ତଦ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାଶୁ ଗଚ୍ଛାମସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ପିତାମହମ୍ । ତଦ୍ଵରାର୍ଥମ୍ ଅନର୍ଥାଯ ଵିଦ୍ଧି ତଦ୍ଦୁସ୍ସହଂ ତପଃ
ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଚଳି ଯାଉ, ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟା ଏକ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ, ଯାହା ଦୁଃଖ ଆଣିପାରେ; ଏହି ତପସ୍ୟା ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ।
ଇତି ଵାତେରିତଶ୍ ଶକ୍ରସ୍ ସହ ଦେଵଗଣେନ ସଃ । ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମ୍ ଆସ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ବାୟୁଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମଣ୍ଡଳ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ।
ସୂଚ୍ଯା ଅହଂ ଵରଂ ଦାତୁଂ ଗଚ୍ଛାମି ହିମଵଚ୍ଛିରଃ । ବ୍ରହ୍ମଣେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତେ ଶକ୍ରସ୍ ସ୍ଵର୍ଗମ୍ ଉପାଯଯୌ
ସୂଚୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ହିମବତ୍ ଶିଖରକୁ ଯାଉଛି।' ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏତାଵତାଥ କାଲେନ ସା ବଭୂଵ ଚ ପାଵନୀ । ସୂଚୀ ନିଜତପସ୍ତାପତାପିତାମରମନ୍ଦିରା
ସମୟ ଗତିରେ, ସେ ସୂଚି ନିଜ ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଅମରମଣ୍ଡଳରେ ବସିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲା।
ମୁଖରନ୍ଧ୍ରସ୍ଥିତାର୍କାଂଶୁଦୃଶା ସ୍ଵଚ୍ଛାଯଯୈଵ ସା । ଵିସ୍ମଯିନ୍ଯା ଵିଵର୍ତିନ୍ଯା ଆଦିନାନ୍ତମ୍ ଉପେକ୍ଷିତା
ସୂଚିର ଚୋଉଁ ରୁ ଆସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜ ପ୍ରକୃତିର ନିର୍ମଳ ଛାୟା ସହିତ ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଦେଖିଲା।
କୌଶେଯସୂଚ୍ଯା ତୃଣଵନ୍ ମେରୁସ୍ ସ୍ଥୈର୍ଯେଣ ନିର୍ଜିତଃ । ମଜ୍ଜନିତ୍ର୍ଯେତି ଵୃଦ୍ଧ୍ଯେଵ ଯୁକ୍ତଯାଦ୍ଯନ୍ତଯୋର୍ ଦିନେ
କୌଶେୟ ସୂଚି ଦ୍ୱାରା, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିରତାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା; ଏବଂ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ମହିଳା ପରି, ଦିନର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ନିଜକୁ ବିଲିନ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲା।
ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତାପଭୀତ୍ଯେଵ ଵିଶନ୍ତ୍ଯା ମାତୁର୍ ଅନ୍ତରମ୍ । ଅନ୍ଯଦା ଗୌରଵାଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଦୂରତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣଯା
ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ତାପର ଭୟରେ, ସେ ମାଆର ଗଭୀର ଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲା; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ଗଭୀର ସମ୍ମାନରେ, ସେ ଦୂରରୁ ଶାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲା।
ସା ତାମ୍ ଅଵେକ୍ଷିତେ ଽକ୍ଷ୍ଣାରାତ୍ ତାପାଦ୍ ଅଙ୍ଗେ ନିମଜ୍ଜତି । ସଙ୍କଟେ ଵିସ୍ମରତ୍ଯ୍ ଏଵ ଜନୋ ଗୌରଵସତ୍କ୍ରିଯାମ୍
ସେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଲେ, ସେ ଜଣେ ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ତାପରେ ବିଲିନ କରିଦେଇଥିଲେ; ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ ଲୋକେ ସମ୍ମାନ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି।
ଛାଯାସୂଚିସ୍ ତାପସୂଚିସ୍ ତଯେତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମତୃତୀଯଯା । ତ୍ରିକୋଣଂ ତପସା ପୂତଂ ଵାରାଣସ୍ଯାସ୍ ସମଂ କୃତମ୍
ଛାୟା ସୂଚି, ତାପ ସୂଚି ଓ ସେ ନିଜେ ତୃତୀୟ ହେଇ, ଏହି ତ୍ରିକୋଣ ତାପରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା, ଏହାକୁ ବାରାଣସୀ ସମାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଗତାସ୍ ତେନ ତ୍ରିକୋଣେନ ତ୍ରିଵର୍ଣପରିଖାଵତା । ଵାଯଵଃ ପାଂସଵୋ ଯେ ଽପି ତେ ପରାଂ ମୁକ୍ତିମ୍ ଆଗତାଃ
ତିନି ରଙ୍ଗର ଖାଲି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଏହି ତ୍ରିକୋଣ ଦ୍ୱାରା, ପବନ ଓ ଧୂଳି ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଇଥିଲେ।
ଵିଦିତପରମକାରଣାଥ ଜାତା ସ୍ଵଯମ୍ ଅନୁ ଚେତନସଂଵିଦଂ ଵିଚାର୍ଯ । ସ୍ଵମନନକଲନାନୁସାର ଏକସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇହ ହି ଗୁରୁଃ ପରମୋ ନ ରାଘଵାନ୍ଯଃ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣକୁ ଜାଣିଲେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ହୁଏ; ନିଜର ଚିନ୍ତା ଓ ବିଚାର ଅନୁସାରେ, ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ପରମ ଗୁରୁ ନିଜ ଆତ୍ମା, ରାଘବ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।
ଅଥ ଵର୍ଷସହସ୍ରେଣ ତାଂ ପିତାମହ ଆଯଯୌ । ଵରଂ ପୁତ୍ରି ଗୃହାଣେତି ଵ୍ଯାଜହାର ନଭସ୍ତଲାତ୍
ଏହିପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସେଉଁଠି ସୂଚୀଙ୍କର ପର୍ଦାଦା ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଆକାଶରୁ କହିଲେ, 'ପୁତ୍ରୀ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ।'
ସୂଚୀ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଭାଵାଜ୍ ଜୀଵମାତ୍ରକଲାଵତୀ । ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵ୍ଯାଜହାରାସ୍ମୈ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ କେଵଲମ୍
ସୂଚୀ, କେବଳ ଜୀବନର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶକ୍ତି ଥିଲା ଏବଂ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅଙ୍ଗ ନଥିଲା, ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ପୂର୍ଣାସ୍ମି ଗତସନ୍ଦେହା କିଂ ଵରେଣ କରୋମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଶାମ୍ଯାମି ପରିନିର୍ଵାମି ସୁଖମ୍ ଆସେ ଚ କେଵଲମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇଛି; ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୋର କଣ ଲାଭ? ମୁଁ ଶାନ୍ତିରେ ବସିବି, ପରିନିର୍ବାଣ ପାଇବି, ଏବଂ ସୁଖରେ ବସିବି।
ଜ୍ଞାତଂ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମ୍ ଅଖିଲଂ ଶାନ୍ତାସ୍ ସନ୍ଦେହଜାଲିକାଃ । ସ୍ଵଵିଵେକୋ ଵିକସିତଃ କିମ୍ ଅନ୍ଯେନ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ଯେତେକି ଜଣିବା ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜଣିଛି; ସନ୍ଦେହର ଜାଳ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି; ମୋର ବିବେକ ଫୁଲିଛି—ଏଠି ଆଉ କଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ଯଥା ସ୍ଥିତେଯମ୍ ଅସ୍ମୀହ ସନ୍ତିଷ୍ଠେଯଂ ତଥୈଵ ହି । ସତ୍ଯାସତ୍ଯକଲାମ୍ ଏଵ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କିମ୍ ଇତରେଣ ମେ
ଯେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଛି, ସେପରି ଏଭଳି ରହିବି; ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ଛାଡିଦେଇଛି, ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ।
ଏତାଵନ୍ତମ୍ ଅହଂ କାଲମ୍ ଅଵିଵେକେନ ବାଧିତା । ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପସମୁତ୍ଥେନ ଵେତାଲେନେଵ ବାଲିକା
ଏତେ ସମୟ ଯାଏଁ, ମୁଁ ବିବେକ ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲି, ନିଜ ଭାବନାରେ ବନ୍ଧା ଏକ ଝିଅ ପରି।
ଇଦାନୀମ୍ ଉପଶାନ୍ତୋ ଽସୌ ସ୍ଵଵିଚାରଣଯା ସ୍ଵଯମ୍ । ଈପ୍ସିତାନୀପ୍ସିତୈର୍ ଅର୍ଥଃ କୋ ଭଵେତ୍ କଲ୍ପିତୈର୍ ମମ
ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି; ଚାହିଁଥିବା କିମ୍ବା ଅଚାହିଁଥିବା କଳ୍ପିତ ଜିନିଷ ମୋ ପାଇଁ କଣ କାମରେ ଆସିବ?
ଇତି ନିଶ୍ଚଯଯୁକ୍ତାଂ ତାଂ ସୂଚୀଂ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯୋଜ୍ଝିତାମ୍ । ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତାଂ ସ ନିଯତେସ୍ ସମ୍ପଶ୍ଯନ୍ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଥିତିମ୍
ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଭରିଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଛାଡିଦେଇ ନିରବ ଭାବେ ଦଢ଼ିଅଛିଥିବା ସୂଚୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ପୁନର୍ ଉଵାଚେମାଂ ଵୀତରାଗାଂ ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ । ଵରଂ ପୁତ୍ରି ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ କଞ୍ଚିତ୍ କାଲଂ ଚ ଭୂତଲେ
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ଆସକ୍ତିହୀନ କରି, ପୁଣି କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି, ପୁତ୍ରୀ, ତୁମେ ନିଜେ ଚୟନ କର। କିଛି ସମୟ ପୃଥିବୀରେ ରୁହ।'
ଭୋଗାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଗମିଷ୍ଯସି ପରଂ ପଦମ୍ । ଅଵ୍ଯାଵୃତ୍ତିସ୍ଵରୂପାଯା ନିଯତେର୍ ଏଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ସେଠାରେ ତୁମେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଏହି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନିୟତିର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି।
ତପସାନେନ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ ସଫଲୋ ଽସ୍ତୁ ତଵୋତ୍ତମେ । ପୀନା ଭଵ ପୁନସ୍ ସୈଵ ହିମକାନନରାକ୍ଷସୀ
ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଉତ୍ତମ ସଙ୍କଳ୍ପ ସଫଳ ହେଉ। ପୁଣି ସେଇ ହିମପର୍ବତର ଶକ୍ତିଶାଳି ରାକ୍ଷସୀ ହେଇଯାଅ।
ଯଯା ପୂର୍ଵଂ ଵିଯୁକ୍ତାସି ତନ୍ଵା ଜଲଦରୂପଯା । ବୀଜାନ୍ତର୍ଵୃକ୍ଷତା ପୁତ୍ରି ବୃହଦ୍ଵୃକ୍ଷତଯା ଯଥା
