ଏଷ ମେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶର୍ମାଖ୍ଯଃ ପୁତ୍ରୋ ରୋଦିତି ମନ୍ଦିରେ । ଏଷା ମେ ଜଙ୍ଗଲେ ଧେନୁର୍ ଦୋଘ୍ଦ୍ରୀ ଚରତି ଶାଦ୍ଵଲମ୍
ଏହି ମୋର ବଡ଼ ପୁଅ ଶର୍ମା ଘରେ ବସି କାନ୍ଦୁଛି; ଏହି ମୋର ଗାଈ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘାସ ଚରିବା ସହିତ ଦୁଧ ଦେଉଛି।
ଗୃହେ ଽଵସନ୍ନଂ ଦାହାଯ ରୂକ୍ଷଂ କ୍ଷାରଵିଧୂସରମ୍ । ସ୍ଵଂ ଦେହମ୍ ଇହ ପଞ୍ଚାଖ୍ଯଂ ପଶ୍ଯେମଂ ପ୍ରଘନଂ ମମ
ଘରେ ରହିଥିବା, ଜଳିବା ପାଇଁ ତିଆରି, ଶୁଷ୍କ ଏବଂ କ୍ଷାର ଧୁଳିରେ ଢାକା, ଏହି ମୋର ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଦେହଟିକୁ ଦେଖ, ଏହା ଗୁଡିକ ଭଳି ଭାରୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼।
ତୁମ୍ବୀଲତାଭିର୍ ଉଗ୍ରାଭିସ୍ ତୃଷ୍ଣାଭିର୍ ଇଵ ଵେଷ୍ଟିତମ୍ । ମହାନସସ୍ଥାନମ୍ ଇଦଂ ମମ ଦେହମ୍ ଇଵାପରମ୍
ଏହି ରସୋଇଘର, ତିବ୍ର ତୁମ୍ବୀଲତାରେ ଘେରା, ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣା ଭଳି, ମୋର; ଏହି ରସୋଇଘରର ସ୍ଥାନଟି ମୋର ଆଉ ଏକ ଦେହ ଭଳି।
ଏତେ ରୋଦନତାମ୍ରାକ୍ଷା ବନ୍ଧଵୋ ଭୁଵି ବନ୍ଧନମ୍ । ଅଙ୍ଗଦାର୍ପିତରୁଦ୍ରାକ୍ଷା ଆହରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନଲେନ୍ଧନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଲାଲ ଆଖି ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ ବନ୍ଧନ; ଯେଉଁମାନେ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଜଳାଣା ଆଣୁଛନ୍ତି।
ଅନାରତଂ ଶିଲାକଚ୍ଛଗୁଚ୍ଛାଚ୍ଛୋଟନକାରିଭିଃ । ତରଙ୍ଗୈସ୍ ତୁଙ୍ଗିତାକାରସ୍ପୃଷ୍ଟତୀରଲତାଦଲୈଃ
ପଥର ଓ ଶଙ୍ଖର ଗୁଛିଏ ଲାଗି ନିରନ୍ତର ଆଘାତ ପାଉଥିବା, ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗ ତଟରେ ଥିବା ଲତାର ପତ୍ରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା,
ଶୀକରାକୀର୍ଣପର୍ଯନ୍ତଶାଦ୍ଵଲସ୍ଥଲଵେଲ୍ଲିତୈଃ । ଶିଲାଫଲହକାସ୍ଫାଲଫେନିଲୋତ୍ଫାଲଶୀକରୈଃ
ତାହାର କୂଳ ଛିଟିଏ ପାଣିର ଛିଟା, ଡୋଳୁଥିବା ଘାସର ତଳ, ଓ ପଥର, ଫଳ ଓ ଶଙ୍ଖ ଟକ୍କରରୁ ଉଠୁଥିବା ଫେନା ଓ ଛିଟାରେ ଢାକିଯାଇଛି।
ତୁଷାରୀକୃତମଧ୍ଯାହ୍ନଦିଵାକରକରୋତ୍କରୈଃ । ଫୁଲ୍ଲପୁଷ୍ପୋତ୍କରାସାରପ୍ରଦାନୋତ୍କତଟଦ୍ରୁମୈଃ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ବରଫ ପରି ତାହାକୁ ଚମକାଉଛି, ତଟରେ ଥିବା ଗଛମାନେ ଫୁଲର ଗୁଛି ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଵିଦ୍ରୁମୈର୍ ଇଵ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତଫୁଲ୍ଲକିଂଶୁକକାନ୍ତିଭିଃ । ଵ୍ଯାପ୍ତଯା ପୁଷ୍ପରାଶୀନାଂ ସମୁଲ୍ଲାସନକାରିଭିଃ
ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛର ରଙ୍ଗ କୋରାଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ତାହା ଫୁଲର ଢେରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାହା ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଟିଉଠୁଛି।
ଉହ୍ଯମାନଫଲାପୂରସୁଵ୍ଯଗ୍ରଗ୍ରାମବାଲଯା । ମହାକଲକଲାଵର୍ତସକ୍ତଯା ଗ୍ରାମ୍ଯକୁଲ୍ଯଯା
ଗାଁର ଛୁଆମାନେ ଫଳ ଟୋକିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଗାଁର ନଦୀର ଉତ୍ତାଳ ଧାରାରେ ଏମିତି ମନ ଲଗାଇ ଭସିଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳର ଗର୍ଜନ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଘୁର୍ଣ୍ଣି ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି।
ଵେଷ୍ଟିତସ୍ ତରଲାସ୍ଫାଲଜଲଧୌତତଲୋପମଃ । ଘନପତ୍ତ୍ରତରୁଚ୍ଛତ୍ତ୍ରଚ୍ଛାଯାସତତଶୀତଲଃ
ଏହି ନଦୀର ତୀର ତୀବ୍ର ଧାରା ଓ ଜଳରେ ଧୋଇଯାଇଛି, ଘନ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ସଦା ଠଣ୍ଡା ଓ ସୁଖଦ।
ଅଯମ୍ ଆଲକ୍ଷ୍ଯତେ ପୁଷ୍ପଲତାଵଲନସୁନ୍ଦରଃ । ଲଲଦ୍ଗୁଲୁଚ୍ଛକଚ୍ଛନ୍ନଗଵାକ୍ଷୋ ଗୃହମଣ୍ଡପଃ
ଏଠାରେ ଫୁଲ ଲତାରେ ଝୁଲିଥିବା, ଶାଖାପତ୍ରରେ ଢାକା ଜାଲି ଜଣେଇଥିବା ଏକ ଘରର ମଣ୍ଡପ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର।
ଅତ୍ର ମେ ସଂସ୍ଥିତୋ ଭର୍ତା ଜୀଵାକାଶଲଵାକୃତିଃ । ଚତୁସ୍ସମୁଦ୍ରପର୍ଯନ୍ତମେଖଲାଯା ଭୁଵଃ ପତିଃ
ଏଠି ମୋର ପତି ବସିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଆକୃତି ଜୀବନ ଆକାଶର ଏକ ଅଣୁ ପରି, ଚାରି ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରା ଏହି ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ନାଥ।
ଆସ୍ମୃତଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଏତେନ କିଲାସୀଦ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଯାମ୍ ଇଵ ରାଜେତି ତୀଵ୍ରସଂଵେଗଧର୍ମିଣା
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, 'ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାଜା ହେଉଁ' ବୋଲି ମନରେ ଗଭୀର ଇଚ୍ଛା ରହିଥିଲା।
ଦିନୈର୍ ଅଷ୍ଟଭିର୍ ଏଵାସୌ ତେନ ରାଜ୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧିମତ୍ । ଚିରକାଲପ୍ରତ୍ଯଯଦଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ପରମେଶ୍ଵରି
ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ସେଇ ଆଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଆଠ ଦିନରେ ସେ ଏମିତି ଏକ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ବହୁତ ଦିନ ପରେ ମିଳେ।
ଅତ୍ରାସୌ ଭର୍ତୃଜୀଵୋ ମେ ଗୃହେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସ୍ଥିତୋ ନୃପଃ । ଅଦୃଶ୍ଯଃ ଖେ ଯଥା ଵାଯୁର୍ ଆମୋଦୋ ଵା ଯଥାନିଲେ
ଏଠାରେ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଘରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ରହିଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସ ବା ହାବାରେ ସୁଗନ୍ଧ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହେ।
ଇହୈଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରାନ୍ତେ ତଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵ ପଦଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ମଦ୍ଭର୍ତୃରାଜ୍ଯଂ ମମ ତୁ ଗତଂ ଯୋଜନକୋଟିତାମ୍
ଏଠି ଅଙ୍ଗୁଠିର ମାତ୍ରା ପରି ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେଇ ରାଜ୍ୟ ଆକାଶରେ ଥିବା ପରି ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ମୋ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଦଶ କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିଲା।
ଆଵାଂ ଖମ୍ ଏଵ ତତ୍ ଖଂ ଚ ଭର୍ତୃରାଜ୍ଯଂ ମମେଶ୍ଵରି । ପୂର୍ଣଂ ସହସ୍ରୈଶ୍ ଶୈଲାନାମ୍ ଅହୋ ମାଯେଯମ୍ ଆତତା
ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ଆକାଶ ହେଉଛୁ, ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସେ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, ମୋ ରାଣୀ। ତଥାପି, ଏହା ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଉଛି—ହାଁ, ଏହି ମାୟା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!
ତଦ୍ ଦେଵି ଭର୍ତୁର୍ ନିକଟଂ ପୁନର୍ ଗନ୍ତୁଂ ମମେପ୍ସିତମ୍ । ତଦ୍ ଏହି ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାଵଃ କିଂ ଦୂରଂ ଵ୍ଯଵସାଯିନାମ୍
ମା, ଏବେ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଚଳ, ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା—ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ କେଉଁଠି ଦୂରୀ ରହିବ?
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣତା ଦେଵୀଂ ସା ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶୁ ମଣ୍ଡପମ୍ । ଵିହଙ୍ଗୀଵ ତଯା ସାର୍ଧଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ଽସିନିଭଂ ନଭଃ
ଏଭଳି କହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଏକ ପକ୍ଷୀ ପରି ତୀବ୍ର କଳା ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନଚଯପ୍ରଖ୍ଯଂ ସୌମ୍ଯୈକାର୍ଣଵସୁନ୍ଦରମ୍ । ନାରାଯଣାଙ୍ଗସଦୃଶଂ ଭୃଙ୍ଗପୃଷ୍ଠାମଲଛଵିମ୍
ଆକାଶ ତାମ୍ବୁଳ ରଙ୍ଗର ମେଘରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଶାନ୍ତ ଏକ ମହାସାଗରର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରିଥିଲା, ନାରାୟଣଙ୍କ ଦେହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ପିଠିର ନିର୍ମଳ ଚମକ ଥିଲା।
ମେଘମାର୍ଗମ୍ ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ଵାତସ୍କନ୍ଧାଵନିଂ ତଥା । ସୌରଂ ମାର୍ଗମ୍ ଅଥାକ୍ରମ୍ଯ ଚାନ୍ଦ୍ରଂ ମାର୍ଗମ୍ ଅତୀତ୍ଯ ଚ
ମେଘମାର୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି, ପଛରେ ବାୟୁର ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଦେଇ ଚାଲି, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଧ୍ରୁଵମାର୍ଗୋତ୍ତରଂ ଗତ୍ଵା ସାଧ୍ଯାନାଂ ମାର୍ଗମ୍ ଏଵ ଚ । ସିଦ୍ଧାନାଂ ସମତୀତ୍ଯୋର୍ଵୀମ୍ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗମଣ୍ଡଲମ୍
ଧ୍ରୁବତାରାର ଉତ୍ତର ମାର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସାଧ୍ୟମାନେ ଯେଉଁପଥରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ସିଦ୍ଧମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଚାଲିଯାଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଣ୍ଡଳକୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାନ୍ତରେ ଗତ୍ଵା ତୁଷିତାନାଂ ଚ ମଣ୍ଡଲମ୍ । ଗୋଲୋକଂ ଶିଵଲୋକଂ ଚ ପିତୃଲୋକମ୍ ଅତୀତ୍ଯ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକର ଭିତରକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁଷିତ ଦେବମାନେ ଥିବା ମଣ୍ଡଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଗୋଲୋକ, ଶିବଲୋକ ଏବଂ ପିତୃଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଗଲେ।
ଵିଦେହାନାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଦୂରମ୍ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଦୂରଗମ୍ । ଦୂରାଦ୍ ଦୂରତରଂ ଗତ୍ଵା କିଞ୍ଚିଦ୍ ରୁଦ୍ଧା ବଭୂଵ ସା
ଦେହ ନଥିବା ଦୂର ଦେବମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅତି ଦୂରକୁ ଯାଇ, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ କିଛି ଅଟକିଯାଇଲେ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ ଆଲୋକଯାମ୍ ଆସ ସମତୀତଂ ନଭସ୍ତଲମ୍ । ଯାଵନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରାଦ୍ଯ୍ ଆଲକ୍ଷ୍ଯତେ ହ୍ଯ୍ ଅଧଃ
ତାପରେ ସେ ପଛକୁ ଫେରି ଦେଖିଲେ, ସେଉଁଠିଯାଏଁ ଆକାଶ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ତଳେ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତମସ୍ ସ୍ତିମିତଗମ୍ଭୀରମ୍ ଆଶାକୁହରପୂରକମ୍ । ଏକାର୍ଣଵୋଦରପ୍ରଖ୍ଯଂ ଶିଲୋଦରଘନଂ ସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଗଭୀର ଏବଂ ନିର୍ଜନ୍ତୁ ଅନ୍ଧାର, ଯାହା ଆକାଶର ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରର ପେଟ ଭଳି, ପାହାଡ଼ର ଭିତର ଭଳି ଘନ ଏବଂ ଅଚଳ।
ତଦ୍ ଦେଵି ଭାସ୍କରାଦୀନାଂ କ୍ଵାଧସ୍ ତେଜୋ ଗତଂ ଵଦ । ଶିଲାଜଠରନିସ୍ସ୍ପନ୍ଦଂ ମୁଷ୍ଟିଗ୍ରାହ୍ଯଂ ତମଃ କୁତଃ
ହେ ଦେବୀ, ମତେ କୁହ, ତଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କେଉଁଠି ଗଲା? ପାହାଡ଼ର ଭିତର ଭଳି ଅଚଳ ଏହି ଅନ୍ଧାର, ହାତରେ ଧରିପାରିବା ଯେପରି, କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?
ଏତାଵତୀମ୍ ଇମାଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନଃ ପଦଵୀମ୍ ଆଗତାସି ଭୋଃ । ଅର୍କାଦୀନ୍ଯ୍ ଅପି ତେଜାଂସି ଯତୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଏଵ ନୋ
ତୁମେ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆକାଶର ଏହି ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, କାରଣ ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆଉ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଯଥା ମହାନ୍ଧକୂପାଧଃ ଖଦ୍ଯୋତୋ ନାଵଲୋକ୍ଯତେ । ପୃଷ୍ଠଗେନ ତଥେହାତୋ ନାଧସ୍ ସୂର୍ଯୋ ଽଵଲୋକ୍ଯତେ
ଯେପରି ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର କୁଆଁର ତଳୁ ଏକ ଜୁଗନ୍ତିକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, ସେପରି ଏଠାରୁ ତଳକୁ ଦେଖିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଛଦିଗରୁ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ଅହୋ ନୁ ପଦଵୀମ୍ ଏତାଂ ଦୂରାମ୍ ଆଵାମ୍ ଉପାଗତେ । ସୂର୍ଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଧୋ ଽଣୁକଣଵନ୍ ନ ମନାଗ୍ ଅପି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ହାଁ, ଆମେ ଏମିତି ଦୂର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଏକ ଛୋଟ ଧଳିକଣା ପରି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।