ଦୁହିତାସ୍ମି ସଖି ଜ୍ଞପ୍ତେ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଽସ୍ତୁ ସୁନ୍ଦରି । ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣା ତ୍ଵାମ୍ ଏଵ ସ୍ଥିତାସ୍ମୀହ ନଭଃପଥେ
ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମର ଝିଅ, ଜ୍ଞାପ୍ତି ସଖୀ; ତୁମକୁ ଆଗମନର ସ୍ବାଗତ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଆକାଶପଥରେ କେବଳ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଛି।
ଦେଵି ଭର୍ତୃସମୀପଂ ମାଂ ନଯ ନୀରଜଲୋଚନେ । ମହତାଂ ଦର୍ଶନଂ ଯସ୍ମାନ୍ ନ କଦାଚନ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ନୀର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବୀ, ମୋତେ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ; କାରଣ ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ।
ଏହି ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛାଵ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସା କୁମାରିକା । ପୁରସ୍ ତସ୍ଯାସ୍ ସ୍ଥିତା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ମାର୍ଗଦର୍ଶନତତ୍ପରା
‘ଚଳ, ଆମେ ସେଠିକୁ ଯିବା’ ବୋଲି କହି, ସେ କୁମାରୀ ଆକାଶରେ ପଥ ଦେଖାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସାମ୍ନା ସାମ୍ନି ଦଢ଼ି ରହିଲା।
ତତସ୍ ତଦନୁଯାତା ସା ପ୍ରାପ କୋଟରମ୍ ଅମ୍ବରମ୍ । ନିର୍ମଲଂ କରଵାଲାଙ୍ଗଂ ଯଥା ଲକ୍ଷଣଲେଖିକା
ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ସେ ଏକ ଆକାଶର ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଚମକୁଥିଲା, ନିର୍ମଳ ହାତ କିମ୍ବା ସୁନ୍ଦର ରେଖା ପରି।
ମେଘମାର୍ଗମ୍ ଅଥୋଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଵାତସ୍କନ୍ଧାନ୍ତରୋତ୍ଥିତା । ସୂର୍ଯମାର୍ଗାଦ୍ ଅତିଗତା ତାରାମାର୍ଗମହୀମ୍ ଇତା
ପରେ, ମେଘର ପଥକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ପବନର ଧାରା ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତାରାମାଳାର ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଵାଯ୍ଵିନ୍ଦ୍ରସୁରସିଦ୍ଧାନାଂ ଲୋକାନ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଲାଘଵାତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ପ୍ରାପ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକର୍ପରମ୍
ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେର ଲୋକକୁ ତୁରନ୍ତ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହାର ଖୋଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ହିମଶୈତ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ତସ୍ସ୍ଥଂ କୁମ୍ଭଭିତ୍ତେର୍ ବହିର୍ ଭଵେତ୍ । ତଥା ସଙ୍କଲ୍ପସିଦ୍ଧା ସା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ ନିର୍ଗତା ବହିଃ
ଏହିପରି, ଏକ କୁମ୍ଭର ଭିତରରେ ଥିବା ଶୀତଳତା କୁମ୍ଭର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେପରି ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ସଫଳ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ବାହାରକୁ ଆସିଗଲେ।
ସ୍ଵଚିତ୍ତମାତ୍ରଦେହୈଷା ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପପ୍ରଭାଵଜମ୍ । ଅନ୍ତରେ ଵାନୁଭଵତି କିଲୈଵଂ ନାମ ଵିଭ୍ରମମ୍
ସେ ନିଜ ମନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦେହ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଭ୍ରମକୁ ଭିତରେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପାରସ୍ଥାଞ୍ ଜଲାଦ୍ଯାଵରଣାନ୍ ନଵ । ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ପୁରଃ ପ୍ରାପ ମହାଚିଦ୍ଗଗନାନ୍ତରମ୍
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପାରେ ଥିବା ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ନଉଟି ଆବରଣକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ସେ ସାମ୍ନାରେ ବଡ଼ ଚେତନାର ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଅଦୃଷ୍ଟପାରପର୍ଯନ୍ତମ୍ ଅତିଵେଗେନ ଧାଵତା । ସର୍ଵତୋ ଗରୁଡେନାପି କଲ୍ପକୋଟିଶତୈର୍ ଅପି
ଅତ୍ୟଧିକ ତ୍ୱରାରେ, ସେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିନଥିବା ଅନ୍ତ ଓ ସୀମା ଥିବା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗରୁଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଅଟିକି ଯାଇ, କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ।
ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଲକ୍ଷାଣି ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଙ୍ଖ୍ଯାନି ଭୂରିଶଃ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ତାନ୍ଯ୍ ଅଦୃଷ୍ଟାନି ଫଲାନୀଵ ମହାଵନେ
ସେଠାରେ ଅନେକ ଅସଂଖ୍ୟ ନିଅମିତ ନିମିତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରହିଛି, ସେମାନେ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖି ପାରନାହାନ୍ତି, ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଫଳ ଯେପରି ଅଲଗା ଅଲଗା ରହିଥାଏ।
ତତ୍ରୈକସ୍ମିନ୍ ପୁରସ୍ସଂସ୍ଥେ ଵିତତାଵରଣାନ୍ଵିତେ । ଵେଧଯିତ୍ଵା ଵିଵେଶାନ୍ତର୍ ଵଦନଂ କ୍ରିମିକୋ ଯଥା
ସେମାନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକ ସହର, ଯାହା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସୀମାରେ ଘିରିଥିଲା, ତାହାକୁ ଭେଦି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏକ କୀଟ ଫଳର ଭିତରକୁ ଯେପରି ଯାଏ।
ପୁନର୍ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦି ଲୋକାନ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଭାସୁରାନ୍ । ସା ମହୀମଣ୍ଡଲଂ ଶ୍ରୀମତ୍ ପ୍ରାପ ତାରାପଥାଦ୍ ଅଧଃ
ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ସେ ତାରାପଥ ତଳେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି ମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ତତ୍ର ତନ୍ ମଣ୍ଡଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ପୁରଂ ତଂ ଚ ମଣ୍ଡପମ୍ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୁଷ୍ପଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଶଵସ୍ଯ ନିକଟେ ସ୍ଥିତା
ସେ ମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସହର ଓ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଷ୍ପଗୁପ୍ତଙ୍କ ଶବ ନିକଟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ସାତ୍ର ନ ଦଦର୍ଶ କୁମାରିକାମ୍ । ମାଯାମ୍ ଇଵ ପରିଜ୍ଞାତାଂ କ୍ଵାପି ଯାତାଂ ଵରାନନା
ଏହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ସେ କୁମାରୀକୁ ଦେଖିଲେନି; ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ମାୟା ଭଲଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇ କେଉଁଠି ଯାଇଥିଲା।
ମୁଖମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ସା ତସ୍ଯ ସ୍ଵଭର୍ତୁଶ୍ ଶଵରୂପିନଃ । ଇଦଂ ବୁଦ୍ଧଵତୀ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଭାଵଶତସ୍ ସ୍ଵତଃ
ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଠି ସେ ଶବ ଭଳି ପଡିଥିଲେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟଟିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିପାରିଲେ।
ଅଯଂ ସ ଭର୍ତା ସଂଗ୍ରାମେ ନିହତୋ ମମ ସିନ୍ଧୁନା । ଵୀରଲୋକାନ୍ ଇମାନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷଣଂ ଶେତେ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏହି ମୋ ପତି, ସିନ୍ଧୁ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ବୀରମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ଏଠି ଏକ କ୍ଷଣ ସ୍ଵସ୍ଥ ଭାବେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି।
ଅହଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦେନ ସଶରୀରୈନମ୍ ଈଦୃଶମ୍ । ଇହ ପ୍ରାପ୍ତଵତୀ ଧନ୍ଯା ମଦନ୍ଯା ନାସ୍ତି କାଚନ
ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଛି; ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ଭଳି ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାରୁଚାମରମ୍ । ଵୀଜଯାମ୍ ଆସ ଚାନ୍ଦ୍ରେଣ ତଂ ଦ୍ଯୌର୍ ଵାଵନିମଣ୍ଡଲମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ନିଜ ହାତରେ ସୁନ୍ଦର ଚାମର ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଝାଲି ଦେଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା; ଯେପରି ଆକାଶ ମେଘର ଘେରା ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଝାଲି ଦେଇଥାଏ।
ତେ ଭୃତ୍ଯାସ୍ ତାଶ୍ ଚ ଵା ଦାସ୍ଯସ୍ ସ ରାଜା ଵା ପ୍ରବୁଦ୍ଧଵାନ୍ । ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵଦତାଂ ଦେଵି କିଂ କଯେଵ କଥଂ ଧିଯା
ସେ ଦାସୀମାନେ, ଦାସମାନେ ଏବଂ ସେ ଜାଗ୍ରତ ରାଜା, ଦେବୀ, ତୁମକୁ ପଚାରିବେ: 'ତୁମେ କିଏ? କେମିତି ଆସିଛ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ?'