ଯାହା ସହିତ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଜଳର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଇଥିଲ, ସେଠି ମାନେ ଯେପରି ଗଛର ମୁଳ ଠାରୁ ବଡ଼ ଗଛ ହୁଏ, ସେପରି ହେବ।
ଯୋଗମ୍ ଏଷ୍ଯସି ଭୂଯସ୍ ତ୍ଵଂ ତନ୍ଵା ତଦ୍ବୀଜରୂପିଣୀ । ତଯୈଵ ରମସେ ପୁତ୍ରି ଲତଯେଵାଙ୍କୁରସ୍ଥିତିଃ
ତୁମେ ପୁନି ସେ ଦେହ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବ, ଯାହା ବୀଜ ରୂପରେ ଅଛି; ଏହି ଦେହ ସହିତ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବ, ଯେପରି ଏକ ଲତା ଅଂକୁର ଅବସ୍ଥାରେ ଖୁସି ହୁଏ।
ବାଧାଂ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯତ୍ଵାନ୍ ନ ଚ ଲୋକେ କରିଷ୍ଯସି । ଅନ୍ତଶ୍ଶୁଦ୍ଧା ଶାନ୍ତଵାତା ଶରଦୀଵାଭ୍ରମଣ୍ଡଲୀ
ତୁମେ ଯେହেতୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛ, ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି କ୍ଷତି କରିବ ନାହିଁ; ମନରେ ପବିତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ, ଶରତ୍କାଳର ମେଘମାଳା ପରି।
ଅନ୍ତରଧ୍ଯାନଵିରତା କଦାଚିଲ୍ ଲୀଲଯା ଯଦି । ଭଵିଷ୍ଯସି ବହୀରୂଢା ସର୍ଵାତ୍ମଧ୍ଯାନରୂପିଣୀ
ତୁମେ ଯଦି କେବେ ମନରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିବାବେଳେ ଖେଳ କରି ବାହାରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛ, ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନର ରୂପ ହେବ।
ଵ୍ଯଵହାରାତ୍ମକଧ୍ଯାନଧାରଣାଧାରରୂପିଣୀ । ଵାତସ୍ଵଭାଵଵଦ୍ଦେହପରିସ୍ପନ୍ଦଵିଲାସିନୀ
ତୁମେ ବ୍ୟବହାର ଆଧାରିତ ଧ୍ୟାନ ଓ ଧାରଣାର ଆଧାର ହେବ; ବାୟୁର ସ୍ୱଭାବ ପରି, ଦେହର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚଳନରେ ଖେଳ କରିବ।
ତଦା ଵିରୋଧିନୀ ପୁତ୍ରି ସ୍ଵକର୍ମସ୍ପନ୍ଦରୋଧିନୀ । ନ୍ଯାଯେନ କ୍ଷୁନ୍ନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୂତବାଧାଂ କରିଷ୍ଯସି
ତେବେ, ପୁତ୍ରୀ, ତୁମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ସାହକୁ ଅଟକାଇବାରେ ବିରୋଧି ହେବା। ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅସଦାଚାର ଦମନ ପାଇଁ ତୁମେ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା।
ଭଵିଷ୍ଯସି ନ୍ଯାଯଵୃତ୍ତିର୍ ଲୋକେ ତ୍ଵଂ ନ୍ଯାଯବାଧିକା । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତତଯା ଦେହେ ସ୍ଵଵିଵେକୈକପାଲିକା
ତୁମେ ଲୋକରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ତଥା ନ୍ୟାୟକୁ ବାଧା ଦେବା। ଶରୀରରେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ହେଇ, ତୁମେ ନିଜ ବିବେକରେ ଏକା ରକ୍ଷିତ ହେବା।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଗଗନତଲାଜ୍ ଜଗାମ ଦେଵସ୍ ସୂଚୀ ସା ଭଵତୁ ମମେତି କିଂ ଵିରାଗଃ । ରାଗୋ ଵାବ୍ଜଜଵଚନାର୍ଥଧାରଣେ ଽସ୍ମିନ୍ନ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ମନନମଯୀ ମନାଗ୍ ବଭୂଵ
ଏପରି କଥା କହି ଆକାଶରୁ ଦେବତା ଚାଲିଗଲେ; ସୂଚୀ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ମୋର ହେଉ।' ପଦ୍ମଜନ୍ମାଙ୍କର କଥାର ଅର୍ଥ ଧରିବାରେ ରାଗ କିମ୍ବା ବିରାଗ କଣ? ଏପରି ଭାବରେ ମନରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।