ସେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମୁମୁଚେ ଜୀଵମ୍ ଆମୋଦମ୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନୀ । ସ ସମୀରଲଵାକାରସ୍ ତନ୍ନାସାନିକଟଂ ଯଯୌ
ଏହିପରି କହି, ସେ ଜୀବନକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମ ତାର ଗନ୍ଧ ଛାଡେ; ସେ ଜୀବନ ହଳକା ପବନ ଭଳି ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଗଲା।
ଘ୍ରାଣକୋଶଂ ଵିଵେଶାଶୁ ଵଂଶରନ୍ଧ୍ରମ୍ ଇଵାନିଲଃ । ସ୍ଵଵାସନାଶତାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଦଧଦ୍ ଅବ୍ଧିର୍ ମଣୀନ୍ ଇଵ
ସେ ପବନ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ନାକର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ବାଂଶର ଫାଟରେ ପବନ ଯିଏପରି ଯାଏ; ନିଜର ଅନେକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଭିତରେ ଧରି, ସମୁଦ୍ର ମଣି ଭଳି ରଖେ।
ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥଜୀଵଂ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ତତ୍କାନ୍ତିମ୍ ଆଯଯୌ । ପଦ୍ମସ୍ଯାଵଗ୍ରହେ ପଦ୍ମଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ଇଵ ଵାରିଣି
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଭିତରର ଜୀବନର ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ପଦ୍ମର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିଲେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅନ୍ୟ ପଦ୍ମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ବୋଲି ଲାଗେ।
କ୍ରମାଦ୍ ଅଙ୍ଗାନି ସର୍ଵାଣି ସରସାନି ଚକାଶିରେ । ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପାକର ଇଵ ଲତାଜାଲାନି ବୂଭୃତଃ
ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଫୁଲର ଗୁଛ ଭଳି ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରେ ଲତାର ଜାଲ ଭଳି ଚମକି ଉଠିଲା।
ଅଥାବଭୌ କଲାପୂର୍ଣସ୍ ସ ରାକାଯାମ୍ ଇଵୋଡୁରାଟ୍ । ଭାସଯନ୍ ଭଵନଂ ଭୂରି ଵଦନେନ୍ଦୁମରୀଚିଭିଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଘରକୁ ଅନେକ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।
ସ୍ଫାରଯାମ୍ ଆସ ସୋ ଽଙ୍ଗାନି ରସଵନ୍ତି ମୃଦୂନି ଚ । କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲକାନ୍ତୀନି ପଲ୍ଲଵାନୀଵ ମାଧଵଃ
ସେ ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଏବଂ ରସଭରା ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ସୁବৰ্ণ ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା ବସନ୍ତର ନୂତନ ପତ୍ରଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ଉନ୍ମୀଲଯମ୍ ଆସ ଦୃଶୌ ଵିମଲାଲୋକକାରଣେ । ହାରିଣ୍ଯୌ ସୁଭଗାଭୋଗେ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କୌ ଭୁଵନଂ ଯଥା
ସେ ନିଜର ଦୁଇ ଚକୁ ଖୋଲିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଆଲୋକ ଆସେ, ଏହି ଚକୁ ଦେଖିବାରେ ମନୋହର ଓ ଶୋଭାବନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଏହି ସଂସାରକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେପରି ଚକୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପ୍ରୋଲ୍ଲସତ୍କାଯୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିର୍ ଇଵ ଵୃଦ୍ଧିମାନ୍ । ଉଵାଚ କସ୍ ସ୍ଥିତ ଇହ ପ୍ରଭାକପିଶିତାଲଯଃ
ସେ ଉଠିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଚମକୁଥିଲା, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ହେଉଛି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ କିଏ ଦଢ଼ିଛି, ଏହି ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକର ଘରରେ?'
ଲୀଲାଦ୍ଵଯମ୍ ଅଥାସ୍ଯାଗ୍ରେ ପ୍ରୋଵାଚାଦିଶ୍ଯତାମ୍ ଇତି । ସ ଦଦର୍ଶ ପୁରୋ ନମ୍ରଂ ଲୀଲାଦ୍ଵଯମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଲୀଳାର ଦ୍ୱିତ୍ୱ କହିଲା, 'ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ଲୀଳାର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଦଢ଼ିଛି।
ସମାଧାରଂ ସମାକାରଂ ସମରୂପଂ ସମସ୍ଥିତି । ସମଵାକ୍ଯଂ ସମୋଦ୍ଯୋଗଂ ସମାନନ୍ଦଂ ସମୋଦଯମ୍
ଏହାର ସମାନ ଭାର, ସମାନ ଆକାର, ସମାନ ରୂପ, ସମାନ କଥା, ସମାନ ଉଦ୍ୟମ, ସମାନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମାନ ଉଦୟ ଥିଲା।
କା ତ୍ଵଂ କେଯଂ କୁତଶ୍ ଚେଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ ସ ଵିଲୋକଯନ୍ । ତସ୍ମୈ ଲୀଲାହ ହେ ଦେଵ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଯଦ୍ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? ଏ ଜଣେ କିଏ? ଏଠାକୁ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି?' ତାପରେ ଲୀଳା କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କଣ କହିବି, ଶୁଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ.'
