ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ନାମ ଶୈଲୋ ଽତ୍ର ଶିବିଵାଞ୍ ଜ୍ଞାନ ଏଵ ଚ । ଵୃଷଭଧ୍ଵଜପଦ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ ତଥୋଦଯକରୋ ଗିରିଃ
ଏଠାରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏହିଠାରେ ଶିବିବାନ୍ ଓ ଜ୍ଞାନ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏହା ସହିତ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼, ଏବଂ ଉଦୟ ନାମକ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଅଥ ପ୍ରାଗ୍ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ତୁ ଇମେ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିଵାସିନଃ । ଚେଦଯୋ ଵତ୍ସଦାଶାର୍ଣା ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗୋପଵଙ୍ଗକାଃ
ଏବେ, ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏହିମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ବାସିନ୍ଦା: ଚେଦୟ, ବତ୍ସ, ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ, ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଉପବଙ୍ଗ ଲୋକମାନେ।
କଲିଙ୍ଗପୁଣ୍ଡ୍ରଜଠରା ଵିଦର୍ଭା ମେଖଲାସ୍ ତଥା । ଶଵରା ନଗ୍ନପର୍ଣାଶ୍ ଚ କଣ୍ଠତ୍ରିପୁରପୂରକାଃ
ଏଠାରେ କଳିଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଜଟହର, ବିଦର୍ଭ ଏବଂ ମେଖଳ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହା ସହିତ ଶବର, ନଗ୍ନପର୍ଣ୍ଣ ଓ କଣ୍ଠତ୍ରିପୁରପୂରିକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କଣ୍ଟକସ୍ଥଲନାମାନଃ ପୃଥୁଦ୍ଵୀପକକୋମଲାଃ । କଣ୍ଠଦ୍ରାଶ୍ ଶୋଣିକାଶ୍ ଚୈଵ ତଥା ଚର୍ମଣ୍ଵତା ଅପି
ଏଠାରେ କଣ୍ଠକସ୍ଥଳ ନାମକ ଲୋକମାନେ, ପୃଥୁଦ୍ୱୀପକର ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେ, କଣ୍ଠଦ୍ରା, ଶୋଣିକ ଏବଂ ଚର୍ମଣ୍ୱତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କୋକକା ହେମକୁଡ୍ଯାଶ୍ ଚ ତଥା ଶ୍ମଶ୍ରୁଧରା ଇତି । ବଲିଗ୍ରୀଵମହାଗ୍ରୀଵାଃ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନାରିକେଲିନଃ
କୋକକା, ହେମକୁଡ଼ିଆ, ଏହିପରି ଶ୍ମଶ୍ରୁଧରା; ବଳିଗ୍ରୀବ, ମହାଗ୍ରୀବ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ଓ ନାରିକେଲିନା ଲୋକମାନେ।
ଅଥ ଲୀଲାପତେର୍ ଅସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାମ୍ ଇମେ ଽଦ୍ରଯଃ । ଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ଽଥ କୁସୁମାପୀଡୋ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଦୁନ୍ଦୁରସ୍ ତଥା
ଏହି ଲୀଳାପତିଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏହି ପାହାଡ଼ଗୁଡିକ ଅଛି: ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୁସୁମାପୀଡ଼, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦୁନ୍ଦୁର।
ମଲଯସ୍ ସୂର୍ଯଵାଂଶ୍ ଚୈଵ ଗଣରାଜ୍ଯନୃରାଜ୍ଯକାଃ । ଅଵନ୍ତିର୍ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ତଥା ସାମ୍ବଵତୀତି ଚ
ମଲୟ, ସୂର୍ୟବଂଶ, ଗଣରାଜ୍ୟ ଓ ନୃରାଜ୍ୟକା ଲୋକମାନେ; ଏହିପରି ଅବନ୍ତି ଓ ସାମ୍ବବତୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ।
ଦଶପୁର୍ଯା ଏକକଚ୍ଛା ଋଷିକାସ୍ ତୁରୁଷ୍କାଶ୍ ଶକାଃ । ଵନଵାସୋପଗିରଯସ୍ ତେ ଭଦ୍ରଗିରଯସ୍ ତଥା
ଦଶପୁର୍ୟା, ଏକକଚ୍ଛା, ଋଷିକା, ତୁରୁଷ୍କା, ଶକା; ବନବାସ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏହିପରି ଭଦ୍ରଗିରି ଲୋକମାନେ।
ନାଗରା ଦଣ୍ଡକାଶ୍ ଚୈଵ ଗଣରାଜ୍ଯା ନୃରାଜ୍ଯକାଃ । ସହାରା ଋଷ୍ଯମୂକାଶ୍ ଚ କାର୍କୋଟା ଵନତିମ୍ବିଲାଃ
ନାଗର, ଦଣ୍ଡକ, ଗଣରାଜ୍ୟ ଓ ନୃରାଜ୍ୟ, ସହାର, ଋଷ୍ୟମୂକ, କାର୍କୋଟ ଓ ବନତିମ୍ବିଳ ଏହି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ।
ପଦ୍ମା ନିଵାସିନଶ୍ ଚୈଵ ଚୌରକାଃ କର୍କଵୀରକାଃ । ଵୈରିକାଃ ପାଶିକାଶ୍ ଚୈଵ ଧର୍ମପତ୍ତନପାଂସିକାଃ
ପଦ୍ମ ଓ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଚୌରକ, କାର୍କବୀର, ବୈରିକ, ପାଶିକ, ଧର୍ମପଟ୍ଟନ ଓ ପାଂସିକ ଜନମାନେ।
ଶାକିକାଃ କୃଷ୍ଣଚେଲୂରା ନାର୍ମଦାସ୍ ତାମ୍ରପର୍ଣକାଃ । ଗୋନନ୍ଦାଃ କନକାଶ୍ ଚୈଵ ଚୀନପତ୍ତନନାମକାଃ
ଶାକିକ, କୃଷ୍ଣଚେଲୁର, ନର୍ମଦା, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣ, ଗୋନନ୍ଦ, କନକ ଓ ଚୀନପଟ୍ଟନ ନାମର ଲୋକମାନେ।
ତାଲୀକଟାସ୍ ସରିତ୍କୀର୍ଣା ରହକା ଵେଣ୍ଣକାର୍ହଣାଃ । ଵୈଵୁଣ୍ଡକାସ୍ ତୁମ୍ବଵନା ଲାଜିନଦ୍ଵୀପକର୍ଣକାଃ
ତାଳୀକଟ, ନଦୀପାର ରହୁଥିବା ଲୋକ, ରହକ, ବେଣ୍ଣକାର୍ହଣ, ବୈଭୁଣ୍ଡକ, ତୁମ୍ବବନ, ଲାଜିନଦ୍ବୀପ ଓ କର୍ଣ୍ଣକ ଲୋକମାନେ।
କର୍ଣିକାରାଶ୍ ଚ ଶିଵଯଃ କୁଙ୍କୁଣାଶ୍ ଚିତ୍ରକୂଟକାଃ । କର୍ଣାଟମଞ୍ଚକଟକା ମହାକଟଵିକାସ୍ ତଥା
ଏଠାରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶିବୟ, କୁଙ୍କୁଣ, ଚିତ୍ରକୂଟକ, କର୍ଣ୍ଣାଟ, ମଞ୍ଚକଟକ ଏବଂ ମହାକଟବିକ ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଆନ୍ଧ୍ରାଶ୍ ଚ କୋଲ୍ଲଶିନଯଶ୍ ଶିଵାତକଚଵୈରିକାଃ । ବଲଦେଵାଃ ପତ୍ତନକାଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାଷ୍ ଟୀଵାସ୍ ତଥୈଵ ଚ
ଏଠି ଆଂଧ୍ର, କୋଲ୍ଲ, ଶିନୟ, ଶିବାତକ, ଚବୈରିକ, ବଳଦେବ, ପଟ୍ଟନକ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ ଟିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଶିଲାକ୍ଷା ରଦତୋ ନନ୍ଦନନ୍ଦନାମଲଯାଭିଧାଃ । ତେ ଚିତ୍ରକୂଟଶିଖରା ଲଙ୍କାରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ପଦାଃ
ଏଠି ଶିଳାକ୍ଷା, ରଦତ, ନନ୍ଦନନନ୍ଦ, ଏବଂ ଅମଳୟ ନାମକ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହେଁ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ବସୁଥିବା, ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ।
ଅଥ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରସୁରାଷ୍ଟ୍ରକାଃ । ସିନ୍ଧୁସୌଵୀରଶୂଦ୍ରାଖ୍ଯା ଆଭୀରା ଦ୍ରମିଡାସ୍ ତଥା
ଏବେ ପଶ୍ଚିମ-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର, ଶୂଦ୍ର, ଆଭୀର ଏବଂ ଡ୍ରମିଡ ମାନେ ଅଛନ୍ତି।
କୋଟକାଷ୍ ଷଣ୍ଡସିନ୍ଧ୍ଵାଖ୍ଯାସ୍ ତଥା କଲିରୁହା ଅପି । ଅତ୍ର ହେମଗିରିଶ୍ ଶୈଲସ୍ ତଥା ରୈଵତକୋ ଗିରିଃ
ଏଠାରେ କୋଟକ, ଷଣ୍ଡ, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ କଳିରୁହ ନାମର ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠି ହେମଗିରି ପର୍ବତ ଏବଂ ରୈବତକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ନଭୁକାଖ୍ଯଂ ମଯଵନଂ ଯଵନାସ୍ ତତ୍ର ଜନ୍ତଵଃ । ପହ୍ଲଵା ମାର୍ଗଣାଵର୍ତା ଧୂମ୍ରାମ୍ବଷ୍ଠକନାମକାଃ
ଏଠି ନଭୁକ ନାମକ ମୟବନ ଅଛି, ସେଠାରେ ଯବନମାନେ ବସିଥାନ୍ତି; ପହ୍ଲବ, ମାର୍ଗଣାବର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ଧୂମ୍ରାମ୍ବଷ୍ଠକ ନାମର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତଥା ଲାଜକଣାଶ୍ ଚୈଵ ତଥାମ୍ରଗିରିଵାସିନଃ । ତତୋ ଽବ୍ଧିର୍ ଔର୍ଵାଗ୍ନିଯୁତା ଏତେ ଲୀଲାପତେର୍ ଜନାଃ
ଏଭଳି ଲାଜକଣ ଏବଂ ଆମ୍ରଗିରିରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ଅଛି ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ଅଛି—ଏହେମାନେ ସମସ୍ତେ ଲୀଳାପତିଙ୍କର ଲୋକ।
ଅଥ ତତ୍ପ୍ରତିପକ୍ଷସ୍ଥାନ୍ ଇମାଞ୍ ଜନପଦାଞ୍ ଶୃଣୁ । ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ଦିଶି ପ୍ରୌଢା ଇମେ ତାଵନ୍ ମହାଦ୍ରଯଃ
ଏବେ, ଏହାଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଦିଗରେ ଥିବା ଜନପଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏହି ବଡ଼ ବଡ଼ ପର୍ବତମାନେ ପ୍ରମୁଖ।
ମତିମାନ୍ ନାମ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଷୁରାର୍ପଣଗିରିସ୍ ତଥା । ଵନୌକହା ମେଘଵାଂଶ୍ ଚ ଚକ୍ରଵାନ୍ ଅସ୍ତପର୍ଵତଃ
ଏଠାରେ ମତିମାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼, କ୍ଷୁରାର୍ପଣ ଗିରି, ଏହିପରି ଭଳି ଅଛନ୍ତି ବନଉକହ, ମେଘବାନ୍, ଚକ୍ରବାନ୍ ଏବଂ ଅସ୍ତପର୍ବତ।
ଜନାଃ ପଞ୍ଚନଦା ନାମ କାଶା ବ୍ରହ୍ମାଵସାତକାଃ । ତଥୈଵ ତାରକ୍ଷତଯଃ ପାରଵାଶ୍ ଶାନ୍ତିକାସ୍ ତଥା
ପଞ୍ଚନଦ ନାମକ ଲୋକମାନେ, କାଶା, ବ୍ରହ୍ମାବସାତକ, ଏହିପରି ତାରକ୍ଷତ, ପାରବ ଏବଂ ଶାନ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵତକପୋକ୍ରାଣାଂ ଗିରିଵାନଵମାସ୍ ତଥା । ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମମର୍ଯାଦାସ୍ ତେ ଽଧମା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଭଟକପୋକ୍ରାଙ୍କ ପାଖରେ ଗିରିବନ ଏବଂ ଅବମା ଅଛି; ଯେମାନେ ଧର୍ମର ସୀମା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମ୍ନଜାତି ମ୍ଲେଚ୍ଛ।
ତତୋ ଜନପଦା ଭୂମିର୍ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଦ୍ଵଯମ୍ । ତତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଶିଖରୀ ମୁକ୍ତା ମଣିମଯାଵନିଃ
ତାପରେ ଦୁଇଶେ ଯୋଜନ ଅଞ୍ଚଳ ଭୂମି ଅଛି; ଏହା ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖର, ଯାହା ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ଵୃତୋ ମହୀଧରଶତୈର୍ ଅଥାସ୍ତୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ । ତତୋ ମହାର୍ଣଵୋ ଭୀମାଃ ପାରିଯାତ୍ରଗିରେସ୍ ତଟେ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଏକ ଅଷ୍ଟୋନା ପାହାଡ଼ ଅଛି । ପରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର କୂଳରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ପଶ୍ଚିମୋତ୍ତରଦିଗ୍ଭାଗେ ଦେଶୋ ଗିରିମତିସ୍ ସ୍ଥିତଃ । ତଥା ଵେଣୁମତିଶ୍ ଚୈଵ ତତସ୍ ତୁରମତିର୍ ମହୀ
ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗିରିମତି ନାମକ ଦେଶ ଅଛି । ସେପରି ବେଣୁମତି ଓ ତାପରେ ତୁରମତି ଭୂମି ଅଛି ।
ତଥା ଫଲ୍ଗୁନକାଶ୍ ଚୈଵ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯା ଏକନେତ୍ରକାଃ । ପୁରୁକୁନ୍ଦାସ୍ ତୁଖାରାଶ୍ ଚ ତାଲମଲ୍ଲଲହାଵହାଃ
ଏହିପରି ଫାଲ୍ଗୁନକ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଏକନେତ୍ରକ, ପୁରୁକୁନ୍ଦ, ତୁଖାର, ତାଳମଲ୍ଲ ଓ ଲହାବହା ଅଛନ୍ତି ।
ଵନ୍ଦିଲା ନଵିଲା ଵାଲା ଦୀର୍ଘକେଶାଙ୍ଗବାହଵଃ । ରଙ୍ଗାଃ ଖମୂନିକାଃ କମ୍ପା ଗୁରୁହାଶ୍ ଚାରୁହାସ୍ ତଥା
ବନ୍ଦିଲା, ନବିଲା, ବାଲା, ଦୀର୍ଘ କେଶ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗ ଥିବାମାନେ, ରଙ୍ଗା, ଖମୂନିକା, କମ୍ପା, ଗୁରୁହା ଓ ଚାରୁହାସ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ତତସ୍ ସ୍ତ୍ରୀରାଜ୍ଯମ୍ ଅତୁଲଂ ଗୋଵୃଷାପତ୍ଯଭାଜନମ୍ । ଅଥୋତ୍ତରସ୍ଯାଂ ହିମଵାନ୍ କାଞ୍ଜୋ ଽଥ ମଧୁମାନ୍ ଗିରିଃ
ତାପରେ ନାରୀମାନେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ରହୁଥିଲେ। ଏହାର ଉତ୍ତରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ, କାଞ୍ଜ ପର୍ବତ ଓ ମଧୁମାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି।
କୈଲାସୋ ଵସୁମାନ୍ ମେରୁସ୍ ତତ୍ପଥେଷୁ ଜନା ଇମେ । ମଦ୍ରପୌରଵଯୌଧେଯା ମାଲଵାଶ୍ ଶୂରସେନକାଃ
ସେଠାରେ କୈଳାଶ, ବସୁମାନ୍ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ସେଇ ମାର୍ଗରେ ମଦ୍ର, ପୌରବ, ୟୌଧେୟ, ମାଳବ ଓ ଶୂରସେନ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।