ଶଵସନ୍ତତିସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଵହଦ୍ରକ୍ତମହାହ୍ରଦମ୍ । ପରିକୂଜନଝାଙ୍କାରପୂର୍ଣଖିଲ୍ଲୀଵନୋପମମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ମୃତଦେହର ସମୂହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ରକ୍ତର ଏକ ବଡ଼ ନଦୀ ବହୁଥିଲା, ଏହା ଏକ ଭୂତିଆ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ଶ୍ୟାଳର ଚିତ୍କାର ଗୁଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା।
ବୃହଦ୍ରକ୍ତସରିତ୍ସ୍ରୋତସ୍ତରଙ୍ଗରଵଘର୍ଘରମ୍ । ସାକ୍ରନ୍ଦାଵସୃତାହୂତସ୍ଵତ୍ରାଣଵ୍ଯଗ୍ରମାନଵମ୍
ବଡ଼ ରକ୍ତ ନଦୀର ଧାରା ତରଙ୍ଗର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଗର୍ଜି ଉଠୁଥିଲା, ଆହତମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଡାକି ଉଠୁଥିଲେ, ଏବଂ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ମୃତାର୍ଧମୃତଦେହୌଘରକ୍ତୌଘସ୍ରୁତନିର୍ଝରମ୍ । ସଜୀଵନରପୃଷ୍ଠସ୍ଥଶଵସ୍ପନ୍ଦନଭୀତିଦମ୍
ମୃତ ଓ ଅର୍ଧମୃତ ଦେହର ଏକାଠି ଉପରୁ ରକ୍ତ ଝରି ଯାଉଥିଲା, ଏହା ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିଠିରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୃତଦେହ ହଲେଇ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।
କରୀନ୍ଦ୍ରଶଵରାଶ୍ଯଗ୍ରଵିଶ୍ରାନ୍ତାମ୍ବୁଦଖଣ୍ଡକମ୍ । ଵିଶୀର୍ଣରଥସଙ୍ଘାତଜିତଚ୍ଛତ୍ତ୍ରମହାଵନମ୍
ହାତୀ ଓ ମୃତଦେହର ତାଲ ଉପରେ ମেঘର ଖଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ରଥମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଛତାର ଜଙ୍ଗଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଵହଦ୍ରକ୍ତନଦୀରଂହଃପ୍ରୋହ୍ଯମାନରଥଦ୍ଵିପମ୍ । ଶରଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିମୁସୁଲଗଦାପ୍ରାସାସିସଙ୍କୁଲମ୍
ଏକ ବିଶାଳ ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଯାଉଥିଲା, ଯାହାରେ ରଥ ଓ ହାତୀଗୁଡ଼ିକୁ ଭାସି ନେଉଥିଲା, ଏହି ନଦୀ ତୀରେ ତୀର, ବଣ, ଭାଳ, ଗଦା ଓ ତଳୱାର ଭିତରେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲା।
ପର୍ଯାଣାଞ୍ଚଲସନ୍ନାହକଵଚାଵୃତଭୂତଲମ୍ । କେତୁଚାମରପଟ୍ଟୌଘଗୁପ୍ତଶାଵଶରୀରକମ୍
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚାଉଣୀର ଶେଷ ଭାଗ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ପଡ଼ିଥିଲା, ଏବଂ ପତାକା, ଚାମର ଓ କପଡ଼ ତଳେ ମୃତ ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲା।
ସ୍ଫାରସ୍ଫୋଟକତୂଣୀରକୁଞ୍ଜକୂଜତ୍ସମୀରଣମ୍ । ଶରରାଶିପଲାଶୌଘତଲ୍ପସୁପ୍ତଶଵେଶ୍ଵରମ୍
ଘନ ତୁଣୀର ଓ ଭଙ୍ଗ ଧନୁଷ ମାନେ ମାঝିରେ ପବନ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଏଉଁ ମୃତ ରାଜାମାନେ ତୀର ଓ ଡାଲି ତଳେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ।
ମୌଲିହାରାଙ୍ଗଦୋଦ୍ଦ୍ଯୋତଚକ୍ରଚାପଵନାଵୃତମ୍ । ଶ୍ଵସୃଗାଲଖଗାକୃଷ୍ଟସାନ୍ଦ୍ରାନ୍ତ୍ରଦୀର୍ଘରଜ୍ଜୁକମ୍
ମୃଦୁ ମୁଣ୍ଡ, ହାର, ବାହୁବନ୍ଦ, ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ବଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଏବଂ ଶ୍ବ, ଶୃଗାଳ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଓ ଘନ ଅନ୍ତ୍ର ରଜ୍ଜୁକୁ ଟାଣି ନେଉଥିଲେ।
ରକ୍ତକ୍ଷେତ୍ରକ୍ଵଣତ୍କିଞ୍ଚିଚ୍ଛେଷଜୀଵାତିଦନ୍ତୁରମ୍ । ରକ୍ତକର୍ଦମନିର୍ମଗ୍ନସଜୀଵନରଦୁର୍ଦୁରମ୍
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଜୀବନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଦାନ୍ତ ମରିବାର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ମାଟିରେ ଅଧା ଡୁବିଥିବା ଜୀବନ୍ତ ମାନବ ହେଉଥିଲେ।
ଵରାଟକଚଯପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯନିର୍ଗତାକ୍ଷିଶତୋଚ୍ଚଯମ୍ । ଵହଦ୍ଭୁଜୌଘକାଷ୍ଟୌଘଘୋରରକ୍ତସରିଚ୍ଛତମ୍
ସେଠାରେ ମୁଦ୍ରା ଓ ଗୋଳା ଚିପି ଚିଁଟି ଥିଲା, ଶତାଧିକ କଟା ମୁଣ୍ଡରୁ ଆଖି ବାହାରି ଆସିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ଭାହୁ ଓ କାଠ ଗୁଡିକୁ ଭାଗି ନେଉଥିଲା।
ସାକ୍ରନ୍ଦବନ୍ଧୁଵଲିତମୃତାର୍ଧମୃତମାନଵମ୍ । ସର୍ଵାଯୁଧରଥାଶ୍ଵେଭପର୍ଯାଣାସଞ୍ଚରାନ୍ତରମ୍
ମୃତ ଓ ଅଧମୃତ ଲୋକ, ଆତ୍ମୀୟଙ୍କର କାନ୍ତି ଚିତ୍କାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ରଥ, ଘୋଡା ଓ ଛତା ଭାଗି ଚିଁଟି ଥିଲା।
ନୃତ୍ଯତ୍କବନ୍ଧଦୋର୍ଦଣ୍ଡଷଣ୍ଡକାନନିତାମ୍ବରମ୍ । ମଦମେଦୋଵସାଗନ୍ଧପିଣ୍ଡାକ୍ତଘ୍ରାଣକୋଟରମ୍
ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଦେହ ନାଚୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ହାତ ଦଣ୍ଡ ଉପରେ ଉଠିଥିଲା, ଏବଂ ନାକର ତୁଣ୍ଡ ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା ଓ ଚର୍ବିର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଭରି ଯାଇଥିଲା।
ଉତ୍ଫାଲାର୍ଧମୃତେଭାଶ୍ଵମାର୍ଯମାଣାଲ୍ପଜୀଵିତମ୍ । ଵହଦ୍ରକ୍ତନଦୀଵୀଚୀପ୍ରହାରହତଦୁନ୍ଦୁଭି
ଅଧଉଠା ମୃତ୍ୟୁପାଶରେ ଆଟକିଥିବା ଘୋଡ଼ା, ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥିବା ମହାନ ମଣିଷମାନେ, ଏବଂ ରକ୍ତ ଭରିଥିବା ନଦୀର ତରଙ୍ଗରେ ପିଟାଯାଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଉଛି।
ଉହ୍ଯମାନମୃତାଶ୍ଵେଭମକରାସୃକ୍ସରିଚ୍ଛଟମ୍ । ମ୍ରିଯମାଣନରାନୀକଫୂତ୍କୃତାସୃଗ୍ଘନାନିଲମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଥିବା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିବା ରଥ, ରକ୍ତ ଝରିଥିବା ନଦୀର ଛିଟାରେ ଭିଜିଯାଉଛି, ଏବଂ ମରୁଥିବା ସେନାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ରକ୍ତ ଓ ବାତାସରେ ଘନ ହୋଇଯାଉଛି।
ସ୍ଵଲ୍ପଜୀଵଶରାପୂର୍ଣମୁଖହିକ୍କାଙ୍କିତସ୍ଵରମ୍ । ପିଣ୍ଡହାର୍ଯଵସାଗନ୍ଧଵାତାତ୍ତୋତ୍ପୀଡଲୋହିତମ୍
ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥିବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମୁଁହରେ ଶାପର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ହିକ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖଣ୍ଡିଯାଇଥିବା ମାଂସ ଓ ଚର୍ବିର ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ହାରାହାରି, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ରକ୍ତ ଚିପିଯାଉଛି।
ଉନ୍ନାସାର୍ଧମୃତେଭେନ୍ଦ୍ରକରାକ୍ରାନ୍ତକବନ୍ଧକମ୍ । ନିରଧିଷ୍ଠିତହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵପାତିତୋଦ୍ଯତ୍କବନ୍ଧକମ୍
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନାକ, ମୃତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ମୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ, ଏବଂ ଅନାଶ୍ରୟ ଭାବରେ ପଡ଼ିଥିବା ମଣିଷ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ମୃତଦେହରେ ଭୂମି ଛିତିଆଯାଇଛି।
ରୁଦଦ୍ବନ୍ଧୁସଖିଭ୍ରଷ୍ଟଶଵକ୍ଷୁବ୍ଧାସୃଗୁଦ୍ଧ୍ଵନି । ମୃତଭର୍ତୃଗଲେ ଶସ୍ତ୍ରତ୍ଯକ୍ତପ୍ରାଣକୁଲାଙ୍ଗନମ୍
ପରିବାର ଓ ମିତ୍ରମାନେ ହାରାଇ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଶବରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଛି, ଏବଂ ଯେଉଁ ମହିଳାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମୃତ, ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଳା କଟାଯାଇ ଶେଇଛନ୍ତି।
ଶଵସ୍ଥାନକୃତୋଦ୍ଗ୍ରୀଵବନ୍ଧୁକାଯପରୀକ୍ଷଣମ୍ । ଶଵହାରଖରାକୃଷ୍ଟସମ୍ପୃକ୍ତନରଵ୍ଯାକୁଲମ୍
ଶବ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କର ଦେହ ଖୋଜାଯାଉଛି, ଶବ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ଲୋକ ଓ ଶିଆଳ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଇଥିବା ଦେହ ମିଶିଯାଇ, ସେଠାରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଉଛି।
କେଶଶେଵଲଵକ୍ତ୍ରାବ୍ଜଚକ୍ରାଵର୍ତନନର୍ତନମ୍ । ତରତ୍ତୁଙ୍ଗତରଙ୍ଗାଢ୍ଯଵହଦ୍ରକ୍ତମହାନଦମ୍
କେହିଙ୍କର କେଶ ଓ ମାଂସପେଶୀରେ ମୁହଁ ଲଟକି ରହିଛି, ତାହା ଝରଣାରେ ଘୂରୁଛି ଓ ନାଚୁଛି, ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗରେ ରକ୍ତର ବଡ଼ ନଦୀ ବହୁଛି।
ପ୍ରାଣାନ୍ତସ୍ମୃତପୁତ୍ରେଷ୍ଟମାତୃଦେଵଧନାଭିଧମ୍ । ହାହାହୀହୀତିକଥିତମର୍ମଚ୍ଛେଦନଵେଦନମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପୁଅ, ପ୍ରିୟଜନ, ମାଆ, ଦେବତା ଓ ଧନକୁ ମନେ ପକାଯାଉଛି, 'ହା ହା, ହୀ ହୀ' ବୋଲି କାନ୍ଦି କହାଯାଉଛି, ଏବଂ ଗଭୀର ଆଘାତର ବେଦନା ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି।
ଅଙ୍ଗଲଗ୍ନାଯୁଧୋଦ୍ଧାରଵ୍ଯଗ୍ରାର୍ଧମୃତମାନଵମ୍ । ଵିଦେଶମୃତସାକ୍ରନ୍ଦହୂନତଙ୍ଗନତାଜିକମ୍
ଅଂଗ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଅର୍ଧମୃତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ; ବିଦେଶ ଦେଶ ମୃତଦେହ ଓ ଛିଣ୍ଡା ଶରୀରରେ ଭରିଯାଇଛି, ମୃତମାନେ ରୋଦନ କରୁଛନ୍ତି।
ମ୍ରିଯମାଣମିଥୋଦ୍ଵିଷ୍ଟପ୍ରାରବ୍ଧରଥସଙ୍ଗରମ୍ । ଦନ୍ତଯୁଦ୍ଧାସମର୍ଥାସ୍ଯସ୍ମୃତଗେହେଷ୍ଟଦୈଵତମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଦ୍ୱେଷରେ ଅସ୍ଥିର, ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ରଥମାନେ; ଦାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଘର ଓ ପ୍ରିୟ ଦେବତାକୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ମ୍ରିଯମାଣପଥଲଜ୍ଜଶୂରାଶ୍ରିତପଲାଯନମ୍ । ଅଶଙ୍କିତାସୃଗାଵର୍ତନୀତାସ୍ପଦଗମୋତ୍ସୁକମ୍
ପଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଥିବା, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଶୂରମାନେ ପଳାୟନରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି; ରକ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣନକୁ ଭୟ କରୁନାହାନ୍ତି, ପଳାଇବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ମର୍ମଚ୍ଛେଦିଶରଵ୍ରାତଵ୍ଯଥାଵିହିତହୁଙ୍କୃତି । କବନ୍ଧବନ୍ଧପ୍ରାରବ୍ଧଵେତାଲଵଲନାକ୍ରମମ୍
ମର୍ମକୁ ଭେଦି ଯାଉଥିବା ଅନେକ ବାଣ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଚିତ୍କାର ଦେଉଛି; ଦେହମାନେ ଏକାଠି ବନ୍ଧା, ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମୃତଦେହ ଭଳି ଉଠାଇ ଘୁଞ୍ଚାଉଛି।
ଉହ୍ଯମାନଧ୍ଵଜଚ୍ଛତ୍ତ୍ରଚାରୁଚାମରପଙ୍କଜମ୍ । କିରତ୍ସନ୍ଧ୍ଯାରୁଣଂ ଦିକ୍ଷୁ ତେଜସ୍ଵିରକ୍ତପଙ୍କଜମ୍
ଉଡ଼ିଯାଉଛି ପତାକା, ଛତା, ସୁନ୍ଦର ଚାମରା ଓ ପଦ୍ମ; ଦିଗନ୍ତ ଲାଲ ଆଲୋକରେ ରଙ୍ଗିତ, ରକ୍ତିମ ପଦ୍ମର ଚମକରେ ଭରିଯାଇଛି।
ରଥଚକ୍ରଵନାଵର୍ତଂ ରକ୍ତାର୍ଣଵମ୍ ଇଵାଷ୍ଟମମ୍ । ପତାକାଫେନପୁଞ୍ଜାଢ୍ଯଂ ଚାରୁଚାମରବୁଦ୍ବୁଦମ୍
ରଥର ଚକା ଘୂରୁଛି, ଏହା ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ପତାକାର ଝାଗ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚାମରାର ଫୁଲା ଫୁଲା ଝାଗ ଏହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି।
ଵିପର୍ଯସ୍ତରଥଂ ଭୂମିକମ୍ପଭଗ୍ନପୁରୋପମମ୍ । ଉତ୍ପାତଵାତନିର୍ଧୂତଦ୍ରୁମଂ ଵନମ୍ ଇଵାତତମ୍
ଉଲଟିଯାଇଥିବା ରଥ, ଭୂମି କମ୍ପନରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସହର ପରି ଲାଗୁଛି; ଦୁର୍ଘଟନାର ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିବା ଗଛମାନେ ସହିତ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖାଯାଉଛି।
କଲ୍ପଦଗ୍ଧଜଗତ୍ପ୍ରଖ୍ଯଂ ମୁନିପୀତାର୍ଣଵୋପମମ୍ । ଅତିଵୃଷ୍ଟିହତୋ ଦେଶ ଇଵ ପ୍ରୋଚ୍ଛିନ୍ନମାନଵମ୍
ଏହା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ମୁନିମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇଯାଇଛନ୍ତି; ଅତିରିକ୍ତ ବର୍ଷାରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦେଶ, ଯାହାର ଲୋକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
କାଲାଯଃକୁନ୍ତଵଲିତଂ ଭୁସୁଣ୍ଡୀମଣ୍ଡଲାକୁଲମ୍ । ମତ୍ତନାଗଶଵାକାରଂ ସନ୍ନତୋମରମୁଦ୍ଗରମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଗିଧର ଦଳରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ; କାଉଁଆ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜମା ହୋଇଥିଲେ। ମଦମସ୍ତ ହାତୀଙ୍କର ମୃତଦେହ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏଉଁଠି ତୀର, ଗଦା ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଛିଟିଯାଇଥିଲା।
ଶିଲାଶିଖରସଞ୍ଜାତତାଲଜାଲମ୍ ଇଵାତତମ୍ । ପତଦ୍ରକ୍ତନଦୀତୀରଜାତକୁନ୍ତୋନ୍ନତଦ୍ରୁମମ୍
ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ବଢ଼ିଥିବା ତାଳ ଗଛ ମାନେ ଯେପରି ଏକ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିଥାଏ, ସେପରି ଏଠି ମୃତଦେହ ଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା ଗଛ ମାନେ ରକ୍ତନଦୀର କୂଳରେ ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲେ, ଏକ ଅରଣ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।