ଵିଦୂରଥାଚ୍ ଛରାସାରା ଅଜସ୍ରମ୍ ଅଭିନିର୍ଯଯୁଃ । ଅବ୍ଧେର୍ ଇଵ ପଯଃପୂରାସ୍ ସୂର୍ଯାଦ୍ ଇଵ ମରୀଚଯଃ
ବିଦୂରଥଙ୍କୁଠାରୁ ବାଣର ଧାରା ଅବିରତ ଭାବରେ ବାହାରିଯାଉଥିଲା । ଏହା ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ସାଗରରୁ ଜଳର ଝଡ଼ ବାହାରିଯାଉଛି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ କିରଣ ଚାଲିଯାଉଛି ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡପଵନୋଦ୍ଧୂତପୁଷ୍ପାଣୀଵ ମହାତରୋଃ । ଅଯଃପିଣ୍ଡାଦ୍ ଇଵୋତ୍ତପ୍ତତାଡିତାଃ କଣପଙ୍କ୍ତଯଃ
ସେ ବାଣଗୁଡିକ ତିବ୍ର ପବନରେ ବଡ଼ ଗଛରୁ ଫୁଲ ଉଡ଼ିଯିବା ପରି ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, କିମ୍ବା ଗରମ ଲୋହାରୁ ମାରି ଦିଆଯିବା ଚିଙ୍ଗାର ପରି ଚିଟିଯାଉଥିଲା ।
ଧାରାଃ ପଯୋମୁଚ ଇଵ ଶୀକରା ଇଵ ନିର୍ଝରାତ୍ । ତତ୍ପୁରାଗ୍ନିମହାଦାହାତ୍ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗା ଇଵ ଭାସ୍ଵରାଃ
ବର୍ଷା ମେଘରୁ ଝରିଥିବା ଧାରା, ପାହାଡ଼ ଝରଣାରୁ ଚୁଇଁ ଚୁଇଁ ପାଣି ଫୁଟିବା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ସହରର ଅଗ୍ନିରୁ ଚମକୁଥିବା ଚିଙ୍ଗି ମାନଙ୍କ ପରି—
ତଯୋଶ୍ ଚଟଚଟାସ୍ଫୋଟଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ କୋଦଣ୍ଡଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ । ବଲଦ୍ଵଯମ୍ ଅଭୂତ୍ ପ୍ରେକ୍ଷାମୂକଂ ଶାନ୍ତ ଇଵାମ୍ବୁଧିଃ
ଉଭୟ ଧନୁଷର ଟିକି ଟିକି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦୁଇପକ୍ଷ ଶକ୍ତି ନିରବ ହୋଇ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଚୁପଚାପ ଦେଖୁଥାଏ।
ଵହନ୍ତି ସ୍ମ ଶରାପୂରା ଗଙ୍ଗାପୂର ଇଵାମ୍ବରେ । ସିନ୍ଧୋର୍ ଅଭିମୁଖଂ ଯକ୍ଷଘର୍ଘରାରଵରଂହସଃ
ଆକାଶ ମାନେ ଗଙ୍ଗା ମାନେ ଭରି ଆସୁଥିବା ଶରର ଝରଣା, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ରବ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିଲା।
କଚତ୍କନକନାରାଚଶରଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅନାରତମ୍ । ଵହଚ୍ଛଵଶଵାଶବ୍ଦଂ ନିର୍ଯଯୁର୍ ଧନୁର୍ ଅମ୍ବୁଦାତ୍
ଧନୁଷର ମେଘରୁ ଅବିରତ ହେବା ହେବା ସୁନା ତୀର ଶରର ବର୍ଷା, ମୃତ ଯୋଧାମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସହିତ, ବଜ୍ର ଶବ୍ଦ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା।
ବାଣମନ୍ଦାକିନୀପୂରଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ସିନ୍ଧୁପୂରଣେ । ଵାତାଯନାତ୍ ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଲୀଲା ତତ୍ପୁରଵାସିନୀ
ସେ ନଗରର ଜନାନୀ ଜଣେ ଜନାଲାରୁ ଦେଖିଲେ, ବାଣର ନଦୀ ଏକ ଶିନ୍ଧୁକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି; ତାଙ୍କର ମନ ମଜାରେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଗଲା।
ତେନ ବାଣସମୂହେନ ଜଯମ୍ ଆଶଙ୍କ୍ଯ ଭର୍ତରି । ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯମ୍ ଆନନ୍ଦଵିକସନ୍ମୁଖପଙ୍କଜା
ବାଣର ଏହି ଦଳ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ପତି ଜିତିବେ ବୋଲି ଆଶା କରି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲିଗଲା; ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଜଯ ଦେଵି ଜଯତ୍ଯ୍ ଏଷ ନାଥୋ ଽସ୍ମାକଂ ଵିଲୋକଯ । କିଲାନେନ ଶରୌଘେନ ମେରୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ଚୂର୍ଣତାମ୍
ଜୟ ଦେବୀ, ଜୟ! ଆମ ପ୍ରଭୁ ଜିତିବେ—ଦେଖନ୍ତୁ! ଏହି ବାଣର ବର୍ଷାରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଧୂଳିରେ ପରିଣତ ହେଇଯିବ।
ତସ୍ଯାମ୍ ଏଵଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯାଂ ତୁ ଘନସ୍ନେହରଵାକୁଲମ୍ । ପ୍ରେକ୍ଷଣଵ୍ଯଗ୍ରଯୋର୍ ଦେଵ୍ଯୋର୍ ହସନ୍ତ୍ଯୋର୍ ମାନୁଷଂ ହୃଦା
ଏପରି କଥା କହିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଭରିଥିଲା; ଦୁଇ ଦେବୀ ଦୃଷ୍ଟି ଲଗାଇ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବନା ଅନୁଭବ କରିଲେ।
ତଚ୍ ଛରାର୍ଣଵମ୍ ଆମତ୍ତମ୍ ଅପିବତ୍ ସିନ୍ଧୁଵାଡଵଃ । ଶରୋଷ୍ମଣାପ୍ଯ୍ ଅଗମ୍ଯେନ ଜହ୍ନୁର୍ ମନ୍ଦାକିନୀମ୍ ଇଵ
ଏହି ତୀରର ଅସୀମ ସମୁଦ୍ରକୁ ସିନ୍ଧୁ ଅଗ୍ନି ଏମିତି ପିଇଗଲା, ଯେପରି ଜହ୍ନୁ ନଦୀ ତାଙ୍କର ଅପହ୍ରାସ୍ୟ ତାପରେ ମନ୍ଦାକିନୀକୁ ଗଳିଗଲା ।
ବାଣଵର୍ଷେଣ ସକଲଂ ସାଯକୌଘଂ ଘନଂ ଘନମ୍ । ଭିତ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧଃକୃତ୍ଵା ଚିକ୍ଷେପ ଗଗନାର୍ଣଵେ
ଗଢ଼ ତୀରବର୍ଷାରେ ସେ ତୀରମାଳାକୁ ଭେଦି, ତାହାକୁ ତଳକୁ ଦେଇ, ଆକାଶର ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡିଦେଲା ।
ଯଥା ଦୀପସ୍ଯ ଶାନ୍ତସ୍ଯ ନ ପରିଜ୍ଞାଯତେ ଗତିଃ । ତସ୍ଯ ସାଯକସଙ୍ଘସ୍ଯ ନ ଵିଜ୍ଞାତା ତଥା ଗତିଃ
ଏମିତି ଶାନ୍ତ ଦୀପର ଚଳାଚଳ କେମିତି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ, ସେହିପରି ତୀରମାଳାର ଗତି କେହି ଜଣାପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତଂ ଛିତ୍ତ୍ଵା ସାଯକାସାରଂ ସ୍ଵଶରାମ୍ବୁଧରଂ ଘନମ୍ । ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପ୍ରସାରଯାମ୍ ଆସ ସରଚ୍ଛଵଶଵାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ତୀରର ବର୍ଷାକୁ କାଟି, ନିଜ ଘନ ତୀରମେଘକୁ ଆକାଶରେ ପ୍ରସାରିଲା, ଯାହା ସେନାପତିଙ୍କର ଶବରେ ସହିତ ଥିଲା ।
ଵିଦୂରଥସ୍ ତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଵ୍ଯଧମତ୍ ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ । ସାମାନ୍ଯଜଲଦଂ ମତ୍ତକଲ୍ପାନ୍ତପଵନୋ ଯଥା
ବିଦୂରଥ ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀରରେ ବହୁତ ତେଜରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ହବା ବାତାସ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷା ମେଘକୁ ଚିଁଡ଼ି ଦେଇ ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥାଏ।
କୃତପ୍ରତିକୃତୈର୍ ଏଵଂ ବାଣଵର୍ଷୈର୍ ମହୀପତୀ । ଵ୍ଯର୍ଥୀକୃତୈର୍ ଅନଯତାଂ ପ୍ରହାରମ୍ ଅଵିରାମିଣୌ
ଏଭଳି, ପ୍ରତିପକ୍ଷୀ ତୀରରେ ଦୁଇ ରାଜା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣକୁ ଅସାର କରି, ଅବିରତ ଆଘାତ ଦେଇ ଚାଲିଥିଲେ।
ଅଥାଦଦେ ମୋହନାସ୍ତ୍ରଂ ସିନ୍ଧୁର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵସୌହୃଦାତ୍ । ପ୍ରାପ୍ତଂ ତେନ ଯଯୁର୍ ଲୋକା ଵିନା ମୋହଂ ଵିଦୂରଥମ୍
ତାପରେ, ସିନ୍ଧୁ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତାରୁ ମୋହ ଅସ୍ତ୍ର ନେଲେ; ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ବିଦୂରଥ ଛଡ଼ା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରାମ୍ବରା ମୂକା ଵିଷଣ୍ଣଵଦନେକ୍ଷଣାଃ । ମୃତା ଇଵାଭଵନ୍ ଯୋଧାଶ୍ ଚିତ୍ରନ୍ଯସ୍ତା ଇଵାଥଵା
ଯୋଧାମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପୋଶାକ ଫେଲିଦେଇ, ଚୁପ ହୋଇଗଲେ, ମୁହଁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଗଲା; ସେମାନେ ମୃତ ଲୋକ ଭଳି କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ମୂର୍ତ୍ତି ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
ଯାଵଦ୍ ଵିଦୂରଥରଥୋ ମୋହେନାଯାତି ମନ୍ଦତାମ୍ । ତାଵଦ୍ ଵିଦୂରଥୋ ରାଜା ପ୍ରବୋଧାସ୍ତ୍ରମ୍ ଉପାଦଧେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦୂରଥଙ୍କର ରଥ ଭ୍ରମର ପ୍ରଭାବରେ ଧୀରେ ଚାଲିଥିଲା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦୂରଥ ରାଜା ଜାଗୃତିର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରବୋଧମ୍ ଆପନ୍ନା ପ୍ରଜା ପ୍ରାତର୍ ଇଵାବ୍ଜିନୀ । ଵିଦୂରଥେ ଽଭଵତ୍ ସିନ୍ଧୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋତ୍କ ଇଵ ରାକ୍ଷସେ
ତାପରେ, ଲୋକମାନେ ଜାଗୃତି ଲାଭ କଲେ, ପ୍ରଭାତରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିବା ପରି; ବିଦୂରଥଙ୍କ ମନରେ ଏକ ବଡ଼ ଆପ୍ଲବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେପରି ରାକ୍ଷସ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ସମୁଦ୍ର ଉଠିଥାଏ।
ନାଗାସ୍ତ୍ରମ୍ ଆଦଧେ ଭୀମଂ ପାଶବନ୍ଧନଖେଦଦମ୍ । ତେନାଭଵନ୍ ନଭୋ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଭୋଗିଭିଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ନାଗ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, ଯାହା ଶୃଙ୍ଖଳାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକାଶ ପାହାଡ଼ ପରି ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଗଲା।
ସର୍ପୈର୍ ଵିଵଲିତା ଭୂମିର୍ ମୃଣାଲୈସ୍ ସରସୀ ଯଥା । ସମ୍ପନ୍ନା ଗିରଯସ୍ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣପନ୍ନଗକମ୍ବଲାଃ
ସାପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ତିରିବା ଲାଗିଲା, ଯେପରି ଜଳାଶୟ ମୃଣାଳ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥାଏ; ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ କଳା ନାଗର ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକିଗଲା।
ପଦାର୍ଥାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵେମେ ପିହିତା ଅହିଵିଗ୍ରହୈଃ । ସପର୍ଵତଵନାଭୋଗା ଯଯୌ ଵିଵଶତାଂ ମହୀ
ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ପର ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଧୂତାଙ୍ଗାରକଣାକୀର୍ଣା ଵିଷଵେଗସ୍ଯ ଶଂସିନୀ । ଵଵୁର୍ ଉଷ୍ଣୋଷ୍ଣନୀହାରା ଵାତଜ୍ଵଲନରେଣଵଃ
ବିଷର ତୀବ୍ରତାକୁ ସୂଚିତ କରୁଥିବା ଉତ୍ତାପ ଓ ଅଙ୍ଗାର ଭରିଥିବା ଗରମ ପବନ ବେଗରେ ବହିଥିଲା, ତାହାର ତାପ ଅଗ୍ନିର ଧୂଳି ଝଡ଼ ଭଳି ଥିଲା।
ଵିଦୂରଥୋ ଽଥ ସୌପର୍ଣମ୍ ଆଦଧେ ଽସ୍ତ୍ରଂ ମହାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ଉଦଗୁର୍ ଗରୁଡାସ୍ ତେନ ସୌଵର୍ଣା ଇଵ ପର୍ଵତାଃ
ତାପରେ ବିଦୂରଥ, ଶସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାରୀ, ସୌପର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଲେ; ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଗରୁଡ଼ମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ସୁନା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କାଞ୍ଚନୀକୃତସର୍ଵାଶାସ୍ ସର୍ଵାଶପରିପୂରକାଃ । ପକ୍ଷପର୍ଵତସଂରମ୍ଭଜନିତପ୍ରଲଯାନିଲାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗ ହେବା ସୁନାର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିଗଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ପକ୍ଷପାହାଡ଼ ର ଉତ୍ତାପରୁ ବିନାଶର ପବନ ଉଠିଲା।
ଘୋଣାଵିଵଲନାକୃଷ୍ଟଶ୍ଵସଦ୍ଭୁଜଗମଣ୍ଡଲାଃ । ମହାଘରଘରାରାଵପୂରିତାମ୍ଭୋଦଷଣ୍ଡକାଃ
ସରପ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ହେଲେଲା କରି, ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ଫୁସି ଦେଉଥିବା ସରପମାନେ, ବଡ଼ ଘରଘର ଶବ୍ଦରେ ମେଘମାଳାକୁ ପୂରି ଦେଇଥିଲେ ।
ଭୂପୂରକଂ ତୁ ସର୍ପୌଘଂ ସ ସୁପର୍ଣଘନୋ ଽପିବତ୍ । କୃଷ୍ଟଂ ଶଲଶଲାଯନ୍ତମ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଇଵ ଵାରିଧିମ୍
ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ଢାକିଥିବା ସରପ ଦଳକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ହିଁଦି ଦେଉଥିବା ପରି ଗଳି ଦେଲେ, ସେମାନେ ଧରାଯାଇ ଶଲାଶଲା ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ସର୍ପକମ୍ବଲନିର୍ମୁକ୍ତଂ ଭୂମଣ୍ଡଲମ୍ ଅରାଜତ । ଵିଶାଲମ୍ ଇଵ ନୀରନ୍ଧ୍ରମ୍ ଇଵ ନିର୍ଵାରି ରାଶି ଵା
ସରପ ଚଦର ଦୁଃରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ବଡ଼ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କେଉଁସି ଫାଟି ନଥିଲା ଓ ଜଳ ନଥିଲା ।
ତତସ୍ ତଦ୍ଗରୁଡାନୀକଂ କ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅଗଚ୍ଛଦ୍ ଅଦୃଶ୍ଯତାମ୍ । ଦୀପୌଘ ଇଵ ଵାତେନ ଶରଦୀଵାଭ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍
ତାପରେ, ସେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦଳ କେଉଁଠି ଯାଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ବତାସରେ ଦୀପମାଳା ଚିଁଡ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା ଶରଦ ମେଘ ମାଳା ହେଲେଲା ହୋଇ ହାରାଇଯାଏ ।