ସାଯସ୍ସୂଚୀ ମନସ୍ସୂଚ୍ଯା ଵଲିତା ଵିଜହାର ହ । ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅପ୍ସ୍ଵ୍ ଇଵ ଶିଲାଗୁର୍ଵୀ ନାଵଙ୍ଗଵଲିତା ସତୀ
ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ସୁଇ, ମନର ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ବାଙ୍କି ଯାଇ, ଏଠିଉଠି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲା; ଜଳରେ ଏକ ଭାରି ପାଥର ପରି, ତଳକୁ ବାଙ୍କି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଡୁବିଲାନି।
ଵିସସାର ଦିଗନ୍ତେଷୁ ସାନ୍ତଃକରଣସତ୍ତଯା । ତୃଣଲେଖେଵ ପଵନଶକ୍ତ୍ଯା ସଂସୃତିରୂପଯା
ମନର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଘାସର ତିନି କଣ୍ଡକୁ ବାତାସର ଶକ୍ତି ହେଲେ ଚଳାଇ ଦିଏ।
ମୁଖେନ ସୂକ୍ଷ୍ମସୂତ୍ରାନ୍ତଂ ତ୍ଯଜନ୍ତୀ ସୁଶିରୋମ୍ଭନେ । ପରାପୂରୋଦ୍ଯମେନାଶୁ ଜାତେଵ ହୃଦଯାନ୍ଵିତା
ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଚେଷ୍ଟାରେ, ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୂତାକୁ ଶିଳ୍ପ ତନ୍ତୁର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେପରି ଏକ ନାରୀ ନିଜ ହୃଦୟର ସହିତ ଏକତାରେ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
ପରାପୂରରସେନେଵ ସୂଚ୍ଯା ହୃତ୍ ସୁଵିକାସିତମ୍ । ଅନାରତଵମତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମସୂତ୍ରାନ୍ତମ୍ ଇଵ ସୂମ୍ଭନେ
ଉଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ରସରେ, ସୁଇ ହୃଦୟକୁ ଖୋଲିଦିଏ, ଏହିପରି ସେ ତନ୍ତୁରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୂତାର ଶେଷକୁ ଅବିରତ ଛାଡ଼ିଯାଏ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ ଅପି ଚିରକ୍ଷୀଣଃ ପୂର୍ଯତେ ନିର୍ଵିଚାରଣମ୍ । ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ର କ୍ଷଣାତ୍ ସୂଚ୍ଯା ପୂରିତୋ ଜର୍ଜରଃ ପଟଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଖରାପ ହୋଇଥିବା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପୂରଣ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି, ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଛିଣ୍ଡା ଚିରା ଜାମା ପୂରିଦିଯାଏ।
ସୂତ୍ରାଂଶୁନିର୍ଗତୈର୍ ଯୋଗ୍ଯଂ ସୂଚ୍ଯା ହୃଦଯମ୍ ଅର୍ଜିତମ୍ । ପରପୂରଣଯୈଵାଶୁ ତେଜଶ୍ ଚ କଚିତାର୍କରୁକ୍
ସୂତାର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ସୁଇ କପଡ଼ାର ମନ୍ଦାରୁ ଧରିନେଇଥାଏ; ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ପୂରଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଶୀଘ୍ର ହେବାକୁ ଆସେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ରୂପେ ଆଲୋକ ତିଆରି ହୁଏ।
ଅକସ୍ମାତ୍ ତେନ ରୂଢେଣ କ୍ଷୀଣପୂରଣରୂପିଣା । ହୃଦଯେ ରାକ୍ଷସୀ ସୂଚୀ କର୍ମଣାତପ୍ଯତେଵ ସା
ଏହିପରି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଆକୃତି, ଯାହା ଶକ୍ତିହୀନ ପୂରଣ ରୂପରେ ଅଛି, ହଠାତ୍ ହୃଦୟରେ ରାକ୍ଷସୀ ସୁଇକୁ କର୍ମର ଫଳ ଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ଵେଧଂ ଖୁରରଵେଣୈଵ କରୋତୀଷତ୍ପ୍ରଚାରିତା । ପ୍ରକୃତେନ ନିଜେନାପି ଖେଦାଯ ଵ୍ଯଵହାରିତା
ସୁଇ କିଛି ହଲାଇଲେ ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଶବ୍ଦ ଭଳି ଏକ ଛିଦ୍ର କରେ; ଏହିପରି ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ କ୍ଲାନ୍ତି ଆଣିଦିଏ।
ସଞ୍ଚାରଯତି ଵସ୍ତ୍ରେଷୁ ସୂତ୍ରଂ ଚତୁରଵେଧନା । ଆଦୀର୍ଘଂ ଵାସନାତନ୍ତୁଂ ଶରୀରେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଵେଦନା
ସୁଇ କପଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ସୂତାକୁ ଚାରିପଟେ ଛିଦ୍ର କରି ଚଳାଏ; ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସୂତା ଭଳି ଶରୀରରେ ବାସନାର ତାନ୍ତୁ ଅନୁଭୂତି ଭଳି ଚାଲିଥାଏ।
ସଞ୍ଚାର୍ଯମାଣା ଵେଗେନ ଧାଵତୀଵାକ୍ଷିପାଟନେ । ଅଦର୍ଶିତମୁଖା ଏଵ ଦୁର୍ଜନା ମର୍ମଵେଧିନଃ
ସୁଇ ଯେପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ କପଡ଼ା ଭିତରେ ଦୌଡ଼େ, ତାହାର ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଲୁଚି ରହି ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି।
ସ୍କନ୍ଧଵସ୍ତ୍ରଜଵପ୍ରୋତା ଵେଧାକ୍ଷ୍ଣା ସୁଖମ୍ ଈକ୍ଷତେ । କଥମ୍ ଏନଂ ଭିନଦ୍ମୀତି ତୀକ୍ଷ୍ଣାନାମ୍ ଏତଦ୍ ଈପ୍ସିତମ୍
ଉଲି ଧାଗା ଲଗାଇ ସୁଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ସହଜରେ ଦେଖେ—‘ମୁଁ କିପରି ଏହାକୁ ଛିଦ୍ର କରିବି?’—ଏହି ହେଉଛି ତୀକ୍ଷ୍ଣମନା ଲୋକଙ୍କର ଇଚ୍ଛା।
ସମମ୍ ଏଵ ଚ କୌଶେଯେ କ୍ଷୌମେ ଚ ଵସନେ ଶିତା । ଜଡଃ କ ଇଵ ଵା ନାମ ଗୁଣାଗୁଣମ୍ ଉପେକ୍ଷତେ
ସୁଇ ରେଶମ କିମ୍ବା କପାସ ଯେଉଁ କପଡ଼ା ହେଉ, ସମାନ ଭାବେ ପାର୍ ହୁଏ; ଗୁଣ ଓ ଦୋଷର ତଫାତକୁ ଅବହେଳା କରେ କିବା ମୂର୍ଖ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ?
ସା ଦଧାନୋଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ସୂତ୍ରମ୍ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଙ୍ଗୁଲିପୀଡିତା । ଅନ୍ତ୍ରତନ୍ତୁମ୍ ଇଵାନନ୍ତମ୍ ଉଦ୍ଗିରନ୍ତୀ ନିରୀକ୍ଷତେ
ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଉଁଠି ମଧ୍ୟରେ ଚାପି ଧରି, ସୁଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାଗା ବୋହି ଚାଲେ; ଏକ ଅନନ୍ତ ସୂତା ଝାଡ଼ୁଥିବା ପରି, ସେ ସାମ୍ନାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରହେ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣାସ୍ଯହୃଦଯତ୍ଵେନ ସରସେଷୁ ନ କେଷୁଚିତ୍ । ସୂତ୍ରିତାପି ପଦାର୍ଥେଷୁ ଵିଶତ୍ଯ୍ ଅଲସଗାମିନୀ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଦରୁଣ, ଯଦିଓ ତାକୁ ସୂତ୍ରରେ ପୋରାଯାଏ, ମୃଦୁ ଜିନିଷରେ ଏହା ଭିତରକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ, ଏହା ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଥାଏ।
ଅଗର୍ଦଭୀମୁଖପ୍ରୋତା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାପି ନ ଚାପି ଧୀଃ । ଅଵେଧିତାପ୍ଯ୍ ଅହୃଦଯା ରାଜପୁତ୍ର୍ଯ୍ ଅପି ଦୁର୍ଭଗା
ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଗଧାର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ପୋରାଯାଏ, ସେହି ସୁଇ ଭିତରକୁ ଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ରହିଯାଏ, ଏହା ଦୁଃଖିନୀ ରାଜକୁମାରୀ ପରି ଅଭାଗି ହୋଇଥାଏ।
