କଲ୍ପାଭ୍ରାଂଶନିକାଶେନ ଘୃଷ୍ଟାମ୍ ଅଦ୍ରିତଟୀମ୍ ଇଵ । ସ୍ଵନେତ୍ରଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଲଯାଵଲନାଜ୍ଵଲିତାମ୍ବରାମ୍
ଏକ ଦୀର୍ଘ ଯୁଗର ମେଘ ଖଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେ ପାହାଡ଼ର କୋଣାକୁ ଘସି ଦେଇଥିବା ପରି ଲାଗୁଛି; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ବିଜୁଳିର ଚକ୍ର ଝଲମଲ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଆଗରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଛି।
ତିମିରୈକାର୍ଣଵୌର୍ଵାଗ୍ନିଜ୍ଵାଲାଵିଵଲନାମ୍ ଇଵ । ଗର୍ଜଦ୍ଘନଘଟାଟୋପପୀଵରାସିତକନ୍ଧରାମ୍
ତାଙ୍କର ଗଳା ବଜ୍ରମেঘର ଗାଢ଼ ଏବଂ ମୋଟା ମାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହା ଅନ୍ଧକାରର ସାଗରରୁ ଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନିର ଲାଲା ଭଳି ତାଳମାଳ କରୁଥିଲା।
ରଣଦ୍ଵଦନସଂରମ୍ଭହାହାହତନିଶାଚରାମ୍ । ରୋଦସୀକଜ୍ଜଲସ୍ତମ୍ଭଲୀଲଯୋଲ୍ଲାସିତାଂ ପୁରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ନିଶାରେ ବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା; ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଆକାଶ କଳି ଆଞ୍ଜନର ଦମ୍ବ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୀଂ ସିରାଲାଙ୍ଗୀଂ କପିଲାକ୍ଷୀଂ ତମୋମଯୀମ୍ । ଯକ୍ଷରକ୍ଷଃପିଶାଚାନାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନଲ୍ପଭଯପ୍ରଦାମ୍
ତାଙ୍କର କେଶ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ଶରୀରରେ ଶିରା ଫୁଲିଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ହଳଦିଆ ଥିଲା, ଦେହ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗଠିତ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଦରୀରନ୍ଧ୍ରଲସତ୍ସ୍ଵାସ୍ଯାଂ ଵାତଝାଙ୍କାରଭୀଷଣାମ୍ । ମୁସୁଲୋଲୂଖଲାଲାତାଂ ହଲଶୂର୍ପକଶେଖରାମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭଳି ଖୋଲା ଥିଲା, ବାୟୁର ଗର୍ଜନରେ ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲା; ତାଙ୍କର କପାଳରେ ମୁସଳ ଓ ଉଲୁଖଳ ଥିଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ହଳ ଓ ଚାଲା ଚାଲି ଥିଲା।
ସ୍ଫୁରନ୍ତୀମ୍ ଇଵ କଲ୍ପାନ୍ତେ ଵୈଡୂର୍ଯଶିଖରିସ୍ଥଲୀମ୍ । ହାସଘଟ୍ଟିତଵିଶ୍ଵେଶାଂ କାଲରାତ୍ରୀମ୍ ଇଵୋଦିତାମ୍
ସେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୈଡୂର୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭଳି କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ଚମକୁଥିବା ପ୍ରତୀତି ହେଲେ । ତାଙ୍କର ହସ ଦିଗବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା, ଏହା ଦେଖି ମନେ ହେଲା କି ଏକ କାଳରାତ୍ରୀ ଉଦୟ ହୋଇଛି ।
ଘନଵ୍ଯୋମାଟଵୀଂ ସାଭ୍ରାଂ କୃତଦେହାମ୍ ଇଵାଗତାମ୍ । ଶରୀରିଣୀଂ ମହାଭ୍ରାଢ୍ଯାଂ ଯାମିନୀମ୍ ଇଵ ମାଂସଲାମ୍
ସେ ଏକ ଘନ ମେଘରେ ଭରିଥିବା ଆକାଶ ଜଙ୍ଗଲ ଦେହ ନେଇ ଆସିଛି ଭଳି ଦେଖାଗଲେ । ତାଙ୍କର ଦେହ ଏତେ ଭାରି ଓ ମାଂସଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଦେହଧାରଣ କରିଥିବା ଦୀର୍ଘ ରାତି ପ୍ରତୀତି ହେଲା ।
