ରୂଢାତିଵାହିକୀଭାଵଶ୍ ଶଵୋ ଭଵତି ଦେହକଃ । ନିର୍ଜଲାମ୍ଭୋଦସଦୃଶୋ ନିର୍ଗନ୍ଧକୁସୁମୋପମଃ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହର ଅବସ୍ଥା ଭଲଭାବେ ଅଟୁଟ ହେଲେ, ଶାରୀରିକ ଦେହ ଏକ ମୃତ ଦେହ ପରି ହୋଇଯାଏ; ଜଳ ନଥିବା ମେଘ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧ ନଥିବା ଫୁଲ ପରି।
ଅଦ୍ଯାରଭ୍ଯ ପ୍ରରୂଢାଯାମ୍ ଆତିଵାହିକସଂଵିଦି । ଦେହୋ ଵିସ୍ମୃତିମ୍ ଆଯାତି ଗର୍ଭସଂସ୍ଥେଵ ଯୌଵନେ
ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବଳ ହେଲା ପରେ, ଦେହକୁ ଭୁଲିଯାଯିବା; ଯେପରି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଗର୍ଭର ଅବସ୍ଥାକୁ ଭୁଲିଯାଯିବା।
ଏକତ୍ରିଂଶେ ଽଦ୍ଯ ଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯମ୍ ଇହାମ୍ବରମ୍ । ପ୍ରଭାତେ ମୋହିତେ ଦାସ୍ଯୌ ମଯୈତେ ନିଦ୍ରଯାଧୁନା
ଏହି ଏକତ୍ରିଶ ଦିନରେ, ଆମେ ଆଜି ଏହି ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ପ୍ରଭାତରେ, ଏହି ଦୁଇ ଦାସୀ ନିଦ୍ରାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
ତଦ୍ ଏହି ଯାଵଲ୍ ଲୀଲାଯୈ ଲୀଲେ ସଙ୍କଲ୍ପଲୀଲଯା । ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯାଵୋ ଽସ୍ଯୈ ଵ୍ଯଵହାରଃ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ତେଣୁ ଆସ, ଲୀଳା, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖାଇବା, ମନର ଖେଳରେ, ଯେଉଁଥିରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ।
ଆଵାଂ ତାଵଦ୍ ଇମେ ଲୀଲା ପଶ୍ଯତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଚିନ୍ତିତେ । ଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ଦେଵ୍ଯୌ ତତସ୍ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯେ ଦୀପ୍ତେ ବଭୂଵତୁଃ
‘ଲୀଳା ସାମ୍ନାରେ ଆସିବା’ ଭାବ ମନରେ ଆସିଲାମାତ୍ରେ, ଦୁଇ ଦେବୀ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିରେ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ସା ଵିଦୂରଥଲୀଲାଥ ସମାକୁଲଵିଲୋଚନା । ଗୃହମ୍ ଆଲୋକଯାମ୍ ଆସ ତତ୍ ତେଜଃପୁଞ୍ଜଭାସୁରମ୍
ତାପରେ ବିଦୂରଥଙ୍କ ଲୀଳା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ, ଘରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଆଲୋକର ଏକ ମହାପୁଞ୍ଜ ଚମକୁଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବାଦ୍ ଇଵୋତ୍କୀର୍ଣଂ ଧୌତଂ ହେମଦ୍ରଵୈର୍ ଇଵ । ଜ୍ଵାଲାଯା ଇଵ ଶୀତାଯାସ୍ ସୁମଧ୍ଯମ୍ ଇଵ ଭିତ୍ତିମତ୍
ଚନ୍ଦ୍ରର ଗୋଳାକାର ଅଂଶରୁ ତିଆରି, ସୁନା ଝରଣାରେ ଧୋଇଯାଇଥିବା, ଶୀତଳ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି, କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ ଭିତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଲତା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଗୃହମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ପୁରତୋ ଲୀଲାଜ୍ଞପ୍ତୀ ଵିଲୋକ୍ଯତେ । ଉତ୍ଥାଯ ସମ୍ଭ୍ରମଵତୀ ତଯୋଃ ପାଦେଷୁ ସାପତତ୍
ଘରକୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଖେଳମସ୍ତିର ଡାକକୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେ ଉଠି ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ମଜ୍ଜଯାଯାଗତେ ଦେଵ୍ଯୌ ଜଯତଂ ଜୀଵିତପ୍ରଦେ । ଇହ ପୂର୍ଵମ୍ ଅହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଭଵତ୍ଯୋର୍ ମାର୍ଗଶୋଧିନୀ
ମଜ୍ଜୟା ରାଣୀ ଆସିବା ପରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା, ଜୟ ହେଉ। ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତୁମର ପଥ ସଫା କରିବା ପାଇଁ।'
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତା ମାନିନ୍ଯୋ ମତ୍ତଯୌଵନାଃ । ଉପାଵିଶନ୍ ଵିଷ୍ଟରେଷୁ ଲତା ମେରୁଶିରସ୍ସ୍ଵ୍ ଇଵ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ଅଭିମାନୀ ଓ ଯୁବତୀ, ଆସନରେ ବସିଗଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଲତା ଯେପରି ଲଗିଯାଏ।
ସୁତେ ଵଦ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵମ୍ ଇମଂ ଦେଶମ୍ ଆଦିତଃ । କିଂ ଵୃତ୍ତଂ ତେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଂ କିମ୍ ଇଵାଧ୍ଵନି କୁତ୍ର ଵା
ବାଳକ, କହ ତ, ତୁ ଏଠିକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିଲୁ? ତୋ ପଥରେ କଣ ଘଟିଲା, କଣ ଦେଖିଲୁ, କେଉଁଠି ଦେଖିଲୁ?
ଦେଵି ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଦେଶେ ସା ଜାତମୂର୍ଛା ତଦାଭଵମ୍ । ଦ୍ଵିତୀଯେନ୍ଦୁକଲେଵାହଂ କଲ୍ପାନ୍ତଜ୍ଵାଲଯାଵୃତା
ଦେବୀ, ସେଠି ମୁଁ ଅଚେତନ ହେଇଗଲି; ଏକ କ୍ଷୀଣ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି, ବିପର୍ୟୟର ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ହେଇଥିଲି।
ନ ଚେତିତଂ ମଯା କିଞ୍ଚିତ୍ ସମଂ ଵିଷମମ୍ ଏଵ ଵା । ତତସ୍ ତରଲପକ୍ଷ୍ମାନ୍ତେ ଵିନିମୀଲ୍ଯ ଵିଲୋଚନେ
ମୁଁ କିଛି ଜଣା ନଥିଲି, ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ କିଛି ମନେ ଆସିଲା ନାହିଁ; ତାପରେ, କମ୍ପିଥିବା ପାପୁଡି ତଳେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଲି।
ତତୋ ମରଣମୂର୍ଛାନ୍ତେ ପଶ୍ଯାମି ପରମେଶ୍ଵରି । ଯାଵଦ୍ ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥିତାସ୍ମ୍ଯ୍ ଆଶୁ ପ୍ଲୁତା ଚ ଗଗନୋଦରମ୍
ଏହି ମୃତ୍ୟୁ-ମୂର୍ଛା ଶେଷରେ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ମୁଁ ଦେଖିଲି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଠାତ୍ ଉଠି, ଆକାଶର ଅନ୍ତରାଳକୁ ଉଡିଗଲି।
ଭୂତାକାଶେ ଽନିଲରଥଂ ସମାରୂଢାସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହଂ ତଥା । ଆନୀତା ଗନ୍ଧଲେଖେଵ ତେନାହମ୍ ଇମମ୍ ଆଲଯମ୍
ଭୂତର ଆକାଶରେ, ମୁଁ ପବନର ରଥକୁ ଚଡ଼ିଛି; ଯେପରି ଗନ୍ଧର ରେଖା ଆଣିଦିଏ, ସେହିପରି ମୁଁ ଏହି ଗୃହକୁ ଆଣିଯାଇଛି।
ଇହ ପଶ୍ଯାମି ସଦନଂ ନାଯକେନାଭ୍ଯଲଙ୍କୃତମ୍ । ଦୀପ୍ତଦୀପଂ ଵିଵିକ୍ତଂ ଚ ମହାର୍ହଶଯନାନ୍ଵିତମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଏକ ଘର, ଯାହା ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଛି; ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି, ନିଜେ ଅଲଗା ଅଛି, ଏବଂ ମହାମୂଲ୍ୟ ଶୟନ ରହିଛି।
ପତିମ୍ ଆଲୋକଯାମୀମଂ ଯାଵଦ୍ ଏଷ ଵିଦୂରଥଃ । ଶେତେ କୁସୁମଗୁପ୍ତାଙ୍ଗୋ ମଧୁଃ ପୁଷ୍ପଵନେ ଯଥା
ମୁଁ ମୋ ପତି ବିଦୂରଥଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଫୁଲରେ ରକ୍ଷିତ; ମନେ ହୁଏ ଫୁଲବନରେ ମଧୁ ଶୁଇଥିବା ପରି।
ଅଥ ସଙ୍ଗ୍ରାମସଂରମ୍ଭଶ୍ରମାର୍ତୋ ଽଯଂ ସ୍ଵପିତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ଇତି ନିଦ୍ରା ମଯାସ୍ଯୈଵଂ ଦେଵେଶ୍ଵରି ନ ଵାରିତା
ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ ଥକିଗଲା ପରେ, ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶୁଇଛନ୍ତି; ଦେବୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିଦ୍ରାକୁ ବାଧା ଦେଇନି।
ଅନନ୍ତରମ୍ ଇମଂ ଦେଶଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦେଵ୍ଯାଵ୍ ଇମେ ତ୍ଵ୍ ଇତି । ଯଥାନୁଭୂତଂ କଥିତଂ ମଦନୁଗ୍ରହକାରିଣି
ତାପରେ ଦେବୀ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ମୁଁ ତମ ପାଇଁ ଦୟା କରି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଦେଖିଲି, ସେ ସବୁ କଥା ଖୋଲା ଭାବେ କହିଦେଲି।
ହେ ହଂସହାରିଗାମିନ୍ଯୌ ଲୀଲେ ଲଲିତଲୋଚନେ । ଉତ୍ଥାପଯାମୋ ନୃପତିଂ ଶଵତଲ୍ପତଲାଦ୍ ଇମମ୍
ହେ ହଂସ ଭଳି ଚାଲୁଥିବା, ଲୀଳାମୟ ଓ ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବୀମାନେ, ଚଳିବା ଶବ ଶୟାରୁ ଏହି ରାଜାକୁ ଉଠାଇବା।
ସେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମୁମୁଚେ ଜୀଵମ୍ ଆମୋଦମ୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନୀ । ସ ସମୀରଲଵାକାରସ୍ ତନ୍ନାସାନିକଟଂ ଯଯୌ
ଏହିପରି କହି, ସେ ଜୀବନକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମ ତାର ଗନ୍ଧ ଛାଡେ; ସେ ଜୀବନ ହଳକା ପବନ ଭଳି ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଗଲା।
ଘ୍ରାଣକୋଶଂ ଵିଵେଶାଶୁ ଵଂଶରନ୍ଧ୍ରମ୍ ଇଵାନିଲଃ । ସ୍ଵଵାସନାଶତାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଦଧଦ୍ ଅବ୍ଧିର୍ ମଣୀନ୍ ଇଵ
ସେ ପବନ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ନାକର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ବାଂଶର ଫାଟରେ ପବନ ଯିଏପରି ଯାଏ; ନିଜର ଅନେକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଭିତରେ ଧରି, ସମୁଦ୍ର ମଣି ଭଳି ରଖେ।
ଅନ୍ତସ୍ସ୍ଥଜୀଵଂ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ତତ୍କାନ୍ତିମ୍ ଆଯଯୌ । ପଦ୍ମସ୍ଯାଵଗ୍ରହେ ପଦ୍ମଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ଇଵ ଵାରିଣି
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଭିତରର ଜୀବନର ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ପଦ୍ମର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିଲେ ଏକ ପଦ୍ମ ଅନ୍ୟ ପଦ୍ମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ବୋଲି ଲାଗେ।
କ୍ରମାଦ୍ ଅଙ୍ଗାନି ସର୍ଵାଣି ସରସାନି ଚକାଶିରେ । ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପାକର ଇଵ ଲତାଜାଲାନି ବୂଭୃତଃ
ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଫୁଲର ଗୁଛ ଭଳି ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରେ ଲତାର ଜାଲ ଭଳି ଚମକି ଉଠିଲା।
ଅଥାବଭୌ କଲାପୂର୍ଣସ୍ ସ ରାକାଯାମ୍ ଇଵୋଡୁରାଟ୍ । ଭାସଯନ୍ ଭଵନଂ ଭୂରି ଵଦନେନ୍ଦୁମରୀଚିଭିଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଘରକୁ ଅନେକ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।
ସ୍ଫାରଯାମ୍ ଆସ ସୋ ଽଙ୍ଗାନି ରସଵନ୍ତି ମୃଦୂନି ଚ । କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲକାନ୍ତୀନି ପଲ୍ଲଵାନୀଵ ମାଧଵଃ
ସେ ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଏବଂ ରସଭରା ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ସୁବৰ্ণ ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା ବସନ୍ତର ନୂତନ ପତ୍ରଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ଉନ୍ମୀଲଯମ୍ ଆସ ଦୃଶୌ ଵିମଲାଲୋକକାରଣେ । ହାରିଣ୍ଯୌ ସୁଭଗାଭୋଗେ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କୌ ଭୁଵନଂ ଯଥା
ସେ ନିଜର ଦୁଇ ଚକୁ ଖୋଲିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଆଲୋକ ଆସେ, ଏହି ଚକୁ ଦେଖିବାରେ ମନୋହର ଓ ଶୋଭାବନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଏହି ସଂସାରକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି, ସେପରି ଚକୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପ୍ରୋଲ୍ଲସତ୍କାଯୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିର୍ ଇଵ ଵୃଦ୍ଧିମାନ୍ । ଉଵାଚ କସ୍ ସ୍ଥିତ ଇହ ପ୍ରଭାକପିଶିତାଲଯଃ
ସେ ଉଠିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଚମକୁଥିଲା, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ହେଉଛି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ କିଏ ଦଢ଼ିଛି, ଏହି ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକର ଘରରେ?'
ଲୀଲାଦ୍ଵଯମ୍ ଅଥାସ୍ଯାଗ୍ରେ ପ୍ରୋଵାଚାଦିଶ୍ଯତାମ୍ ଇତି । ସ ଦଦର୍ଶ ପୁରୋ ନମ୍ରଂ ଲୀଲାଦ୍ଵଯମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଲୀଳାର ଦ୍ୱିତ୍ୱ କହିଲା, 'ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।' ସେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ଲୀଳାର ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଦଢ଼ିଛି।
ସମାଧାରଂ ସମାକାରଂ ସମରୂପଂ ସମସ୍ଥିତି । ସମଵାକ୍ଯଂ ସମୋଦ୍ଯୋଗଂ ସମାନନ୍ଦଂ ସମୋଦଯମ୍
ଏହାର ସମାନ ଭାର, ସମାନ ଆକାର, ସମାନ ରୂପ, ସମାନ କଥା, ସମାନ ଉଦ୍ୟମ, ସମାନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମାନ ଉଦୟ ଥିଲା।