ବଭୁଃ ପ୍ରଜ୍ଵାଲିତାକାରା ଗିରଯଃ କାଞ୍ଚନା ଇଵ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନଵନୀରନ୍ଧ୍ରଚଣ୍ପକୌଘଵନା ଇଵ
ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁନାରେ ତିଆରି। ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଚମ୍ପା ଗଛର ଗୁଛ ଭଳି ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଯୁର୍ ଵ୍ଯୋମାଦ୍ରିଦିକ୍କୁଞ୍ଜା ଜ୍ଵାଲାଜାଲଜଟାଲତାମ୍ । କୁଙ୍କୁମେନୋତ୍ସଵେ ମୃତ୍ଯୋସ୍ ସମାଲବ୍ଧା ଇଵାସୃଜା
ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ ଓ ଦିଗର କୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିର ଜାଲ ଭଳି ଜଟିଳ ଆକାର ନେଇଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର କୁଙ୍କୁମ ଉତ୍ସବରେ ରକ୍ତ ମିଳିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜ୍ଵଲିତା ଜନତାନ୍ତୈକଶଙ୍କିନାସନ୍ନଭସ୍ସ୍ପୃଶା । ସହସ୍ରାକୃତିନୋର୍ ଵେଣଵଲିତା ଇଵ ସାଗରାଃ
ଲୋକମାନେ ନିକଟର ଆଲୋକର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଭୟ କରି, ଜଳିଉଠିଥିଲେ; ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ହଜାର ଆକାରର ବାଂଶୀରେ ସାଗର ଚମଡ଼ିଯାଇଛି।
ଜିତ୍ଵା ରିପୁଂ ପୁନର୍ ଅସୌ ଯଥା ପ୍ରହରତେ ତଥା । ଵାରୁଣଂ ଵିସସର୍ଜାସ୍ତ୍ରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଦୂରଥଃ
ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବା ପରେ ଯେପରି ଏକଥର ଆଉ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ଦୂରଥ ଭାରୁଣକୁ ପୂଜି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଆଯଯୁସ୍ ସଲିଲାପୂରାସ୍ ତମଃପୂରା ଇଵାଭିତଃ । ଅଧସ୍ତାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵତୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଦ୍ରଵରୂପା ଇଵାଦ୍ରଯଃ
ପାଣିର ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରା ଚାରିପାଖରୁ ଆସିଲା, ଏହା ଅନ୍ଧାର ଭାରି ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦିଗଦିଗରୁ ତଳକୁ ଓ ଉପରକୁ ଏମିତି ଚଳିଲେ, ଯେଉଁପରି ତାହା ଜଳ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ।
ଭାଗା ଇଵ ଶରଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଦ୍ରୁତପାତା ଇଵାମ୍ବୁଦାଃ । ମହାର୍ଣଵା ଇଵୋର୍ଧ୍ଵସ୍ଥାଃ କୁଲଶୈଲଶିଲା ଇଵ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶର ଖଣ୍ଡ ଭଳି, ତୁରନ୍ତ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ମେଘ ଭଳି, ଉଚ୍ଚ ଥିବା ବଡ଼ ସାଗର ଭଳି, କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗର ପଥର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ତମାଲୌଘା ଇଵୋଡ୍ଡୀନାସ୍ ସଞ୍ଚିତା ଇଵ ରାତ୍ରଯଃ । କଜ୍ଜଲୌଘା ଇଵୋଦ୍ଧୂତା ଲୋକାଲୋକ ଇଵୋତ୍ତଟଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ତମାଳ ଗଛର ଦଳି ଭଳି ଉପରକୁ ଉଠିଲେ, ରାତିର ଭାରି ଅନ୍ଧାର ଭଳି ଏକଠା ହେଲେ, କଳା କୋହଳ ଭଳି ଉଡ଼ିଗଲେ, କିମ୍ବା ଲୋକାଲୋକ ପରିସୀମା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ରସାତଲଗୁହାଭୋଗା ଇଵ ଵ୍ଯୋମଦିଦୃକ୍ଷଵଃ । ମହାଘୁରଘୁରାରାଵରଂହୋବୃଂହିତମୂର୍ତଯଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ତଳଭୂମିର ଗୁହାର ଚକ୍ରାକାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆକାର ବଡ଼ ତୁଫାନର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା ।
ତାପାଗ୍ନିସନ୍ତତିଲତାଂ ସା ଚଚାମାମ୍ବୁସଂହତିଃ । ଭୁଵନଵ୍ଯାପିନୀ ସନ୍ଧ୍ଯାମ୍ ଆଶୁ କୃଷ୍ଣେଵ ଯାମିନୀ
ତାପର ଅଗ୍ନିରେ ଲତା ପରି ଥିବା ଜଳର ଏହି ଗୁଛ, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦିନ ପରେ ରାତି ଆସିଥିବା ପରି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା ।
ତାମ୍ ଅଗ୍ନିସନ୍ତତିଂ ପୀତ୍ଵା ପୂରଯାମ୍ ଆସ ଭୂତଲମ୍ । ଜଲଶ୍ରୀସ୍ ସନ୍ତତଂ ଦେହଂ ନିର୍ଦ୍ରଵଵ୍ଯକ୍ତିମ୍ ଈଯୁଷୀ
ସେଇ ଅଗ୍ନିର ଗୁଛକୁ ଶୋଷି ନେଇ, ଜଳ ଭୂମିକୁ ପୂରିଦେଲା; ଏହି ଜଳର ଧାରା, ତାହାର ପ୍ରବାହ ହରାଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା ।
ଏଵଂଵିଧାନ୍ ଅସ୍ତ୍ରମୋହାନ୍ ଵିରୁଦ୍ଧାନ୍ ଏଵ ନେତରେ । ମିଥୋ ମାଯାମଯାନ୍ ଅଗ୍ରେ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନୁଭଵନ୍ତି ଚ
ଏଭଳି, ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ, ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଛି ।
ହେତିଭାରଵହାସ୍ ସିନ୍ଧୋଶ୍ ଚକ୍ରରକ୍ଷାସ୍ ତତୋ ଽମ୍ଭସା । ତୃଣାନୀଵ ଗତାଃ ପ୍ରୋହ୍ଯ ରଥଶ୍ ଚାସ୍ଯାଭଵତ୍ ପ୍ଲୁତଃ
ତାପରେ, ଅସ୍ତ୍ରର ଭାର ଏବଂ ରଥର ଚକ୍ରର ସୁରକ୍ଷା, ଜଳରେ ତୃଣ ପରି ଭାସିଗଲା; ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥ ଭାସିଯାଇଲା ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ସିନ୍ଧୁର୍ ଅସ୍ତ୍ରଂ ସସ୍ମାର ଶୋଷଣମ୍ । ଆପତ୍ତ୍ରାଣକରଂ ଦେଵଂ ଦଦୌ ଚ ଶରରୂପିଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଶୋଷିବା ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ସେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଶର ଆକାରରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଶଶାମାମ୍ବୁମଯୀ ମାଯା ତେନ ଯାମେଵ ଭାସ୍ଵତା । ଯେ ମୃତାସ୍ ତେ ମୃତା ଏଵ ବଭୂଵୁଶ୍ ଶୋଷିତା ଭୁଵଃ
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଜଳର ମାୟା ନିଶା ଶେଷ ହେବା ପରି ଅପସାରିଗଲା। ଯେଉଁମାନେ ମରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମରିଥିଲେ, ଭୂମି ଶୁଖା ହେଇଗଲା।
ଅଥ ମୂର୍ଖରୁଷା ତୁଲ୍ଯତାପସ୍ ସନ୍ତାପଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ । ଜଜୃମ୍ଭେ ଜର୍ଜରାଜୀର୍ଣଵନଵିସ୍ତାରକର୍କଶଃ
ତାପରେ ଅବିବେକୀ କ୍ରୋଧରେ ସମାନ ତାପ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ, ଏହା ଜର୍ଜର ଓ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
କଚତ୍କନକନିଷ୍ଷ୍ଯନ୍ଦସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗଚ୍ଛଵିର୍ ଦିଶାମ୍ । ଆସୀଦ୍ ରାଜଵରସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଇଵାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗସଙ୍ଗିନୀ
ଦିଗଗୁଡିକ ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଝରଣା ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗର ଚମକରେ ଆଲୋକିତ ହେଇଥିଲା, ଏହା ରାଜାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପକରଣରେ ଶୋଭିତ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତେନ ଘର୍ମମଯୀଂ ମୂର୍ଛାମ୍ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ ତଦ୍ଵିରୋଧିନଃ । ଗ୍ରୀଷ୍ମଦାଵାନଲୋତ୍ତପ୍ତା ମୃଦଵଃ ପଲ୍ଲଵା ଇଵ
ସେହି କାରଣରୁ, ତାହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯାଇଥିବା କମଳା ପତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି।
ଵିଦୂରଥୋ ରଣଦ୍ଦୀର୍ଘତାରକ୍ରେଙ୍କାରମାନସମ୍ । କୋଦଣ୍ଡଂ କୁଣ୍ଡଲୀକୃତ୍ଯ ପର୍ଜନ୍ଯାସ୍ତ୍ରମ୍ ଅଥାଦଧେ
ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ଧନୁର ତାର ଶବ୍ଦରେ ମନ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ବିଦୂରଥ, ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ବେଁକା କରି, ବର୍ଷା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଉଦଗୁଃ ପଙ୍କ୍ତଯୋ ଽବ୍ଦାନାଂ ଯାମିନ୍ଯ ଇଵ ସଞ୍ଚିତାଃ । ତମାଲଵିପିନୋଡ୍ଡୀନସଂରମ୍ଭାରମ୍ଭମନ୍ଥରାଃ
ପାଉଁ ହେଲା ମେଘର ଧାରା, ରାତିର ଭଳି ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲର ଉତ୍ତେଜନାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସୁଥିଲେ।
ଵାସନାଵାରିପୂରେଣ ଗର୍ଜନୋଦ୍ଦାମସଞ୍ଚରାଃ । ମିହିକାମନ୍ଥରାଶେଷକକୁବ୍ମଣ୍ଡଲକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେମାନେ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଗଜ୍ଜନ ରବରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ମିଷ୍ଟର ଅବଶେଷରେ ଧୀର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଘେରିଥିଲେ।
ଵଵୁର୍ ଆଵଲିତାସାରା ମେଘାଡମ୍ବରଭେଦିନଃ । କୀର୍ଣଶୀକରନୀହାରହାରୋଦାରାସ୍ ସମୀରଣାଃ
ପବନ ଗୁଡିକ ଝଡ଼ ଭାରି ଶୀତଳ ଓ ମନୋହର ହେଇ ବହୁଥିଲେ, ମେଘମାଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଚିଟିକି ଚିଟିକି ପାଣିର ଫୁହାର ରେ ଗାଁଥି ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ବିକି ଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଫୁରୁସ୍ ତ୍ରସ୍ତସୌଵର୍ଣସର୍ପାପସରଣୋପମାଃ । ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଦିଵି ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରୀକଟାକ୍ଷଵଲନା ଇଵ
ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଚମକୁଥିଲା, ଭୟଭୀତ ସୁବৰ্ণ ସାପର ହଠାତ ଚଳାପାଳା ଭଳି, କିମ୍ବା ଦାନବୀ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଉପରକୁ ଦେଖିବା ଦୃଷ୍ଟି ଭଳି।
ଜୁଘୂର୍ଣୁର୍ ଗର୍ଜନୋଚ୍ଛୂନପ୍ରତିଶ୍ରୁଦ୍ଘନକନ୍ଦରାଃ । ଦିଶଶ୍ ଚଲିତମାତଙ୍ଗସିଂହର୍କ୍ଷଵନଘର୍ଘରାଃ
ପାହାଡ଼ଗୁଡିକ ଭୟାନକ ଗୁରୁ ଗୁରୁ ଶବ୍ଦରେ ଥରେଇ ଉଠିଲେ, ଏହା ଜଣେଇ ଦେଉଥିଲା ଯେ ମାନେ ଦିଗବିଦିଗରେ ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ଭାଲୁ ଦଳ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି।