ମହିଲା ତଵ ଲୀଲାହଂ ପ୍ରାକ୍ତନୀ ସହ ଵର୍ଧିତା । ଵାଗ୍ ଅର୍ଥସ୍ଯେଵ ସଂସକ୍ତା ସ୍ଥିତା ସଂଶ୍ଲେଷଶାଲିନୀ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମର ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀନୀ ଲୀଳା, ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ସହ ଏକାଠି ବଢିଛି; ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏମିତି ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ରହିଛି, ଯେପରି ଶବ୍ଦ ତାହାର ଅର୍ଥ ସହ ଏକାଠି ରହେ।
ଇଯଂ ଲୀଲା ଦ୍ଵିତୀଯା ତେ ମହିଲା ହେଲଯା ମଯା । ଉପାର୍ଜିତା ତ୍ଵଦର୍ଥେନ କଥଯିଷ୍ଯେ ଽହମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ଏହି ଲୀଳା ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀନୀ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସହଜରେ ଆଣିଛି; ଏହି କଥା କିପରି ହେଲା, ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ଶିରୋଭାଗୋପଵିଷ୍ଟେଯଂ ଯେହ ହେମମହାସନା । ଏଷା ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନନୀ ଶିଵା
ଯିଏ ଏଠାରେ ସୁନାର ମହାସିଂହାସନରେ ଶିର ଉପରେ ବସିଛି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ତିନି ଲୋକର ମାତା ଏବଂ ଶୁଭା।
ଅସ୍ମାକଂ ପୁଣ୍ଯସଂଭାରୈର୍ ଇହ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଉପାଗତା । ଅନଯାସି ପରାଲ୍ ଲୋକାଦ୍ ଇହାନୀତୋ ମହୀପତିଃ
ଆମେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କରିଛୁ, ତାହାର ଫଳରେ ଏଉଁ ଦେବୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହି ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା, ମହୀପତି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଗତରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଆଯାଇଛ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାଯ ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଲମ୍ବମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ପପାତ ଜ୍ଞପ୍ତିପାଦଯୋଃ
ଏହା ଶୁଣି, ପଦ୍ମପର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାଜା ଉଠିଲେ, ଲମ୍ବା ମାଳା ଓ ଶ୍ରୀମୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦେବୀଙ୍କର ପାଦ ପାଖରେ ପଡିଗଲେ।
ସରସ୍ଵତି ନମସ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକହିତପ୍ରଦେ । ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଵରଦେ ମେଧାଂ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆଯୁର୍ ଧନାନି ଚ
ସରସ୍ବତୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ କରିଥିବା; ଦୟାକରି, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଧନ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵନ୍ତଂ ହସ୍ତେନ ପସ୍ପର୍ଶ ଜ୍ଞପ୍ତିଦେଵତା । ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରାଭିମତାର୍ଥାଢ୍ଯୋ ଭଵେତି ଵଚନାନ୍ଵିତଃ
ରାଜା ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପୁତ୍ର ଓ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇବ।'
ସର୍ଵାପଦସ୍ ସକଲଦୁଷ୍କୃତଦୃଷ୍ଟଯଶ୍ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵଶ୍ ଶମମ୍ ଅନନ୍ତସୁଖାନି ସମ୍ଯକ୍ । ଆଯାନ୍ତୁ ନିତ୍ଯମୁଦିତା ଜନତା ଭଵନ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସ୍ଥିରାଶ୍ ଚ ଵିଲସନ୍ତୁ ସଦୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯଃ
ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଦୂରେ ଯାଉ, ଅନେକ ସୁଖ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ରହୁ, ଦେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ରହୁ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସଦା ଚମକୁ।
ସରସ୍ଵତୀ ତଦେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଧିମ୍ ଆଯଯୌ । ପ୍ରଭାତେ ପଙ୍କଜୈସ୍ ସାର୍ଧଂ ବୁବୁଧେ ସକଲୋ ଜନଃ
ସରସ୍ବତୀ ଏହା କହି ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପ୍ରଭାତେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପଦ୍ମମାନେ ସହିତ ଜାଗିଲେ।
ଆଲିଲିଙ୍ଗ ଘନଂ ଲୀଲାଂ ଲୀଲା ଚ ଦଯିତଂ କ୍ରମାତ୍ । ପୁନଃ ପୁନର୍ ମହାନନ୍ଦୋ ମୃତପ୍ରୋଜ୍ଜୀଵିତୋ ନୃପଃ
ଲୀଳା ଖେଳରେ ନିଜ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପୁନିପୁନି, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଠିଥିବା ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତଦାସୀଦ୍ ରାଜସଦନଂ ମଦମନ୍ମଥମନ୍ଥରଂ । ଆନନ୍ଦମତ୍ତଜନତଂ ଵାଦ୍ଯଗେଯରଵାକୁଲମ୍
ସେ ସମୟରେ ରାଜପାଳେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ମତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଜଯମଙ୍ଗଲପୁଣ୍ଯାହଘୋଷଘୁଙ୍ଘୁମଘର୍ଘରମ୍ । ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣରାଜଲୋକଵୃତାଙ୍ଗନମ୍
ବିଜୟ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦର ଗୁଞ୍ଜନ ରାଜପାଳେସରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା; ଖୁସି ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଭିଡ଼ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଦରବାର ଓ ତାଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଲେ।
ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋନ୍ମୁକ୍ତପୁଷ୍ପଵର୍ଷସଶୀତ୍କୃତମ୍ । ଧ୍ଵନନ୍ମୃଦଙ୍ଗମୁରଜକାହଲାଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭି
ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରି ଆକାଶକୁ ଢିଲା କରିଦେଲେ; ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, କାହାଳ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵୀକୃତବୃହଦ୍ଧସ୍ତହାସ୍ତିକସ୍ତନିତୋତ୍କଟମ୍ । ଉତ୍ତାଲତାଣ୍ଡଵସ୍ତ୍ରୈଣପୂର୍ଣାଙ୍ଗନଲସଦ୍ଧ୍ଵନି
ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରିଲେ; ଦରବାର ଘର ଜୋର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ହସ୍ତତାଳିର ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ମିଥସ୍ସଙ୍ଘଟ୍ଟନିପତନ୍ନାନୋପାଯନଦନ୍ତୁରମ୍ । ପୁଷ୍ପଶେଖରସମ୍ଭାରମଯସ୍ରଗ୍ଦାମସୁନ୍ଦରମ୍
ଲୋକମାନେ ମିଶିବା, ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦେବା ଓ ଫୁଲର ମୁକୁଟ ଓ ମାଳାର ଶୋଭା ଏକସାଥିରେ ଦେଖାଗଲା।
ଵିକୀର୍ଣପାଟିତକ୍ଷୌମଂ ମନ୍ତ୍ରିସାମନ୍ତନାଗରୈଃ । ସ୍ଥଲପଦ୍ମମଯଂ ଵ୍ଯୋମ ରକ୍ତୈସ୍ ତାଣ୍ଡଵିନୀକରୈଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ସାମନ୍ତ ଓ ନାଗରିକମାନେ ଫାଟିଯାଇଥିବା କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଛିଁଡି ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଆକାଶ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ଦଳିଆ ପଦ୍ମଖେତ୍ର, ଯାହା ନୃତ୍ୟକାରମାନଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଦଳରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଛି।
ମତ୍ତସ୍ତ୍ରୀକନ୍ଧରାଵୃତ୍ତଲୀଲାନ୍ଦୋଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ପ୍ରନୃତ୍ତପାଦସମ୍ପାତପ୍ରୋନ୍ନମତ୍ପୁଷ୍ପକର୍ଦମମ୍
ମଦୋନ୍ମତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଗଳା ଖେଳରେ ବାଙ୍କା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ଝୁଲିଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ହାଉଆରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ନୃତ୍ୟକାରମାନଙ୍କ ଚାଲିଥିବା ପାଦରୁ ଫୁଲର ଧୂଳି ଉଡିଉଡି ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ପଟଵାସଶରନ୍ମେଘଵିତାନକଵିତାନିତମ୍ । ଵରାଙ୍ଗନାମୁଖୈର୍ ନୃତ୍ଯଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଲକ୍ଷ୍ଯଗୃହାଜିରମ୍
କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ରର ତାନ ମାନେ ମେଘର ତନ୍ତୁ ତଳ ଭଳି ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ତଳକୁ ରୂପବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲା, ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପାଳେ ରାଜମହଳର ଦେଉଳ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ପରଲୋକାଦ୍ ଉପାନୀତୋ ରାଜ୍ଞାତ୍ମା ପତିର୍ ଏଵ ଚ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵୃତ୍ତଗାଥାଭିର୍ ଜଗୁର୍ ଦେଶାନ୍ତରେ ଜନାଃ
ଦୂର ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଗାଥାଗୁଡିକୁ ଗାଇଥିଲେ, କିପରି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରିୟଜନ, ପରଲୋକରୁ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଇଛି।