କା ତ୍ଵଂ କେଯଂ କୁତଶ୍ ଚେଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ସ ଵିଲୋକଯନ୍ । ତସ୍ମୈ ଲୀଲାହ ହେ ଦେଵ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଯଦ୍ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? ଏ ଜଣେ କିଏ? ଏଠାକୁ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି?' ତାପରେ ଲୀଳା କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କଣ କହିବି, ଶୁଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ.'
ମହିଲା ତଵ ଲୀଲାହଂ ପ୍ରାକ୍ତନୀ ସହ ଵର୍ଧିତା । ଵାଗ୍ ଅର୍ଥସ୍ଯେଵ ସଂସକ୍ତା ସ୍ଥିତା ସଂଶ୍ଲେଷଶାଲିନୀ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମର ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀନୀ ଲୀଳା, ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ସହ ଏକାଠି ବଢିଛି; ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏମିତି ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ରହିଛି, ଯେପରି ଶବ୍ଦ ତାହାର ଅର୍ଥ ସହ ଏକାଠି ରହେ।
ଇଯଂ ଲୀଲା ଦ୍ଵିତୀଯା ତେ ମହିଲା ହେଲଯା ମଯା । ଉପାର୍ଜିତା ତ୍ଵଦର୍ଥେନ କଥଯିଷ୍ଯେ ଽହମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ଏହି ଲୀଳା ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀନୀ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସହଜରେ ଆଣିଛି; ଏହି କଥା କିପରି ହେଲା, ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ଶିରୋଭାଗୋପଵିଷ୍ଟେଯଂ ଯେହ ହେମମହାସନା । ଏଷା ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନନୀ ଶିଵା
ଯିଏ ଏଠାରେ ସୁନାର ମହାସିଂହାସନରେ ଶିର ଉପରେ ବସିଛି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ତିନି ଲୋକର ମାତା ଏବଂ ଶୁଭା।
ଅସ୍ମାକଂ ପୁଣ୍ଯସଂଭାରୈର୍ ଇହ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଉପାଗତା । ଅନଯାସି ପରାଲ୍ ଲୋକାଦ୍ ଇହାନୀତୋ ମହୀପତିଃ
ଆମେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କରିଛୁ, ତାହାର ଫଳରେ ଏଉଁ ଦେବୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହି ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା, ମହୀପତି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଗତରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଆଯାଇଛ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାଯ ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଲମ୍ବମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ପପାତ ଜ୍ଞପ୍ତିପାଦଯୋଃ
ଏହା ଶୁଣି, ପଦ୍ମପର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାଜା ଉଠିଲେ, ଲମ୍ବା ମାଳା ଓ ଶ୍ରୀମୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦେବୀଙ୍କର ପାଦ ପାଖରେ ପଡିଗଲେ।
ସରସ୍ଵତି ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକହିତପ୍ରଦେ । ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଵରଦେ ମେଧାଂ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଧନାନି ଚ
ସରସ୍ବତୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ କରିଥିବା; ଦୟାକରି, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଧନ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵନ୍ତଂ ହସ୍ତେନ ପସ୍ପର୍ଶ ଜ୍ଞପ୍ତିଦେଵତା । ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରାଭିମତାର୍ଥାଢ୍ଯୋ ଭଵେତି ଵଚନାନ୍ଵିତଃ
ରାଜା ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପୁତ୍ର ଓ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇବ।'
ସର୍ଵାପଦସ୍ ସକଲଦୁଷ୍କୃତଦୃଷ୍ଟଯଶ୍ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵଶ୍ ଶମମ୍ ଅନନ୍ତସୁଖାନି ସମ୍ଯକ୍ । ଆଯାନ୍ତୁ ନିତ୍ଯମୁଦିତା ଜନତା ଭଵନ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସ୍ଥିରାଶ୍ ଚ ଵିଲସନ୍ତୁ ସଦୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯଃ
ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଦୂରେ ଯାଉ, ଅନେକ ସୁଖ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହୁ, ଦେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ରହୁ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସଦା ଚମକୁ।
ସରସ୍ଵତୀ ତଦେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଧିମ୍ ଆଯଯୌ । ପ୍ରଭାତେ ପଙ୍କଜୈସ୍ ସାର୍ଧଂ ବୁବୁଧେ ସକଲୋ ଜନଃ
ସରସ୍ବତୀ ଏହା କହି ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପ୍ରଭାତେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପଦ୍ମମାନେ ସହିତ ଜାଗିଲେ।
ଆଲିଲିଙ୍ଗ ଘନଂ ଲୀଲାଂ ଲୀଲା ଚ ଦଯିତଂ କ୍ରମାତ୍ । ପୁନଃ ପୁନର୍ ମହାନନ୍ଦୋ ମୃତପ୍ରୋଜ୍ଜୀଵିତୋ ନୃପଃ
ଲୀଳା ଖେଳରେ ନିଜ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପୁନିପୁନି, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଠିଥିବା ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତଦାସୀଦ୍ ରାଜସଦନଂ ମଦମନ୍ମଥମନ୍ଥରଂ । ଆନନ୍ଦମତ୍ତଜନତଂ ଵାଦ୍ଯଗେଯରଵାକୁଲମ୍
ସେ ସମୟରେ ରାଜପାଳେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ମତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଜଯମଙ୍ଗଲପୁଣ୍ଯାହଘୋଷଘୁଙ୍ଘୁମଘର୍ଘରମ୍ । ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣରାଜଲୋକଵୃତାଙ୍ଗନମ୍
ବିଜୟ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦର ଗୁଞ୍ଜନ ରାଜପାଳେସରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା; ଖୁସି ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଭିଡ଼ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଦରବାର ଓ ତାଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଲେ।
ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋନ୍ମୁକ୍ତପୁଷ୍ପଵର୍ଷସଶୀତ୍କୃତମ୍ । ଧ୍ଵନନ୍ମୃଦଙ୍ଗମୁରଜକାହଲାଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭି
ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରି ଆକାଶକୁ ଢିଲା କରିଦେଲେ; ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, କାହାଳ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵୀକୃତବୃହଦ୍ଧସ୍ତହାସ୍ତିକସ୍ତନିତୋତ୍କଟମ୍ । ଉତ୍ତାଲତାଣ୍ଡଵସ୍ତ୍ରୈଣପୂର୍ଣାଙ୍ଗନଲସଦ୍ଧ୍ଵନି
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରିଲେ; ଦରବାର ଘର ଜୋର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ହସ୍ତତାଳିର ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ମିଥସ୍ସଙ୍ଘଟ୍ଟନିପତନ୍ନାନୋପାଯନଦନ୍ତୁରମ୍ । ପୁଷ୍ପଶେଖରସମ୍ଭାରମଯସ୍ରଗ୍ଦାମସୁନ୍ଦରମ୍
ଲୋକମାନେ ମିଶିବା, ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦେବା ଓ ଫୁଲର ମୁକୁଟ ଓ ମାଳାର ଶୋଭା ଏକସାଥିରେ ଦେଖାଗଲା।
ଵିକୀର୍ଣପାଟିତକ୍ଷୌମଂ ମନ୍ତ୍ରିସାମନ୍ତନାଗରୈଃ । ସ୍ଥଲପଦ୍ମମଯଂ ଵ୍ଯୋମ ରକ୍ତୈସ୍ ତାଣ୍ଡଵିନୀକରୈଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ସାମନ୍ତ ଓ ନାଗରିକମାନେ ଫାଟିଯାଇଥିବା କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଛିଁଡି ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଆକାଶ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ଦଳିଆ ପଦ୍ମଖେତ୍ର, ଯାହା ନୃତ୍ୟକାରମାନଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଦଳରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ମତ୍ତସ୍ତ୍ରୀକନ୍ଧରାଵୃତ୍ତଲୀଲାନ୍ଦୋଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ପ୍ରନୃତ୍ତପାଦସମ୍ପାତପ୍ରୋନ୍ନମତ୍ପୁଷ୍ପକର୍ଦମମ୍
ମଦୋନ୍ମତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଗଳା ଖେଳରେ ବାଙ୍କା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ଝୁଲିଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ହାଉଆରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ନୃତ୍ୟକାରମାନଙ୍କ ଚାଲିଥିବା ପାଦରୁ ଫୁଲର ଧୂଳି ଉଡିଉଡି ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ପଟଵାସଶରନ୍ମେଘଵିତାନକଵିତାନିତମ୍ । ଵରାଙ୍ଗନାମୁଖୈର୍ ନୃତ୍ଯଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଲକ୍ଷ୍ଯଗୃହାଜିରମ୍
କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ରର ତାନ ମାନେ ମେଘର ତନ୍ତୁ ତଳ ଭଳି ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ତଳକୁ ରୂପବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲା, ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପାଳେ ରାଜମହଳର ଦେଉଳ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ପରଲୋକାଦ୍ ଉପାନୀତୋ ରାଜ୍ଞାତ୍ମା ପତିର୍ ଏଵ ଚ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵୃତ୍ତଗାଥାଭିର୍ ଜଗୁର୍ ଦେଶାନ୍ତରେ ଜନାଃ
ଦୂର ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଗାଥାଗୁଡିକୁ ଗାଇଥିଲେ, କିପରି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରିୟଜନ, ପରଲୋକରୁ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଛି।
ପଦ୍ମୋ ଭୂମିପତିଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃତ୍ତାନ୍ତକଥନଂ ମନାକ୍ । ଚକ୍ରେ ସ୍ନାନଂ ସମାନୀତୈଶ୍ ଚତୁସ୍ସାଗରଵାରିଭିଃ
ଏହି ଘଟଣାର ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ପଦ୍ମ ରାଜା ଚାରିଟି ସାଗରର ଜଳ ଆଣି ସ୍ନାନ କଲେ।
ତତୋ ଽଭିଷିଷିଚୁର୍ ଵିପ୍ରା ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଭୂଭୁଜଶ୍ ଶତମ୍ । ଲବ୍ଧୋଦଯମ୍ ଅନନ୍ତେହମ୍ ଅମରେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵାମରାଃ
ତାପରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକସାଥିରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଫେରିଲାବେଳେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଲୀଲା ଲୀଲା ଚ ରାଜାଥ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ମହାଧିଯଃ । ରେମିରେ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତକଥନୈସ୍ ସୁରତୈର୍ ଇଵ
ଲୀଳା, ଲୀଳା ନିଜେ ଓ ରାଜା, ଏବେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଓ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୂର୍ବ ଘଟଣାଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ପ୍ରେମିକା-ପ୍ରେମିକା ଏକାଠି ହେଲେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ସ୍ଵପୌରୁଷକୃତେନ ତତ୍ । ପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକଦ୍ଵଯଂ ଶ୍ରେଯଃ ପଦ୍ମେନେତି ମହୀଭୁଜା
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର କୃପା ଓ ନିଜ ପ୍ରୟାସର ଫଳରେ, ପଦ୍ମ ରାଜା ଦୁଇ ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଜ୍ଞପ୍ତିଜ୍ଞାନସଂବୁଦ୍ଧୋ ରାଜା ଲୀଲାଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତଃ । ଚକ୍ରେ ଵର୍ଷାଯୁତାନ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ତତ୍ର ରାଜ୍ଯମ୍ ଅନିନ୍ଦିତମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିବା ରାଜା, ଦ୍ୱୈତରହିତ ଲୀଳାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଅଟୁଟ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବରେ ଆଠ ହଜାର ବର୍ଷ ପରିଚାଳନା କଲେ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଜିତମନା ଜିତପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଭ୍ରମଃ । ଅସଂସକ୍ତମନା ମୌନୀ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାନୁଵୃତ୍ତିମାନ୍
ସେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ମନକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ମନ ଅସଙ୍ଗ, ନିର୍ବିକାର ଏବଂ ନିର୍ମାନ୍ୟ, ଯାହା ଆପଣେ ଆସେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଵଣ୍ଯଜଲଧେର୍ ବିନ୍ଦୁର୍ ଇନ୍ଦୁର୍ ଇଵୋଦ୍ଧୃତଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରତାପକଲ୍ପାଗ୍ନେର୍ ଭାନୁଃ କଣ ଇଵୋତ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠିଥିବା ଏକ ବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପର ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠିଥିବା ଏକ କଣା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ ତ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵର୍ଷାଯୁତାଷ୍ଟକମ୍ । କୃତ୍ଵା ଵିଦେହମୁକ୍ତତ୍ଵମ୍ ଆସେଦୁସ୍ ସିଦ୍ଧସଂଵିଦଃ
ଏଭଳି ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଆଠ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିବା ପରେ, ଶରୀର ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଏତତ୍ ତେ କଥିତଂ ରାମ ଦୃଶ୍ଯଦୋଷନିଵୃତ୍ତଯେ । ଲୀଲୋପାଖ୍ଯାନମ୍ ଅନଘ ଘନତାଂ ଜଗତସ୍ ତ୍ଯଜ
ରାମ, ଦୃଷ୍ଟିର ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଲୀଳା ଗଳ୍ପ ତୁମକୁ କହିଛି। ହେ ନିର୍ମଳ, ଏହି ସଂସାରକୁ ତୁମେ ଯେ ଭାରୀ ଭାବରେ ଦେଖୁଛ, ସେ ଭାବକୁ ଛାଡିଦେ।
ଶାନ୍ତୈଵ ଦୃଶ୍ଯସତ୍ତାସ୍ଯାଶ୍ ଶମନଂ ନୋପଯୁଜ୍ଯତେ । ସତୋ ହି ମାର୍ଜନଂ କ୍ଲେଶୋ ନାସତସ୍ ତୁ କଦାଚନ
ଦୃଶ୍ୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଜରେ ଶାନ୍ତ; ଏହାକୁ ଦମନ କରିବାର କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ଶୁଧ କରିବା କଷ୍ଟଦାୟକ; ଯାହା ନାହିଁ, ତାହାକୁ କେବେ ଶୁଧ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।