ସ ରାଜା ସା ଚ ତେ ଭୃତ୍ଯାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ପରସ୍ପରମ୍ । ଚିଦାକାଶୈକତାଯୋଗାଦ୍ ଆଵଯୋଶ୍ ଚ ପ୍ରଭାଵତଃ
ସେ ରାଜା, ସେ ଦେବୀ ଏବଂ ସେ ଦାସଦାସୀମାନେ — ସମସ୍ତେ ଏକାଠି — ଚେତନାର ଆକାଶର ଏକତା ଏବଂ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ପରସ୍ପରକୁ ଜଣିପାରିବେ।
ମହାଚିତ୍ପ୍ରତିଭାସାଶ୍ ଚ ମହାନିଯତିନିଶ୍ଚଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ଵେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ମିଥସ୍ ସମ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବିତମ୍
ବଡ଼ ଚେତନାର ପ୍ରତିଭାସମାନେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦୃଢ ନିଷ୍ଠାରେ, ଏଭଳି ପରସ୍ପରକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ; ଯେପରି ଆଇନାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ।
ଇଯଂ ମେ ସହଜା ଭାର୍ଯା ମମେଯଂ ସହଜା ସଖୀ । ମମେଯଂ ସହଜା ରାଜ୍ଞୀ ଭୃତ୍ଯୋ ଽଯଂ ସହଜୋ ମମ
ଏହି ମୋର ଜନ୍ମଜାତ ପତ୍ନୀ, ଏହି ମୋର ଜନ୍ମଜାତ ସହଚରୀ, ଏହି ମୋର ଜନ୍ମଜାତ ରାଣୀ, ଏହି ଜନ୍ମଜାତ ଦାସ ମୋର ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଛି।
କେଵଲଂ ତ୍ଵମ୍ ଅହଂ ସା ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଅଖଣ୍ଡିତମ୍ । ଜ୍ଞାସ୍ଯାମ ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନ ତୁ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅପୀତରଃ
କେବଳ ତୁମେ, ମୁଁ ଓ ସେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଜାଣିପାରିବା; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାକୁ ଆମେ ବୁଝିପାରିବା, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅମୁନୈଵ ଶରୀରେଣ କିମର୍ଥଂ ନାଗତା ପତିମ୍ । ଏଷା ଵରେ ଽପି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଲୀଲା ଲଲିତଵାଦିନି
ଏହି ଦେହରେ ସେ କାହିଁକି ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ନାଆସିଲେ, ଯେତେବେଳେ ବିବାହ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା? ଲୀଳା, ତୁମେ ମଧୁର ଭାବରେ କଥା କହୁଛ।
ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧଧିଯସ୍ ସିଦ୍ଧଲୋକାନ୍ ପୁଣ୍ଯଵଶୋଦିତାନ୍ । ନ ସମର୍ଥାସ୍ ସ୍ଵଦେହେନ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଛାଯା ଇଵାତପାନ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଜାଗିନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ନିଜ ଦେହରେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି; ଏହା ଏମିତି ଯେ, ଛାୟା ତାପରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।
ଆଦିସର୍ଗେ ହି ନିଯତିସ୍ ସ୍ଥାପିତେତି ପ୍ରବୋଧିଭିଃ । ଯଥା ସତ୍ଯମ୍ ଅଲୀକେନ ନ ମିଲତ୍ଯ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚନ
ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଜାଗୃତ ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥାନ୍ତି; ଯେପରି ଏକ ସତ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା ସହିତ ମିଶିପାରିବ ନାହିଁ।
ଯାଵଦ୍ ଵେତାଲସଙ୍କଲ୍ପୋ ବାଲସ୍ଯ କିଲ ଵିଦ୍ଯତେ । ନିର୍ଵେତାଲଧିଯସ୍ ତାଵଦ୍ ଉଦଯସ୍ ତସ୍ଯ କଃ କଥମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଶିଶୁର ମନରେ ବେତାଳ ଭାବନା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଅନୁଭୂତି କିପରି ଆସିପାରିବ?
ଅଵିଵେକଜ୍ଵରୋଷ୍ଣତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଯାଵଦ୍ ଆତ୍ମନି । ତାଵଦ୍ ଵିଵେକଶୀତାଂଶୁଶୈତ୍ଯଂ କୁତ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବିବେକର ଜ୍ୱର ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବେକର ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳତା କିପରି ଉଦୟ ହେବ?
ଅହଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିଦେହଃ ଖେଗତିର୍ ନାସ୍ତି ମମୋତ୍ତମା । ଇତି ନିଶ୍ଚଯଵାନ୍ ଯୋ ଽନ୍ତଃ କଥଂ ସ୍ଯାତ୍ ସୋ ଽନ୍ଯନିଶ୍ଚଯଃ
ଯିଏ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—'ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଦେହ, ମୋର ଉଚ୍ଚ ଗତି ନାହିଁ'—ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ କିପରି ରଖିପାରିବ?