ତରତ୍ତରଲଧାରାଗ୍ରରେଖାଙ୍କିତନଭସ୍ତଲଃ । ଧ୍ଵନଜ୍ଝଣଝଣାଶବ୍ଦମଧ୍ଯଲକ୍ଷିତଝାଙ୍କୃତିଃ
ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହୁଥିବା ଜଳଧାରାର ଶୀର୍ଷ ରେଖାମାନେ ଆକାଶକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିଲା, ଏବଂ ସେହି ଧାରାର ମଧ୍ୟରେ ଝଣଝଣାଟି ଶବ୍ଦର ଗୁଞ୍ଜନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା।
ଵୀରହୁଙ୍କାରମିଶ୍ରଜ୍ଯାଘର୍ଘରାରାଵଘସ୍ମରଃ । ପ୍ରଵୃତ୍ତଶରଧାରାଭ୍ରଭାସ୍କରାର୍ଚିର୍ଵିତାନକଃ
ବୀରଙ୍କର ହୁଁକାର ମିଶିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଘର୍ଘରା ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଥିଲା, ଏବଂ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ବାଣମାନେ ଝରିପଡ଼ୁଥିଲେ।
ରଣତ୍କଙ୍କଟଟାଙ୍କାରପ୍ରୋଡ୍ଡୀନକଣପାଵକଃ । ପରସ୍ପରାହତିଚ୍ଛିନ୍ନହେତିଖଣ୍ଡଖଗାମ୍ବରଃ
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲର ଘଣ୍ଟି ଶବ୍ଦରେ ଆଗୁନି ଲାଗିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର ଖଣ୍ଡମାନେ ଆକାଶରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ।
ଵୀରଦୋର୍ଦ୍ରୁମସଞ୍ଚାରଵହଦ୍ଵନନଭସ୍ତଲଃ । କୋଦଣ୍ଡଚକ୍ରକ୍ରେଙ୍କାରଦ୍ରଵଦ୍ଵୈମାନିକାଙ୍ଗନଃ
ବୀରମାନଙ୍କର ଭୁଜା ଚଳାଚଳରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଧନୁଷର ଟଣା ଓ ରଥଚକ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ଭୟପାଇଁ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ମହାହଲହଲାରାଵଭୃଙ୍ଗୀକୃତଘନଧ୍ଵନିଃ । ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧିସ୍ଥ ଇଵୈକଘନତାଵଶାତ୍
ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ଏମିତି ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଏହା ଏମିତି ଏକତାର ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିବା ପରି ଅନୁଭୂତି ଦେଉଥିଲା।
ନାରାଚାସାରଧାରାଗ୍ରଲୂନଶୂରଶିରଃକଣଃ । ପରସ୍ପରାଂସସଙ୍ଘଟ୍ଟରଣତ୍କଙ୍କଟସଙ୍କଟଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ବୀରମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଇପକ୍ଷର ଦେହ ଟକ୍କର ଖାଇ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରା ଲୋହାର ରଣ୍ଧନି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
ହୁଙ୍କାରହତହେତ୍ଯଗ୍ରସଙ୍ଘଟ୍ଟକଟୁଟାଙ୍କୃତଃ । ତରଦ୍ଧାରାତରଙ୍ଗୋଗ୍ରଦନ୍ତୁରାଶେଷଦିଙ୍ମୁଖଃ
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ 'ହୁଁ' ଚିତ୍କାର କରି ଅସ୍ତ୍ର ଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏହାର ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭୟଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ବ୍ୟାପିଯାଉଥିଲା, ଯାହାର କୌଣସି ସୀମା ନଥିଲା।
ହେତିସଙ୍ଘଟ୍ଟଵିକ୍ଷୋଭମୁଷ୍ଟିଗ୍ରାହ୍ଯଝଣଜ୍ଝଣଃ । ଵିକଚତ୍ସ୍ଫୋଟକସ୍ଫୋଟରଟଚ୍ଚଟଚଟାରଵଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଟକ୍କରର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ମୁଠିରେ ଧରି ଝଣ୍ଝଣାଟି ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଫୁଟିଯିବା ଓ ଫାଟିଯିବା ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରଵହତ୍ଖଡ୍ଗଟାଙ୍କାରଜ୍ଵଲଚ୍ଛଣଶଣଧ୍ଵନିଃ । ସରଚ୍ଛରଭରୋଦ୍ଵାନ୍ତଲସଚ୍ଛଵଶଵସ୍ଵନଃ
ଖଡ୍ଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି, ତୀର ଚଳିବାର ଶବ୍ଦ ଓ ଆହତମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶ ଅନ୍ୟରୂପ ହୋଇଯାଇଛି।
ଧଗ୍ ଧଗ୍ ଧଗ୍ ଇତି ଵିଚ୍ଛିନ୍ନକଣ୍ଠୋତ୍ଥଵ୍ରଣଲୋହିତଃ । ଛିନ୍ନବାହୁଶିରଃଖଡ୍ଗଖଣ୍ଡନିର୍ଵିଵରାମ୍ବରଃ
‘ଧଗ୍ ଧଗ୍ ଧଗ୍’ ଏହି ଶବ୍ଦ ଉପରେ ଉପରେ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଗଳାର ଘାଉରୁ ରକ୍ତ ବହୁଛି, କେଉଁଠି କଟା ହାତ ଓ ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଛି, ଭଙ୍ଗା ଖଡ୍ଗର ଟୁକୁଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଆଉ ଖାଲି ରହିନାହିଁ।
କଙ୍କଟୋତ୍ଥସ୍ଫୁରଦ୍ଵହ୍ନିଚ୍ଛଟାପ୍ଲୁଷ୍ଟଶିରୋରୁହଃ । ରଣତ୍ପତଦସିଵ୍ରାତଦତ୍ତପୀନଝଣଜ୍ଝଣଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଢାଳରୁ ଉଡୁଥିବା ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗାରେ ଚୁଲି ଜଳିଯାଉଛି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିବା ବୀରମାନେ ଦେଇଥିବା ଖଡ୍ଗର ଭାରି ଝଣ୍ଝଣାହଟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।
କୁନ୍ତକୁଣ୍ଠିତମାତଙ୍ଗତରଙ୍ଗୋଦ୍ଗତଲୋହିତଃ । ଦନ୍ତିଦନ୍ତଵିନିଷ୍ପେଷତାରକ୍ରେଙ୍କାରକର୍କଶଃ
ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ରକ୍ତ ତରଙ୍ଗ ତରଙ୍ଗ ଉଠୁଛି, ହାତୀର ଦାନ୍ତ ଦାନ୍ତ ସହିତ ଘସିଘସି ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ରବ ହେଉଛି, ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭରିଯାଇଛି।
ମହାମୁସୁଲସମ୍ପାତପିଷ୍ଟଵୃନ୍ଦୋଦ୍ଧୁରସ୍ଵରଃ । ତରଚ୍ଛୂରଶିରଃପଦ୍ମପ୍ରକରାଚ୍ଛାଦିତାମ୍ବରଃ
ବଡ଼ ଗଦାର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତର ଗୁଞ୍ଜନ ଚାରିପଟେ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପଡ଼ିଥିବା ବୀରମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାନେ ପଦ୍ମମାଳା ପରି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଛି।
ଵ୍ଯୋମଵ୍ଯସ୍ତଭୁଜାହୀନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଣଧୂଲିମଯାମ୍ବୁଦଃ । ଛିନ୍ନହେତିନରାରବ୍ଧକେଶାକେଶିପ୍ରତିକ୍ରିଯଃ
ଯୋଦ୍ଧା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କର ହାତ ଉଠିବାରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଳିରେ ଆକାଶ ଘନ ମେଘରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଛି। ବିଜୟୀମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର କେଶ ଧରି ଟାଣୁଛନ୍ତି, ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଉଛନ୍ତି।
ନଖାନଖିନିକୃଷ୍ଟାକ୍ଷିକର୍ଣନାସୋମହାଭଯଃ । ପତତ୍ସମଦମାତଙ୍ଗକମ୍ପିତୋର୍ଵୀଲୁଠଦ୍ରଥଃ
ନଖରେ ଆଖି, କାନ ଓ ନାକ ଚିରାଯାଉଥିବାରୁ ଭୟ ଆଉ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି ରଥମାନେକୁ ଉଲଟାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ରଣପ୍ରାସରଯୋତ୍ପନ୍ନଵ୍ରଣରକ୍ତପରିଚ୍ଛଦଃ । ରଜୋରଚିତନୀହାରକଚତ୍ପ୍ରଵହଦାଯୁଧଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ବେଣ୍ତିର ଆଘାତରେ ହୋଇଥିବା ଆଘାତରୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ବସ୍ତ୍ରମାନେ ମାଟିକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି। ଧୂଳିର ମେଘ ଭିତରେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଝରଣା ପରି ଉଡ଼ୁଛି।
ଏକୀକୃତଘନକ୍ଷୋଭସୈନ୍ଯସାଗରଗର୍ଵିତଃ । ମତ୍ତହାସଵିଲାସେନ ମୃତ୍ଯୁନା ପରିଚର୍ଵିତଃ
ଏକଠା ହୋଇଥିବା ତରଙ୍ଗରେ ଗର୍ବିତ ସମୁଦ୍ର ପରି, ସେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ମଦମସ୍ତ ହାସ୍ୟ ଓ ଖେଳରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ସମାପ୍ତ ହେଲେ।
ଗର୍ଵିତାଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରନାଗେନ୍ଦ୍ରଖର୍ଵିତାମ୍ଭୋଦଗର୍ଜିତଃ । ଵୃକ୍ଷପାର୍ଶ୍ଵତଟୀସନ୍ନଚକ୍ରଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିମୁଦ୍ଗରଃ
ଗର୍ବିତ ପାହାଡ଼ ଓ ରାଜା ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଦିଆଯାଇଥିବା ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ସେ ଗଞ୍ଜିଲେ, ଗଛ ଓ ନଦୀକୂଳ ନିକଟରେ ଚକ୍ର, ବଣ, ମୁସଳ ଧରିଥିଲେ।
ଶରୋର୍ଣାତନ୍ତୁନୀରନ୍ଧ୍ରଵୃକ୍ଷଯୋଧାଦିମେଷକଃ । ମେଘଵିଭ୍ରାନ୍ତିଵିଚ୍ଛିନ୍ନପତାକାପଟ୍ଟଚାମରଃ
ତିରଧନୁର ତାନ୍ତୁ ଓ ଗଛର ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ଭେଦି, ଯୁଦ୍ଧାରେ ଏକ ମେଷ ପରି ସେ ଥିଲେ; ମେଘର ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ତାଙ୍କର ପତାକା ଓ ଚାମରା ଛିଣ୍ଡାଯି ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା।
ଯନ୍ତ୍ରପାଷାଣଚକ୍ରୌଘଦ୍ରୁତଵିଦ୍ରୁତଖେଚରଃ । ମରଣଵ୍ଯଗ୍ରକୃତ୍ତାଙ୍ଗଯୋଧାକ୍ରନ୍ଦାତିଘର୍ଘରଃ
ଯନ୍ତ୍ର, ପାଥର ଓ ଚକ୍ରର ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିବା ସେ, ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଛିଣ୍ଡାଯିଥିଲା; ଯୋଧାମାନେ ଆହତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଏହାର ଶବ୍ଦ ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲା।
କୁଧାରାଘାତସଙ୍ଘାତଵିଦଲନ୍ମସ୍ତକଵ୍ରଣଃ । ଦୂରୋଡ୍ଡୀନକଚତ୍ଖଡ୍ଗଖଣ୍ଡତାରକିତାମ୍ବରଃ
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦୟ କୁଠାର ଘାତରେ ଘାଉ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଦୂରରୁ ଆସୁଥିବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ତଳୱାରର ଚମକରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା।
ଶଙ୍କୁନିର୍ମୁକ୍ତଶକ୍ତ୍ଯୋଘଵିଷକ୍ତେଭାଵୃତାଵନିଃ । ସୈନ୍ଯଵ୍ଯାକୁଲଵେତାଲଵଲ୍ଗନୋନ୍ମୁକ୍ତମୁଦ୍ଗରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଓ ଶୁଳରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେନାର ହୁଲସା ଭୂତପିଶାଚଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଗଦା ଘୁଞ୍ଚାଇବାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଗଗନୋତ୍ତମ୍ଭିତୋତ୍ତୁଙ୍ଗଶୂରତୋମରତୋରଣଃ । ଭୁସୁଣ୍ଡୀଭଗ୍ନଖଡ୍ଗୌଘଖଣ୍ଡାଲୀଵ୍ଯୋମକୁଣ୍ଡଲଃ
ସେ ଆକାଶରେ ଉଁଚ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ବୀର ଭାଲା ଓ ତୀରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଭୁସୁଣ୍ଡୀ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଆକାଶରେ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
କୁନ୍ତଵେଣୁଵନଵ୍ଯସ୍ତତାପାମ୍ବରକଚଚ୍ଛିଖୀ । ଖଡ୍ଗର୍ଷ୍ଟିଵୃଷ୍ଟିସନ୍ତୁଷ୍ଟରାଜପୂଜିତସୈନିକଃ
ତିନି ଅଣ୍ଡା ଓ ବାଁଶର ମଧ୍ୟରେ ମୟୂର ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସେନା ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ତଳୱାର ଓ ଭାଲାର ବୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ।
ଶୂରୋତ୍ତମ୍ଭିତସଚ୍ଛୂରଗ୍ରହଣୋଦ୍ଯମିତାପ୍ସରାଃ । ଗଦାନୁସାରଵିଗଲତ୍ସ୍ଫୁରିତାଙ୍ଗଦଦିଙ୍ମୁଖଃ
ସୁରଙ୍ଗନାମାନେ ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ହାତ ଉଠାଇଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧର ଗଞ୍ଜଣିରେ ଦିଗ୍ବଳୟ କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଗି ତାଙ୍କର କଙ୍କଣ ହଲୁଚୁଁଡ଼ି ହେଉଛି।
ପ୍ରାସପ୍ରସଭନିଷ୍ପିଷ୍ଟକଷ୍ଟଚେଷ୍ଟଭଟୋତ୍କଟଃ । ଚକ୍ରିଚକ୍ରଖସଞ୍ଚାରଚ୍ଛିନ୍ନାଚତୁରଵାରଣଃ
ବେଶ୍ରମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବାଣର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଅଟକିଯାଇଛି; ଚକ୍ର ଓ ରଥର ଚକାରେ ହାତୀମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଚତୁରତା ହରାଇଛି।
ପରଶୁଵ୍ରାତସମ୍ପାତପତତ୍ସମଦଵାରଣଃ । ଲଗୁଡାଲୋଡନୋଡ୍ଡୀନପ୍ରୋଡ୍ଡାମରରଣଦ୍ଭଟଃ
କୁହୁଡ଼ି ପଡ଼ୁଥିବା କୁଟାର ଆଘାତରେ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନେ ଏକଠା ଲୁହାଉଛନ୍ତି; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଗଦା ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦୁଶ୍ମନମାନେକୁ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଯନ୍ତ୍ରପାଷାଣସମ୍ପାତପିଷ୍ଟକେତୁରଥଦ୍ରୁମଃ । କରଵାଲଵିଲୂନୋଗ୍ରଚ୍ଛତ୍ତ୍ରପଙ୍କଜପାଣ୍ଡୁରଃ
ଯନ୍ତ୍ର ଓ ପାଥରର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ରଥ ଓ ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ ଚାମର ଓ ଛତା ଗୋଲାପି ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଫାଟିଯାଉଛି।
କ୍ଷେପଣକ୍ଷୋଭସଙ୍କ୍ଷୀଣସୈନ୍ଯକ୍ଷୋଣ୍ଯୋପଲକ୍ଷିତଃ । କବନ୍ଧବନ୍ଧମତ୍ତେଭପାତସମ୍ପିଷ୍ଟପାର୍ଶ୍ଵଗଃ
ଅସ୍ତ୍ରବାଣରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଛିତିଭ୍ରଷ୍ଟ ସେନାମାନେ ଦେଶକୁ ଶୂନ୍ୟ କରି ଦେଇଛନ୍ତି; ମହାହସ୍ତୀମାନେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହର ଭାରରେ ଚେପିଯାଇ, ସେମାନଙ୍କର ପାଶ୍ୱ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ଶଙ୍କୁଶଙ୍କିତଶଙ୍ଖସ୍ଥଵୀରଵାରିତଵାରଣଃ । ପାଶାଵେଶଵିଶେଷଜ୍ଞଵୀରାତିପରିଦେଵନଃ
ମହାବୀରମାନଙ୍କର ହାଙ୍କାର ଓ ଅଙ୍କୁଶର ଘାତରେ ହସ୍ତୀମାନେ ରୁକିଯାଉଛନ୍ତି; ପାଶ ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀରମାନେ ସହଯୋଧାଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି।