ଅଭିସାରଜଦାର୍ଵାକାଃ ପଲ୍ଲୋଲୁକଚିରୋଡୁନାଃ । କିରାତାଃ ପଶୁପାଲାଶ୍ ଚ ଚୀନାସ୍ ସ୍ଵର୍ଣମହୀ ତତଃ
ଅଭିସାର, ଜଦାର୍ଭାକ, ପଲ୍ଲୋଲୁକ, ଚିରୋଡୁନ, କିରାତ, ଗୋପାଳ, ଚୀନ ଏବଂ ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି।
ଦେଵସ୍ଥଲୋପଵନଭୂସ୍ ତଦନୂଦିତଶ୍ରୀର୍ ଵିଶ୍ଵାଵସୋସ୍ ତଦନୁ ମନ୍ଦିରମ୍ ଉତ୍ତମର୍ଦ୍ଧି । କୈଲାସଭୂସ୍ ତଦନୁ ମୁଞ୍ଜଵନଶ୍ ଚ ଶୈଲୋ ଵିଦ୍ଯାଧରାମରଵିହାରଵିମାନଭୂମିଃ
ଦେବସ୍ଥଳର ଉଦ୍ୟାନ, ବିଶ୍ୱାବସୁ କହିଥିବା ଭୂମି, ପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀର ମନ୍ଦିର, କୈଳାସ ଭୂମି, ପରେ ମୁଞ୍ଜ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ବିଦ୍ୟାଧର ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମହଳ।
ରଣେ ରଭସନିର୍ଲୂନନରଵାରଣଦାରୁଣେ । ଅହଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଅହଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଇତି ଵୃନ୍ଦାନୁପାତିନି
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଓ ହାତୀ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରତିଜଣ କହେ—‘ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି’—ଏବଂ ଦଳେ ଦଳେ ଚିହ୍ନଟିଯାନ୍ତି।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵସ୍ ତତ୍ର ଭସ୍ମତ୍ଵମ୍ ଆଗତାଃ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶଲଭା ଇଵ ପାଵକେ
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ସେଠି ଚେଷ୍ଟା କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଗୁଡ଼ିଯାଇ ପୋକାମାନଙ୍କ ପରି ଭସ୍ମ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅତ୍ରାନ୍ଯେ ମଧ୍ଯଦେଶୀଯା ଜନା ନୋଦାହୃତା ମଯା । ତାନ୍ ଇମାଞ୍ ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପକ୍ଷ୍ଯାଂଲ୍ ଲୀଲାମହୀଭୃତଃ
ଏଠାରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟଦେଶର ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି କହିନାହିଁ; ଏବେ ଲୀଳାଙ୍କ ପତି ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ ଏହି ଦଳମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଉଦ୍ଦେହିକାଶ୍ ଶୂରସେନା ଗୁଡା ଅଶ୍ଵତ୍ଥନୀପକାଃ । ଉତ୍ତମଜ୍ଯୋତିକଦ୍ରାଣି ପଦମଧ୍ଯମିକାଦଯଃ
ଉଦ୍ଦେହିକ, ଶୂରସେନ, ଗୁଡ଼, ଅଶ୍ୱତ୍ଥନୀପକ, ଉତ୍ତମଜ୍ୟୋତିକଦ୍ର, ପଦମଧ୍ୟମିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ସାଲ୍ଵକାଃ କେତକା ମତ୍ସ୍ଯା ଦୌଲେଯକକପିଷ୍ଟଲାଃ । ମାଣ୍ଡଵ୍ଯପାଣ୍ଡୁନଗରସୌରଗ୍ରୀଵା ଗୁରୁଗ୍ରହାଃ
ସାଲ୍ବକ, କେତକ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଦୌଲେୟକ, କପିଷ୍ଟଳ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟପାଣ୍ଡୁନଗର, ସୌରଗ୍ରୀବ ଓ ଗୁରୁଗ୍ରହ—
ପାରିଯାତ୍ରାଃ କୁରାଢ୍ଯଶ୍ ଚ ଯାମୁନୋଡୁମ୍ବରା ଅପି । ଗଜାହ୍ଵା ଉଜ୍ଜିହାନାଶ୍ ଚ କାଲକୋଟିକମାଥୁରାଃ
ପାରିୟାତ୍ର, କୁରାଢ଼୍ୟ, ଯାମୁନଉଡ଼ୁମ୍ବର, ଗଜାହ୍ୱ, ଉଜ୍ଜିହାନ, କାଳକୋଟିକ ଓ ମଥୁର—
କପୋଲଧର୍ମାରଣ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥୈଵୋତ୍ତରଦକ୍ଷିଣାଃ । ପାଞ୍ଚାଲକାଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରାସ୍ ତଥା ସାରସ୍ଵତା ଜନାଃ
କପୋଳ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକମାନେ, ପଞ୍ଚାଳ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ସାରସ୍ବତ ଲୋକମାନେ—
ଅଵନ୍ତୀସ୍ଯନ୍ଦନଶ୍ରେଣୀକୁନ୍ତୈଃ ପଞ୍ଚନଦେରିତାଃ । ସ୍ଯନ୍ଦମାନା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତୀ ନିପପାତ ମହାଭୃଗୌ
ଅବନ୍ତି, ସ୍ୟନ୍ଦନ, ଶ୍ରେଣୀ, କୁନ୍ତ ଓ ପଞ୍ଚନଦୀର ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇ ଯାଉଥିବା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କାଶା ବ୍ରହ୍ମାଵସାତାଶ୍ ଚ ଛିନ୍ନାସ୍ ସାମ୍ବଵତୀଜନୈଃ । ଭୂମୌ ନିପତିତାସ୍ ସନ୍ତୋ ମଥିତା ମତ୍ତଵାରଣୈଃ
କାଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାବସାତ ଲୋକମାନେ ସାମ୍ବବତୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଲେ; ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଥିବା ସମୟରେ, ପାଗଳ ହାତୀମାନେ ସେମାନେକୁ ଚାପି ଦେଲେ।
ଶୂରା ଦଶପୁରାଶ୍ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ ନିକୃତ୍ତୋଦାରକନ୍ଧରାଃ । ତାରକ୍ଷତିଭିର୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ଯୋଜିତା ଯୋଜନେ ହ୍ରଦେ
ଦଶପୁରର ଶୂରବୀରମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଉଦର ଓ କଣ୍ଠ ଚିରି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତାରକ୍ଷତି ଲୋକମାନେ ସେମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଏକ ଯୋଜନ ପ୍ରମାଣର ହ୍ରଦରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ଋଷ୍ଯକାରୁରୁକଚ୍ଛାଶ୍ ଚ ଶୈଵ୍ଯଶଙ୍କୁଶତାଙ୍କିତାଃ । ପଙ୍କିଲେ ପଙ୍କତାଂ ଯାତା ଭୂତଲେ ସୈନ୍ଯମର୍ଦନୈଃ
ଋଷ୍ୟକ, କାରୁରୁକ ଓ କଚ୍ଛ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଶୈବ୍ୟ ଓ ଶଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଦିଆଯିବାରୁ କେତେକ ମାଟିରେ ମାଟି ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ଵନଵାସୋପଗିରଯୋ ଽନିଲଯେ ନିଲଯାର୍ଥିନଃ । ପରିତଃ ପରିଧାଵନ୍ତଃ ପତିତା ଯମୁନାହ୍ରଦେ
ଅନେକ ଲୋକ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଚୁଁଆଁ ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଯମୁନା ନଦୀର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ ।
ଦୀର୍ଣୋଦରଵିନିର୍ଯାତସ୍ଵାନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ରୀନିଯନ୍ତ୍ରିତାଃ । ରାତ୍ରିକାଶ୍ ଶାନ୍ତସଞ୍ଚାରାଃ ପିଶାଚୈଶ୍ ଚର୍ଵିତା ନିଶି
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଉଦର ଫାଟି ଅନ୍ତ୍ର ଚାଲିଯାଇଥିଲା, ରାତିରେ ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏହି ଶବଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ପିଶାଚମାନେ ଚିବାଇଥିଲେ ।
ଉଦ୍ରଵୈର୍ ଭଦ୍ରଗିରିଭିସ୍ ସଙ୍ଗ୍ରାମାଧ୍ଵନି ଦୀକ୍ଷିତୈଃ । କ୍ଷୋଣୀଗର୍ତେଷୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତା ରସଲାଃ କମଲା ଇଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଦ୍ରଗିରି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମାରିଦେଇଥିବା କେତେକ ଲୋକ, ପୃଥିବୀର ଗହ୍ୱରରେ ପକେଇଦିଆଯିବା ରସାଳ ମାନଙ୍କ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ ।
ଵିଦ୍ରୁତ୍ଯେଵ ଦ୍ରଵଦ୍ରକ୍ତା ଵିଦ୍ରାଵିତମହାରଥାଃ । ଦଣ୍ଡକାନ୍ତ୍ରାନିଲୋଦ୍ଧୂତା ହେହଯା ହରିଣା ଇଵ
ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଗଳି ହେବା ପରି ବହିଗଲା, ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ଭୟରେ ଭାଗିଯାଇ ଚିଁଡ଼ିଗଲେ, ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳର ବେଗବାନ ପବନରେ ହେହୟମାନେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଗିଯିବା ପରି ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଦନ୍ତିଦନ୍ତଵିନିର୍ଭିନ୍ନା ଦାରଦା ଦଲିତାରଯଃ । ନୀତା ରକ୍ତମହାନଦ୍ଯା ଦ୍ରୁମାଣାଂ ପଲ୍ଲଵା ଇଵ
ହାତୀର ଦାନ୍ତରେ ଫାଟିଗଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ତର ବଡ଼ ନଦୀ ଭାଗିନେଲା, ଗଛର କିଶଳୟ ପରି ପାଣିରେ ଭସିଗଲେ।
ନାରାଚୈଶ୍ ଚର୍ଵିତାଶ୍ ଚୀନା ଜୀର୍ଣଜର୍ଜରଜୀଵିତାଃ । ଜହୁର୍ ଜଲନିଧୌ ଦେହାନ୍ ଭାରଭୂତାନ୍ ଅଵସ୍ଥିତାନ୍
ବାଣରେ ଚିଁଡ଼ି ଜୀବନ ଅଳସା ଓ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଚୀନ ଯୋଧାମାନେ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୂମିର ଭାର ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କର୍ଣାଟସୁଭଟୋଡ୍ଡୀନକୁନ୍ତକର୍ତିତକନ୍ଦରାଃ । ତେରୁର୍ ଆଭୀରଶୂରାଃ ଖେ ତାରକାନିକରା ଇଵ
କର୍ଣ୍ଣାଟ ଓ ଉଡ଼ିନର ବିର ଯୋଧାମାନେ ବଣ୍ଡୁକରେ ଗୁହାକୁ ଫାଟିଦେଲେ, ଆଭୀର ବିରମାନେ ଆକାଶରେ ତାରା ଗୋଷ୍ଠୀ ପରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
କରୀନ୍ଦ୍ରମକରଵ୍ଯୂହରଂହସାହତହେତଯଃ । କେଶାକେଶିକୃତାରମ୍ଭା ଵିନେମୁର୍ ଦଶକାଶ୍ ଶକାଃ
ଶକ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହାତୀ ଓ ମାଛର ଶକ୍ତି ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ତେଁମାନଙ୍କର କାରଣ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣରେ ହାରିଗଲା। ତେଁମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଶତ୍ରୁଙ୍କର କେଶ ସହିତ ଗୁଞ୍ଚିଗଲା।
ଦଶାର୍ଣାଦ୍ ଆଶନିର୍ ମୁକ୍ତଶୃଙ୍ଖଲା ଜାଲଭୀରଵଃ । ନିଲୀନା ରକ୍ତଜମ୍ବାଲେ ଵୈତସ୍ତାସ୍ ତିମଯୋ ଯଥା
ଦଶାର୍ଣ୍ଣରୁ, ବିଜୁଳି ନିଜ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଙ୍ଗି, ଭୟଙ୍କର ଭୈରବର ଜାଲ ଭଳି, ଲାଲ କଳା ମେଘରେ ଲୁଚିଗଲା; ଯେପରି ବୈତସ୍ତା ନଦୀ ସାଗରରେ ଲୁଚିଯାଏ।
ଗୂର୍ଜରାନୀକନାଶେନ ଗୂର୍ଜରୀକେଶଲୁଞ୍ଛନମ୍ । ଵିହିତଂ ତଙ୍ଗନୋତ୍ତୁଙ୍ଗଶିତଶଙ୍କୁଶତେରଣୈଃ
ଗୁର୍ଜର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଗୁର୍ଜର ଜନନୀମାନଙ୍କର କେଶ ତଙ୍ଗଣ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଉଚ୍ଚ ବାଣରେ କାଟିଦିଆଯାଇଥିଲା।
ସିଷିଚୁଶ୍ ଶସ୍ତ୍ରକାଷୋଦ୍ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ ଦ୍ଯୌନିର୍ଗତା ଦ୍ରଵାତ୍ । ଶରଧାରାଵନାନୀଵ ମୀନହେତିପ୍ରଦାମ୍ବୁଦାତ୍
ଅସ୍ତ୍ରମାନେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚମକି, ଆକାଶରୁ ଝରିପଡିଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ତୀବ୍ର ଧାରାରେ ଅନେକ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କଲା, ଯେପରି ମେଘରୁ ତୀର ଝରି ମାଛକୁ ଆଘାତ କରେ।
ଭୁସୁଣ୍ଡୀମଣ୍ଡଲୋଦ୍ଦ୍ଯୋତଶ୍ଯାମାର୍କୋତ୍ପାତଭୀରୁଷୁ । ଆଭୀରେଷ୍ଵ୍ ଅରଯଃ ପେତୁର୍ ଗୋଗଣା ହରିତେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ଭୁସୁଣ୍ଡୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କଳା ଭୟଙ୍କର ଉଡ଼ାଣ ଦେଖି ଆଭୀରମାନେ ଭୟରେ ତଳିଗଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ସବୁ ହରିତ ଘାସରେ ଗାଁ ଗାଁ ଗାଉଁ ଭାବରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କାନ୍ତକାଞ୍ଚନକାନ୍ତାଙ୍ଗୀ ନଗ୍ନା ତଙ୍ଗନଵାହିନୀ । ଭୁକ୍ତା ଗୌଡଭଟେନାଙ୍ଗନଖକେଶନିକର୍ଷଣୈଃ
ତଙ୍ଗଣା ନଦୀରେ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଜନନୀମାନେ ରହିଥିଲେ, ଗୌଡ଼ ସେନାମାନେ ତାଙ୍କର ନଖ ଓ କେଶ ଟାଣି ଟାଣି ଦୁଃଖ ଦେଇ ଉପଦ୍ରବ କରିଥିଲେ।
ରଣଦ୍ଗଗନଗାସଜ୍ଜଚକ୍ରିଚକ୍ରଵିକର୍ତନୈଃ । ତଙ୍ଗନାଃ କଣଶଃ କୀର୍ଣାଃ କଙ୍କଗୃଦ୍ଧ୍ରେଷୁ ରୁଦ୍ରକୈଃ
ଯୁଦ୍ଧର ଆକାଶରେ ଚକ୍ରମାନେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ କଟି କଟି ତଙ୍ଗଣା ଯୋଧାମାନେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଚିଉଁ ଚିଉଁ ପଡ଼ିଗଲେ, ରୁଦ୍ର ସମ ଭୟଙ୍କର କଂକ ଓ ଗୃଦ୍ଧମାନେ ସେମାନେ ଖାଇ ଦେଇଥିଲେ।
ଲଗୁଡାଲୋଡନୋଡ୍ଡୀନଂ ଗୌଡଂ ଗୁଡଗୁଡାରଵମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାନ୍ଧାରଗାଵୋଗ୍ରେ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ପ୍ରମିତା ଇଵ
ଗୌଡ଼ ସେନାମାନେ ଲଠି ଦେଇ ଉଡ଼ି ଉଡ଼ି ଗୁଡ଼ଗୁଡ଼ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଏହା ଶୁଣି ଗାନ୍ଧାର ଗାଉଁ ଗାଉଁ ଗାଉଁ ଭୟରେ ଗଣି ଗଣି ଦୂରକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଆକାଶଗାର୍ଣଵପ୍ରଖ୍ଯୋ ଵହଚ୍ଛସ୍ତ୍ରକଦମ୍ବକଃ । ଅକରୋଦ୍ ପାରସୀକାନାଂ ଘନନୈଶତମୋଭ୍ରମମ୍
ଆକାଶ ଓ ସାଗର ଭଳି ବିଶାଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଅସ୍ତ୍ରର ଏକ ଦଳ ପାରସୀମାନେ ପାଇଁ ଗଭୀର ରାତିର ଅନ୍ଧାର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲା।
ମନ୍ଦରାହନନୋଡ୍ଡୀନଖସ୍ଥକ୍ଷୀରୋଦସୁନ୍ଦରେ । ଵନାଲୀଵାଯୁଧାନ୍ଯ୍ ଆସଞ୍ ଛତ୍ତ୍ରପ୍ରାଲେଯସାନୁନି
ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନର ଶୋଭା ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ବରଫ ଛାଁ ଉପରେ ଗଛମାଳା ପରି ବିକ୍ସିପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।