ଅପାରଵାନଵିସ୍ତାରସଂଵିତ୍ସଲିଲଵଲ୍ଗନୈଃ । ଚିଦେକାର୍ଣଵ ଏଵାଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ ଆତ୍ମା ଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଅସୀମ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଚେତନାର ଜଳର ଖେଳାଳି ଦ୍ୱାରା, ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ନିଜେ ଚିତ୍ତର ସମୁଦ୍ରରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।
ଅସତ୍ଯମ୍ ଅସ୍ଥୈର୍ଯଵଶାତ୍ ସତ୍ଯଂ ସ୍ଵପ୍ରତିଭାସତଃ । ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ତଥା ଚିତ୍ତେ ଜଗତ୍ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍
ଅସତ୍ୟ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ନିଜ ଅନୁଭବରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ସ୍ବପ୍ନ ଯେପରି, ମନରେ ଏହି ଜଗତ ଅଛି ଓ ନାହିଁ — ଦୁଇଟିର ଗୁଣ ରହିଛି।
ନ ସନ୍ ନାସନ୍ନ୍ ଅଯଂ ଜାତଶ୍ ଚେତସୋ ଜାଗତୋ ଭ୍ରମଃ । ଓଷଧୀସମଵାଯାନାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମ୍ ଇଵୋତ୍ଥିତମ୍
ଏହା ନ ସତ୍ୟ, ନ ଅସତ୍ୟ; ଏହା ଜାଗ୍ରତ ମନର ଭ୍ରମରୁ ଜନ୍ମିଛି, ଔଷଧି ମିଶିବାରୁ ଉପଜିଥିବା ମାୟା ପରି।
ଦୀର୍ଘସ୍ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ୍ଥିତିଂ ଯାତସ୍ ସଂସାରାଖ୍ଯୋ ମନୋଵଶାତ୍ । ଅସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନାତ୍ ସ୍ଥାଣାଵ୍ ଇଵ ପୁମ୍ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ମୁଧା
ଦୀର୍ଘ ସ୍ବପ୍ନ ଯେତେବେଳେ ଅବଧି ପାଇଥାଏ, ମନର ଶକ୍ତିରେ ଏହାକୁ 'ସଂସାର' କୁହାଯାଏ। ଭୁଲ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଏକ ଦୃଢ ଜିନିଷ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ରଖିବା ଅନର୍ଥକ — ଗଛର ଠୁଣ୍ଡିକୁ ଲୋକ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବିଥିବା ପରି।
ଅନାତ୍ମାଲୋକନାଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ଚିତ୍ତତ୍ଵେନାନୁଶୋଚତି । ଵେତାଲକଲ୍ପନାଦ୍ ବାଲ ଇଵ ସଙ୍କଲ୍ପିତେ ଭଯେ
ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ମନ ନିଜକୁ ମନ ଭାବି ଦୁଃଖ ପାଏ। ଭୂତ ଭାବି ଡରିଥିବା ଶିଶୁ ପରି, ନିଜ ଭୟକୁ ଏହି ମନ ଏକାଉଁ ଉପଜାଇ ଭୟଭୀତ ହୁଏ।
ଅନାଖ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ସର୍ଵାଂଶାତିଗତାତ୍ମନଃ । ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖତଯା ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଚିତ୍ତ୍ଵାଜ୍ ଜୀଵତ୍ଵକଲ୍ପନମ୍
ଅନାମ ଏବଂ ସବୁଠୁ ଉପରେ ଥିବା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ, ବସ୍ତୁ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ହେବାରୁ, ଚିତ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ଚିତ୍ତରୁ 'ଜୀବନ' ଭାବନା ଆସେ।
ଜୀଵତ୍ଵାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅହମ୍ଭାଵସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ଭାଵାଚ୍ ଚ ଚିତ୍ତତା । ଚିତ୍ତତ୍ଵାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଦିତ୍ଵଂ ତତୋ ଦେହାଦିଵିଭ୍ରମଃ
'ଜୀବନ' ଭାବନାରୁ 'ମୁଁ' ଭାବ ଉପଜେ; 'ମୁଁ' ଭାବରୁ ଚିତ୍ତ ଆସେ; ଚିତ୍ତରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହିଠାରୁ ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭ୍ରମ ଆସେ।
ଦେହାଦିମୋହତସ୍ ସ୍ଵର୍ଗନରକୌ ମୋକ୍ଷବନ୍ଧନେ । ବୀଜାଙ୍କୁରଵଦ୍ ଆରମ୍ଭସ୍ ସଂରୂଢୋ ଦେହକର୍ମଣୋଃ
ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭ୍ରମରୁ ସ୍ୱର୍ଗ, ନରକ, ମୋକ୍ଷ ଓ ବନ୍ଧନ ଉପଜେ; ମାନେ ମାନେ ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ପରି, ଦେହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମର ଆରମ୍ଭ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦୃଢ଼ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୈତଂ ଯଥା ନାସ୍ତି ଚିଦାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଯୋସ୍ ତଥୈଵ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ନ ଜୀଵଚିତ୍ତଯୋଃ । ଯଥୈଵ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ନ ଜୀଵଚିତ୍ତଯୋସ୍ ତଥୈଵ ଭେଦୋ ଽସ୍ତି ନ ଦେହକର୍ମଣୋଃ
ଯେପରି ଚେତନା ଓ ଆତ୍ମାର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ସେପରି ଜୀବ ଓ ଚିତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଦେହ ଓ କର୍ମର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।
କର୍ମୈଵ ଦେହୋ ନନୁ ଦେହ ଏଵ ଚିତ୍ତଂ ତଦ୍ ଏଵାହମ୍ ଇତୀଵ ଜୀଵଃ । ସ ଜୀଵ ଏଵେଶ୍ଵରଚିତ୍ ସ ଆତ୍ମା ସର୍ଵଂ ଶିଵାତ୍ ତ୍ଵ୍ ଏକପଦୋତ୍ଥମ୍ ଏତତ୍
କର୍ମ ହେଉଛି ଦେହ, ଦେହ ହେଉଛି ଚିତ୍ତ; ଏହି ଚିତ୍ତ ହେଉଛି 'ମୁଁ' ଭାବ, ଏହି 'ମୁଁ' ଭାବରେ ଜୀବ ଅଛି। ଏହି ଜୀବକୁ ପ୍ରଭୁ ଗଢିଛନ୍ତି, ଏହି ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ; ସମସ୍ତ କିଛି ଶିବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଏକ ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଏଵମ୍ ଏକଂ ପରଂ ଵସ୍ତୁ ରାମାନାନାତ୍ଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ନାନାତ୍ଵମ୍ ଇଵ ସଂଯାତଂ ଦୀପାଦ୍ ଦୀପଶତଂ ଯଥା
ଏଭଳି, ରାମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ତା ଏକ, ତଥାପି ଅନେକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଏକ ଦୀପରୁ ଶତଦୀପ ଜଳିବା ପରି ଅନେକ ଭାବକୁ ନେଇଥାଏ।
ଯଥାଭୂତମ୍ ଅସଦ୍ରୂପମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଯଦି ପଶ୍ଯତି । ଵିଚାର୍ଯ ଚେତସ୍ ତଦ୍ ଅହମ୍ଭାଵହୀନଂ ନ ଶୋଚତି
ଯଦି କେହି ଆତ୍ମାକୁ ତାହାର ସତ୍ୟ ରୂପରେ, ଅସତ୍ତା ଭାବରେ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ଚିତ୍ତରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରିବେ, ତେବେ 'ମୁଁ' ଭାବ ନଥିଲେ ଦୁଃଖ ନଥାଏ।
ଚିତ୍ତମାତ୍ରଂ ନରସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଶାନ୍ତେ ଶାନ୍ତମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍ । ଉପାନଦ୍ରୂଢପାଦସ୍ଯ ନନୁ ଚର୍ମାଵୃତୈଵ ଭୂଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ; ଯେପରି ଚରଣ ଚର୍ମରେ ଢାକା ଥିଲେ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଚର୍ମରେ ଢାକା ଲାଗେ।
ପତ୍ତ୍ରମାତ୍ରାଦ୍ ଋତେ ନାନ୍ଯତ୍ କଦଲ୍ଯା ଵିଦ୍ଯତେ ଯଥା । ଭ୍ରମମାତ୍ରାଦ୍ ଋତେ ନାନ୍ଯଜ୍ ଜଗତାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତଥା
ଯେପରି କଦଳୀ ଗଛରେ ପତ୍ର ଛଡ଼ା କିଛି ନାହିଁ, ସେହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଭ୍ରମ ଛଡ଼ା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ଜାଯତେ ବାଲତାମ୍ ଏତି ଯୌଵନଂ ଵାର୍ଧକଂ ତଥା । ମୃତିଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ନରକଂ ଭ୍ରମାଚ୍ ଚେତୋ ହି ନୃତ୍ଯତି
ଭ୍ରମରେ ମନ ନାଚେ, ଏହି ଭ୍ରମରୁ ଶିଶୁବୟସ, ଯୁବାବୟସ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଵିଚିତ୍ରବୁଦ୍ବୁଦୋଲ୍ଲାସେ ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଽଵ୍ଯତିରେକିଣି । ଯଥା ସୁରାଯାସ୍ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ତଥା ଚିତ୍ତସ୍ଯ ସଂସୃତୌ
ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମାରେ ବିଭିନ୍ନ ବୁଦ୍ବୁଦର ଖେଳ ହେଉଛି, ଯେପରି ମଦର ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ସେହିପରି ଚିତ୍ତର ଶକ୍ତି ସଂସାରରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।
ଯଥା ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ଶଶାଙ୍କାଦୌ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅକ୍ଷି ମଲାବିଲମ୍ । ଚିଚ୍ ଚେତନକଲାକ୍ରାନ୍ତା ତଥୈଵ ପରମାତ୍ମନି
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦୋଷରେ ଦୁଇଟି ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ଚେତନା ଜାଗୃତିରେ ପରମାତ୍ମାରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ମଦଵଶାଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତାନ୍ କ୍ଷୀଵଃ ପଶ୍ଯତି ପାଦପାନ୍ । ତଥା ଚେତନଵିକ୍ଷୁବ୍ଧା ସଂସାରାଂଶ୍ ଚିତ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯତି
ଯେପରି ମଦର ପ୍ରଭାବରେ ମତାଳ ଲୋକ ଥକି ଗଛଗୁଡିକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଦେଖେ, ସେହିପରି ଚେତନା ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ସଂସାରର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗେ।
ଯଥା ଲୀଲାଭ୍ରମାଦ୍ ବାଲଃ କୁମ୍ଭକୃଚ୍ଚକ୍ରଵଜ୍ ଜଗତ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତଂ ପଶ୍ଯତି ଚିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ତୁ ଚିଦ୍ ଵୈ ଦୃଶ୍ଯଂ ତଥୈଵ ହି
ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଖେଳ କରିବା ସମୟରେ ଭ୍ରମରେ କୁମ୍ଭକାର ଚକା ଭଳି ସଂସାରକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଦେଖେ, ସେହିପରି ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଯଦା ଚିଚ୍ ଚେତତି ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ତଦା ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯଵିଭ୍ରମଃ । ଯଦା ନ ଚେତତି ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ତଦା ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯଯୋଃ କ୍ଷଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ଦ୍ୱିତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେତେବେଳେ ଭିନ୍ନତା ଓ ଏକତାର ଭ୍ରମ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ଦ୍ୱିତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଭିନ୍ନତା ଓ ଏକତା ଦୁଇଁଟି ଶେଷ ହୁଏ।
ଯଚ୍ ଚେତ୍ଯତେ ତଦ୍ ଇତରଦ୍ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ଚିତୋ ଽସ୍ତି ନୋ । କିଞ୍ଚିନ୍ ନାସ୍ତୀତି ସଂଶାନ୍ତ୍ଯା ଚିତଶ୍ ଶାମ୍ଯତି ଚେତନମ୍
ଯାହା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେ ଚେତନାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ; ଯେତେବେଳେ କିଛିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ, ଚେତନାର କ୍ରିୟା ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଚିଦ୍ଘନେନୈକତାମ୍ ଏତ୍ଯ ଯଦା ତିଷ୍ଠସି ନିଶ୍ଚଲଃ । ଶାମ୍ଯନ୍ ଵ୍ଯଵହରନ୍ ଵାପି ତଦା ସଂଶାନ୍ତ ଉଚ୍ଯସେ
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ସହିତ ଏକତା ପାଇଁ ତୁମେ ଅଚଳ ଭାବରେ ବସିଲେ, କାମ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ଅଛିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତନ୍ଵୀ ଚେତଯତେ ଚେତ୍ଯଂ ଘନା ଚିନ୍ ନାଙ୍ଗ ଚେତତି । ଅଲ୍ପକ୍ଷୀଵଃ କ୍ଷୋଭମ୍ ଏତି ଘନକ୍ଷୀଵୋ ହି ଶାମ୍ଯତି
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଗଢ଼ ଚେତନା କିଛି ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ। ହାଲୁକା ମଦରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଭଳି ଭଲ ମଦରେ ଅସ୍ଥିରତା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଚିଦ୍ଘନୈକ୍ଯଂ ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ରୂଢସ୍ଯ ପରମେ ପଦେ । ନୈରାତ୍ମ୍ଯଶୂନ୍ଯଵାଦାଦ୍ଯୈଃ ପର୍ଯାଯୈଃ କଥନଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ସହିତ ଏକତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚିଥିବେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ 'ନିରାତ୍ମତା', 'ଶୂନ୍ୟତା' ଓ ଏହା ପରି ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଚିଚ୍ ଚେତନେନ ଚେତ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ପଶ୍ଯତି ଭ୍ରମମ୍ । ଜାଯେ ଜୀଵାମି ନଶ୍ଯାମି ସଂସରାମୀତ୍ଯ୍ ଅସନ୍ମଯମ୍
ଚେତନାର ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଜକୁ ଦେଖିଥାଏ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ; ଏହି ଭ୍ରମରୁ 'ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଜୀବନ କରୁଛି, ନଷ୍ଟ ହେଉଛି, ସଂସାର କରୁଛି' ଭଳି ଭ୍ରାନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ତୁ ନ ଚିତଶ୍ ଚାସ୍ତି ଚେତନମ୍ । ସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଋତେ ଯଥା ଵାଯାଵ୍ ଅତଃ କିଂ କେନ ଚେତ୍ଯତେ
ନିଜ ଗୁଣ ଛଡ଼ି ଚେତନାର କିଛି ଅଲଗା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଯେପରି ହାବାରେ ତାର ଉତ୍ତେଜନା ଛଡ଼ି ଚଳନ ନାହିଁ, ଏହିପରି କିଏ କିଏକୁ ଜଣାଇପାରିବ?
ଚେତ୍ଯେ ତ୍ଵ୍ ଅସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଯଚ୍ ଚେତ୍ଯତେ ଚିତା । ରଜ୍ଜୋସ୍ ସର୍ପଭ୍ରମାଭାସଂ ତଦ୍ ଅଵିଦ୍ଯାଭ୍ରମଂ ଵିଦୁଃ
ଯଦି ଜଣାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଚେତନା ଯାହାକୁ ଜଣାଇବା କଥା ଭାବୁଛି, ସେ ରଜୁ ଉପରେ ସର୍ପ ଭ୍ରମ ଭଳି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅଜ୍ଞାନର ଭ୍ରମ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରଚିକିତ୍ସ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଵ୍ଯାଧୌ ସଂସାରନାମନି । ଚିତ୍ତମାତ୍ରପରିସ୍ପନ୍ଦେ ସଂରମ୍ଭୋ ଽନଘ କିଂ ତଵ
ଏହି ସଂସାର ନାମକ ରୋଗ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସିତ ହୁଏ; ହେ ନିର୍ମଳ, ମନର କଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଉଦ୍ୟମ କରୁଛ?
ଯଦି ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତିଷ୍ଠସ୍ଯ୍ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତଵାସନମ୍ । ଅମୁନୈଵ ନିମେଷେଣ ତନ୍ ମୁକ୍ତୋ ଽସି ନ ସଂଶଯଃ
ଯଦି ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଆଦତ ରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହିପାରିବ, ତେବେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥା ରଜ୍ଜ୍ଵାଂ ଭୁଜଙ୍ଗାଶା ଵିନାଙ୍ଗଚଲନଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରଵିଵର୍ତେନ ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ହି ସଂସୃତିଃ
ଯେପରି ରସିରେ ସାପ ଭାବ ଦେଖିଲେ, ରସି ହେଲେ ଏକାଉଁ ଚଳିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହି ଭ୍ରମ ତୁରନ୍ତ ହେବା ଦୂରିଯାଏ; ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଖସିଯାଏ।