ଏକଵସ୍ତ୍ଵନୁରାଗାଣାମ୍ ଅହୋ ନୁ ଵିଷମା ଗତିଃ । ଦେହୋ ଽପି ତୃଣଵତ୍ ତ୍ଯକ୍ତୋ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ନିଜଯେଚ୍ଛଯା
ଏକଟି ବସ୍ତୁରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଅସୁବିଧାଜନକ! ରାକ୍ଷସୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଘାସ ଭଳି ଛାଡିଦେଲେ।
ଏକଵସ୍ତ୍ଵତିଗର୍ଵେଣ ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯା ହି ସଂଵିଦଃ । ରାକ୍ସସ୍ଯା ଗ୍ରାସଗର୍ଵେଣ ଦେହନାଶୋ ଽପି ନେକ୍ଷିତଃ
ଅନ୍ୟ ମନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଅତି ଗର୍ବ କରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କର ଖାଇବାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଗର୍ବ କରି, ଦେହର ନାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ନାଶୋ ଽପି ସୁଖଯତ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞମ୍ ଏକଵସ୍ତ୍ଵତିରାଗିଣମ୍ । ସୂଚୀଭୂତା ଵିଦେହାପି ପରିତୁଷ୍ଟୈଵ ରାକ୍ଷସୀ
ଏକ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଅତି ଆସକ୍ତ ଅଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କୁ ନାଶ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ; ଏଠି ଦେହହୀନ ଓ ସୁଇ ଆକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ।
ଅନ୍ଯା ବଭୂଵ ତଲ୍ଲଗ୍ନା ସା ତଥା ଜୀଵସୂଚିକା । ଵ୍ଯୋମାତ୍ମିକା ନିରାକାରା ଵ୍ଯୋମଵୃତ୍ତିଶରୀରକା
ଏହିପରି, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏହି ସୁଇ ସହିତ ଲାଗିଗଲା, ଏଭଳି ଜୀବନ୍ତ ସୁଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବର, ରୂପ ନଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶର କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦେହ ଭାବେ ରହିଲା।
ତେଜସ୍ତନ୍ତୁପ୍ରଵାହାଭା ପ୍ରାଣତନ୍ତୁମଯାତ୍ମିକା । ଶୂଲସଂଵେଦନାକାରା ତଦ୍ରନ୍ଧ୍ରାର୍କାଂଶୁସୁନ୍ଦରୀ
ସେ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ ତାନ୍ତୁର ଧାରା ପରି ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରାଣର ତାନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ତୀବ୍ର ବେଦନାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସୁଇର ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ପୃଥକ୍ସ୍ଥେଵାସିଧାରା ସା ପରମାଣ୍ଵାଵଲୀଵ ଚ । କୌସୁମୀ ଗନ୍ଧଲେଖେଵ କଲାକଲନରୂପିଣୀ
ସେ ଅଲଗା ତରୱାରିର ଧାର ପରି, କିମ୍ବା ଅଣୁମାଳିକା ପରି ଥିଲେ; ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ରେଖା ପରି, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପାପାତ୍ମିକା ମନୋଵୃତ୍ତିସ୍ ସା ହି ତସ୍ଯାସ୍ ତଥା ସ୍ଥିତା । ପରପ୍ରାଣଦଶାଵେଧପରମାର୍ଥପରାଯଣା
ସେ ପାପମୟ ସ୍ୱଭାବର, ମନର ଚଳନ ପରି ଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏଭଳି ରହିଗଲେ; ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣ ଅବସ୍ଥାକୁ ଭେଦିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସତ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିଥିଲେ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ଯାସ୍ ତନୁର୍ ଜାତା ସୂଚିଦ୍ଵଯମଯୀ ହି ସା । ନୀଵାରଶୂକଵତ୍ ତନ୍ଵୀ କର୍ପାସାଂଶୁସୁପେଲଵା
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଦେହ ଦୁଇଟି ସୁଇ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏହି ଦେହ ନୀବାର ଚିପି ଭଳି ସୁକୁମାର ଏବଂ କପାସ ତନ୍ତୁ ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନରମ ଥିଲା।
ତନୁଦ୍ଵଯେନ ତେନାସୌ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହୃଦଯଂ ନୃଣାମ୍ । ଵେଧଯନ୍ତୀ ତତଃ କ୍ରୂରା ପ୍ରବଭ୍ରାମ ଦିଶୋ ଦଶ
ସେଇ ଦୁଇଟି ସୁଇ ରୂପ ନେଇ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧିରେ ବେଧିଲେ; ତାପରେ, କ୍ରୂର ହୋଇ, ସେ ଦଶ ଦିଗରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସର୍ଵସ୍ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପଵଶାଲ୍ ଲଘୁର୍ ଭଵତି ଵା ଗୁରୁଃ । କର୍କଟ୍ଯୋଗ୍ରଂ ଵପୁସ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସୂଚୀତ୍ଵମ୍ ଉରରୀକୃତମ୍
ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ କେବେ ହଲକା ହୁଏ, କେବେ ଭାରୀ ହୁଏ; କର୍କଟୀ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ସୁଇ ଭଳି ଦେହ ଧାରଣ କଲେ।
ତୁଚ୍ଛୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥୋ ଽଲ୍ପସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଯାତ୍ଯ୍ ଅତିପ୍ରାର୍ଥନୀଯତାମ୍ । ସୂଚୀଵୃତ୍ତପିଶାଚୀତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ତପସାର୍ଜିତମ୍
ଅତି ସାଧାରଣ କଥା ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ହୋଇଯାଏ; ସୁଇ ଭଳି ଭୂତ ରୂପ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାଇଥିଲେ।
ଅପି ପୁଣ୍ଯଶରୀରାଣାଂ ଜାତିବନ୍ଧୋ ନ ଶାମ୍ଯତି । ଅନୁସୂଚି ପିଶାଚୀତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଦେହ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସୀ ସୁଇ ପରି ଭୂତ ହୋଇଯିବାକୁ ପଡିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ଦିଗନ୍ତଭ୍ରମଣେ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଯାଂ ସହାନିଲୈଃ । ତତ୍ରୈଵ ସା ତନୁସ୍ ସ୍ଥୂଲା ଗଲିତା ଶାରଦାଭ୍ରଵତ୍
ସେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପବନ ସହିତ ଘୁରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମୋଟ ଦେହ ଶରଦ୍ ମାସର ମେଘ ପରି ଗଳିଗଲା।
କସ୍ଯଚିଦ୍ ଵିଵଶାଙ୍ଗସ୍ଯ କ୍ଷୀଵସ୍ଯ ଵିପୁଲସ୍ଯ ଵା । ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ ଵାତସୂଚୀ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅତି ଵିଷୂଚିକା
ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଅସହାୟ, କ୍ଷୀଣ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ମୋଟ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପବନ ସୁଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୟଙ୍କର ବାନ୍ତି ଦୋଷ ହୋଇଯାଏ।
କସ୍ଯଚିତ୍ ତନୁଦେହସ୍ଯ ସ୍ଵଚ୍ଛସ୍ଯ ସୁଧିଯୋ ଽପି ଚ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଜୀଵସୂଚିତ୍ଵେ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଵିଷୂଚିକା
ଯେଉଁଠି କୌଣସି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଠାରେ ଜୀବନ ସୁଇ ଭିତରେ ଥିବା ବାନ୍ତି ଦୋଷ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ କ୍ଵଚିତ୍ ତୃପ୍ଯତି ସା ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିହୃଦଯସ୍ଥିତା । କ୍ଵଚିଦ୍ ଉଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯୈର୍ ମନ୍ତ୍ରୌଷଧିକୃତକ୍ରମୈଃ
ଏଭଳି, କେବେ କେବେ ସେ ଭ୍ରମିତ ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କରେ; ଆଉ କେବେ କେବେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା କୃତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଆସୀଦ୍ ବହୂନି ଵର୍ଷାଣି ଭ୍ରମଣୈକପରାଯଣା । ଦେହଦ୍ଵଯେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଭୂମିତଲେ ତଥା
ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି, ଏହା ଦୁଇଟି ଦେହ ନେଇ ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଘୁରିବାରେ ମାତ୍ର ଲାଗିରହିଲା।
ରଜସ୍ତିରୋହିତା ଭୂମୌ ହସ୍ତେ ଽଙ୍ଗୁଲିତିରୋହିତା । ପ୍ରଭାତିରୋହିତା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵସ୍ତ୍ରେ ସୂତ୍ରତିରୋହିତା
ଭୂମିରେ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଯାଏ, ହାତରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଏ, ଆକାଶରେ ଆଲୋକରେ ଲୁଚିଯାଏ, କପଡ଼ାରେ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଯାଏ।
ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥା ସ୍ନାଯୁସରିତି ଦୁର୍ଭଗେ ପାଂସୁପାଣ୍ଡୁନି । ଶୁଷ୍କରେଖାସରିତ୍ଖାତେ ସୂକ୍ଷ୍ମରେଖାଜରତ୍ତୃଣେ
ଭିତରେ ଏହା ସନ୍ନାହ ନଦୀରେ ବସିଥାଏ, ଅପରିସ୍ଥିତ ଓ ଧୂଳିଆ ଦେହରେ ରହିଥାଏ; ଶୁଷ୍କ ରେଖା ନଦୀ ଖାଲିରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ରେଖା ବୃଦ୍ଧ ଘାସରେ ଲୁଚିଯାଏ।
ଅର୍ଥହୀନେ ଗତଚ୍ଛାଯେ ଶୂନ୍ଯେ ଉଚ୍ଛ୍ଵାସକାରିଣି । ମକ୍ଷିକାଵାତହରଣେ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପରିଵର୍ଜିତେ
ଅର୍ଥହୀନ, ଛାୟାବିହୀନ, ଖାଲି ଏବଂ କେବଳ ଶ୍ୱାସ ଦେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ; ଯେଉଁଠି ମକି ହାଲୁକା ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ଶୁଭ ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ।
ସ୍ଥୂଲାସ୍ଥିଗ୍ରନ୍ଥିଵଲିତେ ନିତ୍ଯକମ୍ପସ୍ଫୁରତ୍ତଲେ । ଅନାତ୍ମୀଯାଚ୍ଛନୀହାରଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକକୃତଭ୍ରମେ
ମୋଟା ଏବଂ ଗଠିଲା ହାଡ଼ର ଗଠାଠିରେ, ସଦା କମ୍ପିଥିବା ଓ ଅସ୍ଥିର ଭୂମିରେ; ଅନ୍ୟର ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମରେ।
କିଣସ୍ଥାଣ୍ଵଗ୍ରଵିଶ୍ରାନ୍ତମକ୍ଷିକାଵିଙ୍କଵାଯସେ । ରୌକ୍ଷ୍ଯରୂଢରସଦ୍ଵାତେ ଵିଲୋଲାଙ୍ଗୁଲିଶାଖିନି
ଗଛର ଡାଳର ଟିପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ମକିର ଗୁଞ୍ଜନ ପବନରେ; ଶୁଷ୍କ ଓ କଠିନ ହୋଇଯାଇଥିବା ପବନରେ, ଅସ୍ଥିର ଆଙ୍ଗୁଠିର ଶାଖାରେ।
ମଲାଭ୍ରଲେଖାସଂସାରେ ସ୍ଵାଙ୍ଗୁଲିଵ୍ରଣଗର୍ତକେ । ସ୍ଵେଦାଵଶ୍ଯାଯଦୁଷ୍ଷ୍ଠ୍ଯୂତେ ପର୍ଵଵାଲ୍ମୀକପର୍ଵତେ
ମଳ ମେଘର ରେଖା ଭରିଥିବା ଜଗତରେ, ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଘାଉର ଗହ୍ବରରେ; ଘମ, ତରଳ ଓ ଦୁଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ, ଗଠି ଏବଂ ପିପିଲିକା ଗୁହା ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାହାଡ଼ରେ।
କଚତ୍ପାଂସୁଜଲଭ୍ରାନ୍ତୌ ନଖାଜଗରକର୍କଶେ । କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ ସରିଦ୍ଭୀତଭୀତଯୂକାକୁପାନ୍ଥକେ
କେବେ କେବେ ଧୂଳି, ପାଣି ଓ ଭ୍ରମରେ, ସାପର ଚାମର ଭଳି କଠିନ ନଖରେ; କେବେ କେବେ ନଦୀକୁ ଡରି, ଉଠି ଥିବା ଯୁକାରେ ଭରିଥିବା କୁଆଁ ପଥରେ।
ଵିରଲା ଶୁଷ୍କସନ୍ଦୃଷ୍ଟପିଟକାପୂତପଲ୍ଵଲେ । ମଧ୍ଯସ୍ଥଲେଖାମାର୍ଗୌଘେ ଶୀତଶ୍ଵସନଗୋଚରେ
ଅତି ଅଳ୍ପ, ଶୁଖିଲା ଓ ଫାଟିଯାଇଥିବା, ଦାଗ ଓ କାଦାର ଜଳାଶୟରେ; ମଧ୍ୟପଥରେ ଥିବା, ଠଣ୍ଡା ପବନରେ ବହୁଥିବା।
ଗ୍ରସ୍ତଯୂକାନରୌଘାସୃକ୍ପୂର୍ଣସୃକ୍ଵିନଖାସ୍ଯତାମ୍ । ଦଧତାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଯକ୍ଷେଣ କ୍ରାନ୍ତେ ସର୍ଵତ୍ର ପାତିନା
ଯୁକା, ଦାଗ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଥିବା, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ନଖର ଚିହ୍ନ ଥିବା ମୁହଁରେ; ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଧୁରିରେ ଚାପି, ଯିଏ ଟାଣେ ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଘେଡ଼ାଯାଏ।
ନାନାଵିରଚନା ଚିତ୍ରପଟପତ୍ତନଗାମିନୀ । ଗମାଗମପରିଶ୍ରାନ୍ତା ତତ୍ରାତ୍ଯନ୍ତଚିରାଶ୍ଵଗା
ନାନା ଆକୃତିରେ, ଚିତ୍ରିତ ବସ୍ତ୍ର ଭଳି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ; ଆସିଯିବା ଓ ଯିବାରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେଠାରେ ବହୁଦିନ ଅରାମ କରେ।
ନଗରାନ୍ ନଗରେ ନ୍ଯସ୍ତସୂତ୍ରଭାଣ୍ଡିକଭାରିଣୀ । ପ୍ରାପ୍ତେ କରତଲାରଣ୍ଯେ ବଲୀଵର୍ଦଵିଵର୍ତିନୀ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ ଏକ ମହିଳା ତାନ୍ତୁ ଓ ଉପକରଣ ଭରିଥିବା ଝୋଲା ବୋହି ଚାଲିଥାଏ; ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚେ, ବଳିଦାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଘୁଞ୍ଚାଯାଏ।
ଗୁପ୍ତେ ଵିଶ୍ରମଣାଯୈଵ ମନାକ୍ କରପରିଚ୍ଯୁତା । ତନ୍ତୁପ୍ରୋତମୁଖାକୃଷ୍ଟିଖିନ୍ନା କ୍ଵାପି ଵିଶୀର୍ଯତେ
ଲୁଚି ରହି, ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ହାତରୁ ଖସି ଅଲ୍ପ ଅରାମ ନେଉଛି; ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ତାନ୍ତୁ ଟାଣିବାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, କେଉଁଠି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ଵେଧନଂ କର୍ଣସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟା କଠିନାପି ନ ସାକରୋତ୍ । ନ ହି ତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ବହିଃ କାର୍ଯେ ନୀଚତ୍ଵଂ ଵିଜହାତି ଚେତ୍
କଠିନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାନକୁ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଛିଦ୍ର କରିପାରେନି; କାରଣ, ମନ ନିର୍ବଳ ହେଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ତାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଏନି।