ଵେତାଲାଵେଶଵିଵଲତ୍କାଲକଙ୍କାଲକୁଣ୍ଡଲା । ଅର୍କାଦାନୋତ୍କଦୀପ୍ତାଭ୍ରଭୀମୋଗ୍ରଭୁଜମଣ୍ଡଲା
ଅଳ୍କାରେ ଭୟଙ୍କର ଖପର ଝୁଲିଛି, ଭୂତପିଶାଚ ଭବାନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଛି; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ବଜ୍ରମେଘ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ।
ତସ୍ଯା ଵିପୁଲକାଯତ୍ଵାଦ୍ ଦୁର୍ଲଭତ୍ଵାନ୍ ନିଜାନ୍ଧସଃ । ଅତୃପ୍ତୋ ଽର୍ଣଵଲେଖାଯା ଇଵାଭୂଜ୍ ଜାଠରୋ ଽନଲଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ବହୁତ ବଡ଼ ଥିବାରୁ ଓ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ମିଳୁଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ପେଟର ଅଗ୍ନି କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନିକୁ କେବଳ ଅଳ୍ପ ପାଣିରେ ଶାନ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ।
ନ କଦାଚନ ସା ତୃପ୍ତିମ୍ ଉପାଯାତି ମହୋଦରୀ । ଵଡଵାନଲଜିହ୍ଵେଵ ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ଚୈକଦା
ସେଇ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା ମହିଳା କେବେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ବା ପରି ସେ ସବୁବେଳେ ଅଶାନ୍ତ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକଥର ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଜମ୍ବୁଦ୍ଵୀପଗତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନିଗିରାମି ଜନାନ୍ ଯଦି । ଅନାରତମ୍ ଅନୁଚ୍ଛ୍ଵାସଂ ଜଲରାଶୀନ୍ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ମୁଁ ଯଦି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଗିଳି ନେଇଥାଏ, ତଥାପି ମୋର ଅନ୍ତର ତୃଷ୍ଣା କେବେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର କେବେ ମଧ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବନ୍ଦ କରେ ନାହିଁ।
ମେଘେନ ମୃଗତୃଷ୍ଣେଵ ତନ୍ ମେ କ୍ଷୁଦ୍ ଉପଶାମ୍ଯତି । ଅଵିରୁଦ୍ଧୈଵ ସା ଯୁକ୍ତିର୍ ଯଯାପଦି ହି ଜୀଵ୍ଯତେ
ମେଘ କିମ୍ବା ମୃଗମରୀଚିକା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭୋକ କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚି ପାରିବାଯାଏ, ସେଇ ଉପାୟ ଠିକ୍।
ମନ୍ତ୍ରୌଷଧତପୋଦାନଦେଵପୂଜାଦିରକ୍ଷିତମ୍ । ସମମ୍ ଏଵ ଜନଂ ସର୍ଵଂ ନିର୍ବାଧଂ କଃ ପ୍ରବାଧତେ
ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ଓ ଏହିପରି ଅନେକ ଉପାୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ରହିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କିଏ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଇପାରିବ?
ତପଃ କରୋମି ପରମମ୍ ଅଖିନ୍ନେନୈଵ ଚେତସା । ତପସୈଵ ମହୋଗ୍ରେଣ ଯଦ୍ ଦୁରାପଂ ତଦ୍ ଆପ୍ଯତେ
ମୁଁ ଅଟୁଟ ମନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରିବି; କାରଣ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯାହା ମିଳିବା କଠିନ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳେ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ସର୍ଵଜନ୍ତୁଜାତଜିଘତ୍ସଯା । ତପୋଽର୍ଥମ୍ ଅଥ ସସ୍ମାର ପ୍ରଦେଶଂ ଭୂତଦୁର୍ଗମମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଆଗ୍ରହରେ, ସେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ଅପରିଚିତ ସ୍ଥାନକୁ ମନେ ପକାଇଲା।
ଆରୁରୋହ ଚ ତଚ୍ ଛୃଙ୍ଗଂ ସ୍ଥିରଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵିଲୋଚନା । ହସ୍ତପାଦାଦିମଦ୍ଦେହା ଶ୍ଯାମଲେଵାଭ୍ରମଣ୍ଡଲୀ
ସେ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ବିଜୁଳି ପରି ଏକାଗ୍ର, ହାତ ପାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଦେହ ମେଘମାଳା ପରି କଳା ଥିଲା।
ତତ୍ରାମ୍ବରାମ୍ବରା ସ୍ନାତୁଂ ତପଃ କର୍ତୁଂ କୃତସ୍ଥିତିଃ । ଅତିଷ୍ଠଦ୍ ଏକପାଦେନ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାସ୍ପନ୍ଦଲୋଚନା
ସେଠାରେ ସେ ଆକାଶରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଚଳ ଥିଲା।
କ୍ରମେଣ ଦିଵସାଃ ପକ୍ଷାସ୍ ତସ୍ଯା ମାସର୍ତଵୋ ଯଯୁଃ । ଶୀତାତପେଷ୍ଵ୍ ଅଲୋଲାଯାଃ କୃତ୍ତାଯା ଇଵ ଶୈଲତଃ
ଏଭଳି ଶୀତ ଓ ତାପରେ ଅଚଳ ଥିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ, କଟା ପାହାଡ଼ ପରି, ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ ଓ ଋତୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ କଟିଗଲା।
ସା ବଭୂଵାଭ୍ରମାଲାଯାସ୍ ସମା ସଂସ୍ତମ୍ଭିତାକୃତିଃ । କୃଷ୍ଣୋତ୍ଥିତୋର୍ଧ୍ଵକେଶୀ ଖମ୍ ଆହର୍ତୁମ୍ ଇଵ ଚୋଦ୍ଭୁଜା
ସେ ଏକ ମେଘମାଳା ପରି ହେଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଚଳ ଥିଲା, ତାଙ୍କର କଳା କେଶ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ଯେପରି ହାତ ଦେଇ ଆକାଶକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ଆଲୋକ୍ଯ ତାଂ ପଵନଜର୍ଜରିତାଙ୍ଗକତ୍ଵକ୍କ୍ଲୀଵାଂ ସଝାଙ୍କୃତିରଣତ୍ପଵନାଵଧୂତୈଃ । ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ଥମୂର୍ଧଜତମଃପଟଲୈର୍ ଦଧାନାଂ ତାରୌଘମୌକ୍ତିକମ୍ ଅଜସ୍ ସମୁପାଜଗାମ
ବାୟୁରେ ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ପତଳା ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଅଳସ ଓ ଅଳଙ୍କାର ହଲୁକା ବାୟୁରେ ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା, ତାଙ୍କର କେଶ ଉପରକୁ ଉଠି ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ଧାରାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ, ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଜନ୍ମା ତାଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଅଥ ଵର୍ଷସହସ୍ରେଣ ତାଂ ପିତାମହ ଆଯଯୌ । ଦାରୁଣଂ ହି ତପସ୍ ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ଵିଷ୍ଠାଗ୍ନିର୍ ଅପି ଶୀତହା
ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ, ମଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଶୀତରେ ନିର୍ବାପିତ ହୋଇଯାଏ।
ମନସୈଵ ପ୍ରଣମ୍ଯୈନଂ ସା ତଥେତି ସ୍ଥିତା ସତୀ । କୋ ଵରଃ କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷଯାଯାଲମ୍ ଇତି ଚିନ୍ତାନ୍ଵିତାଭଵତ୍
ସେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—'କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଭୁଖ ସର୍ବଦା ପାଇଁ ଶେଷ ହୋଇପାରିବ?'
ଅନାଯସୀ ଚାଯସୀ ଚ ସ୍ଯାମ୍ ଅହଂ ଜୀଵସୂଚିକା । ଅସ୍ଯୋକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵିଵିଧା ସୂଚୀଭୂତ୍ଵାଲକ୍ଷ୍ଯା ଵିଶାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ମୁଁ ଅସହଜ ଓ ଲୋହାର ସୂଇ ଭଳି ହେଇଯାଉ। ଏହି ଅନୁରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସୂଇ ହୋଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି ହରାଇଯିବି।
ପ୍ରାଣେନ ସହ ସର୍ଵେଷାଂ ହୃଦଯଂ ସୁରଭିର୍ ଯଥା । ଯଥାଭିମତମ୍ ଏତେନ ଗ୍ରସେଯଂ ସକଲଂ ଜନମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ସହିତ, ସୁଗନ୍ଧ ଭଳି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି। ଏହିପରି ଭାବେ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରସଣ କରିପାରିବି।
କ୍ରମେଣ କ୍ଷୁଦ୍ଵିନାଶାଯ କ୍ଷୁଦ୍ଵିନାଶଃ ପରଂ ସୁଖମ୍ । ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀଂ ତାମ୍ ଉଵାଚ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ସେ ଭାବିଲେ — 'ଧୀରେ ଧୀରେ ଭୋକ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ମିଳେ।' ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେଠି, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନ୍ଯାଦୃଷ୍ଟସ୍ ତଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅମୃତାଭ୍ରରଵୋପମମ୍ । ପୁତ୍ରି କର୍କଟିକେ ରକ୍ଷଃକୁଲଶୈଲାଭ୍ରମାଲିକେ
ସେ ଆଉ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅମୃତର ମେଘ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ମୋ ଝିଅ କର୍କଟିକା, ରାକ୍ଷସ ଜାତିର ପାହାଡ଼ର ମାଳା।'
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଯି ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ଗୃହାଣାଭିମତଂ ଵରମ୍ । ଭଗଵନ୍ ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ସ୍ଯାମ୍ ଅହଂ ଜୀଵସୂଚିକା
'ଉଠ, ମୁଁ ତୋରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ, ନେ।' ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବାନ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ର ନାଥ, ମୁଁ ଜୀବସୂଚିକା ହେବାକୁ ଚାହେଁ।'
ଅନାଯସୀ ଚାଯସୀ ଚ ଵିକଲ୍ପଯ ଚ ମେ ଵରମ୍ । ଏଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ତାମ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ ଏଵ ପିତାମହଃ
'ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦ ଏହି ହେଉ — ମୁଁ ସହଜ ଓ ଲୋହାର ହେବି, ଏବଂ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେବି।' 'ଏମିତି ହେଉ,' ବୋଲି କହି, ପୁନିଥରେ ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ସୂଚିକାମ୍ ଆହ ସର୍ଗେ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ଵିଷୂଚିକା । ସୂକ୍ଷ୍ମଯା ମାଯଯା ସର୍ଵଲୋକହିଂସାଂ କରିଷ୍ଯସି
ସୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ସୂଚୀ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ କଷ୍ଟ ଦେବା।
ଦୁର୍ଭୋଜନା ଦୁରାରମ୍ଭା ମୂର୍ଖା ଦୁସ୍ସ୍ଥିତଯଶ୍ ଚ ଯେ । ଦୁର୍ଦେଶଵାସିନୋ ଧୃଷ୍ଟାସ୍ ତେଷାଂ ହିଂସାଂ କରିଷ୍ଯସି
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଅସୁବିଧାଜନକ କାମ କରନ୍ତି, ମୂର୍ଖ, ଅସ୍ଥିର, ଖରାପ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି କିମ୍ବା ଅତି ଦୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ତୁମର କ୍ଷତିରେ ପଡିବେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହୃଦଯଂ ପ୍ରାଣୈଃ ପଦ୍ମପ୍ଲୀହାଦିଵେଧନାତ୍ । ଵାତଲେଖାତ୍ମିକା ଵ୍ଯାଧିର୍ ଭଵିଷ୍ଯସି ଵିଷୂଚିକା
ତୁମେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ସହିତ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ଛିଦ୍ର କରିବା, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରେଖା ପରି ବାୟୁ ଦୋଷ ରୋଗ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା।
ସଗୁଣଂ ଵିଗୁଣଂ ଵାପି ଜନମ୍ ଆସାଦଯିଷ୍ଯସି । ଗୁଣିନି ତ୍ଵଚ୍ଚିକିତ୍ସାର୍ଥଂ ମନ୍ତ୍ରୋ ଽଯଂ ତୁ ମଯୋଚ୍ଯତେ
ସଦ୍ଗୁଣ ବା ଦୁର୍ଗୁଣ ଯେହେଉଁଠି ଲୋକ ଥାଉନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭଲ, ସେମାନଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୁଁ କହୁଛି।
ହିମାଦ୍ରେର୍ ଉତ୍ତରେ ପାର୍ଶ୍ଵେ କର୍କଟୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ । ଵିଷୂଚିକାଭିଧାନା ଯା କନ୍ଯା ସା ନ୍ଯାଯବାଧିକା
ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ କର୍କଟୀ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ବିଷୂଚିକା କୁହାଯାଏ । ସେ ଏକ କନ୍ୟା ଯିଏ ନ୍ୟାୟରେ ବାଧା ଦେଉଛି ।
ଇତି ମନ୍ତ୍ରଂ ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵାମକରୋଦରେ । ମାର୍ଜଯେଦ୍ ଆତୁରାକାରଂ ତେନ ହସ୍ତେନ ସଂଯତଃ
ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବାମ ପେଟରେ ମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ରଖ । ତାପରେ, ସେଇ ହାତରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁ ।
ହିମଶୈଲାଭିମୁଖ୍ଯେନ ଵିଦ୍ରୁତାଂ ତାଂ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ । କର୍କଟୀଂ କର୍କଶାକ୍ରନ୍ଦାଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦ୍ଗରଚୂର୍ଣିତାମ୍
କର୍କଟୀ ରାକ୍ଷସୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କଠୋର ଚିତ୍କାର କରି ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉଛି ବୋଲି କଳ୍ପନା କର ।
ଆତୁରଂ ଚିନ୍ତଯେଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରେ ରସାଯନହ୍ରଦେ ସ୍ଥିତମ୍ । ଅଜରାମରଣଂ ମୁକ୍ତଂ ସର୍ଵାଧିଵ୍ଯାଧିଵିଭ୍ରମୈଃ
ରୋଗୀଟିଏ ଚନ୍ଦ୍ରରେ, ଅମୃତର ହ୍ରଦରେ ବସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଭ୍ରମରୁ ନିଜେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି ବୋଲି ଭାବ ।
ସାଧକୋ ହି ଶୁଚିର୍ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଵାଚାନ୍ତସ୍ ସୁସମାହିତଃ । କ୍ରମେଣାନେନ ସକଲାଃ ପ୍ରୋଚ୍ଛିନତ୍ତି ଵିଷୂଚିକାଃ
ସାଧକ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଦେହର ସମସ୍ତ ବିଷୂଚିକାକୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ ନଶ୍ୟ କରେ।