ରଣେ ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ମେ ପତିଃ । ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ତତ୍ର ସ୍ଯାମ୍ ଏତଦଙ୍ଗନା
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ମୋ ଶରୀରକୁ ଛାଡି ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ମୋ ପତି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଶରୀର ସହିତ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ତୁ ତ୍ଵଯାଵିଘ୍ନଂ ପୂଜିତାସ୍ମି ସୁତେ ଚିରମ୍ । ଅନନ୍ଯଭାଵଯା ଦେଵି ପୁଷ୍ପଧୂପସପର୍ଯଯା
ଏହିପରି ହେଉ; ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅବିରତ ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିଛ, ମୁଁ କୌଣସି ବାଧା ଛଡା ତୁମର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ମୁଁ ତୁମର ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ପୂଜିତ ହେଇଛି, ମୁଁ ଦେବୀ।
ଅଥ ତଦ୍ଦେଶଲୀଲାଯାଂ ଫୁଲ୍ଲାଯାଂ ତଦ୍ଵରୋଦଯାତ୍ । ପୂର୍ଵଲୀଲାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦେଵୀଂ ସନ୍ଦେହଲୁଲିତାଶଯା
ଏହାପରେ, ସେଠି ଲୀଳାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଫୁଲି ଉଠିଲା, ଦୟା ପ୍ରଦାନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପୂର୍ବ ଲୀଳା, ନିଜ ମନର ସନ୍ଦେହରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯେ ସତ୍ଯକାମାସ୍ ସତ୍ଯୈକସଙ୍କଲ୍ପା ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣଃ । ତ୍ଵାଦୃଶାସ୍ ସର୍ଵମ୍ ଏଵାଶୁ ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଭୀପ୍ସିତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ କାମନା ରଖନ୍ତି, ସତ୍ୟକୁ ଏକମାତ୍ର ସଂକଳ୍ପ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି—ତୁମେ ଯେପରି—ସେମାନଙ୍କର ଚାହିଦା ସବୁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ।
ତତ୍ ତେନୈଵ ଶରୀରେଣ କିମ୍ ଅର୍ଥଂ ନାହମ୍ ଈଶ୍ଵରି । ଲୋକାନ୍ତରମ୍ ଇମଂ ନୀତା ତଂ ଗିରିଗ୍ରାମକଂ ଚ ଵା
ଏହି ଶରୀର ସହିତ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତକୁ କିମ୍ବା ସେ ପାହାଡ଼ ଗାଁକୁ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ନେଇନଥିଲି, ମହିଳା ମଣିଷୀ?
ନ କିଞ୍ଚିତ୍ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଅହଂ କରୋମି ଵରଵର୍ଣିନି । ସର୍ଵଂ ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ସ୍ଵଯଂ ଜୀଵସ୍ ସମୀହିତମ୍
ମୁଁ କାହା ପାଇଁ କିଛି କରେନି, ସୁନ୍ଦରୀ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କାମ ତ୍ୱରିତ କରିଥାଏ।
ଅହଂ ହି ସରଲେ ଜ୍ଞପ୍ତିସ୍ ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରାଧିଦେଵତା । ପ୍ରତ୍ଯେକମ୍ ଅସ୍ମି ଚିଚ୍ଛକ୍ତିର୍ ଜୀଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପିଣୀ
ମୁଁ ସରଳା, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଓ ଚେତନାର ଅଧିପତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବରେ ମୁଁ ଚେତନାର ଶକ୍ତି, ଜୀବ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ରୂପ।
ଜୀଵସ୍ଯୋଦେତ୍ଯ୍ ଅହଂଶକ୍ତିର୍ ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଥା ଯଥା । ଭାତି ତତ୍ଫଲଦା ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତଥା ତଥା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବରେ 'ମୁଁ' ଶକ୍ତି ଯେମିତି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେହିପରି ତାହା ସଦା ତାହାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ମାଂ ସମାରାଧଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଜୀଵଶକ୍ତିସ୍ ତଥୋଦିତା । ଯଥା ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଦେହାସ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତାସ୍ମୀତି ଚିରଂ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ଜୀବଶକ୍ତି ଏପରି ଜାଗୃତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ତେବେ ଦେହ ନଥିଲେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ୍ତ ରହି, 'ମୁଁ ମୁକ୍ତ' ଭାବିଥାଏ।
ତେନ ତେନ ପ୍ରକାରେଣ ତ୍ଵଂ ମଯା ସମ୍ପ୍ରବୋଧିତା । ତଯା ଯୁକ୍ତ୍ଯାମଲଂ ଭାଵଂ ନୀତାସି ଵରଵର୍ଣିନି
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଜାଗୃତ କରିଛି, ଏହି ପବିତ୍ର ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।
ଅନଯୈଵଂ ଭାଵନଯା ବୋଧିତାସ୍ମି ଚିରଂ ଯଦା । ତମ୍ ଏଵାର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵତୀ ତଦା ସ୍ଵଚିତିଶକ୍ତିତଃ
ଏହି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୁଁ ଜାଗୃତ ହେଲି, ତେବେ ନିଜ ଚେତନାର ଶକ୍ତିରେ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଇଯାଏ।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଥୋଦେତି ସ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଯତନଂ ଚିରମ୍ । ଫଲଂ ଦଦାତି କାଲେନ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତଥା ତଥା
ଯେଉଁ ଲୋକର ନିଜ ଚେତନାର ଚେଷ୍ଟା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯେପରି ଉଦୟ ହୁଏ, ସମୟ ଅନୁସାରେ ସେହି ଲୋକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାବରେ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ତପୋ ଵା ଦେଵତା ଵାପି ଭୂତ୍ଵା ସୈଵ ଚିଦ୍ ଅଵ୍ଯଯା । ଫଲଂ ଦଦାତ୍ଯ୍ ଅଥ ସ୍ଵୈରଂ ନଭଃଫଲନିପାତଵତ୍
ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦେବତା ଯେହେଉଁ, ଏହା ସେଇ ଅବିନାଶୀ ଚେତନା ଯାଁଠାରେ ଏହି ରୂପ ନେଇ, ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଆକାଶ ତାହାର ଫଳ ଛାଡିଦେଉଥାଏ।
ସ୍ଵସଂଵିଦ୍ଦ୍ଯୋତନାଦ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନ କିଞ୍ଚନ କଦାଚନ । ଫଲଂ ଭଵତି ତେନାଶୁ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ନିଜ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଛଡ଼ା କେହି କିଛି କେବେଉଁ ଫଳ ଦେଇପାରେନି; ତେଣୁ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହୁଁ, ସେପରି କର, ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିଯିବ।
ଚିଦ୍ଭାଵ ଏଵ ନନୁ ସର୍ଵଗତୋ ଽନ୍ତରାତ୍ମା ଯଶ୍ ଚେତତି ପ୍ରଯତତେ ଚ ତଦ୍ ଏତି ତଚ୍ଛ୍ରୀଃ । ରମ୍ଯଂ ନ ରମ୍ଯମ୍ ଅଥଵେତି ଵିଚାର୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ ଯତ୍ ପାଵନଂ ତଦ୍ ଅଵବୁଧ୍ଯ ତଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ଚେତନାର ଅବସ୍ଥା ଏକା, ଯାଁଠାରେ ସମସ୍ତରେ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ରହିଛି, ଭାବିଥାଏ ଓ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ, ତାହା ଚାହିଥିବା ଜିନିଷ ଓ ତାହାର ଶ୍ରୀ ମିଳିଯାଏ। କିଛି ରମ୍ୟ କି ନୁହେଁ ଭାବି, ଯାହା ପବିତ୍ର, ତାହାକୁ ଜାଣି, ତାହାରେ ଅନ୍ତରେ ବସ।
ଏଵଂ ସଙ୍କଥଯନ୍ତୀଷୁ ତାସୁ ତସ୍ମିନ୍ ଗୃହୋଦରେ । ଵିଦୂରଥଃ କିମ୍ ଅକରୋନ୍ ନିର୍ଗତ୍ଯ କୁପିତୋ ଗୃହାତ୍
ସେଠି ଘର ଭିତରେ ସେମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ବିଦୂରଥ କଣ କଲେ? ସେ ଘରରୁ ରାଗରେ ବାହାରିଗଲେ।
ଵିଦୂରଥସ୍ ସ୍ଵସଦନାନ୍ ନିର୍ଗତ୍ଯ ପରିଵାରିତଃ । ପରିଵାରେଣ ମହତା ଋକ୍ଷୌଘେନୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ବିଦୂରଥ ନିଜ ଘରଠାରୁ ବାହାରିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଘିରି ରହିଥାଏ।
ସନ୍ନଦ୍ଧସର୍ଵାଵଯଵୋ ଲଗ୍ନହାରଵିଭୂଷଣଃ । ମହାଜଯଜଯାରାଵୈସ୍ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ନିର୍ଗତଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ କଟିଆ ପିନ୍ଧି, ଗଳାରେ ହାର ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ବିଜୟର ଉଚ୍ଚ ଜୟଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ବିଦୂରଥ ବାହାରିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର।
ସମାଦିଶନ୍ ଯୋଧଗଣଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ ମଣ୍ଡଲସଂସ୍ଥିତିମ୍ । ଆଲୋକଯନ୍ ଵୀରରଣାନ୍ ଆରୁରୋହ ନୃପୋ ରଥମ୍
ଯୋଧାମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କର ଗଠନ ଶୁଣି, ବୀରମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଭୂତାଗାରସମାକାରଂ ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯମଣ୍ଡିତମ୍ । ପତାକାପୁଞ୍ଜକଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଦ୍ଯୁଵିମାନମ୍ ଇଵାଗତମ୍
ଏହି ରଥ ଭୂତମାନଙ୍କର ଗୃହପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମୁକ୍ତା ଓ ମାଣିକରେ ସଜିଥିଲା, ପତାକାର ଗୁଛରେ ଢାକି ରହିଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯାନ।
ଚନ୍ଦ୍ରଭିତ୍ତିପରିସ୍ରୋତଃପ୍ରପତତ୍କାଞ୍ଚନାଙ୍କୁରମ୍ । ମୁକ୍ତାଝଣଝଣତ୍କାରଚାରୁଵିଦ୍ରୁମକୂଵରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଦେଉଳର ଦେଉଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଯାହାରୁ ସୁନାର ଅଙ୍କୁର ଝରୁଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ଝଣ୍କାର ସହିତ ସୁନ୍ଦର ପାଗଡ଼ ଶାଖା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ସୁଗ୍ରୀଵୈର୍ ଲକ୍ଷଣୋପେତୈଃ ପ୍ରଶସ୍ତୈର୍ ଧଵଲୈଃ କୃଶୈଃ । ଜଵୋନ୍ନଯନଵେଗେନ ପ୍ରସ୍ରଵଦ୍ଭିଃ ଖୁରାନ୍ ଇଵ
ସୁଭାଗ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଧଳା, ସୁକୁମାର ଓ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଖୁର ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଚୁଇଁଉଥିଲେ।
ଵାଯୂନ୍ ଅପୀଵ ସହଜାନ୍ ଅସହଦ୍ଭିର୍ ଗତିକ୍ରମୈଃ । ପ୍ରୋଜ୍ଝଦ୍ଭିର୍ ଇଵ ପଶ୍ଚାର୍ଧମ୍ ଆପିବଦ୍ଭିର୍ ଇଵାମ୍ବରମ୍
ଘୋଡାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଚାଳରେ ପବନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିପାରିବେନି, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ପଛ ଅଂଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ପିଇଉଛନ୍ତି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୋଜିତୈର୍ ଇଵ ସଂପୂର୍ଣୈଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ ଚାମରଦୀପ୍ତିଭିଃ । ଅଶ୍ଵୈର୍ ଅଷ୍ଟଭିର୍ ଆବଦ୍ଧମ୍ ଆଶାପୂରକହେଷିତୈଃ
ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଅଷ୍ଟ ଉପର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାରା ଯୋକ୍ତ, ଯାହା ଯକ-ପିଛା ଚମରାର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା, ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଯୋକ୍ତ, ଯାହାର ହିନ୍ହାଡ଼ି ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରୁଥିଲା।
ଅଥୋଦଭୂତ୍ ତଦୋଦ୍ଦାମନାଗାଭ୍ରରଵନିର୍ଭରଃ । ଶୈଲଭିତ୍ତିପ୍ରତିଧ୍ଵାନଦାରୁଣୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିଧ୍ଵନିଃ
ତାପରେ ଏକ ଡ଼ମ୍ବ ଶବ୍ଦ ଉପଜିଲା, ଯାହା ବଜ୍ରପାତ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଭୟାନକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପାହାଡ଼ର ଦେଵାଳରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଇ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
ମତ୍ତସୈନିକନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତୈଃ କଲକଲାରଵୈଃ । କିଙ୍କିଣୀଜାଲନିଧ୍ଵାନୈର୍ ହେତିସଙ୍ଘଟ୍ଟଟାଙ୍କୃତୈଃ
ମଦରେ ମତ୍ତ ସେନାର ଚିତ୍କାର, ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର ଟକା-ଟକି ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ଧନୁଶ୍ଚଟଚଟାଶବ୍ଦୈଶ୍ ଶରଶୀତ୍କାରଗାଯନୈଃ । ପରସ୍ପରାଂସନିଷ୍ପିଷ୍ଟକଵଚୌଘଝଣଜ୍ଝଣୈଃ
ଧନୁର ଟଣା-ଟଣି ଶବ୍ଦ, ବାଣର ଶିତକାର ଗୀତ, ଏବଂ ଏକାପେକା ଧକ୍କା ଦେଇ ଭାଙ୍ଗା ଅଭ୍ୟସ୍ତ କବଚର ଝଣା-ଝଣା ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଟଣତ୍କାରୈର୍ ଆର୍ତିମତ୍କ୍ରନ୍ଦନାରଵୈଃ । ପରସ୍ପରଂ ଭଟାହ୍ଵାନୈର୍ ବନ୍ଦୀଵିକ୍ଷୁବ୍ଧରୋଦନୈଃ
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଟଣା-ଟଣି ଶବ୍ଦ, ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଦୟନୀୟ କ୍ରନ୍ଦନ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଡାକୁଥିବା ଚିତ୍କାର ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କର ଅଶାନ୍ତ ରୋଦନ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ଶିଲାଘନୀକୃତାଶେଷବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁହରୋ ଧ୍ଵନିଃ । ହସ୍ତଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭଵଦ୍ଭୀମୋ ଦଶାଶାକୁଞ୍ଜପୂରକଃ
ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଖାଲି ଗୁହାକୁ ଭୟଙ୍କର ଏକ ଶବ୍ଦ ପୂରି ଦେଲା; ଏହି ଶବ୍ଦ ଦଶ ଦିଗକୁ ଭରି ଦେଲା, ଏବଂ ହାତରେ ଧରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଲା।
ଅଥୋଦପତଦ୍ ଆଦିତ୍ଯପଥପୀଵରରୋଧକମ୍ । ରଜୋନିଭେନ ଭୂପୀଠମ୍ ଅମ୍ବରୋଡ୍ଡଯନୋନ୍ମୁଖମ୍
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଅଟକାଇ ଦେଇଥିବା ଏକ ମହା ଦଳ ଉଠିଲା; ଏହାର ଧୂଳିପରି ଅନ୍ଧାର ଭୂମିକୁ ଆକାଶ ଦିଗରେ ଉଠାଇ ଦେଲା।