ମଲାଃ । କୁଡ୍ଯାକାଶେନ ନିର୍ଯାନ୍ତି ଯଥାଭୂତାର୍ଥଦର୍ଶିନଃ
ଏଭଳି ଯୁକ୍ତିର ଅନୁଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଏକ ଦେୱାଳ ଭିତରେ ଥିବା ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରି।
ନ କୁଡ୍ଯାକାଶଯୋର୍ ଭେଦୋ ଦୃଢସଂଵେଦନାଦ୍ ଋତେ । ଆ ବ୍ରହ୍ମଜୀଵକଲନାଦ୍ ଯଦ୍ ରୂଢଂ ରୂଢମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଦେୱାଳ ଭିତର ଆକାଶ ଓ ବାହାର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ମାନସିକ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି। ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି କେବଳ ଏଭଳି ଧାରଣା ମାତ୍ର।
ପ୍ରତିଭାସାମଲାକାଶେ ଖତ୍ଵକୁଡ୍ଯତ୍ଵଶୂନ୍ଯତାଃ । ପ୍ରକଚନ୍ତି ଘନୀଭାଵାତ୍ ପ୍ରଭାପିଣ୍ଡ ଇଵ ପ୍ରଭାଃ
ପ୍ରତିତିର ଶୁଭ୍ର ଆକାଶରେ ଖଟ, ଦେୱାଳ ଓ ଶୂନ୍ୟତାର ଧାରଣା ଘନୀଭୂତ ହେବାରୁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଯେପରି ଆଲୋକର କିରଣ ଏକ ଘନ ପିଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ପୃଥକ୍ତା ପ୍ରତିଭାସସ୍ଯ ସ୍ଵଚମତ୍କାରଯୋଗତଃ । ସର୍ଵାତ୍ମିକା ହି ପ୍ରତିଭା ପରା ଵୃକ୍ଷାତ୍ମବୀଜଵତ୍
ପ୍ରତିତିର ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଖାଯିବା ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; କାରଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରତିତି ସମସ୍ତ କୁ ଆବୃତ କରିଥାଏ, ଗଛର ମୁଳ ଭିତରେ ବିଜ ଥିବା ପରି।
ବୀଜମ୍ ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥଵୃକ୍ଷତ୍ଵଂ ନାନାନାନା ଯଥୈକଦୃକ୍ । ତଥାସଙ୍ଖ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଶାନ୍ତମ୍ ଆକାଶକୋଶଵତ୍
ଯେପରି ଗୁଟିଏ ବୀଜରେ ଗଛ ଲୁଚିଥାଏ, ଏବଂ ଅନେକ ରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଗୁଟିଏ ହୁଏ, ସେପରି ଅସଂଖ୍ୟ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମରେ ରହିଛି, ମାଟିର ଭାଣ୍ଡରେ ଥିବା ଆକାଶ ଭଳି।