ମହାମୁସୁଲଧାରାଭିଃ ପେତୁର୍ ଆସାରଵୃଷ୍ଟଯଃ । କଷ୍ଟଟାଙ୍କାରକଠିନାଃ କୃତାନ୍ତସ୍ଯେଵ ଦୃଷ୍ଟଯଃ
ବଡ଼ ଝଡ଼ରେ ଭୟଙ୍କର ରାସିରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା, ଏହା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କଠୋର ଦୃଷ୍ଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଲୋହା ଠିଆ ମାରିବା ଭଳି ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ଉଦଭୂତ୍ ପ୍ରଥମଂ ବାଷ୍ପ ଉଷ୍ଣୋଷ୍ଣୋ ଽଦ୍ରିନିଭୋ ଭୁଵଃ । ପାତାଲାଦ୍ ଅଭ୍ରଵୃନ୍ଦାନାଂ ଯୁଦ୍ଧାଯେଵାଭ୍ରଵିଭ୍ରମାଃ
ପୃଥିବୀରୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଉତ୍ତାପ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଗରମ ବାଷ୍ପ ଉଠିଲା; ଏହା ଦେଖି ମନେ ହେଲା ଯେ ପାତାଳରୁ ମେଘମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପ୍ରେ ଆସି, ମେଘମାନେ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ତତୋ ନିମେଷମାତ୍ରେଣ ପ୍ରଶେମୁର୍ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକାଃ । ପରବୋଧରସାପୂରୈର୍ ଯଥା ସଂସାରଵାସନାଃ
ତାପରେ ଏକ ଚକୁ ମିଛିବା ସମୟରେ, ମୃଗମାୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା; ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସଂସାରୀ ଇଚ୍ଛାମାନେ ଅପେକ୍ଷା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଆସୀତ୍ ପଙ୍କାଙ୍କମ୍ ଅଖିଲଂ ଭୂମଣ୍ଡଲମ୍ ଅସଞ୍ଚରମ୍ । ପୂରିତଃ ପୂର୍ଣଧାରାଭିସ୍ ସିନ୍ଧୁସ୍ ସିନ୍ଧୁମ୍ ଇଵାମ୍ବୁନା
ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ କାଦରେ ଢାକିଗଲା, ଏହା ଅଚଳ ହେଇ ରହିଲା; ଅନେକ ଧାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ସମୁଦ୍ର ପରି ଜଳରେ ବ୍ୟାପିଗଲା।
ଵାଯଵ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତ୍ରମ୍ ଅସୃଜଦ୍ ଘୂର୍ଣିତାକାଶକୋଟରମ୍ । କଲ୍ପାନ୍ତନୃତ୍ତସଂପନ୍ନରଣଦ୍ଭୈରଵଭୀଷଣମ୍
ସେ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଆକାଶର ଅନ୍ତରାଳରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ଏହା କଳ୍ପାନ୍ତର ନୃତ୍ୟର ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦେଖାଗଲା।
ଵଵୁର୍ ଅଶନିନିପାତପିଣ୍ଡିତାଙ୍ଗା ଦଲିତଶିଲାଶକଲାଃ କକୁମ୍ମୁଖେଷୁ । ପ୍ରଲଯସମଯସୂଚକା ଭଟାନାଂ କୃତକଟୁଟାଙ୍କୃତଟଙ୍କିନସ୍ ସମୀରାଃ
ବଜ୍ରପାତରେ ଦେହ ଭାଗିଗଲା, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ପଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ଉଡ଼ିଲା; ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବାତାସ ଚାଲିଲା, ଯାହା ଦୁର୍ଯୋଗର ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇ, ଦେହରେ ଘାଁ ନେଇ ଦୃଢ଼ ହେଲେ।
ଵଵୁର୍ ଵଲିତନୀହାରା ଵିକୀର୍ଣଘନପଲ୍ଲଵାଃ । ଵାଯଵୋ ଧୂତଵୃକ୍ଷୌଘାଃ ପତନୋତ୍ପାଟନୋଦ୍ଭଟାଃ
ବାତାସ ଚାଲିଲା, କୁହୁଡ଼ିକୁ ମୁଡ଼ି ଦେଲା, ଘନ ପତ୍ର ଉଡ଼ିଗଲା; ବାୟୁ ଗଛମାନେକୁ ହେଲାଇ, ଜୋର ଦେଇ ଉପଡ଼ି ଫିଙ୍ଗି ଦେଲା।