ଶରୀରସନ୍ନିଵେଶେନ ପଙ୍କପୀଠୀମ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତାମ୍ । ତନୁଂ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଯୁଦ୍ଧାଯ ତମସେଵ ସମାଶ୍ରିତାମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହର ଆକୃତି ଦେଖି ମନେ ହେଲା ସେ କି ଏକ କାଦାର ଆସନରୁ ଉଠିଆସିଛନ୍ତି । ଏହା ଏପରି ଲାଗିଲା, ଯେ କଳା ଅନ୍ଧାର ଚାନ୍ଦ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଦେହ ନେଇଛି ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲତଟଶ୍ଵଭ୍ରଲମ୍ବାଭ୍ରଯୁଗଲୋପମୌ । ଉଲୂଖଲାଦିହାଲାଢ୍ଯୌ ଦଧାନାମ୍ ଅସିତୌ ସ୍ତନୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଷ୍ଟନ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଅନ୍ଧାର ଢାଳ ଭଳି ଓ ଲଟକିଥିବା ଦୁଇ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଗଲା । ସେମାନେ ଉଲୁଖଳ ଓ ହାଲ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ ।
ନଗ୍ନାମ୍ ଅଙ୍ଗାରକାଶେନ ସମାଲବ୍ଧମହାତନୁମ୍ । ଦ୍ରୁମାଭାସ୍ପଦସମିରଲଲଦ୍ଭୁଜଲତାତନୁମ୍
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ନିର୍ବସନ୍ନ ଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ଲାଲ ଆଲୋକରେ ଛୁଇଁ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ହାତପା ଗଛର ଡାଲି ଭଳି ପବନରେ ହେଲେଇ ହେଉଥିଲା।
ତାମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ମହାଵୀରୌ ତଥୈଵାକ୍ଷୁଭିତୌ ସ୍ଥିତୌ । ନ ତଦ୍ ଅସ୍ତି ଵିମୋହାଯ ଯଦ୍ ଵିଵିକ୍ତସ୍ଯ ଚେତସଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲେ; ଯେଉଁ ମନ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେଠି କୌଣସି ଭ୍ରମ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ମହାରାକ୍ଷସି ସଂରମ୍ଭୋ ହାସାତ୍ମା କିମ୍ ଅଯଂ ତଵ । ଲଘଵୋ ହ୍ଯ୍ ଅଥ ଵା ନାର୍ଯୋ ଲାଘଵେ ଽପ୍ଯ୍ ଅତିସମ୍ଭ୍ରମାଃ
ହେ ବଡ଼ ରାକ୍ଷସୀ, ତୁମର ଏହି କ୍ରୋଧ କି ହସିବା ଭଳି? ନାରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ହାଲୁକା ମନର ହୁଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ହାଲୁକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ଯଜ ସଂରମ୍ଭମ୍ ଆରମ୍ଭୋ ନାଯଂ ତଵ ଵିରାଜତେ । ଵିଷଯେ ହି ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଧୀମନ୍ତସ୍ ସ୍ଵାର୍ଥସାଧକାଃ
କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼; ଏହି ଉତ୍ସାହ ତୁମକୁ ମନା ହୁଏ ନାହିଁ। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଦୁନିଆରେ କେବଳ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵାଦୃଶୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ମଷିକାନାମ୍ ଇଵାବଲେ । ଅସ୍ମାକଂ ଵାସନାଵାତ୍ଯାଵ୍ଯୂଢାନି ତୃଣପର୍ଣଵତ୍
ତୁମେ ଯେପରି ଅଶକ୍ତ, ଏମାନଙ୍କ ପରି ହଜାର ଲୋକ ଆମ ପାଇଁ ମାଛି ଭଳି ଅପରିଗଣ୍ୟ; ଆମ ଦୃଢ଼ ଆଦତଗୁଡିକ ଏମାନଙ୍କୁ ତିନି ପତ୍ର ଭଳି ଉଡାଇ ଦେଇଥାଏ।
ସଂରମ୍ଭଜ୍ଵରମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ସମଯା ସ୍ଵସ୍ଥଯା ଧିଯା । ଯୁକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵ୍ଯଵହାରିଣ୍ଯା ସୋ ଽର୍ଥଃ ପ୍ରାଜ୍ଞେନ ସାଧ୍ଯତେ
କ୍ରୋଧର ଜ୍ୱରକୁ ଛାଡି, ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସାଧନ କରିଥାଏ।
ସ୍ଵେନୈଵ ଵ୍ଯଵହାରେଣ କାର୍ଯଂ ସିଧ୍ଯତୁ ମାଥଵା । ମହାନିଯତିନୀତ୍ଯୈଵ ଭ୍ରମସ୍ଯାଵସରୋ ହି କଃ
ମାଥବ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳ ହେଉ; ବଡ଼ ନିୟତିର ଶାସନରେ ଭ୍ରମ ପାଇଁ କେବେ ସୁଯୋଗ ନାହିଁ।
କଥଯାଭିମତଂ କିଂ ତେ କିମ୍ ଅର୍ଥଯସି ଵାର୍ଥିନୀ । ଅର୍ଥୀ ସ୍ଵପ୍ନେ ଽପି ନାସ୍ମାକମ୍ ଅପ୍ରାପ୍ତାର୍ଥଃ ପୁରୋଗତଃ
ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେଥିରେ କଥା କର; କଣ ଚାହୁଁଛ, ମାଗୁଥିବା ଜଣେ? ଆମେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ତ ଜିନିଷ ପଛରେ ଚାଲିନଥାଉ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତା ସା ତଦା ତେନ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ରାକ୍ଷସୀ । ଅହୋ ନୁ ଵିମଲାଚାରଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷସିଂହଯୋଃ
ସେତିକି ସେ ରାକ୍ଷସୀ ସମୟରେ ଏହିପରି କହିବା ପରେ ଚିନ୍ତା କଲା, 'ଆହା! ଏହି ପୁରୁଷସିଂହମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଆଚରଣ କେତେ ସଫା ଓ ଶୁଦ୍ଧ!'
ନ ସାମାନ୍ଯାଵ୍ ଇମୌ ମନ୍ଯେ ଚିତ୍ରୈଵେଯଂ ଚମତ୍କୃତିଃ । ଵଚୋଵକ୍ତ୍ରେକ୍ଷଣାନ୍ଯ୍ ଏଵ ଵଦନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଭାବି ନାହିଁ; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏକଦମ ଅଦ୍ଭୁତ। ସେମାନଙ୍କର କଥା, ସ୍ୱର ଓ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ମନର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।
ଵଚୋଵକ୍ତ୍ରେକ୍ଷିତଦ୍ଵାରୈର୍ ଧୀମତାମ୍ ଆଶଯା ମିଥଃ । ଏକୀଭଵନ୍ତି ସରିତାଂ ପଯାଂସି ଵଲନୈର୍ ଇଵ
ବାକ୍ୟ, କଥା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ନଦୀର ଜଳ ଏହାର ଦାରା ମିଶିଯାଏ।
ଆଭ୍ଯାଂ ପ୍ରାଯଃ ପରିଜ୍ଞାତୋ ମମ ଭାଵୋ ଽନଯୋର୍ ମଯା । ନ ଵିନାଶ୍ଯୌ ମଯେମୌ ଵା ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵାଵିନାଶିନୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାନେ ମୋର ଭାବକୁ ଅଧିକାଂଶ ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଭାବକୁ ଜାଣିପାରିଛି। ଏମାନେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବି ନାହିଁ, କାରଣ ଆମେ ସବୁ ଅବିନାଶୀ।
ମନ୍ଯେ ଭଵତ ଆତ୍ମଜ୍ଞୌ ନାତ୍ମଜ୍ଞାନାଦ୍ ଋତେ ମତିଃ । ପ୍ରମୃଷ୍ଟସଦସଦ୍ଭାଵା ଭଵତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତଭଯା ମୃତେଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିଜର ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନ ଛଡ଼ା ଠିକ୍ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତିର ଭାବକୁ ସଫା କରାଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ତଦ୍ ଏତୌ ପରିପୃଚ୍ଛାମି କଞ୍ଚିତ୍ ସନ୍ଦେହମ୍ ଉତ୍ଥିତମ୍ । ପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ଯେ କିଞ୍ଚିତ୍ ତେ ନରାଧମାଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୋର ଏକ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି। ଯେମାନେ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା ପରେ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାଯୈ ତନ୍ ନାନାଵସରଂ ତତମ୍ । ଅକାଲକଲ୍ପାଭ୍ରରଵଂ ହାସଂ ସଂଯମ୍ଯ ସାବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ; ଅସମୟରେ ମেঘର ଭଳି ହସକୁ ଦମ୍ ଦେଇ, କହିଲେ:
କୌ ଭଵନ୍ତୌ ନରୌ ଵୀରୌ କଥ୍ଯତାମ୍ ଇତି ମେ ଽନଘୌ । ଜାଯତେ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଏଵ ମୈତ୍ରୀ ଵିଷଦଚେତସାମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିରପରାଧ ଓ ସାହସୀ ପୁରୁଷ କିଏ? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଶୁଧ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ମିତ୍ରତା ସହଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଯଂ ରାଜା କିରାତାନାମ୍ ଅସ୍ଯାହଂ ମନ୍ତ୍ରିତାଂ ଗତଃ । ଉଦ୍ଯତୌ ରାତ୍ରିଚାରେଣ ତ୍ଵାଦୃଗ୍ଜନଵିନିଗ୍ରହେ
ଏହି ରାଜା କିରାତମାନଙ୍କର ଶାସକ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଇଛି; ଆମେ ରାତିରେ ଦୂର୍ଗମ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଛୁ, ତୁମ ପରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ।
ରାଜ୍ଞୋ ରାତ୍ରିନ୍ଦିନଂ ଧର୍ମୋ ଦୁଷ୍ଟଭୂତଵିନିଗ୍ରହଃ । ସ୍ଵଧର୍ମତ୍ଯାଗିନୋ ଯେ ତୁ ତେ ଵିନାଶାନଲେନ୍ଧନମ୍
ରାଜାଙ୍କର ଦିନ ଓ ରାତିର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା; ଯେମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ବିନାଶ ଅଗ୍ନିର ଜଳନା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ରାଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଅସି ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରୀ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତ୍ଵାଦ୍ ଅରାଡ୍ ଅଯମ୍ । ସଦ୍ଭୂପସ୍ଯ ଭଵେନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜା ସନ୍ମନ୍ତ୍ରିଣା ଭଵେତ୍
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୁଲ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି ଭୁଲ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅରାଡ ଆସିଛି; ଭଲ ମନ୍ତ୍ରୀ ସଦ୍ଭାବ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ, ଏବଂ ରାଜା ଜଣେ ଜଣେ ଭଲ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ହୁଅନ୍ତି।
ରାଜୈଵାଦୌ ଵିଵେକେନ ଯୋଜନୀଯସ୍ ସୁମନ୍ତ୍ରିଣା । ତେନାର୍ଯତାମ୍ ଉପାଯାତି ଯଥା ରାଜା ତଥା ପ୍ରଜାଃ
ରାଜାକୁ ଆରମ୍ଭରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ ଉପଦେଶ ଦେଇ ନିୟମିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମତା ଆସେ—ଯେପରି ରାଜା, ସେପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରଜା।
ସମଗ୍ରଗୁଣଜାଲାନାମ୍ ଅଧ୍ଯାତ୍ମଜ୍ଞାନମ୍ ଉତ୍ତମମ୍ । ତଦ୍ଵଦ୍ ରାଜା ଭଵେଦ୍ ରାଜା ତଦ୍ଵନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଏକଠା ଭଣ୍ଡାର; ଏହିପରି, ରାଜା ସତ୍ୟରେ ରାଜା ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଉଚିତ।