ତୀର୍ଥମୁନ୍ଯାଶ୍ରମଶ୍ରେଣୀଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଉତ୍କଣ୍ଠିତଂ ମନଃ । ରାମସ୍ଯାଭୂଦ୍ ଭୃଶଂ ତତ୍ର କଦାଚିଦ୍ ଗୁଣଶାଲିନଃ
ସେ ସମୟରେ ଗୁଣମୟ ରାମଙ୍କ ମନରେ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଭାରି ଆଗ୍ରହ ଜନ୍ମିଲା।
ରାଘଵଶ୍ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵୈଵମ୍ ଉପେତ୍ଯ ଚରଣୌ ପିତୁଃ । ହଂସଃ ପଦ୍ମାଵ୍ ଇଵ ନଵୌ ଜଗ୍ରାହ ନଖକେସରୌ
ଏପରି ଭାବି ରାଘବ ଜାଇ ନିଜ ବାପାଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ, ଯେପରି ହଂସ ପଦ୍ମର ନୂତନ କେଶରକୁ ଧରେ।
ତୀର୍ଥାନି ଦେଵସଦ୍ମାନି ଵନାନ୍ଯ୍ ଆଯତନାନି ଚ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଉତ୍କଣ୍ଠିତଂ ତାତ ମମେଦଂ ହି ଭୃଶଂ ମନଃ
ବାପା, ମୋର ମନ ତୀର୍ଥ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ, ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ।
ତଦ୍ ଏତାମ୍ ଅର୍ଥନାଂ ପୂର୍ଵାଂ ସଫଲୀକର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି । ନ ସୋ ଽସ୍ତି ଭୁଵନେ ତାତ ତ୍ଵଯା ଯୋ ଽର୍ଥୀ ଵିମାନିତଃ
ତେଣୁ, ଏହି ଆଗରୁ କହିଥିବା ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅ। ବାପା, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ଯାହାଠାରୁ କିଛି ଚାହିଲେ, ସେ କେବେ ନିରାଶ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ଇତି ସମ୍ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ରାଜା ଵସିଷ୍ଠେନ ସମଂ ତଦା । ଵିଚାର୍ଯାମୁଞ୍ଚଦ୍ ଏଵୈନଂ ରାମଂ ପ୍ରଥମମ୍ ଅର୍ଥିନମ୍
ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ରାଜା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଆଦି ପ୍ରଥମ ଅନୁରୋଧକ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ଶୁଭେ ନକ୍ଷତ୍ରଦିଵସେ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହ ରାଘଵଃ । ମଙ୍ଗଲାଲଙ୍କୃତଵପୁଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଦୁଇଭାଇଁ ସହିତ, ମଙ୍ଗଳ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଯାତ୍ରାକୁ ବେରିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠପ୍ରହିତୈର୍ ଵିପ୍ରୈଶ୍ ଶାସ୍ତ୍ରତଜ୍ଜ୍ଞୈସ୍ ସମନ୍ଵିତଃ । ସ୍ନିଗ୍ଧୈଃ କତିପଯୈର୍ ଏଵ ରାଜପୁତ୍ରଵରୈସ୍ ସହ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ କେତେକ ସ୍ନେହଶୀଳ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଅମ୍ବାଭିର୍ ଵିହିତାଶୀର୍ଭିର୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଭୂଷିତଃ । ନିରଗାତ୍ ସ ଗୃହାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥମ୍ ଉଦ୍ଯତଃ
ମାଆମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛାରେ ସଜାଇ, ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ଘରୁ ବାହାରିଲେ।
ନିର୍ଗତସ୍ ସ୍ଵପୁରାତ୍ ପୌରୈସ୍ ତୂର୍ଯଘୋଷେଣ ଵର୍ଧିତଃ । ପୀଯମାନଃ ପୁରନ୍ଧ୍ରୀଣାଂ ନେତ୍ରୈର୍ ଭୃଙ୍ଗୌଘଭଙ୍ଗୁରୈଃ
ସେ ନିଜ ସହରୁ ବାହାରିଲେ, ସହରବାସୀମାନେ ବାଜା ମାରି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ, ସହରର ଜନନୀମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଗ୍ରାମୀଣଲଲନାଲୋକହସ୍ତପଦ୍ମାପଵର୍ଜିତୈଃ । ଲାଜଵର୍ଷୈର୍ ଵିକୀର୍ଣାତ୍ମା ହିମୈର୍ ଇଵ ହିମାଚଲଃ
ଗ୍ରାମର ଝିଅମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ହାତ ଦେଇ ଚାଉଳ ଛିଟିଲେ, ତାଙ୍କ ପଥ ହିମପର୍ବତ ଉପରେ ହିମପାତ ପରି ଚାଉଳରେ ଢାକିଯାଇଲା।
ଆଵର୍ଜଯନ୍ ଵିପ୍ରଗଣାନ୍ ପରିଶୃଣ୍ଵନ୍ ପ୍ରଜାଶିଷଃ । ଆଲୋକଯନ୍ ଦିଗନ୍ତାଂଶ୍ ଚ ପରିଚକ୍ରାମ ଜଙ୍ଗଲେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ, ଦିଗନ୍ତକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାରଭ୍ଯ ସ୍ଵକାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ କ୍ରମାତ୍ କୋସଲମଣ୍ଡଲାତ୍ । ସ୍ନାନଦାନତପୋଧ୍ଯାନପୂର୍ଵକଂ ସ ଦଦର୍ଶ ହ
ତାପରେ ସେ ନିଜ କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳରୁ କ୍ରମେ ଆଗେଇ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ପରେ ଦେଖିଲେ।
ନଦୀସ୍ ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଵନାନ୍ଯ୍ ଆଯତନାନି ଚ । ଜଙ୍ଗଲାନି ଵନାନ୍ତେଷୁ ତଟାନ୍ଯ୍ ଅବ୍ଧିମହୀଭୃତାମ୍
ନଦୀ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ପୁଣ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ, ମନ୍ଦିର, ଜଙ୍ଗଲ ଛଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ର କୂଳ ଦେଖିଲେ।
ମନ୍ଦାକିନୀମ୍ ଇନ୍ଦୁନିଭାଂ କାଲିନ୍ଦୀଂ ଚୋତ୍ପଲାମଲାମ୍ । ସରସ୍ଵତୀଂ ଶତଦ୍ରୁଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାମ୍ ଇରାଵତୀମ୍
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମାନ୍ଦାକିନୀ, କମଳପରି ପବିତ୍ର କାଳିନ୍ଦୀ, ସରସ୍ବତୀ, ଶତଦ୍ରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ଇରାବତୀ ନଦୀ ଦେଖିଲେ।
ଵେଣାଂ ଚ କୃଷ୍ଣଵେଣାଂ ଚ ନିର୍ଵିନ୍ଧ୍ଯାଂ ସରଯୂଂ ତଥା । ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ଵିତସ୍ତାଂ ଚ ଵିପାଶାଂ ବାହୁଦାମ୍ ଅପି
ସେ ବେଣା, କୃଷ୍ଣବେଣା, ନିର୍ବିନ୍ଧ୍ୟା, ସରୟୂ, ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ବିତସ୍ତା, ବିପାଶା ଓ ବାହୁଦା ନଦୀକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଯାଗଂ ନୈମିଷଂ ଚୈଵ ଧର୍ମାରଣ୍ଯଂ ଗଯାଂ ତଥା । ଵାରାଣସୀଂ ଶ୍ରୀଗିରିଂ ଚ କେଦାରଂ ପୁଷ୍କରଂ ତଥା
ସେ ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟ, ଗୟା, ବାରାଣସୀ, ଶ୍ରୀଗିରି, କେଦାର ଓ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ମାନସଂ ଚ କ୍ରମସରସ୍ ତଥୈଵୋତ୍ତରମାନସମ୍ । ଵଡଵାଂ ମଡଵାଂ ଚୈଵ ତୀର୍ଥଵୃନ୍ଦଂ ସସୋଦରମ୍
ସେ ମାନସ, କ୍ରମସରସ, ଉତ୍ତରମାନସ, ବଡ଼ବା, ମଡ଼ବା ଓ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସହିତ ତାହାର ଗଭୀର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥଂ ମହାତୀର୍ଥମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରସ୍ ତଥା । ସରାଂସି ସରସୀଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଵାପୀହ୍ରଦାଵଲୀମ୍
ସେ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ, ମହାତୀର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସରୋବର, ଝିଲିକା ଓ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ଵାମିନଂ କାର୍ତ୍ତିକେଯଂ ଚ ସାଲିଗ୍ରାମହରିଂ ତଥା । ସ୍ଥାନାନି ଚ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିଂ ହରସ୍ଯ ଗିରିଜାପତେଃ
ସେ ସ୍ୱାମୀନଙ୍କ ମନ୍ଦିର, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ, ସାଲିଗ୍ରାମରେ ହରିଙ୍କୁ ଏବଂ ଗିରିଜାପତି ହରଙ୍କ ଚଉଷଠି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଵିଚିତ୍ରାଣି ଚତୁରବ୍ଧିତଟାନି ଚ । ଵିନ୍ଧ୍ଯକନ୍ଦରକୁଞ୍ଜାଂଶ୍ ଚ କୁଲଶୈଲସ୍ଥଲାନି ଚ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ, ଚାରି ସମୁଦ୍ରର କୂଳ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ କୁଞ୍ଜ, ଏବଂ ପୌରୁଷ ପାହାଡ଼ର ମାଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ମହତାଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦେଵାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ପାଵନାନ୍ ଆଶ୍ରମାଞ୍ ଶୁଭାନ୍
ସେ ମହାନ ରାଜାଋଷି, ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଭୂଯୋ ଭୂଯସ୍ ସ ବଭ୍ରାମ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହ ମାନଦଃ । ଚତୁର୍ଷ୍ଵ୍ ଅପି ଦିଗନ୍ତେଷୁ ସର୍ଵାନ୍ ଏଵ ମହୀତଟାନ୍
ମାନ୍ୟଜନ ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁନିପୁନି ଚାରି ଦିଗର ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ସୀମାନ୍ତକୁ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଅମରକିନ୍ନରମାନଵମାନିତସ୍ ସମଵଲୋକ୍ଯ ମହୀମ୍ ଅଖିଲାମ୍ ଇମାମ୍ । ଉପଯଯୌ ସ୍ଵଗୃହଂ ରଘୁନନ୍ଦନୋ ଵିହୃତଦିକ୍ ଶିଵଲୋକମ୍ ଇଵେଶ୍ଵରଃ
ଅମର, କିନ୍ନର ଓ ମାନବମାନ୍ୟ ହୋଇ, ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଯେପରି ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ପରେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଲାଜପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଵ୍ରାତୈର୍ ଵିକୀର୍ଣଃ ପୌରଵାସିଭିଃ । ସ ଵିଵେଶ ଗୃହଂ ଶ୍ରୀମାଞ୍ ଜଯନ୍ତୋ ଵିଷ୍ଟପଂ ଯଥା
ସହରବାସୀମାନେ ଲାଜା ଓ ପୁଷ୍ପର ମୁଠି ଛିଁଟି ଅଭିନନ୍ଦନ କରିଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଜୟନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି କେହି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ପ୍ରଣନାମାଥ ପିତରଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ମାତୃବାନ୍ଧଵାନ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଗୁରୁଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ ଚ ରାଘଵଃ ପ୍ରଥମାଗତଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଥମେ ଆସିଥିବା ରାଘବ ନିଜ ବାପା, ବସିଷ୍ଠ, ମାଆ, ବାନ୍ଧବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଓ ଗୁରୁ-ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ ମାତୃଭିଶ୍ ଚୈଵ ପିତ୍ରା ଦ୍ଵିଜଗଣେନ ଚ । ମୁହୁରାଲିଙ୍ଗନାଚାରୈ ରାଘଵୋ ନ ମମୌ ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ବନ୍ଧୁ, ମାଆମାନେ, ବାପା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁନିପୁନି ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବାରେ ରାଘବଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ନେହ ଭଲପାଇବାରେ କେବେ ଅକ୍ଲାନ୍ତି ଲାଗିଲା ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ ଦୃଢୈର୍ ଦାଶରଥୌ ପ୍ରିଯପ୍ରକଥନୈର୍ ମିଥଃ । ଜୁଘୂର୍ଣୁର୍ ମଧୁରୈର୍ ଆଶା ମୃଦୁଵଂଶସ୍ଵନୈର୍ ଇଵ
ସେଠାରେ, ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଏକାପରେକ ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହି, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଚାରିଓ ଦିଗକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଲେ, ଯେପରି ମୃଦୁ ବାଂଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣାଯାଏ।
ବହୂନ୍ଯ୍ ଆସ ଦିନାନ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ରାମାଗମନମ୍ ଉତ୍ସଵଃ । ମହାନନ୍ଦେ ଜନାନ୍ ମୁଞ୍ଚନ୍ କେଲିକୋଲାହଲାକୁଲଃ
ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଉତ୍ସବ ଅନେକ ଦିନ ଚାଲିଲା, ଲୋକମାନେ ମହା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ଖେଳ ଓ ଉଲ୍ଲାସର କୋଳାହଳରେ ସମସ୍ତେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
ଉଵାସ ସ ସୁଖଂ ଗେହେ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ରାଘଵଃ । ଵର୍ଣଯନ୍ ଵିଵିଧାଚାରାନ୍ ଦେଶାଚାରାନ୍ ଇତସ୍ ତତଃ
ତାପରେ ରାଘବ ଘରେ ଖୁସିରେ ବସିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଆଚାର ଓ ଚଳନା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରାତର୍ ଉତ୍ଥାଯ ରାମୋ ଽସୌ କୃତ୍ଵା ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଯଥାଵିଧି । ସଭାସଂସ୍ଥଂ ଦଦର୍ଶେନ୍ଦ୍ରସମଂ ସ୍ଵପିତରଂ ତଦା
ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ରାମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧି, ସଭାରେ ବସିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।