ଉଦଗୁର୍ ଭୀଷଣା ଦିଗ୍ଭ୍ଯସ୍ ସରୁଷୋ ଵନରାକ୍ଷସାଃ । ପାତାଲଗଜହୂଙ୍କାରକ୍ଷୁବ୍ଧା ଇଵ ମହାର୍ଣଵାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କ୍ରୁର ଜଙ୍ଗଲ ରାକ୍ଷସମାନେ ରୋଷରେ ଉଠିଆସିଲେ, ଯେପରି ତଳଭୂମିର ହାତୀର ଗର୍ଜନରେ ବଡ଼ ସାଗର ଉତ୍ତଳ ହୋଇଯାଏ।
କପିଲୋର୍ଧ୍ଵଜଟାଧୂମ୍ରାସ୍ ସ୍ଫୁଟଚ୍ଚଟଚଟାରଵାଃ । ଅଗ୍ନଯୋ ଲେଲିହାନୋଗ୍ରଜିହ୍ଵା ଅର୍ଦ୍ରେନ୍ଧନା ଇଵ
କପିଳ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଠା ଜଟାରୁ ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିଲା, ଚିଟିକି ଚିଟିକି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା; ଅଗ୍ନିମାନେ ତୀବ୍ର ଜିହ୍ବାରେ ଲିହିଲା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ତରଳ ଜଳାନ୍ତର ଦେଇ ଜ୍ୱଳିଥିବା ଅଗ୍ନି।
ସାଵର୍ତଵୃତ୍ତଯୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଭୀମଡକ୍କାରଟାଙ୍କୃତାଃ । ଅଗ୍ନିଦାହମହାଧୂମଵିପୁଲା ଇଵ ସୋଲ୍ମୁକାଃ
ଆକାଶରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଚଳାଚଳ କରି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଢ଼ୋଳ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତେଁମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ଭଳି, ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ତାଣି ଏକ ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାବିସାଙ୍କୁରାକ୍ରାନ୍ତମୁଖପଙ୍କଜଦେହକାଃ । ଉତ୍ଥିତା ଲୋମନିର୍ଯାତଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଵାଲଜଟା ଇଵ
ଫଣା ଉପ୍କୁଳି ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଭଳି ଦେହ ଥିବା ସେମାନେ, ଚମଡ଼ର ଚିରା ଠାରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚୁଲ ଭଳି ଉପରକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲେ।
ନିଗିରନ୍ତଃ ପ୍ରଧାଵନ୍ତୋ ଗର୍ଜନ୍ତସ୍ ତର୍ଜିତାଶଯାଃ । ଜଟୋଜ୍ଜ୍ଵାଲିତଡିତ୍ପୁଞ୍ଜଜଲଦାସ୍ ସଜଲା ଇଵ
ସେମାନେ ଗଳାଇ, ଦୂତିଆଁ, ଗର୍ଜନ କରି, ଭୟ ଦେଇଥିଲେ; ତେଁମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚୁଲ ଭଳି ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଦେଉଥିବା ବୃଷ୍ଟି ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତସ୍ମିଂଲ୍ ଲୀଲାନାଥୋ ଵିଦୂରଥଃ । ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦଦୌ ଦୁଷ୍ଟଭୂତନିଵାରଣମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଲୀଳାର ନାଥ ଦୂରଥ, ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଉଦୀର୍ଯମାଣ ଏଵାସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅସ୍ତ୍ରରାଜେ ତୁ ରାଜଯଃ । ରାକ୍ଷସାନାଂ ପ୍ରଶେମୁସ୍ ତା ଅନ୍ଧକାରା ଇଵୋଦଯେ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ, ଯେପରି ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଅନ୍ଧାର ହେବା ହେଉଛି।
ପ୍ରମୃଷ୍ଟରାକ୍ଷସାନୀକମ୍ ଅଭଵଦ୍ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ । ଶରଦୀଵ ଗତାମ୍ଭୋଦଂ ଵ୍ଯୋମ ନିର୍ମଲମ୍ ଆବଭୌ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସେନା ସଫା ହେଇଗଲା, ତିନି ଲୋକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପରିସ୍କାର ହେଇଗଲା, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳରେ ମେଘ ହଟିଯିବା ପରେ ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଥ ସିନ୍ଧୁର୍ ମୁମୋଚାସ୍ତ୍ରମ୍ ଆଗ୍ନେଯଂ ଜ୍ଵଲିତାମ୍ବରମ୍ । ଜଜ୍ଵଲୁଃ କକୁଭସ୍ ତେନ କଲ୍ପାଗ୍ନିଵଲିତା ଇଵ
ତାପରେ ସିନ୍ଧୁ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଆକାଶରେ ଦହିଉଥିଲା; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଚାରିପାଖ ଦିଗ ଦହିଗଲା, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତିମ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ।
ଧୂମାମ୍ବୁଦଭରଚ୍ଛନ୍ନା ବଭୂଵୁସ୍ ସକଲା ଦିଶଃ । ଗଗନପ୍ରୋତ୍ଥପାତାଲତିମିରାକୁଲିତା ଇଵ
ସମସ୍ତ ଦିଗ ଧୂଆଁ ଓ ମେଘର ଭାରରେ ଢାକିଗଲା, ଯେପରି ଆକାଶ ଓ ପାତାଳ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରରେ ଭରିଯାଇଛି।
ବଭୁଃ ପ୍ରଜ୍ଵାଲିତାକାରା ଗିରଯଃ କାଞ୍ଚନା ଇଵ । ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନଵନୀରନ୍ଧ୍ରଚଣ୍ପକୌଘଵନା ଇଵ
ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁନାରେ ତିଆରି। ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଚମ୍ପା ଗଛର ଗୁଛ ଭଳି ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଯୁର୍ ଵ୍ଯୋମାଦ୍ରିଦିକ୍କୁଞ୍ଜା ଜ୍ଵାଲାଜାଲଜଟାଲତାମ୍ । କୁଙ୍କୁମେନୋତ୍ସଵେ ମୃତ୍ଯୋସ୍ ସମାଲବ୍ଧା ଇଵାସୃଜା
ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ ଓ ଦିଗର କୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିର ଜାଲ ଭଳି ଜଟିଳ ଆକାର ନେଇଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର କୁଙ୍କୁମ ଉତ୍ସବରେ ରକ୍ତ ମିଳିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜ୍ଵଲିତା ଜନତାନ୍ତୈକଶଙ୍କିନାସନ୍ନଭସ୍ସ୍ପୃଶା । ସହସ୍ରାକୃତିନୋର୍ ଵେଣଵଲିତା ଇଵ ସାଗରାଃ
ଲୋକମାନେ ନିକଟର ଆଲୋକର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଭୟ କରି, ଜଳିଉଠିଥିଲେ; ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ହଜାର ଆକାରର ବାଂଶୀରେ ସାଗର ଚମଡ଼ିଯାଇଛି।
ଜିତ୍ଵା ରିପୁଂ ପୁନର୍ ଅସୌ ଯଥା ପ୍ରହରତେ ତଥା । ଵାରୁଣଂ ଵିସସର୍ଜାସ୍ତ୍ରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଦୂରଥଃ
ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବା ପରେ ଯେପରି ଏକଥର ଆଉ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ଦୂରଥ ଭାରୁଣକୁ ପୂଜି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଆଯଯୁସ୍ ସଲିଲାପୂରାସ୍ ତମଃପୂରା ଇଵାଭିତଃ । ଅଧସ୍ତାଦ୍ ଊର୍ଧ୍ଵତୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଦ୍ରଵରୂପା ଇଵାଦ୍ରଯଃ
ପାଣିର ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରା ଚାରିପାଖରୁ ଆସିଲା, ଏହା ଅନ୍ଧାର ଭାରି ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦିଗଦିଗରୁ ତଳକୁ ଓ ଉପରକୁ ଏମିତି ଚଳିଲେ, ଯେଉଁପରି ତାହା ଜଳ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ।
ଭାଗା ଇଵ ଶରଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଦ୍ରୁତପାତା ଇଵାମ୍ବୁଦାଃ । ମହାର୍ଣଵା ଇଵୋର୍ଧ୍ଵସ୍ଥାଃ କୁଲଶୈଲଶିଲା ଇଵ
ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶର ଖଣ୍ଡ ଭଳି, ତୁରନ୍ତ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ମେଘ ଭଳି, ଉଚ୍ଚ ଥିବା ବଡ଼ ସାଗର ଭଳି, କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗର ପଥର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ତମାଲୌଘା ଇଵୋଡ୍ଡୀନାସ୍ ସଞ୍ଚିତା ଇଵ ରାତ୍ରଯଃ । କଜ୍ଜଲୌଘା ଇଵୋଦ୍ଧୂତା ଲୋକାଲୋକ ଇଵୋତ୍ତଟଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ତମାଳ ଗଛର ଦଳି ଭଳି ଉପରକୁ ଉଠିଲେ, ରାତିର ଭାରି ଅନ୍ଧାର ଭଳି ଏକଠା ହେଲେ, କଳା କୋହଳ ଭଳି ଉଡ଼ିଗଲେ, କିମ୍ବା ଲୋକାଲୋକ ପରିସୀମା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ରସାତଲଗୁହାଭୋଗା ଇଵ ଵ୍ଯୋମଦିଦୃକ୍ଷଵଃ । ମହାଘୁରଘୁରାରାଵରଂହୋବୃଂହିତମୂର୍ତଯଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ତଳଭୂମିର ଗୁହାର ଚକ୍ରାକାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆକାର ବଡ଼ ତୁଫାନର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା ।
ତାପାଗ୍ନିସନ୍ତତିଲତାଂ ସା ଚଚାମାମ୍ବୁସଂହତିଃ । ଭୁଵନଵ୍ଯାପିନୀ ସନ୍ଧ୍ଯାମ୍ ଆଶୁ କୃଷ୍ଣେଵ ଯାମିନୀ
ତାପର ଅଗ୍ନିରେ ଲତା ପରି ଥିବା ଜଳର ଏହି ଗୁଛ, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦିନ ପରେ ରାତି ଆସିଥିବା ପରି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା ।
ତାମ୍ ଅଗ୍ନିସନ୍ତତିଂ ପୀତ୍ଵା ପୂରଯାମ୍ ଆସ ଭୂତଲମ୍ । ଜଲଶ୍ରୀସ୍ ସନ୍ତତଂ ଦେହଂ ନିର୍ଦ୍ରଵଵ୍ଯକ୍ତିମ୍ ଈଯୁଷୀ
ସେଇ ଅଗ୍ନିର ଗୁଛକୁ ଶୋଷି ନେଇ, ଜଳ ଭୂମିକୁ ପୂରିଦେଲା; ଏହି ଜଳର ଧାରା, ତାହାର ପ୍ରବାହ ହରାଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା ।
ଏଵଂଵିଧାନ୍ ଅସ୍ତ୍ରମୋହାନ୍ ଵିରୁଦ୍ଧାନ୍ ଏଵ ନେତରେ । ମିଥୋ ମାଯାମଯାନ୍ ଅଗ୍ରେ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନୁଭଵନ୍ତି ଚ
ଏଭଳି, ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ, ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଛି ।
ହେତିଭାରଵହାସ୍ ସିନ୍ଧୋଶ୍ ଚକ୍ରରକ୍ଷାସ୍ ତତୋ ଽମ୍ଭସା । ତୃଣାନୀଵ ଗତାଃ ପ୍ରୋହ୍ଯ ରଥଶ୍ ଚାସ୍ଯାଭଵତ୍ ପ୍ଲୁତଃ
ତାପରେ, ଅସ୍ତ୍ରର ଭାର ଏବଂ ରଥର ଚକ୍ରର ସୁରକ୍ଷା, ଜଳରେ ତୃଣ ପରି ଭାସିଗଲା; ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥ ଭାସିଯାଇଲା ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ସିନ୍ଧୁର୍ ଅସ୍ତ୍ରଂ ସସ୍ମାର ଶୋଷଣମ୍ । ଆପତ୍ତ୍ରାଣକରଂ ଦେଵଂ ଦଦୌ ଚ ଶରରୂପିଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଶୋଷିବା ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ସେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଶର ଆକାରରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଶଶାମାମ୍ବୁମଯୀ ମାଯା ତେନ ଯାମେଵ ଭାସ୍ଵତା । ଯେ ମୃତାସ୍ ତେ ମୃତା ଏଵ ବଭୂଵୁଶ୍ ଶୋଷିତା ଭୁଵଃ
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଜଳର ମାୟା ନିଶା ଶେଷ ହେବା ପରି ଅପସାରିଗଲା। ଯେଉଁମାନେ ମରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମରିଥିଲେ, ଭୂମି ଶୁଖା ହେଇଗଲା।
ଅଥ ମୂର୍ଖରୁଷା ତୁଲ୍ଯତାପସ୍ ସନ୍ତାପଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ । ଜଜୃମ୍ଭେ ଜର୍ଜରାଜୀର୍ଣଵନଵିସ୍ତାରକର୍କଶଃ
ତାପରେ ଅବିବେକୀ କ୍ରୋଧରେ ସମାନ ତାପ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ, ଏହା ଜର୍ଜର ଓ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
କଚତ୍କନକନିଷ୍ଷ୍ଯନ୍ଦସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗଚ୍ଛଵିର୍ ଦିଶାମ୍ । ଆସୀଦ୍ ରାଜଵରସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ ଇଵାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗସଙ୍ଗିନୀ
ଦିଗଗୁଡିକ ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଝରଣା ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗର ଚମକରେ ଆଲୋକିତ ହେଇଥିଲା, ଏହା ରାଜାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପକରଣରେ ଶୋଭିତ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତେନ ଘର୍ମମଯୀଂ ମୂର୍ଛାମ୍ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ ତଦ୍ଵିରୋଧିନଃ । ଗ୍ରୀଷ୍ମଦାଵାନଲୋତ୍ତପ୍ତା ମୃଦଵଃ ପଲ୍ଲଵା ଇଵ
ସେହି କାରଣରୁ, ତାହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯାଇଥିବା କମଳା ପତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି।
ଵିଦୂରଥୋ ରଣଦ୍ଦୀର୍ଘତାରକ୍ରେଙ୍କାରମାନସମ୍ । କୋଦଣ୍ଡଂ କୁଣ୍ଡଲୀକୃତ୍ଯ ପର୍ଜନ୍ଯାସ୍ତ୍ରମ୍ ଅଥାଦଧେ
ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ଧନୁର ତାର ଶବ୍ଦରେ ମନ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ବିଦୂରଥ, ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ବେଁକା କରି, ବର୍ଷା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଉଦଗୁଃ ପଙ୍କ୍ତଯୋ ଽବ୍ଦାନାଂ ଯାମିନ୍ଯ ଇଵ ସଞ୍ଚିତାଃ । ତମାଲଵିପିନୋଡ୍ଡୀନସଂରମ୍ଭାରମ୍ଭମନ୍ଥରାଃ
ପାଉଁ ହେଲା ମେଘର ଧାରା, ରାତିର ଭଳି ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲର ଉତ୍ତେଜନାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସୁଥିଲେ।
ଵାସନାଵାରିପୂରେଣ ଗର୍ଜନୋଦ୍ଦାମସଞ୍ଚରାଃ । ମିହିକାମନ୍ଥରାଶେଷକକୁବ୍ମଣ୍ଡଲକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେମାନେ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଗଜ୍ଜନ ରବରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ମିଷ୍ଟର ଅବଶେଷରେ ଧୀର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଘେରିଥିଲେ।