ଶାକିକାଃ କୃଷ୍ଣଚେଲୂରା ନାର୍ମଦାସ୍ ତାମ୍ରପର୍ଣକାଃ । ଗୋନନ୍ଦାଃ କନକାଶ୍ ଚୈଵ ଚୀନପତ୍ତନନାମକାଃ
ଶାକିକ, କୃଷ୍ଣଚେଲୁର, ନର୍ମଦା, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣ, ଗୋନନ୍ଦ, କନକ ଓ ଚୀନପଟ୍ଟନ ନାମର ଲୋକମାନେ।
ତାଲୀକଟାସ୍ ସରିତ୍କୀର୍ଣା ରହକା ଵେଣ୍ଣକାର୍ହଣାଃ । ଵୈଵୁଣ୍ଡକାସ୍ ତୁମ୍ବଵନା ଲାଜିନଦ୍ଵୀପକର୍ଣକାଃ
ତାଳୀକଟ, ନଦୀପାର ରହୁଥିବା ଲୋକ, ରହକ, ବେଣ୍ଣକାର୍ହଣ, ବୈଭୁଣ୍ଡକ, ତୁମ୍ବବନ, ଲାଜିନଦ୍ବୀପ ଓ କର୍ଣ୍ଣକ ଲୋକମାନେ।
କର୍ଣିକାରାଶ୍ ଚ ଶିଵଯଃ କୁଙ୍କୁଣାଶ୍ ଚିତ୍ରକୂଟକାଃ । କର୍ଣାଟମଞ୍ଚକଟକା ମହାକଟଵିକାସ୍ ତଥା
ଏଠାରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶିବୟ, କୁଙ୍କୁଣ, ଚିତ୍ରକୂଟକ, କର୍ଣ୍ଣାଟ, ମଞ୍ଚକଟକ ଏବଂ ମହାକଟବିକ ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଆନ୍ଧ୍ରାଶ୍ ଚ କୋଲ୍ଲଶିନଯଶ୍ ଶିଵାତକଚଵୈରିକାଃ । ବଲଦେଵାଃ ପତ୍ତନକାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାଷ୍ ଟୀଵାସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଏଠି ଆଂଧ୍ର, କୋଲ୍ଲ, ଶିନୟ, ଶିବାତକ, ଚବୈରିକ, ବଳଦେବ, ପଟ୍ଟନକ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ ଟିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଶିଲାକ୍ଷା ରଦତୋ ନନ୍ଦନନ୍ଦନାମଲଯାଭିଧାଃ । ତେ ଚିତ୍ରକୂଟଶିଖରା ଲଙ୍କାରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ପଦାଃ
ଏଠି ଶିଳାକ୍ଷା, ରଦତ, ନନ୍ଦନନନ୍ଦ, ଏବଂ ଅମଳୟ ନାମକ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହେଁ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବସୁଥିବା, ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ।
ଅଥ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରସୁରାଷ୍ଟ୍ରକାଃ । ସିନ୍ଧୁସୌଵୀରଶୂଦ୍ରାଖ୍ଯା ଆଭୀରା ଦ୍ରମିଡାସ୍ ତଥା
ଏବେ ପଶ୍ଚିମ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର, ଶୂଦ୍ର, ଆଭୀର ଏବଂ ଡ୍ରମିଡ ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
କୋଟକାଷ୍ ଷଣ୍ଡସିନ୍ଧ୍ଵାଖ୍ଯାସ୍ ତଥା କଲିରୁହା ଅପି । ଅତ୍ର ହେମଗିରିଶ୍ ଶୈଲସ୍ ତଥା ରୈଵତକୋ ଗିରିଃ
ଏଠାରେ କୋଟକ, ଷଣ୍ଡ, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ କଳିରୁହ ନାମର ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠି ହେମଗିରି ପର୍ବତ ଏବଂ ରୈବତକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ନଭୁକାଖ୍ଯଂ ମଯଵନଂ ଯଵନାସ୍ ତତ୍ର ଜନ୍ତଵଃ । ପହ୍ଲଵା ମାର୍ଗଣାଵର୍ତା ଧୂମ୍ରାମ୍ବଷ୍ଠକନାମକାଃ
ଏଠି ନଭୁକ ନାମକ ମୟବନ ଅଛି, ସେଠାରେ ଯବନମାନେ ବସିଥାନ୍ତି; ପହ୍ଲବ, ମାର୍ଗଣାବର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ଧୂମ୍ରାମ୍ବଷ୍ଠକ ନାମର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତଥା ଲାଜକଣାଶ୍ ଚୈଵ ତଥାମ୍ରଗିରିଵାସିନଃ । ତତୋ ଽବ୍ଧିର୍ ଔର୍ଵାଗ୍ନିଯୁତା ଏତେ ଲୀଲାପତେର୍ ଜନାଃ
ଏଭଳି ଲାଜକଣ ଏବଂ ଆମ୍ରଗିରିରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ଅଛି ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ଅଛି—ଏହେମାନେ ସମସ୍ତେ ଲୀଳାପତିଙ୍କର ଲୋକ।
ଅଥ ତତ୍ପ୍ରତିପକ୍ଷସ୍ଥାନ୍ ଇମାଞ୍ ଜନପଦାଞ୍ ଶୃଣୁ । ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ଦିଶି ପ୍ରୌଢା ଇମେ ତାଵନ୍ ମହାଦ୍ରଯଃ
ଏବେ, ଏହାଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଦିଗରେ ଥିବା ଜନପଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏହି ବଡ଼ ବଡ଼ ପର୍ବତମାନେ ପ୍ରମୁଖ।
ମତିମାନ୍ ନାମ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଷୁରାର୍ପଣଗିରିସ୍ ତଥା । ଵନୌକହା ମେଘଵାଂଶ୍ ଚ ଚକ୍ରଵାନ୍ ଅସ୍ତପର୍ଵତଃ
ଏଠାରେ ମତିମାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼, କ୍ଷୁରାର୍ପଣ ଗିରି, ଏହିପରି ଭଳି ଅଛନ୍ତି ବନଉକହ, ମେଘବାନ୍, ଚକ୍ରବାନ୍ ଏବଂ ଅସ୍ତପର୍ବତ।
ଜନାଃ ପଞ୍ଚନଦା ନାମ କାଶା ବ୍ରହ୍ମାଵସାତକାଃ । ତଥୈଵ ତାରକ୍ଷତଯଃ ପାରଵାଶ୍ ଶାନ୍ତିକାସ୍ ତଥା
ପଞ୍ଚନଦ ନାମକ ଲୋକମାନେ, କାଶା, ବ୍ରହ୍ମାବସାତକ, ଏହିପରି ତାରକ୍ଷତ, ପାରବ ଏବଂ ଶାନ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵତକପୋକ୍ରାଣାଂ ଗିରିଵାନଵମାସ୍ ତଥା । ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମମର୍ଯାଦାସ୍ ତେ ଽଧମା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଭଟକପୋକ୍ରାଙ୍କ ପାଖରେ ଗିରିବନ ଏବଂ ଅବମା ଅଛି; ଯେମାନେ ଧର୍ମର ସୀମା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମ୍ନଜାତି ମ୍ଲେଚ୍ଛ।
ତତୋ ଜନପଦା ଭୂମିର୍ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଦ୍ଵଯମ୍ । ତତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଶିଖରୀ ମୁକ୍ତା ମଣିମଯାଵନିଃ
ତାପରେ ଦୁଇଶେ ଯୋଜନ ଅଞ୍ଚଳ ଭୂମି ଅଛି; ଏହା ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖର, ଯାହା ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ଵୃତୋ ମହୀଧରଶତୈର୍ ଅଥାସ୍ତୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ । ତତୋ ମହାର୍ଣଵୋ ଭୀମାଃ ପାରିଯାତ୍ରଗିରେସ୍ ତଟେ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଏକ ଅଷ୍ଟୋନା ପାହାଡ଼ ଅଛି । ପରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର କୂଳରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ପଶ୍ଚିମୋତ୍ତରଦିଗ୍ଭାଗେ ଦେଶୋ ଗିରିମତିସ୍ ସ୍ଥିତଃ । ତଥା ଵେଣୁମତିଶ୍ ଚୈଵ ତତସ୍ ତୁରମତିର୍ ମହୀ
ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗିରିମତି ନାମକ ଦେଶ ଅଛି । ସେପରି ବେଣୁମତି ଓ ତାପରେ ତୁରମତି ଭୂମି ଅଛି ।
ତଥା ଫଲ୍ଗୁନକାଶ୍ ଚୈଵ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯା ଏକନେତ୍ରକାଃ । ପୁରୁକୁନ୍ଦାସ୍ ତୁଖାରାଶ୍ ଚ ତାଲମଲ୍ଲଲହାଵହାଃ
ଏହିପରି ଫାଲ୍ଗୁନକ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଏକନେତ୍ରକ, ପୁରୁକୁନ୍ଦ, ତୁଖାର, ତାଳମଲ୍ଲ ଓ ଲହାବହା ଅଛନ୍ତି ।
ଵନ୍ଦିଲା ନଵିଲା ଵାଲା ଦୀର୍ଘକେଶାଙ୍ଗବାହଵଃ । ରଙ୍ଗାଃ ଖମୂନିକାଃ କମ୍ପା ଗୁରୁହାଶ୍ ଚାରୁହାସ୍ ତଥା
ବନ୍ଦିଲା, ନବିଲା, ବାଲା, ଦୀର୍ଘ କେଶ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗ ଥିବାମାନେ, ରଙ୍ଗା, ଖମୂନିକା, କମ୍ପା, ଗୁରୁହା ଓ ଚାରୁହାସ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ତତସ୍ ସ୍ତ୍ରୀରାଜ୍ଯମ୍ ଅତୁଲଂ ଗୋଵୃଷାପତ୍ଯଭାଜନମ୍ । ଅଥୋତ୍ତରସ୍ଯାଂ ହିମଵାନ୍ କାଞ୍ଜୋ ଽଥ ମଧୁମାନ୍ ଗିରିଃ
ତାପରେ ନାରୀମାନେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ରହୁଥିଲେ। ଏହାର ଉତ୍ତରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ, କାଞ୍ଜ ପର୍ବତ ଓ ମଧୁମାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି।
କୈଲାସୋ ଵସୁମାନ୍ ମେରୁସ୍ ତତ୍ପଥେଷୁ ଜନା ଇମେ । ମଦ୍ରପୌରଵଯୌଧେଯା ମାଲଵାଶ୍ ଶୂରସେନକାଃ
ସେଠାରେ କୈଳାଶ, ବସୁମାନ୍ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ସେଇ ମାର୍ଗରେ ମଦ୍ର, ପୌରବ, ୟୌଧେୟ, ମାଳବ ଓ ଶୂରସେନ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ରାଜନ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥାଶ୍ଵିନ୍ଯା ଅର୍ଜୁନାଵନଯସ୍ ତଥା । ତ୍ରିଗର୍ତକେକଯଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମାଚେଲାଶ୍ଚୂସ୍ତଵାସିନଃ
ସେଉଁଠି ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଗୋତ୍ର, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ, କେକୟ, ଛୋଟ ମାଚେଲା ଓ ଚୂସ୍ତବ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଅମ୍ବଲାଃ ପ୍ରସ୍ଥଲାଶ୍ ଶାକାଃ କ୍ଷେମଧୂର୍ତଯ ଏଵ ଚ । ଅନ୍ତରଦ୍ଵୀପଗାନ୍ଧାରସ୍ ତଥା ଵନ୍ଦିଵଟସ୍ତଵଃ
ଏଠି ଅମ୍ବଳ, ପ୍ରସ୍ଥଳ, ଶାକ, କ୍ଷେମଧୂର୍ତ୍ତ, ଅନ୍ତରଦ୍ୱୀପର ଲୋକ, ଗାନ୍ଧାର ଓ ବନ୍ଦିବଟସ୍ତବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି।
ଅଥ ତକ୍ଷଶିଲା ନାମ ତତୋ ଽପି ଲଵଣାଵତୀ । ପୁଷ୍କଲାଵତିଦେଶଶ୍ ଚ ଯଶୋଵତିମହୀ ତତଃ
ତାପରେ ତକ୍ଷଶିଳା ନାମକ ନଗର, ସେଠାରୁ ଆଉ ଏକ ଲବଣାବତୀ ନାମ ଅଞ୍ଚଳ, ପୁନି ପୁଷ୍କଳାବତୀ ଦେଶ ଏବଂ ତାପରେ ଯଶୋବତୀ ଭୂମି ଅଛି।
ତତୋ ମଣିମତୀ ଭୂମିଶ୍ ଶ୍ଯାମାକା ଖଚରାସ୍ ତଥା । ଦାଶଦାନା ଗଵ୍ଯସନା ଦଣ୍ଡହଵ୍ଯସନାସ୍ ତଥା
ତାପରେ ମଣିମତୀ ଭୂମି, ଶ୍ୟାମାକା ଏବଂ ଖଚରା ଅଛନ୍ତି; ଦାଶଦାନ, ଗବ୍ୟସନ ଏବଂ ଦଣ୍ଡହବ୍ୟସନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଦାନଦାଶ୍ ଶୂରକାଶ୍ ଚୈଵ ଵାଟାଧାରାସ୍ ତଥୈଵ ଚ । କୋହକଂ ନଗରଂ ଚୈଵ ସୁରଭୂତିପୁରଂ ତଥା
ଦାନଦା, ଶୂରକା ଏବଂ ଭାଟାଧାରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; କୋହକ ନଗର ଏବଂ ସୁରଭୂତିପୁର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତତୋ ଵୈ ତଟକାଦର୍ଶା ଦନ୍ତୁରାଦର୍ଶ ଏଵ ଚ । ତତଃ ପିଣ୍ଡଲମାଲଵ୍ଯଯାଯନେଯାଭିଧାନକାଃ
ତାପରେ ତଟକାଦର୍ଶ ଏବଂ ଦନ୍ତୁରାଦର୍ଶ ଅଛନ୍ତି; ତାପରେ ପିଣ୍ଡଳମାଳ, ବ୍ୟାୟନେୟ ଏବଂ ଆଭିଧାନକ ଅଛନ୍ତି।
ମାଲହାଲା ହୂନହେମତାଲାଶ୍ଵାସ୍ ସ୍ଵମୁଖାସ୍ ତଥା । ହିମଵାନ୍ ଵସୁମାନ୍ କୌଞ୍ଜଃ କୈଲାସଶ୍ ଚେତ୍ଯଗାସ୍ ତଥା
ମାଲାହାଳା, ହୁନ, ହେମତାଳ, ଆଶ୍ୱାସ, ସ୍ୱମୁଖ, ଏହିପରି ହିମବାନ୍, ବସୁମାନ୍, କଉଞ୍ଜ, କୈଳାସ ଏବଂ ଆୟୁତ ନଗର ଅଛି।
ତତୋ ଜନପଦା ଭୂମିର୍ ଅଶୀତିଶତଯୋଜନା । ଅଥ ପ୍ରାଗୁତ୍ତରସ୍ଯାଂ ତ୍ଵମ୍ ଇମାଞ୍ ଜନପଦାଞ୍ ଶୃଣୁ
ତାପରେ ଏହି ଜନପଦ ଭୂମି ଅଠି ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ ବିସ୍ତୃତ। ଏବେ ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହି ଜନପଦମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
କୌଲୂତା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଶ୍ ଚ କୁଵିନ୍ଦାଶ୍ ଚ ଦିନାଦନାଃ । ମଡଵା ନଷ୍ଟରାଜ୍ଯାଶ୍ ଚ ଵନରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ ତଥୈଵ ଚ
କୌଲୂତ, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, କୁଭିନ୍ଦ, ଦିନାଦନ, ମଡ଼ଭ, ନଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ଥିବାମାନେ ଏବଂ ଅଟି ଅଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।
କୈଡଭଲ୍ଲାସ୍ ସିଂହପୁରାସ୍ ତଥା ଚାମଵତଙ୍ଗନାଃ । ସାର୍ପାତକାଃ ପାର୍ଵତକାଃ କଶ୍ମୀରା ଦରଦାସ୍ ତଥା
କୈଡ଼ଭଲ୍ଲ, ସିଂହପୁର, ଚାମବତଙ୍ଗନ, ସାର୍ପାତକ, ପାର୍ବତକ, କଶ୍ମୀର ଏବଂ ଦରଦ ଅଛି।