ଉଦ୍ଭିନ୍ନଵାସନାଜାଲମୂଲତ୍ଵାଦ୍ ଦୁର୍ବଲାକୃତିଃ । ଵ୍ଯାଯାମଵିରମଃ କାଯଵୃକ୍ଷୋ ଽଯଂ ନ ସୁଖାଯ ମେ
ଉଦ୍ଭିନ୍ନ ଭାବନାର ମୂଳରୁ ଏହି ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଆକୃତିର, ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଶରୀର ଗଛ ମୋ ପାଇଁ କେବେ ଖୁସିର କାରଣ ନୁହେଁ।
କଲେଵରମ୍ ଅହଙ୍କାରଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ମହାଗୃହମ୍ । ଲୁଠତ୍ଵ୍ ଅଭ୍ଯେତୁ ଵା ସ୍ଥୈର୍ଯଂ କିମ୍ ଅନେନ ମୁନେ ହି ମେ
ଏହି ଶରୀର ଅହଂକାର ନାମକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ବଡ଼ ଘର; ଏହା ଭଙ୍ଗୁଚି କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ ରହୁଛି, ଏହାର ଦୃଢତା ମୋତେ କଣ ଦେଉଛି, ମୁନି?
ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରିଯପଶୁ ଵଲ୍ଗତ୍ତୃଷ୍ଣାଗୃହାଙ୍ଗନମ୍ । ରଜୋରଞ୍ଜିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଗାଈଁମାନେ ପରି ଶାରି ହୋଇଛି, ମନର ଅଶାନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଘର ଭରିଛି, ଏବଂ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଗ ରାଗରେ ରଙ୍ଗାଇଯାଇଛି—ଏହା ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ।
କାଷ୍ଠାସ୍ଥିକାଷ୍ଠସଙ୍ଘଟ୍ଟପରିସଙ୍କଟକୋଟରମ୍ । ଅନ୍ତ୍ରଦାମଭିର୍ ଆବଦ୍ଧଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ହାଡ଼ ଓ କଠିନ ଯୋଡ଼ା ଲାଗି ଭିତରେ ଭିଡ଼ି ଅଟୁଟି ରହିଛି, ଅନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ହୋଇଛି—ଏହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ।
ପ୍ରସୃତସ୍ନାଯୁତନ୍ତ୍ରୀକଂ ରକ୍ତାମ୍ବୁକୃତକର୍ଦମମ୍ । ଜରାମକ୍କୋଲଧଵଲଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ନସା ଓ ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ରହିଛି, ରକ୍ତରେ ମାଟିଆ ହୋଇଯାଇଛି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଧୂଳିରେ ସଫେଦ ହୋଇଯାଇଛି—ଏହା ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯଭୃତାନନ୍ତଚେଷ୍ଟାଵଷ୍ଟବ୍ଧସଂସ୍ଥିତି । ମିଥ୍ଯାମୋହମହାସ୍ଥୂଣଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଅନେକ କାମକାଜ ଓ ଚଳାଚଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନାବଶ୍ୟକ ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଗଢ଼ିଯାଇଛି, ମିଥ୍ୟା ମୋହର ଭାରି ଖମ୍ଭରେ ଭିତି ରହିଛି—ଏହା ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ।
ଦୁଃଖାର୍ଭକକୃତାକ୍ରନ୍ଦଂ ସୁଖଶଯ୍ଯାମନୋହରମ୍ । ଦୁରୀହାଦଗ୍ଧଦାସୀକଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଭୋକ ଓ ତିଆସର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କ୍ରନ୍ଦନ ହେଉଛି, ଦେଖିବାକୁ ସୁଖଦାୟକ ଶଯ୍ୟା ପରି ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶାରେ ତାହାର ଦାସୀ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଉଛି—ଏହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ।
ମଲାଢ୍ଯଵିଷଯଵ୍ଯୂହଭାଣ୍ଡୋପସ୍କରସଙ୍କଟମ୍ । ଅଜ୍ଞାନକ୍ଷାରଵଲିତଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଅଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସାମଗ୍ରୀରେ ଭରିଯାଇଛି, ଅଜ୍ଞାନର ବିଷରେ ଡୁବିଯାଇଛି—ଏହା ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
ଗୁଲ୍ଫଗୁଲ୍ଗୁଲୁଵିଶ୍ରାନ୍ତଜାନୂଚ୍ଚସ୍ତମ୍ଭମସ୍ତକମ୍ । ଦୀର୍ଘଦୋର୍ଦାରୁସୁଦୃଢଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଯାହାର ପାଦ ଗୁଡ଼ିକ ଗୁଢ଼ିରେ ଭିତି, ଗୁଣ୍ଡା ହେଉଛି ମଜବୁତ ଦଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ଶିରୋପରି, ଓ ଲମ୍ବା ହାତ ହେଉଛି କଠିନ କାଠର ଦଣ୍ଡ, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ପ୍ରକଟାକ୍ଷଗଵାକ୍ଷାନ୍ତଃକ୍ରୀଡତ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଗୃହାଙ୍ଗନମ୍ । ଚିନ୍ତାଦୁହିତୃକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ହେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍, ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଯାହାର ଖୋଲା ଆଖି ହେଉଛି ଜନେଲା, ବୁଦ୍ଧିର ଆଙ୍ଗନାରେ ଚିନ୍ତା ଖେଳେ, ଓ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଘରର ଝିଅ, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ମୂର୍ଧଜଚ୍ଛାଦନଚ୍ଛନ୍ନକର୍ଣଶ୍ରୀଚନ୍ଦ୍ରଶାଲିକମ୍ । ଆଦୀର୍ଘାଙ୍ଗୁଲିନିର୍ଯୂହଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ମୁଣ୍ଡର ଚୁଲି ହେଉଛି ଘରର ଛାଦ, କାନ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ରାକାର ଗୋପୁର, ଲମ୍ବା ଆଠି ହେଉଛି ବାହାରିଆ କାଠ, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵାଙ୍ଗକୁଡ୍ଯସଞ୍ଜାତଘନରୋମଯଵାଙ୍କୁରମ୍ । ସଂଶୂନ୍ଯପୀଠପିଠିରଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ସମସ୍ତ ଅଂଗର ଦିଓଲିରେ ଘନ ଲୋମ ଅଙ୍କୁର ଉଠିଛି, ପଛରେ ଖାଲି ଆସନ ରହିଛି, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ନଖୋର୍ଣନାଭନିଲଯୈଶ୍ ଶାରମ୍ ଆରଣିତାନ୍ତରମ୍ । ଭାଙ୍କାରକାରିପଵନଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ନଖ, ହାଡ଼ ଓ ନାଭି ଏହି ଘରର ଭିତି, ଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତରେ ଆନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ମଧ୍ୟର ଲକଡ଼ା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ବାୟୁ ରହିଛି, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଵେଶନିର୍ଗମଵ୍ଯଗ୍ରଵାତଵେଗମ୍ ଅନାରତମ୍ । ଵିତତାକ୍ଷଗଵାକ୍ଷଂ ଚ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରର ଆଖି ଜନେଲା ସବୁବେଳେ ଖୋଲା, ଶ୍ୱାସର ବାୟୁ ନିରନ୍ତର ଆସିଯାଉଛି ଓ ବାହାରିଯାଉଛି, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ଜିହ୍ଵାମର୍କଟିକାକ୍ରାନ୍ତଵଦନଦ୍ଵାରଭୀଷଣମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଦନ୍ତାସ୍ଥିଶକଲଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଯାହାର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରଟି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ତାହାରେ ବାନର ସଦୃଶ ଜିଭ୍ବା ବସିଛି, ଦାନ୍ତ ଓ ହାଡ଼ର ଟୁକୁଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵକ୍ସୁଧାଲେପମସୃଣଂ ଯନ୍ତ୍ରସଞ୍ଚାରଚଞ୍ଚଲମ୍ । ମନୋଽମନ୍ଦାଖୁନୋତ୍ଖାତଂ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
ଏହି ଦେହ ଘରଟି, ଯାହାର ଚର୍ମ ମସ୍ତି ଲେପ ଭଳି ମୃଦୁ, ଯନ୍ତ୍ର ସଦୃଶ ଚଞ୍ଚଳ ଚଳନରେ ଲାଗିରହିଛି, ଏବଂ ମନ ଅପେକ୍ଷା ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷାର କୁହୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଅବିରତ ଖୋଦାଯାଉଛି, ଏହି ଦେହ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ସ୍ମିତଦୀପପ୍ରଭାଭାସି କ୍ଷଣମ୍ ଆନନ୍ଦସୁନ୍ଦରମ୍ । କ୍ଷଣଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରଭାପୂରୈର୍ ନେଷ୍ଟଂ ଦେହଗୃହଂ ମମ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମୋର ଦେହ ହସୁଥିବା ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଚମକିଉଠେ, ଆନନ୍ଦରେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଏ; ଆଉ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଏହା ଆଲୋକର ଝରଣାରେ ଭରିଯାଏ, ତଥାପି ଏହି ମାଂସ ଘର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ସମସ୍ତରୋଗାଯତନଂ ଵଲୀପଲିତପତ୍ତନମ୍ । ସର୍ଵାଧିସାରଙ୍ଗଵନଂ ନେଷ୍ଟଂ ମମ କଲେଵରମ୍
ମୋର ଦେହ ସମସ୍ତ ରୋଗର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ, ଭ୍ରମର ଓ ପକା କେଶର ସହର, ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ାର ଜଙ୍ଗଲ; ଏହା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ଅକ୍ଷର୍କ୍ଷକ୍ଷୋଭଵିଷମା ଶୂନ୍ଯା ନିସ୍ସାରକୋଟରା । ତମୋଗହନହୃତ୍କୁଞ୍ଜା ନେଷ୍ଟା ଦେହାଟଵୀ ମମ
ଏହା ଖାଲି ଓ ଅର୍ଥହୀନ ଗୁହା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ଏବଂ କଠୋର, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକାରର ଝାଡ଼; ଏହି ଦେହ ଜଙ୍ଗଲ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ଦେହାଲଯଂ ଧାରଯିତୁଂ ନ ଶକ୍ତୋ ଽସ୍ମି ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ପଙ୍କମଗ୍ନଂ ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଗଜମ୍ ଅଲ୍ପବଲୋ ଯଥା
ହେ ପୂଜ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ଘରକୁ ଧାରଣ କରିପାରୁନି, ଯେପରି ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ କେବେ ମାଟିରେ ଅଟକିଥିବା ହାତୀକୁ ଉଠାଇ ପାରେନି।
କିଂ ଶ୍ରିଯା କିଂ ଚ କାଯେନ କିଂ କାମେନ କିମ୍ ଈହଯା । ଦିନୈଃ କତିପଯୈର୍ ଏଵ କାଲସ୍ ସର୍ଵଂ ନିକୃନ୍ତତି
ଧନ, ଶରୀର, ଆଶା ବା ଚେଷ୍ଟାର କଣ ଉପଯୋଗ? କେତେକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମୟ ସବୁକିଛିକୁ ସେଷ କରିଦେଇଥାଏ।
ରକ୍ତମାଂସମଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ମୁନେ । ନାଶୈକଧର୍ମିଣୋ ବ୍ରୂହି କେଵ କାଯସ୍ଯ ରମ୍ଯତା
ହେ ମୁନି, ଏହି ଶରୀର ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ତିଆରି, ଭିତର ବାହାର ଦୁହିଁଠାରୁ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଏହାରେ କଣସି ଆନନ୍ଦ ରହିଛି କି?
ମରଣାଵସରେ କାଯା ଜୀଵଂ ନାନୁସରନ୍ତି ଯେ । ତେଷୁ ତାତ କୃତଘ୍ନେଷୁ କେଵାସ୍ଥା ଵତ ଧୀମତଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଶରୀର ଆତ୍ମା ସହିତ ଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ପିତା, ଏଭଳି ଅକୃତଜ୍ଞ ଜିନିଷରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କେମିତି ଭରସା କରିପାରିବେ?
ମତ୍ତେଭକର୍ଣାଗ୍ରଚଲଃ କାଯୋ ଲମ୍ବାମ୍ବୁଭଙ୍ଗୁରଃ । ନ ସନ୍ତ୍ଯଜତି ମାଂ ଯାଵତ୍ ତାଵଦ୍ ଏନଂ ତ୍ଯଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମଦମସ୍ତ ହାତୀର କାନର ଟିପ୍ ପରି ଅସ୍ଥିର, ଜଳବିନ୍ଦୁ ପରି ନାଜୁକ ଏହି ଶରୀର ମୋତେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି।
ପଵନସ୍ପନ୍ଦତରଲଃ ପେଲଵଃ କାଯପଲ୍ଲଵଃ । ଜର୍ଜରସ୍ ତନୁଵୃତ୍ତଶ୍ ଚ ନେଷ୍ଟୋ ଽଯଂ କଟୁନୀରସଃ
ପବନରେ ହଲୁଚୁଆ ନରମ ପତ୍ର ପରି ଏହି ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ, ଜର୍ଜରିତ ଓ ସ୍କିନ୍ନ; ଏହା ରୁଚିହୀନ ଓ କଢ଼ିଆ, ତେଣୁ ଏହା ଆକର୍ଷଣୀୟ ନୁହେଁ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଚିରଂ କାଲଂ ବାଲପଲ୍ଲଵପେଲଵମ୍ । ତନୁତାମ୍ ଏତ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ଵିନାଶମ୍ ଅନୁଧାଵତି
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖାଇ ଓ ପିଇ, ଏହି କମଳା ପତ୍ର ପରି ନରମ ଶରୀର କଷ୍ଟରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ।
ତାନ୍ଯ୍ ଏଵ ସୁଖଦୁଃଖାନି ଭାଵାଭାଵମଯାନ୍ଯ୍ ଅସୌ । ଭୂଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅନୁଭଵନ୍ କାଯଃ ପ୍ରାକୃତୋ ହି ନ ଲଜ୍ଜତେ
ଏହି ଶରୀରଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱରେ ଗଠିତ, ସେଇ ସୁଖ ଦୁଃଖକୁ ପୁନିପୁନି ଅନୁଭବ କରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ ହେବାରୁ କେବେ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରେ ନାହିଁ।
ସୁଚିରଂ ପ୍ରଭୁତାଂ କୃତ୍ଵା ସଂସେଵ୍ଯ ଵିଭଵଶ୍ରିଯମ୍ । ନୋଚ୍ଛ୍ରାଯମ୍ ଏତି ନ ସ୍ଥୈର୍ଯଂ କାଯଃ କିମ୍ ଇତି ପାଲ୍ଯତେ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶରୀର କେବେ ମହତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା ଦୃଢତା ପାଉନାହିଁ—ତେଣୁ ଏହାକୁ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରାଯିବ?
ଜରାକାଲେ ଜରାମ୍ ଏତି ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ତଥା ମୃତିମ୍ । ସମମ୍ ଏଵାଵିଶେଷଜ୍ଞଃ କାଯୋ ଭୋଗିଦରିଦ୍ରଯୋଃ
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଏହି ଶରୀର ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ—ଏହି ଶରୀର ଉପଭୋକ୍ତା ଓ ଦରିଦ୍ର, ଦୁହେଁ ପାଇଁ ସମାନ, କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଜାଣେ ନାହିଁ।
ସଂସାରାମ୍ଭୋଧିଜଠରେ ତୃଷ୍ଣାକୁହରକାନ୍ତରେ । ସୁପ୍ତସ୍ ତିଷ୍ଠତି ମୁକ୍ତେହୋ ମୂକୋ ଽଯଂ କାଯକଚ୍ଛପଃ
ସଂସାର ସମୁଦ୍ରର ଜଠର ଭିତରେ, ତୃଷ୍ଣାର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ମୌନ ଶରୀର-କଚ୍ଛପଟି ମୁକ୍ତି ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଏଇ ରହିଛି।