ରାଜନ୍ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯେଷୁ ଶୁଦ୍ଧବୋଧୈକରୂପିଷୁ । ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏତତ୍ ସଦ୍ରୂପଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମାତ୍ମସୁ ଜାଗତମ୍
ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଜଣାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସ୍ବଭାବ ସଫା ଜାଗୃତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସଂସାରରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଆକାଶ ସ୍ବରୂପ ସହିତ ମିଳିଥିବା ରୂପ ନାହିଁ।
ଶୁଦ୍ଧବୋଧାତ୍ମନୋ ଭାତି କୁତୋ ନାମ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମଃ । ରଜ୍ଜ୍ଵାଂ ସର୍ପଭ୍ରମେ ଶାନ୍ତେ ପୁନସ୍ ସର୍ପଭ୍ରମଃ କୁତଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ସଫା ଜାଗୃତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରର ଭ୍ରମ କିପରି ଆସିପାରିବ? ରସିରେ ସାପ ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ପୁନି ସାପ ଭ୍ରମ କିପରି ହେବ?
ଅସଦ୍ଭାତେ ପରିଜ୍ଞାତେ କୁତସ୍ ସତ୍ତା ଜଗଦ୍ଭ୍ରମେ । ପରିଜ୍ଞାତେ ମରୁଜଲେ ପୁନର୍ ଜଲମତିଃ କୁତଃ
ଅସତ୍ୟ କଥାକୁ ଜଣାଇଲାପରେ, ସଂସାର ଭ୍ରମର ସତ୍ତା କିପରି ରହିପାରିବ? ମୃଗତୃଷ୍ଣାର ଜଳ ଜଣାଇଲାପରେ, ପୁନି ମନେ ଜଳ ଭାବ କିପରି ଆସିପାରିବ?
ସ୍ଵପ୍ନକାଲେ ପରିଜ୍ଞାତେ ସ୍ଵେ ସ୍ଵପ୍ନମରଣେ କୁତଃ । ସ୍ଵସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵପ୍ନମୃତିଭୀର୍ ଅମୃତସ୍ଯୈଵ ଜାଯତେ
ନିଜ ସ୍ବପ୍ନକୁ ଜଣାଇଲାପରେ, ସ୍ବପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ରହିପାରିବ? ନିଜ ସ୍ବପ୍ନରେ, ସ୍ବପ୍ନ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କେବଳ ଅମୃତ ପାଇଁ ହୁଏ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଶରନ୍ନଭଶ୍ଶ୍ରୀସ୍ଵଚ୍ଛାଵଦାତସ୍ଯ ଘନାଶଯସ୍ଯ । ଅହଂ ଜଗଚ୍ ଚେତି କୁଶବ୍ଦକାର୍ଥଵର୍ଜଂ ଯଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗନଵାଚିକଂ ତତ୍
ଜଣେ ଜାଗୃତ, ଶୁଧ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ମନ ଭିତରେ 'ମୁଁ' ଓ 'ଏହି ଜଗତ' ଭଳି ଶବ୍ଦ ଛଡ଼ା ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି, ଏହି ଅନ୍ୟତାକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝାଇପାରନ୍ତି ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତ୍ଯ୍ ଅଥ ମୁନୌ ଦିଵସୋ ଜଗାମ ସାଯନ୍ତନାଯ ଵିଧଯେ ଽସ୍ତମ୍ ଇନୋ ଜଗାମ । ସ୍ନାତୁଂ ସଭା କୃତନମସ୍କରଣା ଜଗାମ ଶ୍ଯାମାକ୍ଷଯେ ରଵିକରୈଶ୍ ଚ ସହାଜଗାମ
ଏପରି ଭାବରେ ମୁନି କହିବା ପରେ ଦିନ ଧୀରେ ଧୀରେ ସଂଧ୍ୟାକୁ ଯାଇଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା, ସଭାରେ ଥିବା ଲୋକେ ନମସ୍କାର କରି ନାଇବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶେଷ କିରଣ ସହିତ ।
ଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅବୁଦ୍ଧମତିର୍ ମୂଢୋ ରୂଢୋ ନ ଵିତତେ ପଦେ । ଵଜ୍ରସାରମ୍ ଇଦଂ ତସ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସଦ୍ ଏଵ ସତ୍
ଯାହାର ମନ ଅଜାଗୃତ, ଭ୍ରମିତ ଓ ଅନ୍ଧାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେ ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତ ଏକ ଅସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକ ଦୃଢ଼ ପଥର ପରି ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଯଥା ବାଲସ୍ଯ ଵେତାଲୋ ମୃତିପର୍ଯନ୍ତଦୁଃଖଦଃ । ଅସଦ୍ ଏଵ ସଦାକାରଂ ତଥା ମୂଢମତେର୍ ଜଗତ୍
ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଭୂତ ଦୁଃଖ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଭ୍ରମିତ ମନ ପାଇଁ ଏହି ଅସତ୍ୟ ଜଗତ ସତ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ତାପ ଏଵ ଯଥା ଵାରି ମୃଗାଣାଂ ଭ୍ରମକାରଣମ୍ । ଅସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ସତ୍ଯାଭଂ ତଥା ମୂଢଧିଯାଂ ଜଗତ୍
ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ଅସଲରେ ଅସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ମନସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଯେପରିକି ମୃଗମାନେ ମରୁଭୂମିରେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାକୁ ପାଣି ଭାବି ତାପ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ମୃତିର୍ ଜନ୍ତୋର୍ ଅସତ୍ଯା ସତ୍ଯରୂପିଣୀ । ନାର୍ଥକ୍ରିଯାକରୀ ଭାତି ତଥେଦଂ ଦୁର୍ଵିଦାଂ ଜଗତ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଣେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଅସତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଫଳ ନାହିଁ; ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ନିଜର ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।
ଅଵ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନସ୍ଯ କନକେ କାନକେ କଟକେ ଯଥା । କଟକଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଏଵାସ୍ତି ନ ମନାଗ୍ ଅପି ହେମଧୀଃ
ଯେଉଁଠି ହେମ ଜଣିବାର ଅଭିଯୋଗ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସୁନାର କଟକ ଦେଖିଲେ କେବଳ 'କଟକ' ଭାବ ହୁଏ, ସୁନା ଭାବ କିଛି ମନେ ଆସେନାହିଁ।
ଯଥାଜ୍ଞସ୍ଯ ପୁରାଗାରନଗନାଗେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପନା । ଇଯଂ ଦୃଶ୍ଯଦୃଗ୍ ଏଵାସ୍ତି ନ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯା ପରମାର୍ଥଦୃକ୍
ଅଜ୍ଞ ଲୋକ ଏକ ନଗର, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ରାଜପ୍ରସାଦ ଦେଖିଲେ କେବଳ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ତାହାର ସତ୍ୟ ମୂଳ ଅର୍ଥ ଜାଣିନାହିଁ; ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଯଥା ନଭସି ମୁକ୍ତାଲୀପିଞ୍ଛକେଶୋଣ୍ଡୁକାଦଯଃ । ଅସତ୍ଯାସ୍ ସତ୍ଯତାଂ ଯାତା ତଥେଦଂ ଦୁର୍ଦୃଶାଂ ଜଗତ୍
ଯେପରି ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତାମାଳା, ମୟୂରପଙ୍ଖ, ଚେନ୍ଦା ଓ ଏପରି ଅନେକ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଏକାଉଁ ଥିବା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହି ଭ୍ରମର ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଏକାଉଁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଦୀର୍ଘସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଇଦମ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯ୍ ଅହନ୍ତାଦିସଂଯୁତମ୍ । ଅତ୍ରାନ୍ଯେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷା ଯଥା ସତ୍ଯାସ୍ ତଥା ଶୃଣୁ
ଏହି ବିଶ୍ୱ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱପ୍ନ, ଯେଉଁଥିରେ 'ମୁଁ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ ଜଡିତ ଅଛି। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତାହା କିପରି ହୁଏ, ଶୁଣ।
ଅସ୍ତି ସର୍ଵଗତଂ ଶାନ୍ତଂ ପରମାର୍ଥଘନଂ ଶୁଚି । ଅଚେତ୍ଯଚିନ୍ମାତ୍ରଵପୁଃ ପରମାକାଶମ୍ ଆତତମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି ଏକ ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର, ସତ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଅନନ୍ୟ ଅସୀମ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ କେବଳ ଚେତନା, ଯାହା କୌଣସି ଚିନ୍ତାରେ ଲିପ୍ତ ନୁହେଁ।
ତତ୍ ସର୍ଵଗଂ ସର୍ଵଶକ୍ତି ସର୍ଵଂ ସର୍ଵାତ୍ମକଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଯଥୋଦେତି ତଥାସ୍ତେ ତତ୍ର ତତ୍ର ଵୈ
ଏହି ଅନନ୍ୟ ଅସୀମ ଯାହା ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ, ସମସ୍ତର ଏକାଉଁ ଅଂଶ, ଏହା ଯେଉଁଠାରେ ଯେପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏହା ଏମିତି ରହିଥାଏ।
ତେନ ସ୍ଵପ୍ନପୁରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଯାନ୍ ଵେତ୍ତି ପୁରଵାସିନଃ । ନରାନ୍ ଇତି ନରା ଏଵ କ୍ଷଣାତ୍ ତସ୍ଯ ଭଵନ୍ତି ତେ
ସ୍ୱପ୍ନର ସହରରେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁ ସହରର ଲୋକମାନେକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେକୁ ମନେ କରିଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ, ତାହା ସହିତ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଯଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଶ୍ ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ତତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାକାଶାନ୍ତରସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନାକାଶଚିତାହଂ ହି ନରୋ ଽନେନେତି ଭାଵିତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶୀଙ୍କର ଚେତନାର ସ୍ୱଭାବ ସ୍ୱପ୍ନର ଭିତର ଆକାଶରେ ବସିଛି; 'ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଆକାଶର ଚେତନା, ମୁଁ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ' ଭାବିଲେ, ସେହିପରି ଧାରଣା ହୁଏ।
ଚିତ୍ପକ୍ଷତୈକ୍ଯଵଶତୋ ନରତୈଵାଵବୁଧ୍ଯତେ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅତୋ ଦିଗ୍ଦ୍ଵଯେନ ଦ୍ଵଯୋର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ସତ୍ଯତା
ଚେତନା ଓ କଳ୍ପନାର ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ମନୁଷ୍ୟ ହେବାର ଅବସ୍ଥା ବୁଝାଯାଏ; ଏହିପରି, ଆତ୍ମାରେ ଦୁଇଟି ଦିଗ ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଟି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷା ନ ସତ୍ଯାସ୍ ସ୍ଯୁର୍ ମୁନେ ଯଦା । ଵଦ ତତ୍ କୋ ଭଵେଦ୍ ଦୋଷୋ ମାଯାମାତ୍ରଶରୀରିଣି
ମୁନି, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଥିବା ସ୍ୱପ୍ନପୁରୁଷମାନେ ଯଦି ସତ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ କହ, ମାୟାରେ ତିଆରି ଶରୀର ଥିବା ଜଣେ ଲୋକଙ୍କର କଣ ଦୋଷ ହେବ?
ସ୍ଵପ୍ନେ ଽନ୍ଯପୁରଵାସ୍ତଵ୍ଯା ଵସ୍ତୁତସ୍ ସତ୍ଯରୂପିଣଃ । ପ୍ରମାଣମ୍ ଅତ୍ର ଶୃଣୁ ମେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ନାମ ନେତରତ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କେବଳ ସତ୍ୟର ଆକୃତି ମାତ୍ର। ଏଠାରେ ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଆତ୍ମଭୂର୍ ଭାତି ସ୍ଵପ୍ନାଭୋ ଽନୁଭଵାତ୍ମକଃ । ତତ୍ସଙ୍କଲ୍ପକଲା ଵିଶ୍ଵମ୍ ଏଵଂ ସ୍ଵପ୍ନାଭମ୍ ଏଵ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଆତ୍ମା ନିଜେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ସେଇ ଆତ୍ମାର ଚିନ୍ତାଧାରାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହିପରି ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ।
ଏଵଂ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇଦଂ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ତତ୍ର ସତ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ ମମ । ଯଥୈଵ ତ୍ଵଂ ତଥୈଵାନ୍ଯେ ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵପ୍ନଂ ତଥା ନୃଣାମ୍
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଟିଏ ସ୍ୱପ୍ନ। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, ଯେପରି ତୁମେ ଅଛ, ସେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେ ନଗରଵାସ୍ତଵ୍ଯାସ୍ ସତ୍ଯା ନ ସ୍ଯୁର୍ ଇମେ ଯଦି । ତଦ୍ ଇହାପି ତଦାକାରେ ନ ସତ୍ଯଂ ମେ ଭଵାନ୍ ଅପି
ଯଦି ସ୍ୱପ୍ନରେ ନଗରରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ, ଯାହା ସେଇ ଆକୃତିର, ଏଠାରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ନୁହଁ।
ଯଥାହଂ ତଵ ସତ୍ଯାତ୍ମା ସତ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ଭଵାନ୍ ମମ । ସ୍ଵପ୍ନୋପଲମ୍ଭେ ସଂସାରେ ମିଥସ୍ ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ପ୍ରଥେଦୃଶୀ
ମୁଁ ଯେପରି ତୁମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ। ସ୍ୱପ୍ନ ଅନୁଭବ ଓ ଏହି ସଂସାରରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସତ୍ୟତା ଏଭଳି ଏକାଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ସଂସାରଵିପୁଲେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଥା ସତ୍ଯମ୍ ଅହଂ ତଵ । ତଥା ତ୍ଵମ୍ ଅପି ମେ ସତ୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ଵପ୍ନେଷ୍ଵ୍ ଇତି କ୍ରମଃ
ଏହି ବିଶାଳ ସଂସାରର ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ। ସମସ୍ତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ।
ସ୍ଵପ୍ନଦ୍ରଷ୍ଟରି ନିର୍ନିଦ୍ରେ ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵପ୍ନପତ୍ତନମ୍ । ସଦ୍ରୂପତ୍ଵାତ୍ ତଥୈଵାସ୍ତେ ମମୈଵଂ ଭଗଵନ୍ ମତିଃ
ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି କିନ୍ତୁ ଘୁମ ନାହିଁ, ସେ ଦେଖିଥିବା ସ୍ୱପ୍ନର ସହର ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ଅଛି। ଭଗବନ୍, ମୋର ମନେ ଏହିପରି ବୁଝିବା ଆସିଛି।
ଏଵମ୍ ଏତତ୍ ତଥୈଵାସ୍ତେ ସତ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନପତ୍ତନମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନଦ୍ରଷ୍ଟରି ନିର୍ନିଦ୍ରେ ଽପ୍ଯ୍ ଆକାଶଵିଷଦାକୃତିଃ
ହଁ, ଏହିପରି ଠିକ୍ ଅଛି; ସ୍ୱପ୍ନର ସହର ତାହାର ସତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଅଛି, ଘୁମ ନଥିବା ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶୀ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକୃତି ନେଇ ରହିଯାଏ।
ଏତଦ୍ ଆସ୍ତାମ୍ ଇଦଂ ତାଵଦ୍ ଯଜ୍ ଜାଗ୍ରଦ୍ ଇତି ମନ୍ଯସେ । ଵିଦ୍ଧି ତତ୍ ସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଏଵାନ୍ତର୍ ଦେଶକାଲାଦ୍ଯପୂରକମ୍
ଏହା ଠିକ୍ ଅଛି; ତୁମେ ଯାହାକୁ ଜାଗ୍ରତ ଭାବିଛ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଜାଣି ରଖ, ସେ ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ, ଯାହାକୁ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ କରାଯାଇଛି।
ଏଵଂ ସର୍ଵମ୍ ଇଦଂ ଭାତି ନ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ରଞ୍ଜଯତ୍ଯ୍ ଅପି ମିଥ୍ଯୈଵ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ତ୍ରୀସୁରତୋପମମ୍
ଏଭଳି ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ସତ୍ୟ ଭଳି ଲାଗେ; ଏହା ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମିଥ୍ୟା, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଣେ ଜିଅଁ ସହ ଆନନ୍ଦ ଭଳି।