ଵିନା ପରାପକାରେଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣେ ସରଣମ୍ ଈହତେ । ଵେଧନାଦ୍ ରୋଧିତା ସୂଚିଃ କର୍ଣପାଶେ ପ୍ରଲମ୍ବତେ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନଥିଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିନିଷ କୌଣସି ମାର୍ଗ ଚାହେଁନାହିଁ; ଛିଦ୍ର କରିବା ପରେ, ସୁଇ କାନର କଣ୍ଠିରେ ଅଟକି ଲଟକି ରହିଯାଏ।
ଶେତେ କିଂ ଚାରୁ ମୈତ୍ର୍ଯେଵ ବୁସେ କରପରିଚ୍ଯୁତା । ସ୍ଵରୂପସଦୃଶଂ ମିତ୍ରଂ କସ୍ମୈ ନାମ ନ ରୋଚତେ
ହାତରୁ ପଡ଼ିଗଲାପରେ, ସୁଇ କପାସ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ଏହା ମିତ୍ରତା ପରି ଲାଗେ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ସମାନ ମିତ୍ର କିଏ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ?
ମିଶ୍ରିତା ମୂଢଚିତ୍ତାନାଂ ଵୃତ୍ତିଭିଃ ପ୍ରାକୃତେ ଜନେ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମସମାଂ କୋ ହି ସଙ୍ଗତିଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି
ମୁଢ଼ ମନ ଥିବା ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱଭାବିକ ଚଳନରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ନିଜ ସମାନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହେ?
ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଯସ୍କାରଚିତୌ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତାନ୍ତର୍ଧିଗାମିନୀ । ଭସ୍ତ୍ରାଵାତୈର୍ ଵିଵଲିତା ଗଗନୋଡ୍ଡଯନୋନ୍ମୁଖୀ
ଏକଥର ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା ପରେ, ଭିତରେ ଚଳିଥିବା ଶକ୍ତି ଲୋହାର ଘରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଧମନାର ପବନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
ପ୍ରାଣାପାନପ୍ରଵାହସ୍ଥା ହୃତ୍ପଦ୍ମାନ୍ତରଗାମିନୀ । ଦୁଃଖଶକ୍ତିର୍ ମହାଘୋରା ଜୀଵଶକ୍ତିର୍ ଇଵୋଦ୍ଯତା
ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନର ପ୍ରବାହରେ ଥିବା, ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା, ଦୁଃଖର ଶକ୍ତି ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଉଦିତ ହୁଏ, ଜୀବନ ଶକ୍ତି ପରି।
ସମାନଵୈପରୀତ୍ଯେନ ସମାନସମଗାମିନୀ । ଉଦାନଵିପରୀତତ୍ଵାଦ୍ ଉଦାନସମଗାମିନୀ
ସମାନ ବାୟୁ ସହିତ ବିପରୀତ ଭାବରେ ଏହା ଚଳେ, ସମାନ ସହ ଏକାସାଥି ଯାଏ; ଉଦାନ ବାୟୁ ସହିତ ବିପରୀତ ଭାବରେ ଏହା ଚଳେ, ଉଦାନ ସହ ଏକାସାଥି ଯାଏ।
ଵ୍ଯାନସ୍ଥା ଵ୍ଯାଧିଜନନୀ ସର୍ଵାଙ୍ଗରସଚାରିଣୀ । ହୃତ୍କଣ୍ଟଶୂଲୋତ୍ପ୍ଲଵନଵୈଵର୍ଣ୍ଯୋନ୍ମାଦକାରିଣୀ
ଏହା ବ୍ୟାନ ବାୟୁରେ ବସିଥାଏ, ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶର ରସରେ ଘୁରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ହୃଦୟ ଓ କଣ୍ଠରେ ବେଦନା, ଫୁଲିଯିବା, ରଙ୍ଗ ହରାଇଯିବା ଓ ପାଗଳପଣ ଆଣିଦିଏ।
ପ୍ରାଯସ୍ ସୌଚିକହସ୍ତସ୍ଥା ସୁପ୍ତୋର୍ଣାଗଣ୍ଡକୋଟରେ । ବାଲହସ୍ତେ ଽଙ୍ଗୁଲୀତଲ୍ପଵେଧନୈକଵିଲାସିନୀ
ଏହା ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ପରିଷ୍କାରକର ହାତରେ ଥାଏ, ନଖର ଖାଲି ଭିତରେ ଶୁଏ, ଏବଂ ଶିଶୁର ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଟିପରେ ବେଦନା ଦେବାରେ ଖୁସି ପାଏ।
ପାଦପ୍ରଵିଷ୍ଟା ରୁଧିରପାନପାଜିରଵିସ୍ତୃତା । ତୁଷ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅତିତରାଂ ତୁଚ୍ଛଭୋଜନା ତୁଚ୍ଛଭୋଜନୈଃ
ଏହା ପାଦ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ରକ୍ତ ଓ ମଳ ଚ୍ୟାନେଲରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଅତି ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟରେ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଶେତେ କର୍ଦମକୋଶସ୍ଥା ଚିରକାଲମ୍ ଅଧୋମୁଖୀ । ଇଚ୍ଛାନୁରୂପମ୍ ଆସାଦ୍ଯ କ ଇଵାସ୍ପଦମ୍ ଉଜ୍ଝତି
ଏହା କାଦାର ଖୋଲି ଭିତରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶୁଏ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ପାଏ, ସେପରି ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାନ କିଏ ଛାଡ଼ିଦେବ?
କ୍ରୌର୍ଯେଣାପହୃତାତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯତ୍ଯ୍ ଉପଵେଧନୈଃ । ଉତ୍ସଵାଦ୍ ଅପି ନୀଚାନାଂ କଲହୋ ହି ସୁଖାଯତେ
ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୂରତାରେ ମନ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନମନ୍ତଳ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଝଗଡା ହିଁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
କପର୍ଦିକା ଵଲଭ୍ଯାନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ବହୁ ମନ୍ଯତେ । ଦୁରୁଚ୍ଛେଦା ହି ଭୂତାନାମ୍ ଅହଙ୍କାରଚମତ୍କୃତିଃ
ଏକ ଛୋଟ ମୁଦ୍ରାକୁ ଗୁପ୍ତ ଡିବାରେ ରଖି ଯେଉଁମାନେ ତାହାକୁ ବହୁତ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି ଆସ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁଭବନ୍ତି। କାରଣ, ଅହଂକାରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବକୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଶ୍ଵେତିକାଯୁଗ୍ମଲଭ୍ଯେନ ସାହୃତେନାତ୍ମନା ନୃଣାମ୍ । ମୃତିମ୍ ଆଧାସ୍ଯତେ ଚିତ୍ରା ସ୍ଵାର୍ଥେ ନୋଦେତି ମୂଢତା
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇଟି ଗୋଟିର ଖେଳରେ ମନ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଆସନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଚତୁର ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ମୂଢତା ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ଵସ୍ତ୍ରତନ୍ତୁଵିଭେଦେନ ପରମାରଣମ୍ ଆଶୁ ମେ । ଇଦଂ ସମ୍ପଦ୍ଯତ ଇତି ଭଵତ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତନିର୍ମଲା
କପଡ଼ାର ଏକ ତନ୍ତୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରେ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି—ଏହି ଭାବନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ।
ସ୍ଥାପିତା ମଲମ୍ ଆଦତ୍ତେ ସୂଚୀ ଯଦ୍ ଘର୍ଷଣଂ ଵିନା । ପରାପଵେଧଵିରହାଦ୍ ଵ୍ଯାଧିସ୍ ସୋ ଽସ୍ଯାଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସୁଇ ଯଦି ଏକଠା ରହିଯାଏ, ତେବେ ଘଷାଘଷି ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଧୁଳି ଲାଗିଯାଏ; ବାହାରୁ କିଛି ଚେଦନ ନ ହେଲେ, ତାହାରେ ରୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।